Австрия-Мажарстан Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Антон Хаус
Anton Haus
Антон Хаус – австриялық теңізші офицер, бірінші дүниежүзілік соғыста Аустро-Венгрия теңіз күштерінің бас қолбасшысы, 1916-1917 ж.ж. Әскери-теңіз флотының адмиралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Австрия теңіз офицері
Austrian naval officer
Антон Иоганн Хаус (13 маусым 1851 – 8 ақпан 1917) – австриялық теңіз офицері. Неміс тегі болғанымен, ол Толмейнде (қазіргі Толмин, Словения) словен тілінде сөйлейтін отбасында дүниеге келген. Хаус Бірінші дүниежүзілік соғыста Австро-Венгрия теңіз күштерінің флот командирі болды және 1916 жылдан өліміне дейін теңіз күштерінің бас адмиралы қызметін атқарды.
Anton Johann Haus (13 June 1851 – 8 February 1917) was an Austrian naval officer. Despite his German surname, he was born to a Slovenian speaking family in Tolmein (now Tolmin, Slovenia). Haus was fleet commander of the Austro Hungarian Navy in World War I and was the Navy's Grand Admiral from 1916 until his death.
Өмірбаян
Хаус 1869 жылы әскери-теңіз флотына қабылданды. Ол Фиумеде (қазіргі Риека) Императорлық және Корольдік теңіз академиясында оқытушы ретінде көзге түсті; оның академиялық еңбегінің нәтижесінде 1891 жылы «Океанография және теңіз метеорологиясы» жарық көрді. Теңізге оралып, Хаус 1900-1901 жылдары Қытайдағы Боксерлер көтерілісіне қатысқан халықаралық күштер тобында корвет командирі болды. Көтеріліс басылғаннан кейін Хаус 1902 жылға дейін Пекинге (қазіргі Бейжің) қалды. 1907 жылы вице-адмирал шеніне көтерілген Хаус сол жылдың мамыр айынан қазан айына дейін екінші Гаага бейбітшілік конференциясында Австро-Венгрия елшісі болды. 1912 жылы Флот инспекторы (Flotteninspekteur) болып тағайындалған Хаус 1913 жылдың 24 ақпанында Рудольф Монтекукколиден Marinekommandant (Теңіз күштерінің бас қолбасшысы) және Соғыс министрлігінің Теңіз бөлімінің бастығы (Chef der Marinesektion) лауазымдарын иеленді. Жағдайдың ауырлығын толық сезбеген болуы мүмкін, Хаус 1914 жылғы шілде дағдарысы кезінде көзге түспеді. 1914 жылдың 7 шілдесінде өткен маңызды патшалық кеңесте Сербияға қарсы қатаң шаралар қабылданар тұста Карл Кайлер фон Кальтенфельс оның өкілі ретінде қатысты. Соғыс басталғанда Хаус Флот командирі болып тағайындалды. Италия соғысқа қатысқанда Хаус 1915 жылдың 23-24 мамыр түнінде Анкона және басқа итальяндық Адриатика портын бомбалау үшін ұрыс флотын жіберді, бірақ көбінесе жауынгерлік қимылдарды жеңіл күштерге – жылдам крейсерлерге, эсминецтерге және суасты қайықтарына тапсырды. Зейінді теңіз стратегиясы шебері Хаус өзінің ұрыс флотының нағыз құндылығы одақтас державалардың қаупіне қарсы тұру үшін күшін сақтап қалу екенін түсінді. Оның стратегиясы неміс тарапынан қатты сынға ұшырады, бірақ ол өзінің жоғары қолбасшылығынан, соның ішінде теңіз инспекторы, Австрия эрцгерцогы Карл Стефаннан күшті қолдау алды. Ол неміс әріптесі Альфред фон Тирпиц сияқты шектеусіз суасты кемелерімен соғыс жүргізуді жақтады. 