Бразилияның "Бумба Меу Бой" мерекесі: Тарих, мәдениет және ЮНЕСКО мұрасы
Bumba Meu Boi
Бразилияның дәстүрлі "Bumba Meu Boi" ойыны туралы! 18 ғасырда пайда болған, әлеуметтік сынға толы, ән мен би арқылы жоғары топтарды пародиалайтын фольклор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Bumba Meu Boi – Бразилияда кең таралған, қатысушылармен өзара әрекеттесетін ойын. Ол 18 ғасырда пайда болған. Бұл – әлеуметтік сынның бір түрі. Бразилияның төменгі топқа жататын азаматтары ән мен би арқылы айтылатын халықтық әңгімелерде жоғары мәртебелі адамдарды паш етіп, сынап көрсетеді. Карнавал сияқты басқа бразилиялық фестивальдармен салыстырғанда, ол халықаралық деңгейде осыншалықты танымал болмаса да, Бразилия мәдениетінде көне және терең тамырланған. Ойынның мазмұны аймаққа және ойналатын ортаға байланысты өзгеріп отыруы мүмкін. Дегенмен, оның негізгі тақырыбы – өгіздің өлімі мен қайта тірілуі туралы әңгіме өзгермейді. Басты кейіпкерлер: өгіз, ақ қожайын (Пернамбукода – Кавало Мариньо), жүкті қара әйел (Катирина), Вакеиро немесе ковбой (Матеус, Чико немесе Пай Франсиско), басқа вакеиролар (ковбойлар), индейлер, индей әйелдері және кабоклолар (жергілікті халықтар), дін қызметкері және дәрігер (немесе жергілікті емшілер – паджелер). Көрермендер де өте маңызды рөл атқарады, олардың ыстық ықыласы мен жауаптары ойынға қарбаласқан атмосфера сыйлайды. Одан бөлек, актерлер көрермендермен әзілдесіп, дене жақындастығына баруы мүмкін. Бүгінде Bumba Meu Boi дәстүрлі және заманауи екі бағытқа бөлінген. Алайда, елдің барлық аймағында тек дәстүрлі түрлерін ғана кездестіруге болады. Екі нұсқаны да Бразилияда 13-29 маусым аралығында, сондай-ақ 25 желтоқсаннан (Рождество) 6 қаңтарға дейін тамашалауға болады. Мараньяодағы Bumba Meu Boi мәдени кешені 2019 жылдың желтоқсан айында ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасы тізіміне енгізілді.
Bumba Meu Boi is an interactive play celebrated in Brazil. It originated in the 18th century. It is a form of social criticism. Lower class Brazilians mock and criticize those of higher social status through a comedic Folklore story told in song and dance. Though not as well known internationally as Carnival and other Brazilian festivals, it is older and deeply rooted in the culture of Brazil. The tale can vary depending on the region and social setting at which it is practiced. However, its essential theme remains the same, with a focus on the death and resurrection of an ox. The principal figures include an ox, a white master (Cavalo Marinho, in Pernambuco), a black pregnant woman (Catirina), a Vaqueiro or cowboy (Mateus, Chico or Pai Francisco), other vaqueiros (cowboys), índios, índias and caboclos (indigenous people), a priest, and a doctor (or indigenous healers, pajés). The audience is also a key component of the performance, as passionate responses from spectators provide a hectic atmosphere. Additionally, performers are known to become playfully physical with the audience. Today, Bumba Meu Boi is separated into traditional and modern practices. However, only the traditional forms can be found throughout the country. Both versions can be seen in Brazil from June 13 to 29, as well as from December 25 (Christmas) to January 6. The Cultural Complex of Bumba meu boi from Maranhão was declared Intangible Cultural Heritage of Humanity by UNESCO in December 2019.
