Кіріспе

Джон Лодер Маффи, 1-ші Регби бароны (1 шілде 1877 – 20 сәуір 1969) – британдық мемлекеттік қызметкер және дипломат, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ағылшын-ирланд қарым-қатынастарында маңызды рөл атқарған тұлға.

Ерте өмір

Маффи – Уорвикшир графтығының Рагби қаласындағы сауда саяхатшысы Томас Маффи мен оның әйелі, Джон Лоудердің қызы Мэри Пенелопаның кіші ұлы болған. Ол Рагби мектебінде және Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде білім алған.

Мансап

1899 жылы Үндістанның мемлекеттік қызметіне қабылданды. 1912 жылдан 1916 жылға дейін Солтүстік-Батыс шекаралық провинцияның бас комиссарының көмекші хатшысы, 1916 жылдан 1920 жылға дейін Үндістанның вице-королі лорд Челмсфордтың жеке хатшысы, ал 1921 жылдан 1924 жылға дейін Солтүстік-Батыс шекаралық провинцияның бас комиссары қызметін атқарды. 1920 жылғы туған күніне орай CSI орденімен марапатталды. Үндістанға сапар жасаған кезде Коннаут герцогы Артур ханзадаға тікелей көмекші болды. Осы қызметтері үшін 1921 жылдың ақпанында Корольдік Викториан орденінің кавалер-командоры атанды. 1924 жылы британ үкіметімен туған келіспеушіліктерге байланысты Маффи Үндістанның мемлекеттік қызметінен қанағаттану себебімен кетті. 1926 жылы Суданның генерал-губернаторы болып тағайындалды, ал 1933 жылы Колониялар жөніндегі тұрақты мемлекеттік хатшы қызметіне бекітілді.

