Орта ғасыр Англиясының діни өмірі

Кіріспе

Ортағасырлық ағылшын мәдениетінің бір қыры

Ортағасырлық Англиядағы дін – Англиядағы діни ұйымдардың, амалдардың және сенімдердің барлық түрлерін қамтиды. Бұл кезең римдік биліктің бесінші ғасырда аяқталуынан басталып, он бесінші ғасырдың соңында Тюдорлар әулетінің келуімен аяқталады. Римдік биліктің құлдырауы, қазіргі Англияның шығысында христиан дінінің тоқтауына себеп болды, себебі германдық қоныс аударушылар өздері бақылаған аймақтарда пұтқа табынушылықты орнатты. Христиандыққа қайта оралу қозғалысы алтыншы және жетінші ғасырларда басталды. Рим папасы I Григорий миссионерлер тобын жіберіп, олар ағылшын-саксон патшалықтарының көпшілігін дінге көшірді, ал шотланд-ирланд монахтары Англияның солтүстігінде белсенділік танытты. Бұл процесс жетінші ғасырдың соңына қарай толыққандай аяқталды, бірақ жергілікті амалдар мен діни рәсімдердің алуан түрлі және шатас жиынтығын қалдырды. Сегізінші және тоғызыншы ғасырлардағы викингтердің шапқындары Англияның Солтүстік-Шығысына пұтқа табынушылықты қайтадан әкелді, бұл тағы да бір дінге көшу толқынына әкелді. Дінге көшу процесі жергілікті шіркеулердің және монастырлардың көптеп салынуына әкелді, олар шіркеудің негізгі құрылымдық бөлігін құрады. Соборлар да салынды. Бұл мекемелер тоғызыншы ғасырда викингтердің шабуылдарынан және дворяндардың жаратылысқа салған зиянды әсерлерден зардап шекті. Уэссекс патшаларының тұсында реформалар жүргізілді, олар континентте кең таралған Бенедикт тәртібін қолдады. 1066 жылғы нормандық жаулап алу билікке жаңа нормандық және француз шіркеушілерін әкелді; кейбіреулері бұрынғы ағылшын-саксондық діни жүйенің элементтерін қабылдады, ал басқалары Нормандиядан жаңа амалдарды енгізді. Француздық Клюни тәртібі сәнге айналды, ал августиндіктер он екінші ғасырдың басынан бастап жылдам тарады, ал ғасырдың соңында цистерциандар Англияға келді. Доминикан және францискан монахтары 1220 жылдары Англияға келді, сондай-ақ он екінші ғасырдан бастап Еуропа бойынша танымал болған діни әскери ордендер пайда болды. Шіркеу орта ғасырлар бойы ағылшын мемлекетімен тығыз байланыста болды. Епископтар мен ірі монастырлардың басшылары ұлттық үкіметте маңызды рөл атқарды. Норманд жаулап алудан кейін патшалар мен архиепископтар тағайындау құқығы және діни саясат мәселелері бойынша қақтығыстарға түсті. Он үшінші ғасырдың басында шіркеу тәуелсіздік үшін күресінде жеңіске жетті. Орта ғасырларда Англияда қажылық сапарлар кең таралды. Крест жорықтарына қатысу да қажылықтың бір түрі ретінде қарастырылды, ал Англия Екінші, Үшінші және Бесінші крест жорықтарында белсенді рөл атқарды. 1380 жылдары Джон Уиклифтің үйретіктерінен туындаған шіркеудің дәстүрлі теологиясына бірнеше сын туды.

Religion in Medieval England includes all forms of religious organisation, practice and belief in England, between the end of Roman authority in the fifth century and the advent of the Tudor dynasty in the late fifteenth century. The collapse of Roman authority brought about the end of formal Christian religion in the east of what is now England as Germanic settlers established paganism in the large sections of the island that they controlled. The movement towards Christianity began again in the late sixth and seventh centuries. Pope Gregory I sent a team of missionaries who gradually converted most of the Anglo Saxon kingdoms, while Scots Irish monks were active in the north of England. The process was largely complete by the end of the seventh century, but left a confusing and disparate array of local practices and religious ceremonies. The Viking invasions of the eighth and ninth centuries reintroduced paganism to North East England, leading in turn to another wave of conversions. The process of conversions led to an explosion of local church buildings and monasteries formed the main basis for the church. Cathedrals were also constructed. These institutions were badly affected in the ninth century by Viking raids and predatory annexations by the nobility. Reforms followed under the kings of Wessex who promoted the Benedictine rule then popular on the Continent. The 1066 Norman conquest brought a new set of Norman and French churchmen to power; some adopted and embraced aspects of the former Anglo Saxon religious system, while others introduced practices from Normandy. The French Cluniac order became fashionable and the Augustinians spread quickly from the beginning of the twelfth century, while later in the century the Cistercians reached England. The Dominican and Franciscan friars arrived in England during the 1220s, as well as the religious military orders that became popular across Europe from the twelfth century. The Church had a close relationship with the English state throughout the Middle Ages. The bishops and major monastic leaders played an important part in national government. After the Norman Conquest kings and archbishops clashed over rights of appointment and religious policy. By the early thirteenth century the church had largely won its argument for independence. Pilgrimages were a popular religious practice throughout the Middle Ages in England. Participation in the Crusades was also seen as a form of pilgrimage, and England played a prominent part in the Second, Third and Fifth Crusades. In the 1380s, several challenges emerged to the traditional theology of the Church, resulting from the teachings of John Wycliffe.

