Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен динозаврлар туысы
Extinct genus of dinosaurs
Neuquenraptor («Нейкен ұрысы» деген мағынаны білдіреді) – Оңтүстік Америкада, қазіргі Аргентинаның Портесуэло формациясында соңғы бор дәуірінде өмір сүрген дромаэозавридтер тобына жататын динозаврлар туысы. Ол Оңтүстік жарты шардан табылған алғашқы дромаэозавридтердің бірі.
Neuquenraptor (meaning Neuquén thief) is a genus of dromaeosaurid theropod dinosaurs that lived in South America during the Late Cretaceous in what is now the Portezuelo Formation of Argentina. It is one of the first dromaeosaurids found in the Southern Hemisphere.
Ашылуы және атауы
1996 жылдың қаңтар айында Нойкенраптордың қалдықтары Сьерра-дель-Портезуэлодағы Плаза-Хуинкуль маңынан табылып, сол жылы жарияланды. 1997 жылы оның "Арауканораптор аргентин" деп аталатыны белгілі болды. 1999 жылы ол Троодонтидтерге жататындығы шартты түрде сипатталды. Дегенмен, 2005 жылы Бернардино Ривадавия табиғи ғылымдар мұражайының Фернандо Новасы мен Огайо штаты университетінің Диего Полы оны Neuquenraptor argentinus түрі деп атап, дромаеозаврид ретінде сипаттады. Туыс атауы Аргентинаның солтүстік Патагония аймағындағы Неукен провинциясын және латын тіліндегі "ұрлық жасаушы" мағынасын беретін raptor сөзін білдіреді. Есімнің соңғы бөлігі Аргентинаға сілтеме жасайды.
In January 1996 the remains of Neuquenraptor were found near Plaza Huincul in the Sierra del Portezuelo and reported that very year. In 1997 it was revealed the intended name was "Araucanoraptor argentinus". In 1999 it was provisionally described as a member of the Troodontidae. However, it was named as the type species Neuquenraptor argentinus in 2005 by Fernando Novas of the Bernardino Rivadavia Natural Sciences Museum and Diego Pol of Ohio State University and described as a dromaeosaurid. The generic name combines Neuquén, referring to the Neuquén Province and basin of northern Patagonia, Argentina, with Latin raptor meaning "thief". The specific name refers to Argentina.
Сипаттама
Белгілі қалдықтар, холотип MCF PVPH 77, Коньяк дәуіріне жататын Портезуэло формациясының қабаттарында табылды. Онда тек сол аяқ, мойын омыртқаларының фрагменттері, қабырғалар, құйрық сүйекшелері және радиус сүйегі бар. Бұл, өзінің жақын туысы Буитрераптордан ірірек болды, және онымен кейбір сүйек және дене құрылысы тұрғысынан ұқсастықтары болған.
The known remains, holotype MCF PVPH 77, were uncovered in layers of the Portezuelo Formation dating to the Coniacian. It consists of only a left foot, some cervical vertebrae fragments, ribs, tail chevrons and a radius. It was larger than its close relative Buitreraptor, a genus it shared some osteological and physical similarities with.
Жіктеу
Neuquenraptor Unenlagia-ның кіші субъективті синонимі болуы мүмкін; яғни, екеуі бір тектің немесе тіпті бір түрдің өкілі болуы мүмкін, онда Neuquenraptor есімі орнына Unenlagia қолданылуы керек, себебі соңғысы 1997 жылы жарияланған, демек, басымдыққа ие. Новас және Пол Neuquenraptor-ды бірнеше дромаеозаврид таксондарымен бірге политомияда Dromaeosauridae тұқымдастығына жатқызды.
Neuquenraptor might be a junior subjective synonym of Unenlagia; that is, the two might represent the same genus or even species, in which case the name Unenlagia would have to be used instead of Neuquenraptor because the former name was published earlier, in 1997, and thus has priority. Neuquenraptor was assigned by Novas and Pol to the Dromaeosauridae in a polytomy with several dromaeosaurid taxa.
Палеоэкология
Неукенраптор Оңтүстік Америкадан табылғандықтан ерекше маңызға ие. Неукенраптор табылар алдында барлық дромаеозавридтер Солтүстік Америкада, Еуропада немесе Солтүстік Қытайда/Моңғолияда ғана табылған еді, және ғалымдар дромаеозавридтер Лавразияда, яғни Солтүстік жарты шарда ғана мекендегенін санады. Бірақ, Мезозой дәуірінде Оңтүстік Америка Гондвананың бөлігіне айналды. Неукенраптордың табылуы солтүстік және оңтүстік жарты шарлардың арасындағы оқшаулану деңгейі туралы белгілі бір мәліметтер береді. Пангея суперконтиненті ерте юра кезеңінде бөліне бастады, шамамен 160 миллион жыл бұрын Лавразияның солтүстікте және Гондвананың оңтүстікте бөлінуіне алып келді. Гондвана өзі де көп ұзамай Батыс Гондванаға (Африка және Оңтүстік Америка) және Шығыс Гондванаға (Антарктида, Австралия, сондай-ақ Үндістан және Мадагаскар) бөлінді. Батыс Гондвана мелоид кезеңінде, Африка мен Оңтүстік Американың 132-90 миллион жыл бұрын бөлінуімен тарап кетті. Шамамен 80-60 миллион жыл бұрын, яғни соңғы креда және ерте палеоцен кезеңдерінде, Солтүстік Америка мен Оңтүстік Америка, кем дегенде эпизодтық түрде, екі континенттік массаның арасындағы Кариб тақтасының шығысқа қарай жылжуына байланысты құрлық көпірі арқылы байланысты болуы мүмкін.
Neuquenraptor enjoys a special importance because of its provenance from South America. Until the discovery of Neuquenraptor, all dromaeosaurids had been found in North America, Europe or Northern China / Mongolia, and scientists believed that dromaeosaurids only inhabited Laurasia, i. e. the Northern Hemisphere. South America however, during the Mesozoic became part of Gondwana. The find of Neuquenraptor provides some possible indication of the degree of isolation between the Northern and Southern hemispheres. The supercontinent Pangaea started to break up in the Early Jurassic, leading to the separation around 160 Ma of Laurasia in the north and Gondwana in the south. Gondwana itself was soon fragmented into West Gondwana (i. e., Africa and South America) and East Gondwana (i. e., Antarctica and Australia plus India and Madagascar). West Gondwana broke apart during the Cretaceous, as Africa and South America separated between 132 and 90 Ma. Between approximately 80 and 60 Ma, i. e. in the Late Cretaceous and early Paleocene, North America and South America were perhaps connected, at least episodically, by a land bridge, due to the eastward motion of the Caribbean plate between the two continental masses.