Кіріспе
Қытайдың дәстүрлі ұлттық спорты – Джианцзи, tī jianzi (踢毽子), tī jian (踢毽), немесе jianqiú (毽球) – ойыншылар ауыр салмақты шаттлкокты қолдарынан өзге дене мүшелерімен ауада ұстауға тырысатын дәстүрлі қытай спорты. Бұл ойын петека және индиака сияқты ұқсас ойындардан қолды пайдаланбау арқылы ерекшеленеді. Джианцзидің бастауы 2000 жыл бұрынғы Хан әулеті кезінде пайда болған Куджу деген ежелгі қытай ойынынан бастау алады. Джианцзи бадминтон алаңында, әртүрлі жарыстарда ішкі немесе сыртқы сызықтарды пайдалана отырып ойналады. Оны көшеде немесе саябақта ойыншылар тобымен өнерлі түрде де ойнауға болады, мұндағы мақсат – шаттлкокты ауада ұстап, өз шеберліктерін көрсету. Вьетнамда бұл спорт đá cầu деп аталады және ол – ұлттық спорт. Филиппинде бұл спорт сипа деп аталады және 2009 жылдың желтоқсанында арниспен алмастырылғанға дейін ұлттық спорт болып саналды. Ойын бүкіл әлемде де тараған. Ағылшын тілінде спорттың өзі де, ойнайтын зат та "shuttlecock" немесе "featherball" деп аталады. Малайзияда бұл ойын capteh немесе chapteh деп аталады. Ол сепак раганы меңгергенге дейін балалар ойнайтын ойын деп есептеледі.
Jianzi , tī jianzi (踢毽子), tī jian (踢毽), or jianqiú (毽球), is a traditional Chinese sport in which players aim to keep a heavily weighted shuttlecock in the air using their bodies apart from the hands, unlike in similar games such as peteca and indiaca. The primary origin of jianzi is an ancient Chinese game called Cuju, from the Han dynasty, 2,000 years ago. Jianzi is played on a badminton court using inner or outer lines in different competition settings. It can also be played artistically, among a circle of players in a street or park, with the objective to keep the shuttle 'up' and show off skills. In Vietnam, it is known as đá cầu, and it is the national sport. In the Philippines, it is known as sipa and was also the national sport, until it was replaced by arnis in December 2009. The game has also gained a following around the globe. In English, both the sport and the object with which it is played are referred to as a "shuttlecock" or "featherball". In Malaysia, the game is known as capteh, or chapteh. It is considered a game played by children until they can master sepak raga.
Жарыстық ойын
Жарыстарда, мемлекеттік деңгейде ұйымдастырылатын ойын "Хакки Сак (jianqiu 毽球)" деп аталады және 6,10 x 11,88 метрлік тікбұрышты алаңшада ойналады, ол 1,60 метр биіктіктегі тормен (бадминтон сияқты) бөлінеді (әйелдер үшін 1,50 метр). 2009 жылы "Қытай JJJ" деп аталатын Ти Цзянь Цзидің жаңа стилі енгізілді. "JJJ" қытай тілінде "Competitive Jianzi kicking" – бәсекелестік Jianzi тепкісі дегенді білдіреді, оның үш қытай иероглифі "竞技毽" әрқайсы "J" әріпімен басталады. Бұл нұсқада 90 см биіктіктегі төменгі орталық тор және стандартты бадминтон алаңшасының ішкі немесе сыртқы шекаралары қолданылады.
Жарысқа қатыспайтын ойын
Ойынның бірнеше түрі бар, мысалы, воланды әуеде ұстауға тырысу, белгілі бір сандарға (мысалы, 100) жететіндей етіп, жеке немесе жұпта ойнау. Шеңберлеп ойнағанда, мақсат тек ойынды жалғастыру болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда, ең бәсекелестік форматтардан басқа, шеберлікпен ойнау – ойынның маңызды бөлігі болып табылады.
Еркін стиль
Фристайл аяқпен ойналатын фристайлға өте ұқсас, онда ойыншылар қолдарымен воланға тиіспей, түрлі тепкілер, тоқтатулар және басқа да қимылдар жасайды. Көптеген аяқ киімдермен жасалатын трюктер бастапқыда джианзиден шабыт алған, бірақ қазір джианзи фристайлерлері көбінесе аяқ киімдерден шабыттанады.
Тарих
Цзяньцзи Хан әулеті кезінде (б.з.д. 206 – 220 жж.) ойнала бастаған, ал Алты әулет кезеңі мен Суй және Тан әулеттерінде кең таралды. Ойынның футболға ұқсас, әскери жаттығу ретінде қолданылған кужу ойынынан пайда болғаны айтылады. Оны ойнағандары туралы бірнеше көне кітаптарда жазылған. 2013 жылы Гонконгтағы компания KickShuttle шығарды. Бұл – қауырсыннан жасалмаған, жаңа түріндегі шолпан.
Конкурстар үшін ресми джианзи
Ресми шаталка төрт бірдей ұзындықтағы қаз немесе үйрек қауырсынынан тұрады, олар резеңке немесе пластикалық негізге бекітілген. Оның салмағы шамамен және ұзындығы болады. Қауырсынның түсі әртүрлі болуы мүмкін, көбінесе қызыл, сары, көк немесе жасыл түске боялады. Жарыстарда қызғылт шаталка қолдануға дағдылы. Қытайдың "ЖЖЖ" ойындарында қолданылатын шаталканың салмағы . Резеңке негізінен шаталканың ең жоғарғы нүктесіне дейінгі биіктігі , ал екі қарама-қарсы қауырсын арасындағы ені де сол шамада болады.