Пәжіриетін христиандыққа айналдыру

380 жылдан кейін христиан діні Рим империясының ресми діні болды. Римдік Британиядағы шіркеуді епископтар мен діни қызметкерлердің иерархиясы басқарды. Көптеген пұтқа табыну орындары христиандыққа айналдырылды, ал бесінші ғасырда пұтқа табынушылардың аз ғана орындары әлі де жұмыс істеді. V ғасырдан кейін Рим империясының құлдырауы мен германдықтардың басып кіруімен Рим Британиясындағы ресми шіркеу ұйымы жоғалып кетті. Бұл англосаксондықтар өздерінің көпқұдайлық құдайларымен келді, соның ішінде Воден, Тунор және Тив, олар әртүрлі ағылшын жер атауларында әлі де көрініс тапқан. Англияда пұтқа табынудың қайта өркендеуіне қарамастан, христиан қауымдары Глостершир мен Сомерсет сияқты батыс аймақтарда сақталып қалды. Христиан дінін қабылдауға бағытталған қозғалыс VI-VII ғасырдың аяғында қайтадан басталды, оған Солтүстік Франциядағы франктардың дінін қабылдауы көмектесті, олар Англияға айтарлықтай ықпал етті. Рим папасы Григорий I Кент патшасы Этельберт пен оның үй ішін дінге айналдыру үшін миссионерлер тобын жіберді. Августин Кентерберидің алғашқы архиепископы болды және Оңтүстік-Шығыста жаңа шіркеулер салуды бастады, бұрынғы пұтқа табыну орындарын қайта пайдаланды. Нортумбрия патшалары Освальд пен Освиу 630-640 жылдары шотланд миссионерлері арқылы қайтадан дінге келді. Бұл өзгерістердің толқыны VII ғасырдың ортасына дейін Мерсия, Оңтүстік Саксондар және Уайт аралы патшалықтарында жалғасты. Бұл процесс жетінші ғасырдың аяғына қарай негізінен аяқталды, бірақ жергілікті тәжірибелер мен діни рәсімдердің шатастыратын және әртүрлі массивін қалдырды. Бұл жаңа христиандық англосаксондықтардың әскери мәдениетін көрсетті: патшалар алтыншы және жетінші ғасырларда қайтадан дінге айналдыра бастаған кезде, қайтадан дінге айналу қалған пұтқа табынушы патшалықтарға қарсы соғыс жүргізу үшін негіз ретінде қолданыла бастады, мысалы, христиан қасиеттілері әскери қасиеттерге ие болды. Келесі бірнеше жылда ағылшын шіркеуінің құрылымы қалыптасты. Шіркеудің билігі папаның қолында болса да, ол екі шіркеулік провинцияға бөлінді. Солтүстік провинция Йоркте, ал оңтүстік провинция Кентербериде орналасқан. Кентербери архиепискобы бүкіл Англия шіркеуінің билігін жүргізді. Кентербери архиепискобы басқарған Кентербери провинциясы мен Йорк архиепискобы басқарған Йорк провинциясы арасындағы бұл бөліну ағылшын шіркеуінің тұрақты ерекшелігі болды. Бір қызығы, папа Григорий Августинге жергілікті кельт шіркеуінің епископтарына билік берді. Кельт епископтары Рим миссионерлерімен ынтымақтасудан бас тартты. Кельт және латын шіркеулері бірнеше мәселеде келіспеді. Ең маңыздысы Пасха күні болды. Шомылдыру рәсімінің дәстүрлері мен монахтар киетін шашты тағы басқа айырмашылықтар болды. Нортумбрия патшасы Освальд кельттік монахтардың орталығы болған Ионада кельттік христиан дәстүрін насихаттады. Әулие Айдан Линдисфарнда монастырь құрды. Нортумбрияның патшасы Освиу кезінде латын және кельт дәстүрлерін ұстанатындар арасындағы шиеленіс жалғасты. Осиву 664 жылы бұл мәселені шешу үшін Уитби Синодын шақырды. Екі жақ та өз аргументтерін келтірді, бірақ патша Нортумбрияның латын дәстүрін ұстанатынын шешті. Оның шешімі билік негізінде қабылданды: Қасиетті Петірдің мұрагерлері Қасиетті Коломбаның мұрагерлерінен басым болды. 673 жылы Гертфорд кеңесі Англияның барлық епископтарының алғашқы кездесуі болды. Біркелкілікті нығайтуға бағытталған заңдар қабылданды, соның ішінде ағылшын епископтарының жыл сайын Кловешода кеңес өткізуі керектігі туралы. Сонымен қатар, ол солтүстік пен батыста бұрыннан ықпал еткен кельт шіркеуінің дәстүрлерін латын шіркеуінің дәстүрлерін сақтауды растады. 700-ші жылдардың аяғында ағылшын шіркеуінің үлкен қайта ұйымдастырылуы болды. Мерсия патшасы Оффа өзінің патшалығында архиепископ болуын қалады, өйткені Кентербери архиепискобы да Кенттің ұлы магнаты болды. 787 жылы Англия шіркеуінің соборы Личфилд епархиясын архиепископтыққа көтерді. Қазір Англияда үш провинция болды: Йорк, Личфилд және Кентербери. Алайда бұл келісім 803 жылы тоқтатылды, ал Личфилд Кентерберия провинциясына қайта қосылды. Бастапқыда епархия Англо-Саксон шіркеуінің жалғыз әкімшілік бірлігі болды. Епископ епархияға кафедральді қаладан епископтың отбасы деп аталатын діни қызметкерлер тобының көмегімен қызмет етті. Бұл діни қызметкерлер алыс ауылдарға барып, діни қызметтер көрсетіп, үйретті. Отбасылар басқа маңызды елді мекендерде орналастырылды, олар мистер деп аталды. Приход жүйесі маноризмнен өркендеді. Приход шіркеуі - лордтың жеке шіркеуі, ол құрылып, приход діни қызметкерін тағайындау құқығын сақтап қалды. Діни қызметкер өзінің жерінен өмір күршігін тапты және сонымен қатар приходтан басқа да қолдау алатын болды. Ең маңыздысы - оннан бірін жинау құқығы, яғни жерден немесе малдан алынған өнімнің оннан бірін жинау құқығы. Бастапқыда оннан бірін сыйлық ретінде беру қабылданған, бірақ шіркеу 10 ғасырға қарай оны міндетті салыққа айналдыруға жетті. VIII және IX ғасырлардағы викингтердің басып кіруі Солтүстік-Шығыс Англияға пұтқа табынуды қайтадан әкелді, нәтижесінде тағы бір дінге көшу толқыны туды. Жергілікті скандинавиялық сенімдер басқа германдық топтарға ұқсас болды, Одін, Тор және Улль сияқты құдайлар пантеонымен және соңғы, ахираттық шайқасқа, Рагнарөкке сеніммен біріктірілді. Англиядағы норвегиялықтар шамалы уақыт ішінде дінге көшіп, Йорк қаласын басып алғаннан кейін олардың сенімдерін христиандыққа ассимиляциялады, архиепископ аман қалды. Бұл процесс 10 ғасырдың басына қарай негізінен аяқталды және Англияның жетекші шіркеушілеріне басшылармен келіссөздер жүргізуге мүмкіндік берді. Скандинавиядағы норвегиялықтар дінге көше бастаған кезде, көптеген құрлықтағы билеушілер процеске көмектесу үшін Англиядан миссионерлерді шақырып алды.

