Кіріспе

Диснейлендтегі қараңғы аттракцион, ойын-сауық паркі, Мистер Тодтың жабайы аттракционы – Калифорния штатының Анахайм қаласындағы Диснейленд паркінде орналасқан. Ол Диснейдің Кеннет Грэмнің «Солпандардағы жел» (1908) романының бейімделуіне негізделген, «Икабодтың оқиғалары және мырза Тод» (1949) анимациялық фильмінің екі бөлігінің бірі. Бұл аттракцион 1955 жылдың шілдесінде паркі ашылғаннан бері жұмыс істеп келе жатқан сирек аттракциондардың бірі, алайда аттракционның қазіргі нұсқасы 1983 жылы ашылды. Мистер Тодтың жабайы саяхаты Fantasyland-те орналасқан, ал осы аттракционның нұсқасы 1971 жылдан 1998 жылға дейін Уолт Дисней әлеміндегі Magic Kingdom паркінде ашылу күнінен бастап жұмыс істеді. Аттракционның барлық нұсқаларында келушілер атақты Мистер Тодтың рөлін ойнайды, ол ағылшын ауылдары мен Лондон көшелерінде ескі көлікпен шапшаң жүріп, ақырында теміржол туннелінде қаза тауып, әзіл-қалжыңмен толық тозақ бейнесінде аяқтайды. Фантазиядағы басқа қараңғы аттракциондардан айырмашылығы, бұл аттракцион негіз болған фильмнің тікелей қайта баяндалуы емес. Оның соңы, әсіресе, 1949 жылғы фильмде немесе Кеннет Грэмнің түпнұсқа романында кездеспейтін жаңа көрініс. Бастапқыда американдық тау-кенік ретінде жоспарланған Мистер Тодтың жабайы саяхаты қараңғы аттракцион ретінде жүзеге асырылды, себебі Уолт Дисней американдық тау-кенік кішкентай балалар мен қарт адамдарға қолайсыз болуы мүмкін деп ойлады.

1955 жылғы нұсқа (Disneyland)