Тарих
Bumba Meu Boi-дың көптеген түрлі шығу тегі ұсынылды. Дегенмен, ең көп қабылданған нұсқа бойынша, бұл 18 ғасырдың ортасында Бразилиядағы байлардан кем қалған, өмірге қиын жағдайларда мәжбүр болған төменгі таптық қауымдардың арасында пайда болған. Осы ауыр жағдайлардың нәтижесінде Bumba Meu Boi осы мұқтаж қауымдарға қуаныш сыйлау және ер адамдарға ішкі қарсылықтың бір түрін ұсыну үшін дүниеге келді. Бұл қауымдар құлдар мен ауылдық жұмысшылардан құралған. Сөйтіп, бастапқыда Bumba Meu Boi түрлі шыққан адамдардың бірлескен туындысы болды. Бұл фестивальді кез келген нәсілдік байланыстардан бөліп тұратын маңызды жайт. 21-ші ғасырда солтүстік-шығыс аймақтарында танымал бола бастағаннан кейін, адамдар оны тек өзінің ләззаты үшін ғана емес, басқаларды көңілді ету үшін де орындауға кірісті. Осы кезде ол отбасылық іс-шарадан қоғамдық мерекеге айналды. Бұл төменгі таптағы бразилиялықтардың әлеуметтік өмірінде оның маңыздылығын арттырды, себебі ол баршаны біріктірді. 20-шы ғасырға қарай бұл қойылым жыл сайын немесе екі жылда бір рет өткізілетін шараға айналып, қазіргі фестиваль түріне өтті. Өйткені сол кезде олар оны шаруашылықта пайдаланудың арқасында өте құнды жануар деп есептегендіктен, бұқа фестивальдің орталық тұлғасына айналды. Бұқалар колониялық қоғамның өмірінде де маңызды рөл атқарды, себебі бұқа күресі мен бұзау биі өте танымал болды. Бұл әдеттер төменгі таптағы португалдық отбасылардан тараған деп саналады, себебі Португалияда осыған ұқсас әлеуметтік іс-шаралар одан да ертерек кездескен. "Bumba my ox" деген сөз тікелей аударғанда "биле, өгізім" деген мағына береді.
Many different origins of Bumba Meu Boi have been proposed. However, the most commonly believed one is from mid 18th Century Brazil lower class communities that were left very little from the wealthy and forced to live dreadful lives. It was through these rough conditions that Bumba Meu Boi was born to bring joy to these deprived communities, as well as to provide men with an internal form of rebellion. These communities consisted of slaves and rural workers. So from the start, Bumba Meu Boi was created from people of mixed origins. This is significant because it cuts the festival from any racial ties. As it became more popular throughout northeastern communities in the 21th Century, people began performing it for the entertainment of others, rather than merely for self enjoyment. It was at this point that it evolved from a family affair to a communal one. This also made it more important within lower class Brazilians' social lives, as it brought everyone together. By the 20th Century the play became an annual and biannual event, transitioning to its modern form as a festival. The ox was placed as a centerpiece because, at the time, they saw as an animal of high economic regard due to its use in farming. Oxen were also highly involved in colonial's social lives, as bullfighting and calf dancing were very popular. These are thought to have been passed down from lower class Portuguese families, as similar social activities can be traced back much further in Portugal. A literal translation for "bumba my ox" could be "dance my ox".
Мараньяодағы Bumba meu boi
Мараньяо штатында шамамен жүзге жуық бумба-мэ-бой тобы бар, олар тік боймен бөлінеді. Әр акценттің (сотактың) киім-кешекте, аспаптарды таңдауда, музыканың ырғағында және хореографияда көрініс тапқан өзіндік ерекшеліктері бар. Сотактар: матрака, забумба, оркестр, Baixada Maranhense және коста-де-мао, олар әсіресе маусым айында, Фештас Жунинас мерекесінде, Арраiais деп аталатын жерлерде кездеседі. Онда ферма иесі (амо немесе қожайын), Пай Франсиску (вакейро, ковбой немесе құл), оның әйелі Катирина, ковбойлар (вакейрос), индейлер (índios), индей қыздары (índias) және кабоклос (жергілікті халықтар), өгіз және казумбас сияқты бірнеше кейіпкерлер қатысады. Сюжет колониялық кезеңдегі аймақтың әлеуметтік және экономикалық қарым-қатынастарының әдеттегі тарихын көрсетеді, ол монокультурамен, кең ауқымды мал шаруашылығымен және құлдықпен, сондай-ақ еуропалық, африкалық және жергілікті мәдениеттердің араласуымен сипатталады.
There are almost one hundred bumba meu boi groups in the state of Maranhão, subdivided in vertical align=sup. Each sotaque (which stands for "accent") has its own characteristics that are manifested in clothes, in the choice of instruments, in the type of cadence of music and in choreographies. The sotaques are: matraca, zabumba, orquestra, from the Baixada Maranhense, and costa de mão, that appear especially in the month of June, in the Festas Juninas, in places called Arraiais. It involves several characters as the owner of the farm (amo or master), Pai Francisco (vaqueiro, a cowboy, or a slave), his wife Catirina, cowboys (vaqueiros), índios, índias and caboclos (indigenous people), the ox and cazumbás. The plot recalls a typical history of the region's social and economic relations during the colonial period, marked by monoculture, extensive cattle breeding and slavery, mixing European, African and indigenous cultures.