After 380, Christianity was the official religion of the Roman Empire. The church in Roman Britain was overseen by a hierarchy of bishops and priests. Many existing pagan shrines were converted to Christian use and few pagan sites still operated by the fifth century. After the fifth century, formal church organisation disappeared in Roman Britain with the collapse of the Roman system and invasions by Germanic pagans. These Anglo Saxons arrived with their own polytheistic gods, including Woden, Thunor and Tiw, still reflected in various English place names. Despite the resurgence of paganism in England, Christian communities still survived in more western areas such as Gloucestershire and Somerset. The movement towards Christianity began again in the late sixth and seventh centuries, helped by the conversion of the Franks in Northern France, who carried considerable influence in England. Pope Gregory I sent a team of missionaries—known as the Gregorian mission—to convert King Æthelberht of Kent and his household, starting the process of converting Kent. Augustine became the first Archbishop of Canterbury and started to build new churches across the South East, reusing existing pagan shrines. Oswald and Oswiu, kings of Northumbria, were converted in the 630s and 640s by Scottish missionaries, and the wave of change carried on through the middle of the seventh century across the kingdoms of Mercia, the South Saxons and the Isle of Wight. The process was largely complete by the end of the seventh century, but left a confusing and disparate array of local practices and religious ceremonies. This new Christianity reflected the existing military culture of the Anglo Saxons: as kings began to convert in the sixth and seventh centuries, conversion began to be used as a justification for war against the remaining pagan kingdoms, for example, while Christian saints were imbued with martial properties. Over the next few years, the organisation of the English Church was laid out. While ultimately under papal authority, the church was to be divided into two ecclesiastical provinces, each led by a metropolitan or archbishop. The northern province was based at York, and the southern province was based at Canterbury. The Archbishop of Canterbury had final authority over the entire English Church. This division between the Province of Canterbury led by the Archbishop of Canterbury and the Province of York led by the Archbishop of York remained a permanent feature of the English Church. Controversially, Pope Gregory gave Augustine authority over the bishops of the indigenous Celtic Church. In response, the Celtic bishops refused to cooperate with the Roman missionaries. The Celtic and Latin churches disagreed on several issues. The most important was the date of Easter. There were other differences over baptismal customs and the style of tonsure worn by monks. King Oswald of Northumbria promoted the Celtic Christian tradition as practiced at Iona, a center of Celtic monasticism. Saint Aidan established a monastery at Lindisfarne. Under King Oswiu of Northumbria, tensions between followers of the Latin and Celtic traditions continued. To settle matters, Osiwu summoned the Synod of Whitby in 664. Both sides made arguments, but the king decided that Northumbria would follow the Latin tradition. His decision was decided on the basis of authority: the successors of Saint Peter outweighed the successors of Saint Columba. The Council of Hertford in 673 was the first meeting of bishops from across England. canons were adopted to promote greater uniformity, among these that the English bishops should hold an annual council at Clovesho. It also confirmed the observance of the traditions of the Latin Church over those of the Celtic Church, which had previously held influence in the north and west. A major reorganisation of the English church occurred in the late 700s. King Offa of Mercia wanted his own kingdom to have an archbishop since the Archbishop of Canterbury was also a great Kentish magnate. In 787, a council of the English church attended by two papal legates elevated the Diocese of Lichfield into an archbishopric. There were now three provinces in England: York, Lichfield and Canterbury. However, this arrangement was abandoned in 803, and Lichfield was reabsorbed into the Province of Canterbury. Initially, the diocese was the only administrative unit in the Anglo Saxon church. The bishop served the diocese from a cathedral town with the help of a group of priests known as the bishop's familia. These priests would baptise, teach and visit the remoter parts of the diocese. Familiae were placed in other important settlements, and these were called minsters. The parish system grew out of manorialism. The parish church was a private church built and endowed by the lord of the manor, who retained the right to nominate the parish priest. The priest supported himself by farming his glebe and was also entitled to other support from parishioners. The most important was the tithe, the right to collect one tenth of all produce from land or animals. Originally, the tithe was a voluntary gift, but the church successfully made it a compulsory tax by the 10th century. The Viking invasions of the eighth and ninth centuries reintroduced paganism to North East England, leading in turn to another wave of conversion. Indigenous Scandinavian beliefs were very similar to other Germanic groups, with a pantheon of gods including Odin, Thor and Ullr, combined with a belief in a final, apocalyptic battle called Ragnarok. The Norse settlers in England were converted relatively quickly, assimilating their beliefs into Christianity in the decades following the occupation of York, of which the Archbishop had survived. The process was largely complete by the early tenth century and enabled England's leading churchmen to negotiate with the warlords. As the Norse in mainland Scandinavia started to convert, many mainland rulers recruited missionaries from England to assist in the process.