1916 жылы Хаус Австро-Венгрия теңіз күштерінің белсенді офицері (императорлық үй мүшелерінен басқа) арасында Ұлы адмирал (Grossadmiral) шеніне көтерілді. (Оның тікелей ізбасары Максимилиан Нжегован 1918 жылы Ұлы адмирал атанды, бірақ зейнеткерлікте болды.) Хаус 1917 жылдың 2 ақпанында Полада (қазіргі Пула) пневмониядан қайтыс болды және теңіз әскери бейіштесіне (k. u. k. Marinefriedhof) жерленді. Император Карл I жерлеу рәсіміне қатысып, кейіннен оған Мария Тереза әскери орденінің командирі құрметін берді. Соғыстан кейін Пула Италияның иелігіне өткеннен кейін Хаустың мәйіті 1925 жылы Венаға қайтарылды. Хаустың Marinekommandant және Flottenkommandant лауазымдарына Максимилиан Нжегован, ал Chef der Marinesektion лауазымына Карл Кайлер фон Кальтенфельс тағайындалды; Нжегован Кальтенфельс қайтыс болғаннан кейін 1917 жылдың сәуір айында соңғы лауазымға тағайындалды. Хаус мұқият сақтап келген «болып жатқан флот» 1918 жылдан кейін жеңімпаз державалар арасында бөлісті.
Haus entered the Navy in 1869. He distinguished himself as an instructor at the Imperial and Royal Naval Academy in Fiume (now Rijeka); a product of his academic study was Oceanography and Maritime Meteorology (1891). Returning to a seagoing command, Haus was commander of a corvette during the multinational intervention in the Boxer Rebellion in China in 1900/01. After the suppression of the insurrection Haus remained in Peking (now Beijing) until 1902. Promoted to Vizeadmiral in 1907, Haus was Austro Hungarian envoy to the second Hague Peace Conference from May to October of that year. Appointed Flotteninspekteur (Fleet Inspector) in 1912, Haus succeeded Rudolf Montecuccoli as Marinekommandant (Navy Commander) and Chef der Marinesektion (Chief of the Naval Section of the War Ministry) on 24 February 1913. Perhaps unaware of the gravity of the situation, Haus was notably absent during the July Crisis of 1914. At the crucial crown council of 7 July 1914, where drastic action against Serbia was decided upon, Karl Kailer von Kaltenfels stood in for his chief. Upon the outbreak of war, Haus was named Flottenkommandant (Fleet Commander). When Italy entered the war, Haus sent the battle fleet to bombard Ancona and other Italian Adriatic ports on the night of 23/24 May 1915, but for the most part he left the active fighting to the light forces—fast cruisers, destroyers and submarines. A shrewd naval strategist, Haus recognized that the real value of his battle fleet lay in maintaining its existence as a fleet in being to counter the threat of the Allied powers. His strategy received severe German criticism, but he was strongly supported by his own high command, including the Marineinspekteur, Archduke Charles Stephen of Austria. Like his German counterpart, Alfred von Tirpitz, Haus favored unrestricted submarine warfare. In 1916 Haus became the only active duty Austro Hungarian naval officer (aside from members of the Imperial house) to be promoted to Grossadmiral (Grand Admiral). (His immediate successor, Maximilian Njegovan, was named a Grossadmiral in 1918, but on the retired list.) Haus died of pneumonia in Pola (now Pula) on 2 February 1917 and was buried at the naval military cemetery (k. u. k. Marinefriedhof). Emperor Karl I attended the funeral and later conferred upon him the posthumous honour of Commander of the Military Order of Maria Theresa. With Pula under Italian sovereignty postwar, Haus's remains were transferred to Vienna in 1925. Haus was succeeded as Marinekommandant and Flottenkommandant by Maximilian Njegovan and as Chef der Marinesektion by Karl Kailer von Kaltenfels; Njegovan was appointed to the latter post in April 1917 after the death of Kaltenfels. The fleet that Haus had so scrupulously maintained as a 'fleet in being' was parcelled out among the victorious powers after 1918.