"Қоңыр бақаның жабайы жорығы" секілді ойындардың алғашқысы ең күрделісі болды. Imagineers Билл Мартин, Кен Андерсон, Клод Коутс және Роберт А. Матти жобалаған 1955 жылдың шілдесінде Диснейлендтің қалған бөлігімен бірге жұртшылыққа ашылған аттракционның нұсқасында ең қарапайым анекдоттар, ең аз қойылымдар мен кейіпкерлер болды. Мистер Тодтың жабайы саяхатының бір ерекшелігі - оның алғашқы жылдары ерекше танымал болған, ол ішкі жиынтықтарында боялған фанера "пәтерлерін" кеңінен қолдану. Оның қазіргі ашылу күніндегі Fantasyland қараңғы аттракциондары қар қыз және оның оқиғалары және Питер Пэннің ұшуы үш өлшемді фигуралар мен мүсіндерді ішкі көріністер мен кейіпкерлердің басым бөлігіне немесе кем дегенде едәуір мөлшеріне қолданған болса, мырза Тодтың жабайы аттракционының әртүрлі көріністері негізінен екі өлшемді пәтерлер арқылы, үш өлшемді мүсіндердің аз ғана болуымен берілген. Кейінгі жаңартуларда тағы да үш өлшемді жарлықтар мен сахналық мәліметтер қосылды, бірақ басқа Fantasyland қараңғы аттракциондары онжылдықтар бойы айтарлықтай аз болғанына қарамастан, аттракцион өзінің тұсаукесерінде әрқашан "саты" болып қалды. 1955 жылы Snow White және Peter Pan қараңғы аттракциондарында сияқты, Mr. Toad's Wild Ride сыртқы қасбеті түрлі-түсті ортағасырлық турнир шатырына ұқсайтын етіп жасалды, ал оның жүк тиеу кезегі шоу ғимаратының алдыңғы қабырғасындағы үлкен тесікте орналасқан. Бордтану аймағын әшекейлеу - ішкі көріністерді қамтитын кеңістіктің барлық алдыңғы қабырғасын қамтитын үлкен, күрделі боялған қабырғалық кескіндеме; бұл қабырғалық кескіндеме саяхатқа негізделген фильмнің актерлік құрамды да, аттракцион ішінде кездесетін сценарийлерді де бейнеледі. Кезекте тұрған қонақтар "Шаттық әнінің" мазасыз сөздерін тыңдады, ал Мистер Тодтың өзінің (фильмдегі оның дауысты актер Эрик Блор) құлшынысты дауысы баршаны саяхатта оған еріп келуге шақырды: "Кел! Осы жерге көтеріліңіз! Біз көңілді айдап шығамыз! Бьюфорд жолы! Тозаң жол! Келіңіздер! Мен саған әлемді көрсетемін! Саяхат! Өзгеріңіз! Қуаныш!" 1900-ші жылдардағы бір орындық роудстердің (Arrow Development компаниясы) шыны талшықтан жасалған көшірмесіне көтерілгеннен кейін қонақтар қабырға кескінің сол жақ шетіндегі Тод Холлдың (Тюдор стилімен салынған мырза Тодтың) есіктерінен "жапырылып" кірді. Осы сәнді бөлмеге кірген қонақтар көліктің кенеттен U бұрылысына айналып, ашық салонның перспективті қабырға суретіне қарай бет алғанға дейін үлкен шыны терезеге жақындады. Мұнда екі шағын "құмырсқа тәрізді" бронь, тұғырларға тіреліп (сүренің екі жағында бір-бірінен) қонақтар жақындаған кезде, олардың хальбералары төмен қарай соқты, бұл көлікке қарама-қарсы бағытта бұрылуға әкелді. Содан соң қонақтар тік арканың астынан кішігірім бөлмеге кірді. Содан соң машина сол жаққа бұрылып, қабырғаға соғылып, қонақтар қараңғыда қалды. Түнде жолды бұрып, көліктердің жарығын көрсететін үлкен айнаға тап болған қонақтар, мотоциклдің тормозының сыңғырлауы естілгенде, қарсы келе жатқан автомобильдің елесін туғызды. Содан кейін қонақтар табиғи аркадан өтіп, айға жарық суға бойлай жатқан су сысқыры Раттидің ауылшаруашылық үйін бейнелейтін қабырғаға қарай жылжыды, сондай-ақ алдыңғы жақта орналасқан толық мүсінді қайық. Қонақтар тағы бір бұрылысты айналып, ауылдың ортасындағы қиылысқан қиылыстың қабырғасына апаратын үш өлшемді жолға жақындады, ал "Вустершир" және "Не солай Шир" сияқты мағынасыз жер атаулары бар белгілер шатастыруға әкелді. Содан соң қонақтар ауылдың тар көшелеріне қарай бұрылып, ғимараттар мен шам бағаналарына бекітілген жол белгілерінің көптігіне қарап: "АЛТЫҢА АРТЫҢЫЗ", "ІШІМЕЙСІЗ", "БІР ЖОЛ", және басқа да ескертулер жазылған. Осыған қарамастан, қонақтардың ұзақ түзу жолмен жүруден басқа амалы жоқ еді. Бір полиция қызметкері үндеуді үгіттеп, сиренаның қатты шуы естілгенде, машина U бұрылысқа айналып, оң жағында ескі боллардтар мен үлкен теңіз жүк кемесі орналасқан, құлап қалған ағаш пирстен төмен қарай бастады. Қонақтар қауіпсіз емес тақталардың қатты бетіне ұқсайтын дөңгелектерден өтіп бара жатқанда, порттың қарама-қарсы жағында, тұманды түнгі аспан астында Лондонды бейнелейтін қабырғалық сурет көрінді. Қонақтар айлақтың соңына жақындағанша, олардың көлігі айналма жасап, кемежайдағы қойманың есігін бұрып, динамит, жарылғыш ұнтақ және басқа да қауіпті заттар салынған қатарлы сандықтар мен бөгеттер арасында жүгіріп жүрді. Жолақтың соңында "Бұл жолмен" деген жазуы бар шығыс есігі ...

1983 жылғы нұсқа (Disneyland)