Біріккен патшалық

Уэссекс Альфред Ұлы және оның мұрагерлері англосаксондық қарсылық пен қайта жеңуді жетекшілік етті, нәтижесінде біртұтас Англия Корольдігі құрылды. Король ғана емес, сонымен қатар «христиан халқы арасындағы Мәсіхтің өкілі» ретінде де есептелді. Епископтарды король таңдап, көбінесе корольдік шіркеу қызметкерлері мен монастырлардан іріктеді. Епископ сайланғаннан кейін, діни кеңесте мақұлдау алып, киелілендірілді. Архиепископты тағайындау одан да күрделі болды және Папаның мақұлдауы қажет болды. Кентербери архиепискобы өзінің билік белгісі – паллийді алу үшін Римге сапар шегуге міндетті болды. Бұл Римге сапарлар мен олармен байланысты төлемдер (мысалы, Петірдің ақысы) дау тудырды. Англияның көп бөлігі VI және VII ғасырларда дінге өтуімен, жергілікті шіркеулердің құрылысы қарқын алды. Ағылшын монастырлары шіркеудің негізгі тірегі болды және көбінесе жергілікті билеушілердің қолдауына ие болды. Олар әртүрлі формада болды, соның ішінде әйелдерге басшылық еткен қоғамдар, епископтар басқарған монахтар қоғамдары, сондай-ақ үйленген діни қызметкерлер мен олардың отбасыларының айналасында құрылғандар. Соборлар салынысты, олардың штаттары Еуропалық дәстүрдегі секулярлық канондармен немесе, Англияға тән, монахтардың тарауларымен толықтырылды. Бұл институттар IX ғасырда викингтердің шабуылдарынан және ақсүйектердің жаратылысқа ұқсас тартып алуларынан зардап шекті. 10 ғасырдың басында монастырь жерлері, қаржылық ресурстар және монастырлардың діни қызметінің сапасы айтарлықтай төмендеді. Англия патшаларының реформалары одан кейін континентте танымал болған Бенедикт ережесін қолдады. Эдгар Бейбітшіл 959 жылы король болған кезде Англияда бір ғана Бенедикт монастыры – Данстан басқарған Гластонбери аббаттығы болды. Король мен Данстан, оны Кентербери архиепископы етіп тағайындаған, Англияда Бенедикт реформасын ілгерілету үшін бірлесіп жұмыс істеді. Англияның барлық жерінде жер иелігіне ие болған ұлттық институттар ретінде, корольдік бақылаудағы және қаржыландырылатын монастырлар жергілікті елддормендердің билігін әлсіретті. Корольдің қорғауындағы Англияның оңтүстігі мен шығысындағы шамамен 40 монастырь институтының реформаланған желісі қайта бағындырылған Данелауға корольдік бақылауды қайта орнатуға көмектесті. 10 ғасырға қарай, приход жүйесі толыққанды қалыптасты. Приход шіркеуі әлі де жергілікті феодалдың меншігінде болды, бірақ қалаларда және Данелауда халық иелікке ие болды. Приходтың діни қызметкерлері әдетте қарапайым білімі бар жергілікті адамдар болды. Олардың көптегені үйленген (әсіресе Солтүстікте), бірақ діни қызметкерлердің бойдақ болуы жиі кездесетін құбылысқа айналды. Оқығандар үшін, Бликлинг уағыздары және Эльфриктің еңбектері сияқты, ана тіліндегі діни әдебиеттер көптеп табылды. 1000 жылы Англияда он сегіз діни округ болды. Кентербери провинциясында: Кентербери, Рочестер, Лондон, Винчестер, Дорчестер, Рамсбери, Шерборн, Сельси, Личфилд, Херефорд, Ворчестер, Кредитон, Корнуолл, Элмхам, Линдси және Уэллс. Йорк провинциясында: Йорк және Дарем. Епископтарға өз діни округтарындағы приходтар мен монастырларды бақылауға көмектесу үшін архидиакон лауазымы құрылды. Жыл сайын епископ приходтың діни қызметкерлерін соборға жинап, діни кеңес өткізетін. 1050 жылдары Эдуард Исповедник Вестминстер аббаттығын өзінің жерлеу орны ретінде қайта салды. Ол Юмиеж аббаттығы және басқа да Норман шіркеулерінің үлгісімен салынды және Англиядағы ең үлкен, ең сәнді шіркеу ғимараты болды. Корольдің Винчестердегі дәстүрлі орынға емес, Вестминстерге жерленуге шешімі Лондонның Англия саяси өмірінің орталығына айналу процесінің бір бөлігі болды.

Alfred the Great of Wessex and his successors led the Anglo Saxon resistance and reconquest, culminating in the formation of a single Kingdom of England. The king was regarded not only as the head of the church but also "the vicar of Christ among a Christian folk". Bishops were chosen by the king and tended to be recruited from among royal chaplains or monasteries. The bishop elect was then presented at a synod where clerical approval was obtained and consecration followed. The appointment of an archbishop was more complicated and required approval from the pope. The Archbishop of Canterbury had to travel to Rome to receive the pallium, his symbol of office. These visits to Rome and the payments that accompanied them (such as Peter's Pence) was a point of contention. With the conversion of much of England in the sixth and seventh centuries, there was an explosion of local church building. English monasteries formed the main basis for the church and were often sponsored by local rulers. They took various forms, including mixed communities headed by abbesses, bishop led communities of monks, and others formed around married priests and their families. Cathedrals were constructed, staffed either with secular canons in the European tradition or, uniquely to England, chapters of monks. These institutions were badly affected in the ninth century by Viking raids and predatory annexations by the nobility. By the start of the 10th century, monastic lands, financial resources and the quality of monasteries' religious work had been much diminished. Reforms followed under the English kings who promoted the Benedictine rule then popular on the Continent. When Edgar the Peaceful became king in 959, there was only one Benedictine monastery in England, Glastonbury Abbey led by Dunstan. The king and Dunstan, who he appointed Archbishop of Canterbury, worked together to promote Benedictine Reform throughout England. As national institutions owning land throughout England, royally controlled and funded monasteries diminished the power of local ealdormen. A reformed network of around 40 monastic institutions across the south and east of England, under the protection of the king, helped reestablish royal control over the reconquered Danelaw. By the 10th century, the parish system was well established. The parish church was still the property of a local lord, but in towns and the Danelaw the people had acquired ownership. Parish priests were typically local men with a basic education. Many of them were married (especially in the North), but priestly celibacy was becoming more common. For the literate, there was an abundance of vernacular religious literature, such as the Blickling homilies and the writings of Ælfric. In 1000, there were eighteen dioceses in England. In the Province of Canterbury: Canterbury, Rochester, London, Winchester, Dorchester, Ramsbury, Sherborne, Selsey, Lichfield, Hereford, Worcester, Crediton, Cornwall, Elmham, Lindsey, and Wells. In the Province of York: York and Durham. To assist bishops in supervising the parishes and monasteries within their dioceses, the office of archdeacon was created. Once a year, the bishop would summon parish priests to the cathedral for a synod. In the 1050s, Edward the Confessor rebuilt Westminster Abbey as his burial place. It was modeled on Jumièges Abbey and other Norman churches and was the largest, grandest church building in England. The king's decision to be buried at Westminster rather than at the traditional site of Winchester was part of the process whereby London became the center of English political life.

