Бакель қаласы: тарихы, географиясы және тұрғындары

Кіріспе

Бакель – Батыс Африкадағы Сенегалдың шығыс бөлігінде орналасқан, шамамен 15 000 тұрғыны бар қала. Қала Сенегал өзенінің сол жағалауында, Мали шекарасынан орналасқан және Мавританиядағы Горае ауылымен каноэ паром арқылы байланысты. Бакель – Тамбакунда аймағындағы төрт атаулы департамент орталығының бірі, ал қалған үшеуі – Тамбакунда, Гудири және Кумпентум. Бакель француз фортымен (Форт-Бакель) белгілі, оны 1819 жылы Рене Кайлие барлап көрген. Сондай-ақ, 1989 жылы Сенегал мен Мавритания арасындағы соғысқа себеп болған жайылымдық құқықтар үшін туған дау осы аймақта болған. Осы қақтығыстың нәтижесінде, аймақ тұрғындарының көптеген бөлігі шетелге көшіп кетті немесе Сенегалға эмиграциялады.

Халық және мәдениет

Халықтың көп бөлігі Соньинке тілінде сөйлейтін этностық топқа жатады, ол ірі Манде тілдері тілдер отбасының бір диалектісі. Сонымен қатар, Пулаар (Фула) тілінде сөйлейтін айтарлықтай азшылық та бар, ал Бамбара және Волоф (немесе Улоф) тілдерінде сөйлейтіндер де көп, көптеген адамдар мектепте француз тілін белгілі бір деңгейде үйренеді. Департамент тұрғындары үшін үлкен, тұрақты базар және апталық "Lumo" (көшпелі базарға ұқсас) жұмыс істейді. Тұрғындардың көпшілігі өз күнкөрісін қамтамасыз ететін шаруалар мен малшылар, ал қала тұрғындары ағаш өңдеу, құрылыс, тауар тасымалдау және көшеде жеміс-жидек сату сияқты бейресми бизнесте жұмыс істейді. Сахель аймағында орналасқандықтан, жаңбыр маусымынан басқа уақытта өсімдік жамылғысы аз, жартылай шөлейтті аймақ. Қаланың төңірегінде жергілікті тұрғындар "кішкентай таулар" деп атайтын әртүрлі төбелер бар. Бакель француз рэпері Бубаның "Бакель Сити Ганг" әні үшін шабыт көзі болды, оның әкесі осы қаладан шыққан.

Тарих

Бакелге айналатын аймақты алғаш рет Фута-Тородан Абдулайе Ване есімді марабут, өзінің шәкірттері – талибтермен бірге қоныстандырды. 17 ғасырдың басында Жолоф империясындағы мұрагерлік таластардан қашқан Ндиае отбасының мүшелері сол кездегі Галам корольдігінің бір бөлігі болған, сондай-ақ Гаджаага деп те аталатын аймаққа көшіп келді (қараңыз: Royaume de Galam), және ақырында жергілікті сонинке халқымен бірікті. Гаджаага мен көршілес Фула мемлекеті Бунда келесі ғасыр бойы Бакелді бақылау үшін бәсекелесті, себебі ол маңызды сауда орталығы болатын. Француздар 18 ғасырда аймаққа еніп, Сент-Луиден экспорттау үшін Гаджаага монархтарынан құлдар сатып ала бастады. 1818 жылы, Францияның Батыс Африка территориясы (сол кезде тек Сент-Луи мен Горе ғана кірген) Париж келісімімен (1815) қайта қалпына келтірілгеннен кейін, Огюст Жак Николас Пюре де Мелай Сенегал өзенімен шағын флотты жолға салды. Маусымдық су деңгейінің төмендеуі салдарынан Бакелден өте алмағандықтан, олар бекініс салуға қолайлы жерді таңдады. Бұл бекініс Батыс Африка нарығына ағылшын ықпалының күшеюіне қарсы тұру мақсатымен салынды, сонымен қатар қымыз арабика, алтын, былғары және азу тісі сияқты тауарлардың саудасын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді, әйтпесе олар Гамбиядағы Фаттатендаға баруы мүмкін еді. Сонымен қатар, ол оңтүстіктегі алтынға бай, қуатты Бунду патшалығымен жақын қарым-қатынас орнатуға да септігін тигізді. Бекініс француздық ықпалды күшейтудің базасына айналды, жергілікті басшыларды бір-біріне қарсы пайдаланды. 1848 жылдан кейін сауданың либерализациясы нарыққа және импортталған тауарларға қол жеткізу үшін күрескен жергілікті басшылар мен топтар арасындағы бәсекелестікті күшейтті. 1850 жылдары Бакель гарнизоны Омар Саиду Таллдың джихады аймақта күш алып, жергілікті тайпаларға француз билігін әлсіретуге мүмкіндік бергендіктен нығайтылды. 1855 жылы Сент-Луи саудагерлерінің қысымымен бекініс ресми түрде Францияға қосылды. 1858 жылы Бакель мен Фалеме өзені арасындағы Жоғарғы Гаджаага француз колониясына қосылды. 1886 жылы қала Махмеду Ламиннің әскерлерімен қысқа уақытқа қоршауға алынды. Бакельде 1904 жылдан 1990 жылға дейін Сенегал өзенінің жылдық су ағынының көлемін зерттеу жүргізілді, нәтижесінде өзеннің көлемі, әсіресе соңғы жиырма жылда күрт төмендегені анықталды.

The area that would become Bakel was first settled by a marabout named Abdoulaye Wane from Fouta Toro, along with his students, known as talibes. At the beginning of the 17th century, members of the Ndiaye family fleeing succession disputes in the Jolof Empire moved to the area, then part of the Kingdom of Galam, also called Gajaaga, (see: Royaume de Galam), eventually integrating into the local Soninke population. Gajaaga and the neighboring Fula state of Bundu would compete for control over Bakel for the next century, as it was already an important trade depot. The French began to penetrate the region in the 18th century, purchasing slaves from the Gajaaga monarchs to export from Saint Louis at the mouth of the river. In 1818, after the restoration of France's West Africa territories (which at the time consisted only in Saint Louis and Gorée) in the 1815 Treaty of Paris, Auguste Jacques Nicolas Peureux de Mélay led a small flotilla up the Senegal Blocked from going past Bakel by the seasonal drop in water level, they chose the spot to build a fort. The fort was established to counter growing British penetration of the West African market, attracting trade in gum arabic, gold, leather, and ivory that might otherwise have made for Fattatenda in The Gambia. It also served to establish closer relations with the powerful, gold rich Kingdom of Bundu further south. The fort became a base for promoting French influence, playing local leaders off of each other. Liberalization of trade after 1848 intensified the competition between native chiefs and groups vying for access to markets and imported goods. In the 1850s, the Bakel garrison was strengthened as Omar Saidou Tall's jihad gained strength in the region and presented over matched local tribes with a way to undermine French power. In 1855, the fort was officially annexed, following pressure from Saint Louisian merchants. In 1858, upper Gajaaga, between Bakel and the Faleme river, was annexed to the French colony. In 1886 the town was besieged briefly by the forces of Mahmadu Lamine. Bakel is also the site of a study of annual flow volumes of the Senegal river from 1904 to 1990 which showed a dramatic reduction in the river's volume especially in the past twenty years.