Ирландиядағы өкілі

1939 жылдың 14 қыркүйегінде, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін екі апта өткен соң, Маффи Ирландияға Ұлыбританияның Ирландияға британдық өкіл тағайындау мүмкіндігін талқылау үшін Дублинге келді. Кейін, британдық соғыс кабинетінде өткен талқыдан кейін, Маффи Премьер-министр Невилл Чемберленнің «өкіл» тағайындау туралы тағы бір рет сұраған хатымен Дублинге қайта жіберілді. Ұлыбритания елші немесе министр тағайындауға келіспеді, себебі бұл Ирландияның Ұлыбританияның құрамына кірмейтін, шет ел екенін білдіретін болар еді. Ал Ирландия, Ирландияға жоғарғы комиссар тағайындауға келіспеді, себебі бұл Ирландияның Ұлыбритания құрамында екенін білдіретін болар еді, бұл Ирландия үкіметі қабылдамайтын нәрсе еді. Келісімге келу үшін Чемберлен «Эйредегі Ұлыбритания өкілі» деген атауды ұсынды, бірақ де Валера оған келіспеді, «in» сөзін «to» сөзімен ауыстыруды талап етті. Осылайша «Эйреге Ұлыбритания өкілі» деп келісілді және Маффи 1939 жылдың 3 қазанында тағайындалды. Де Валера үшін бұл өзгеріс Ирландияның тәуелсіздігін, егемендігін және Ұлыбританиямен теңдігін білдірді. Чемберлен бұл атаудың «осындай тағайындауға өте қолайлы болып көрінетінін, себебі бұл негізінен уақытша, бірақ шұғыл жағдайды қамтамасыз ету үшін жасалған төтенше шара» деп атап өтті. Маффи «өкіл» лауазымына тағайындалғаннан кейін, Ирландиялық республикалық армия оны ұрлап кетуі немесе өлтіруі мүмкін деген хабарлар тарады. Маффи соғыс жылдарында және 1949 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін осы лауазымды атқарды. Соғыс кезінде ол, сөзсіз, Дублинде тұратын ең маңызды шетелдік дипломат болды, Ирландияның бейтарап саясатының күрделілігін ескере отырып. «Эйреге Ұлыбритания өкілі» ретінде Маффи Эмон де Валерамен жақсы жұмыс қарым-қатынасын орнатты. Де Валера жеке өзі демократияның сақталуына қолдау көрсетті, бірақ британдықтардың Ирландияның мүддесін қорғауына толық сенім артпады. Маффи «соғыс әміршісі» Черчилль мен «шеф» де Валера арасындағы келіссөздерді жеңілдетуде маңызды рөл атқарды. 1948 жылы де Валераның орнын Джон А. Костелло басқарған коалиция алмастырғанда, Маффи оның мүшелерімен де жақсы жұмыс қарым-қатынасын орнатты, бірақ Республика жариялаудың әуесқойлығына қатысты сын айтты: «Костелло мырза бұл істі салғыштықпен және әуесқойлықпен жүргізді». Ол Джон Бетджеманды Дублин әдебиет әлемінің жетекші және жас таланттарымен, мысалы Патрик Каванагхпен достық қарым-қатынас орнатуға ынталандырды; Маффи өзі Каванагхтың өлеңдерінің біріне тақырып ұсынды. «1945 жылғы Ирландия мәселесі» атты меморандумында Доминиондар жөніндегі мемлекеттік хатшыға жолдаған Маффи өз пікірін білдірді: «Бүгінгі күні, алты жылдық үзілістен кейін, Эйре бұрынғыдан да көбірек шет ел болып табылады. Ол Ұлттық католик шіркеуінің күшті ықпалында болып, дерлік теократиялық мемлекетке айналды. Гейл тілі Эйренің ағылшын тілді елдердің бірі емес екенін көрсету үшін қолданылады; шетелдік ойындарға тыйым салынады, соғыс цензурасы британдықтарға қарсы мақсаттар үшін бұрмаланып қолданылды, мектептерде және шіркеу мен мемлекетте британдықтарға қарсы сезімдер ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, жау туралы дұрыс емес ақпарат таратылады. Бүгінде Эйреде британдықтарға қарсы сезім бұрынғыдан да кең тараған». Черчилльдің де Валераға жасаған шабуылына қатысты пікір білдірген Маффи: «Черчилльтің жеке шабуылы де Валераға көбірек көмектесті. Ирландиялықтар өте ерекше халық, олардың ерекшеліктері күшті сақталады. Үндістанның Солтүстік-Батыс шекарасындағы тайпаларды білу ирландиялықтарды түсінуге жақсы кіріспе болады. Олар екеуі де ерекше және көп жағынан тартымды халық, бірдей ақыл-ой кемшіліктері бар. Біз Афридті тікелей билігімізге бағындыруға тырыспағанымыз жөн болды». Ол былай деп жалғастырды: «Де Валера мырза Англияны жек көретін адам емес, қаржы министрі Фрэнк Эйкен сияқты. Оған англо-ирландтық проблемаларға қатысты қатаң математикалық көзқарасы мен ұстанымы үшін сенім артады. Ол ирландиялықтардың тар ой-санасын түсінеді және кең жолдарға батылдықпен кірмейді, бірақ ол 1941 жылы, Америка соғысқа кірген кезде халқын рухани құлдықтан босатуға мүмкіндік алды». Маффи «біз енді Эйремен суық, нақты, саудаласу негізінде сөйлесе аламыз, карталар біздің қолымызда екенін жақсы біліп» деп ойлады. Ол былай деп жалғастырды: «Біз Эйреге Доминион мәртебесін бергенімізді мойындауымыз керек, бұл олардың қолына Доминион мәртебесінің түсінігі мен жауапкершілігін әлсіретуге мүмкіндік берді. Эйреде Доминионның ешқандай қасиеттері жоқ. Ол дұрыс болмаған «Шотландия», және біз оның Англия, Шотландия және Уэльстің стратегиялық және экономикалық аймағынан толық ажырауына жол бере алмаймыз». Солтүстік Ирландияға қатысты пікір білдірген Маффи: «Өкінішке орай, Солтүстік Ирландиядағы жағдайға қанағаттандыра алмаймыз. Одақтас үкімет тым жаман жаумен күресіп жатыр, ол олардан басып озуда. Олардың сайлау бюллетені католиктердің тууының жоғары деңгейіне қарсы ұзақ мерзімде қауіпсіз емес. Жергілікті гарнизонның адалдығы Эйредегі төмен табыс салығының тартымдылығына төтеп бере алмайды. Олар әлемдік сынға ұшырауы мүмкін. Британ үкіметі 1944 жылдың қараша айында Вестминстердің католик архиепископы, Әміре Др. Гриффиннің Солтүстік Ирландияда діни қуғын-сүргін болып жатыр деген мәлімдемесін елемеуге құқығы жоқ». 1947 жылдың ақпанында Маффи Уорвик графтығындағы Регбидегі Регби бароны лауазымына көтерілді. Оның портреті Ұлыбританияның Ұлттық портрет галереясында ілулі тұр. 1923 жылы Филип де Ласло салған, бұл Пешавардағы Үкімет үйінде және Оксфордтағы Христ-Черчтегі екі ресми портрет үшін эскиз болды.

Отбасы

Лорд Регби 1907 жылғы 28 тамызда Чарльз Ланг Хаггинстің қызы Дороти Глэдис Хаггинске үйленді. Олардың үш баласы болды: Алан, Генри және Пенелопа. Олардың жалғыз қызы Пенелопа соғыс батыры және консерватор партиясының депутаты сэр Уильям Эйткенге үйленді және танымал қоғамдық қайраткерге айналды. Ол бұрынғы консервативті саясаткер Джонатан Эйткеннің және актриса Мария Эйткеннің анасы болды. Оның немерелері – актер Джек Давенпорт, суретші және қоршаған ортаны қорғаушы Александра Айткен (сонымен қатар Оттранг Каур Халса деп танылады), Виктория Айткен және Уильям Айткен. Лорд Регби 1969 жылғы сәуір айында 91 жасында қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Алан Лоадер Маффи, 2-ші Барон Регби барондық атағын мұраға алды.

Танымал мәдениет

Маффиді Питер Копли 1983 жылы RTÉ телеарнасының "Caught in a Free State" драмалық сериалында сомдады. Ол Роберт Годдардтың 2010 жылғы "Long Time Coming" романындағы екінші дәрежелі кейіпкер.