Жаулап алғаннан кейінгі кезең

1066 жылы Нормандия герцогы Вильгельм папа Александр II-нің батасымен Англияға жорық жасады. Папа сонымен қатар ағылшын дін қызметкерлеріне Вильгельмнің билігіне бағынуды бұйырды. Шіркеуті басқару Нормандықтардың Англияны басып алуындағы маңызды элемент болды. 1070 жылы шіркеу реформасын қадағалау үшін Англияға папаның екі өкілі келді. Олар құзыретсіз, әдепсіз мінез-құлқымен көзге түскен немесе антипапалар тағайындаған епископтарды ағылшын епископтығынан тазартты. Бұл Вильгельмнің сенімсіз шіркеу шенеуніктерін қызметтен шеттету мақсатына сай келді. Содан кейін тек екі ағылшын епископы ғана қалды. Бектегі Ланфранк Кентербери архиепископы, ал Байолық Томас Йорк архиепископы болды. Кейбір Норман және француз дін қызметкерлері бұрынғы англосаксон діни жүйесінің элементтерін қабылдап, құшақтады, ал басқалары Нормандиядан тәжірибелерді енгізді. Нормандиядағы монастырларға кең аумақты ағылшын жерлері берілді, бұл оларға бүкіл елде қызы приораттар мен монастырлық жасушалар құруға мүмкіндік берді. Монастырлар феодалдық қатынастар желісіне берік байланысты, олардың жер иеленуі тәжге әскери қолдау көрсетумен тығыз байланысты болды. Нормандықтар монахтардың соборлық қауымдастықтарының англосаксон үлгісін қабылдады, ал жетпіс жыл ішінде ағылшын соборларының көпшілігі монахтардың бақылауында болды; алайда, әрбір ағылшын соборы жаңа билеушілермен әлдеқайда қайта жаңартылды. Англияның епископтары күшті уақытша тұлғалар болып қала берді және 12-шы ғасырдың басында шотланд басқыншыларына қарсы әскер жинап, елдің әр жерінде қамалдар салды. Англияға жаңа діни ордендер енгізіле бастады. Нормандиямен байланыстар әлсіреген сайын француздық Клуни ордені сәнге айналды және олардың үйлері Англияға таралды. Августиндіктер 12-шы ғасырдың басынан бастап жылдам тарады, ал ғасырдың соңында цистерциандар Англияға жетіп, монастырлық ережелерді қатаң түсіндіріп, Риволькс және Фонтен сияқты ірі аббаттарды салды. 1215 жылға қарай Англияда 600-дан астам монастырь қауымдастығы болды, бірақ 13-шы ғасырда жаңа игіліктер аяусыз баяулады, көптеген мекемелер үшін ұзақ мерзімді қаржылық қиындықтар тудырды. Доминикан және францискан монахтары 1220 жылдары Англияға келді, 13-шы ғасырдың соңына қарай 150 монахтар үйін құрды; бұл кедей ордендер тез танымал болды, әсіресе қалаларда, және жергілікті уағыздауға зор әсер етті. 12-шы ғасырдан бастап Еуропа бойынша танымал болған діни әскери ордендер Англияда мүлікке ие болды, олардың ішінде Тамплиерлер, Тевтон рыцарлары және Госпитальерлер бар.

In 1066, William, Duke of Normandy, invaded England with the blessing of Pope Alexander II. The pope also ordered English clergy to submit to William's authority. Control over the church was an important element in the Norman conquest of England. In 1070, two papal legates arrived in England to oversee the reform of the church. The legates purged the English episcopate of bishops deemed incompetent, sexually immoral, or who had been appointed by antipopes. This aligned with William's goal of removing unreliable church officials. Afterwards, only two English bishops remained. Lanfranc of Bec was made Archbishop of Canterbury and Thomas of Bayeux was made Archbishop of York. Some of these Norman and French churchmen adopted and embraced aspects of the former Anglo Saxon religious system, while others introduced practices from Normandy. Extensive English lands were granted to monasteries in Normandy, allowing them to create daughter priories and monastic cells across the kingdom. The monasteries were brought firmly into the web of feudal relations, with their holding of land linked to the provision of military support to the crown. The Normans adopted the Anglo Saxon model of monastic cathedral communities, and within seventy years, the majority of English cathedrals were controlled by monks; every English cathedral, however, was rebuilt to some extent by the new rulers. England's bishops remained powerful temporal figures, and in the early twelfth century, raised armies against Scottish invaders and built up extensive holdings of castles across the country. New religious orders began to be introduced into England. As ties to Normandy waned, the French Cluniac order became fashionable and their houses were introduced in England. The Augustinians spread quickly from the beginning of the twelfth century, while later in the century the Cistercians reached England, creating houses with a more austere interpretation of the monastic rules and building the great abbeys of Rievaulx and Fountains. By 1215, there were over 600 monastic communities in England, but new endowments slowed during the thirteenth century, creating long term financial problems for many institutions. The Dominican and Franciscan friars arrived in England during the 1220s, establishing 150 friaries by the end of the thirteenth century; these mendicant orders rapidly became popular, particularly in towns, and heavily influenced local preaching. The religious military orders that became popular across Europe from the twelfth century acquired possessions in England, including the Templars, Teutonic Knights and Hospitallers.

Ғибадатхананың ішкі көрінісі

Орта ғасырдағы шіркеулер екі негізгі бөлімге бөлінді: қауым жиналатын кеме және ғимараттың шығыс жағындағы ғибадатхана. Ең қасиетті бөлігі саналатын ғибадатханада бас құрбандық үстелі орналасқан. Ғибадатхана аркасының астында, роод экраны кемені ғибадатханадан бөліп тұрды. Ағаштан жасалған роод экраны есік пен қарама-қарсы тесіктерден тұрды, олар арқылы қауым ғибадатханаға көз жүгірте алатын. Роод экраны дін қызметкерлері мен қара халық арасындағы шекараның айқын символы болды. Шіркеуде роод немесе айқыш ғибадатхананың үстіне орнатылған. Айқышқа ілінген Мәсіхтің толық мөлшердегі бейнесі, Құдай ана Мариям мен апостол Жоханның мүсіндерімен қатар бейнеленген. Қабырғаларда жаратылыс, құдайдың адам баласына келуі, құнасының өтелуі, тәубе, тазарту және сот туралы ілімдерді көрсететін түрлі-түсті суреттер салынған. Сауатсыздықтың жоғары деңгейі болған дәуірде, бұл суреттер қара халық үшін "кітаптар" қызметін атқарды. Мұндай суреттердің бірі – ғибадатхана аркасының үстіндегі соңғы сот суреті. Бұл сурет соңғы сот күнін бейнелейді: Мәсіхтің даналығы, өлгендердің қайта тірілуі, құтқарылғандардың жұмаққа кіруі және күнәлілердің тозаққа тартылуы көрсетілген.

Литургия және ғибадат

Мәсса ортағасырлық діннің ядросы болды. Мәсса кезінде дін қызметкері құрбандық тақтасына нан мен шарап ұсынды және, транссубстанциация доктринасына сәйкес, нан мен шарап керемет түрде Мәсіхтің денесі мен қанына айналды. Теологиялық тұрғыдан алғанда, бұл христиандар қасиетті нан жегенде Мәсіхтің бір бөлігі болғанын білдіреді (хост деп аталатын). Шіркеу сондай-ақ Мәссаның құрбандық екенін – айқышқа ілінген Мәсіхтің сол құрбандығын және кешірім, құтқару және шипа табудың рақым құралы екенін үйретті. Дін қызметкері Мәссаны латын тілінде толығымен айтты немесе шырқады, оны көшкендердің өте азы түсінді. Сонымен қатар, дін қызметкері қызметті сыбырлап немесе дүркіретіп өткізді, яғни ғимараттағылар естімеді. Жауаптар қажет болған кезде, оларды хор немесе алтабандағы аколиттер берді. Кез келген ән айту хорлармен жазық ән немесе полифонияда орындалды. Дін қызметкері литургияны орындаған кезде, мирян дұға етіп, ғимаратта жүрді (көп шіркеулерде орындықтар болған жоқ). Олар белгілі бір әулиеге арналған жақын жердегі құрбандық тақтасында дұға ете алатын. Оқу білетіндер сағаттар кітабын қолданды, ол мирян пайдалануы үшін күнделікті монастырлық литургияны бейімдеді. Мәссаның ең маңызды бөлігі хостты көтеру болды, бұл қауымға Мәсіхтің денесіне құлшылық етуге мүмкіндік берді. Хостқа қарау күні кенеттен өлімнен қорғайды деген жалпы сенім болды. Дін қызметкері әрқашан Мәсса кезінде қатысса, мирян тек қана Пасхада қатысты. Қатысуға дайындалу ораза ұстауды және дін қызметкеріне күнәларын толық мойындауды қамтыды, ол тәуба тағайындап, содан кейін кешірім берді. Мирян роод экраны арқылы алтабаңға кіріп, дін қызметкерінің алдында тізе бүгіп, хостты тікелей аузына салды, осылайша қолы тимеді. Мирян қасиетті шарапты ешқашан қабылдамады; тек дін қызметкері екі түрде қатысты. Мәсса кезінде уағыз айту сирек кездесетін. Көптеген дін қызметкерлері уағыз айтуға дайындықтан өткен жоқ және уағыз айту үшін дін қызметкерлері епископтан арнайы рұқсат алуы керек болды. Приходтар кейде келген монахтардан немесе басқа уағызшылардан уағыз тыңдайтын. Әр приход жылына кем дегенде төрт рет уағыз тыңдауға тиіс болды, бірақ бұл приходтың географиялық тұрғыдан қаншалықты оқшауланғанына байланысты болды.

The Mass was at the heart of medieval religion. In the Mass, the priest offered bread and wine on the altar, and, according to the doctrine of transubstantiation, the bread and wine were miraculously transformed into the body and blood of Christ. Theologically, this meant that when Christians ate sacramental bread (called the host), Christ became part of them. The Church also taught that the Mass was a sacrifice—the same sacrifice of Christ on the cross—and a means of grace in which forgiveness, salvation and healing were obtained. The priest spoke or sung the Mass entirely in Latin, which few people understood. In addition, the priest whispered or mumbled the service, which meant that those in the nave could not hear. When responses were required, these were provided by the choir or the acolytes in the chancel. Any singing was performed by choirs in plainchant or polyphony. While the priest performed the liturgy, the laity prayed and moved around the building (few churches had pews). They could pray at a side altar dedicated to a particular saint. Those who were literate might use a Book of Hours, which adapted the daily monastic liturgy for use by laymen. The most important part of the Mass was the elevation of the host, allowing the congregation to adore the body of Christ. It was a common belief that to gaze upon the host protected one from sudden death for the rest of that day. While the priest always took communion during the Mass, the laity only received communion at Easter. Preparation for receiving communion included fasting and making full confession of sin to a priest who assigned penance and then pronounced absolution. The communicant entered the chancel through the rood screen and knelt before the priest who placed the host directly into their mouth, so their hands would not touch it. Laity never received the sacramental wine; only the priest received communion in both kinds. It was unusual for sermons to be preached at Mass. Most priests were not trained preachers, and clergy needed to have a special license from the bishop in order to preach. Parishes sometimes heard sermons from visiting friars or other preachers. Each parish was supposed to hear a sermon at least four times annually, but whether this happened depended on how isolated the parish was geographically.

Қажылық

Орта ғасырларда Англияда қажылық кең таралған діни амал болды. Әдетте қажылар күнәсін өтеу үшін немесе аурудан немесе басқа да жағдайдан құтылу үшін ғибадатханаға немесе белгілі бір шіркеуге жақын жерде саяхат жасайтын. Кейбір қажылар қашықтау жерлерге, Британия ішінде немесе кейбір жағдайларда континентке дейін баратын. Англо-саксон дәуірінде көптеген ғибадатханалар бұрынғы пұтқа табыну орындарына салынды, олар танымал қажылық орындарына айналды, ал басқа қажылар көрнекті монастырлар мен білім орталықтарына барушы еді. Жоғары лауазымды ақсүйектер немесе корольдер Римге саяхат жасайтын, ол жетінші ғасырдан бері танымал орын болды; кейде мұндай сапарлар саяси жер аударудың ыңғайлы түрі болатын. Нормандар тұсында Гластонбери, Кентербери және Винчестер сияқты маңызды ғибадатханалары бар діни мекемелер өздерін қажылық орындары ретінде насибаттады, осы орындармен байланысты тарихи кереметтердің құнын арттырды. Құнды жәдігерлерді жинақтау амбициялы мекемелер үшін маңызды міндет болды, өйткені олардың емдік күшке ие екеніне және орынға мәртебе беретініне сенді. XII ғасырға қарай Англияда жергілікті әулиелердің өлгеннен кейін жасаған кереметтері туралы хабарлар көбейді, бұл танымал қажылық орындарына баруға қызығушылықты арттырды. Кейінгі орта ғасырлардағы маңызды ғибадатханаларға Кентерберидегі Томас Бекет, Вестминстер аббаттығындағы Эдвард Исповедник, Линкольннің Хью, Йорктің Уильям, Франциядағы Понтиньи аббаттығында жерленген Кентербери архиепископы Эдмунд Рич, Чичестердің Ричард, Херефордтың Томас Кантилупа, Солсберидің Сент Осмунд және Бридлингтонның Джон жатты. Крест жорықтарына қатысу да қажылықтың бір түрі ретінде қарастырылды, және екі амалға да кейде бір латын сөзі, peregrinatio қолданылды. 1095 және 1099 жылдар аралығындағы Бірінші крест жорығына ағылшындардың қатысуы шектеулі болғанымен, Англия келесі екі ғасырдағы Екінші, Үшінші және Бесінші крест жорықтарында маңызды рөл атқарды, көптеген крестшілер сол жылдары Левантқа аттанды. Дегенмен, Иерусалимге қажылық жасау идеясы Англияда жаңа емес еді, өйткені діни негізде ақталған соғыс идеясы англо-саксон дәуіріне дейін барып жетеді. Крест жорығына аттанғандардың көпшілігі шын мәнінде жолға шықпады, көбінесе саяхатқа жеткілікті қаржысы болмағандықтан. Саяхатқа қаржы жинау үшін крестшілер жерлерін және мүлкін сатуға немесе кепілге беруге мәжбүр болды, бұл олардың отбасыларына және кейде бүкіл экономикаға едәуір әсер етті.

Pilgrimages were a popular religious practice throughout the Middle Ages in England. Typically pilgrims would travel short distances to a shrine or a particular church, either to do penance for a perceived sin, or to seek relief from an illness or other condition. Some pilgrims travelled further, either to more distant sites within Britain or, in a few cases, onto the continent. During the Anglo Saxon period, many shrines were built on former pagan sites which became popular pilgrimage destinations, while other pilgrims visited prominent monasteries and sites of learning. Senior nobles or kings would travel to Rome, which was a popular destination from the seventh century; sometimes these trips were a form of convenient political exile. Under the Normans, religious institutions with important shrines, such as Glastonbury, Canterbury and Winchester, promoted themselves as pilgrimage destinations, maximising the value of the historic miracles associated with the sites. Accumulating relics became an important task for ambitious institutions, as these were believed to hold curative powers and lent status to the site. By the twelfth century reports of posthumous miracles by local saints were becoming increasingly common in England, adding to the attractiveness of pilgrimages to prominent relics. Major shrines in the late Middle Ages included those of Thomas Becket at Canterbury, Edward the Confessor, at Westminster Abbey, Hugh of Lincoln, William of York, Edmund Rich, Archbishop of Canterbury, who was buried at Pontigny Abbey in France, Richard of Chichester, Thomas Cantilupe of Hereford, St Osmund of Salisbury and John of Bridlington. Participation in the Crusades was also seen as a form of pilgrimage, and the same Latin word, peregrinatio, was sometimes applied to both activities. While English participation in the First Crusade between 1095 and 1099 was limited, England played a prominent part in the Second, Third and Fifth Crusades over the next two centuries, with many crusaders leaving for the Levant during the intervening years. The idea of undertaking a pilgrimage to Jerusalem was not new in England, however, as the idea of religiously justified warfare went back to Anglo Saxon times. Many of those who took up the Cross to go on a Crusade never actually left, often because the individual lacked sufficient funds to undertake the journey. Raising funds to travel typically involved crusaders selling or mortgaging their lands and possessions, which affected their families and, at times, considerably affected the economy as a whole.

Лолларди

1380 жылдары Оксфорд университетінің мүшесі Джон Уиклифтің тұжырымдарынан туындаған шіркеудің дәстүрлі ілімдеріне бірнеше қиындықтар туды. Уиклиф Құдайдың ниеттерін түсінудің ең жақсы жолы – Киелі кітаптар екенін, ал литургияның сыртқы түрі, шіркеудегі байлықты жемқорлықпен пайдалану және үкіметтегі жоғары шенді дін қызметкерлерінің рөлі осы оқудан алшақтататынын айтты. 1384 жылы Уиклиф қайтыс болғаннан кейін, көптеген ақсүйектерді қамтитын еркін қозғалыс осы идеяларды қолдады және 1395 жылы Парламенттік заң жобасын қабылдауға тырысты: бұл қозғалыс билік тарапынан тез айыпталып, «Лолларди» деп аталды. Англия епископтарына лоллард уағыздаушыларын тоқтатып, жергілікті шіркеулерде тиісті уағыздарды оқыту арқылы осы үрдісті бақылау және қарсы тұру міндеті жүктелді. Он бесінші ғасырдың басында лоллард ілімдерімен күресу маңызды саяси мәселеге айналды, Генрих IV және оның Ланкастерлік жақтастары осы мәселені қолдады, олар шіркеу мен мемлекеттік биліктің күштерін осы дінсіздікпен күресу үшін пайдаланды. 1414 жылы Генрих V билікке келген кезде, күдікті лоллард сэр Джон Олдкасл түрмеден қашып, Лондон қаласында көтеріліс ұйымдастыруға тырысты. Алайда билік жоспарды біліп, заговоршыларды тұтқындады, нәтижесінде саяси сот процестері мен қуғын-сүргіндер қайта басталды. Олдкасл 1417 жылы тұтқындалып, өлім жазасына кесілді, ал Лолларди құпия азшылық сектасы ретінде өмір жалғастырды.

Дін мен мемлекет

Орта ғасырларда шіркеу ағылшын мемлекетімен тығыз байланыста болды. Епископтар мен ірі монастырь басшылары ұлттық үкіметте маңызды рөл атқарды, патша кеңесінде негізгі рөлдерді иеленді. Епископтар көбінесе қалалар мен округтерді басқарды, жергілікті салықтар мен басқаруды жүзеге асырды. Бұл жиі тоғызыншы ғасырдың викинг шабуылдарымен қатар келмейтін жағдайға түсті, және Ворчестер сияқты жерлерде жергілікті епископтар жергілікті елдормендермен жаңа келісімдерге келді, қорғануға көмектесу үшін бір бөлігі билік пен кірістерін алмастырды. Алғашқы ағылшын шіркеуі 664 жылы Уитби синодында доктриналық келіспеушіліктермен күресті; кейбір мәселелер шешілді, бірақ Кентербери және Йорк архиепископтары арасындағы Британиядағы басымдық туралы даулар көп ұзамай басталды және орта ғасырдың көп бөлігінде жалғасты. Вильгельм Жеңімпаз Англияға шабуыл жасау үшін шіркеудің қолдауын алу үшін шіркеу реформасын уәде етті. Вильгельм дін қызметкерлерінің бойдақ болуын қолдады және шіркеу соттарына көбірек билік берді, бірақ сонымен қатар шіркеудің Риммен тікелей байланысын азайтты және оны патшаға жауапты етуге мәжбүрледі. Бұл тәжірибелер мен папа Григорий VII-нің реформалық қозғалысы арасында шиеленіс туды, ол дін қызметкерлері үшін патша билігінен үлкен тәуелсіздікті жақтады, симонияны айыптады және шіркеу мәселелерінде папаның ықпалын арттырды. Епископтар патшалық үкіметте маңызды рөл атқара бергенімен, Англия патшалары мен Англия шіркеуінің негізгі басшылары арасында шиеленістер пайда болды. Патшалар мен архиепископтар тағайындау құқығы және діни саясат мәселелерінде қақтығысты, және Анзельм, Теобальд Бек, Томас Беккет және Стивен Лэнгтон сияқты архиепископтар түрлі жағдайларда жер аударылуға мәжбүр болды, патшалық рыцарьларымен тұтқындалды немесе тіпті өлтірілді. Алайда, XIII ғасырдың басында шіркеу тәуелсіздік үшін күресте жеңіске жетті, негізінен Римге ғана жауап берді. Епископтар үлкен секулярлық жауапкершіліктерді иеленді. Патша әскеріне қарулы рыцарьдарды ұсынуға жауапты болды. Олар тікелей шайқасқа қатысуға міндетті болмаса да, бірнеше епископтар белсенді әскери басшыларға айналды; мысалы, 1138 жылы Стандарт шайқасында шотландтарды жеңген әскерді жинаған Йорк архиепискобы Турстан. Епископтар өздерінің үлкен иеліктерін басқаруға және өздерінің ішіндегі азаматтық дауларды қарастыратын соттарда төрағалық етуге де жауапты болды. Олар сондай-ақ корольдік кеңестерге қатысуға міндетті болды, ал 13 ғасырда Англия Парламентінің дамуымен екі архиепископ пен он тоғыз епископ ең ірі діни үйлердің аббаттары мен приорымен бірге Лордтар палатасында орын алды; олар бірлесіп, Рухани Лордтар деп аталды.

The Church had a close relationship with the English state throughout the Middle Ages. The bishops and major monastic leaders played an important part in national government, having key roles on the king's council. Bishops often oversaw towns and cities, managing local taxation and government. This frequently became untenable with the Viking incursions of the ninth century, and in locations such as Worcester the local bishops came to new accommodations with the local ealdormen, exchanging some authority and revenue for assistance in defence. The early English church was racked with disagreement on doctrine, which was addressed by the Synod of Whitby in 664; some issues were resolved, but arguments between the archbishops of Canterbury and York as to which had primacy across Britain began shortly afterwards and continued throughout most of the medieval period. William the Conqueror acquired the support of the Church for the invasion of England by promising ecclesiastical reform. William promoted celibacy amongst the clergy and gave ecclesiastical courts more power but also reduced the Church's direct links to Rome and made it more accountable to the king. Tensions arose between these practices and the reforming movement of Pope Gregory VII, which advocated greater autonomy from royal authority for the clergy, condemned the practice of simony and promoted greater influence for the papacy in church matters. Despite the bishops continuing to play a major part in royal government, tensions emerged between the kings of England and key leaders within the English Church. Kings and archbishops clashed over rights of appointment and religious policy, and successive archbishops including Anselm, Theobald of Bec, Thomas Becket and Stephen Langton were variously forced into exile, arrested by royal knights or even killed. By the early thirteenth century, however, the church had largely won its argument for independence, answering almost entirely to Rome. Bishops held considerable secular responsibilities. As tenants in chief of the crown, they were responsible for providing a quota of armed knights for the king's army. Although they weren't expected to be involved in actual combat, several bishops became active military leaders; an example is Thurstan, Archbishop of York, who mustered the army that defeated the Scots at the Battle of the Standard in 1138. Bishops were also responsible for administering their huge estates and presiding in the courts that dealt with civil disputes within them. They were also required to attend royal councils, and with the development of the Parliament of England in the 13th century, the two archbishops and nineteen bishops were required to take their seats in the House of Lords, along with the abbots and priors of the largest religious houses; collectively, they were known as the Lords Spiritual.

Иудаизм

Англиядағы алғашқы маңызды еврей халқы Норман жаулап алуынан кейін келді, олар Нормандиядағы Руан қаласынан көшіп келгендері хабарланады. 12-ғасырдың ортасына қарай Англияның көптеген ірі қалаларында еврей қауымдастықтары құрылды. Бірнеше қалада еврейлерге қарсы зорлық-зомбылық пен көтерілістер болғанмен, еврейлер қаржылық маңыздылығына байланысты теориялық түрде Корольдік қорғауында болды. Алайда, 1275 жылы король Эдуард I Еврейлер заңын қабылдады, ол еврейлерді сары белгімен тануға міндеттеді және пайызымен ақша беруді, яғни көптеген еврей отбасыларының негізгі табыс көзін заңсыз деп жариялады. Күшейіп бара жатқан мемлекеттік қуғын-сүргін мен христиан дініне мәжбүрлеу әрекеттерінен кейін Эдуард ақыры 1290 жылы Англиядан барлық еврейлерді қуғынға салды.