Қонақтар "Торғайлар залы" деп аталатын көркемделген залға кіріп, фильмдегі кейіпкерлерге арналған ескерткіштерді көреді. Үлкен қабырға суреті Тодтың және оның машинасының бақияларын бейнелейді, бұл саяхаттағы түрлі көріністерді алдын ала көрсетеді. Бұл қабырға суретінде Уолт Диснейге және оның пойыздарға деген құмарлығына "W.E.D. Rail" деп аталған пойыз арқылы жасырын сілтеме жасалған. Қонақтар 1900 жылдардың басындағы (онжылдық) шағын, түрлі-түсті моторлы машиналарға отырады. Фильмдегі кейіпкерлердің бірінің аты (Мистер Тод, Тоди, Ратти, Моли, МакБаджер, Сирил, Винки немесе Уизл) әр машинаға жазылған. "Көңілді ән" дауыссыз үнмен орындалады, бірақ ол фильмдегі нұсқаға жақын. Жолаушылар кітапханаға құлап кіретін жерден саяхатын бастайды, онда МакБаджер кітаптар үймесімен баспалдақ үстінде теңселіп тұр. Содан кейін олар камин арқылы өтеді, онда оптикалық талшықтар еденге көмірдің шашырауын имитациялайды. Құлап бара жатқан қарудан шапшаң қашып, жолаушылар есіктерді бұзып, Тод Холлдың ішкі дәлізін шатақ-парақ күйде көреді, шырақтардан мысықтар секіріп тұр. Содан кейін қонақтар асханаға кіреді, онда Моли ас үстелінде тамақтанып отырып, бір жаққа итеріледі. Тод Холлдан шыққаннан кейін қонақтар елді мекенді аралап, Раттидің үйінен өтеді, полицейлердің қуғынынан қашып, айнадағы өздерінің көлеңкесі екенін білмей, көліктермен қалысқаннан аман қалды, содан кейін фермердің малдары бар көпірді қиратады. Оңға бұрылып, қонақтар докқа бет алады және машиналары өзенге құлап кетеді деп ойлайды, бірақ жылдам басқа бағытқа бұрылып, жарылғыш заттар салынған шамыштар мен жәшіктерге толы қоймаға кіреді. Қонақтар кірпіш қабырғаны бұзып, қойманың ішіндегі заттар жарқын, жыпылықтайтын жарықтармен жарылады. Содан кейін олар Лондон көшелеріне шығып, жеткізу машинасымен соқтығысудан аман қалды және Винкидің пабына кіреді, онда бармен Винки екі сыра кружкасын ұстап тұр. Ол иіліп, кружкаларды ауада айналдырады (бұл әзіл Флоридадағы нұсқадан алынған). Содан кейін жолаушылар қала алаңына кіреді, онда машиналар тұрғындарға қосымша қиындық тудырады. Қала орталығында Тод пен Сирил Праудботтомның мүсіні тұр. Осы мүсіннің артында көзін байлаған әйелдің мүсіні көрінеді. Содан кейін қонақтар сот залына кіреді, онда судья (фильмдегі Корольдік прокурорға негізделген) жолаушыларды кінәлі деп жариялайды. Содан кейін машиналар қараңғы түрме камерасына кіреді, бірақ кенеттен оңға бұрылып, теміржолға түседі. Көліктер қараңғыда жол бойындағы теміржолмен жүріп, қарсы келе жатқан пойызбен бетпе-бет соқтығысады. Содан кейін жолаушылар саяхаттың соңғы көрінісіне жетеді: тозаққа. Бөлме қыздырылған, және көрермендерге жоғары-төмен секіріп жүретін кішкентай шайтандарды көруге болады. Жолаушылар сот залындағы судьяға ұқсайтын шайтанды да көреді. Көріністің соңында жасыл отты тыныс алатын алып аждаха пайда болып, жолаушыларды күйдіріп тастауға тырысады. Оның жұтқыншағының артында жарқыраған жарық көрінеді және машина жылдамдықпен кетіп бара жатқанда ол жөтеледі. Содан кейін жолаушылар саяхаттың жүк тиеу және түсіру алаңына оралып, одан түседі. Бұл нұсқаға бірнеше өзгерістер енгізілді. Камин әсері бұрын түтінге проекцияланған, бірақ түтіннің уақыты көбінесе көрінбейтін болғандықтан, ол құлау есігіне ауыстырылды. Диснейлендтегі орнату Arrow Development компаниясымен жасалған.

Сиқырлы патшалық нұсқасы

1971 жылдың 1 қазанында «Сиқырлы патшалық» ашылған күні «Мистер Тодтың шалқа саяхаты» аттракционы жұмысын бастады. Диснейленд нұсқасынан ең үлкен айырмашылығы – оның екі бөлек аймақта отыру орны болды. Әрбір аймақтағы көліктер (жалопий сияқты) әртүрлі бағыттармен жүретін жеке жолдарда орналасқандықтан, жолаушылар қай аймақтан отырғанына байланысты біршама өзгеше саяхатқа қатысты. Аттракционда Дисней фильмдерінде жиі кездесетін көп жазықты камера жұмысын еске түсіретін әсем әрі тегіс тікбұрышты жиһазбен жасалған кейіпкерлер мен декорациялар көп болды. 1997 жылдың қазан айында «Мистер Тодтың шалқа саяхаты» аттракционының орнына Винни-Пух аттракционы салынады деген қауесет тарады. 1998 жылдың 27 тамызында Уолт Дисней әлемі «Мистер Тодтың шалқа саяхаты» аттракционының жабылуын ресми түрде хабарлады. Аттракцион 1998 жылдың 7 қыркүйегінде жабылып, 1999 жылдың 4 маусымында ашылған «Винни-Пухтың көптеген оқиғалары» аттракционына орын берді. «Мистер Тодтың шалқа саяхаты» аттракционына құрмет ретінде Мистер Тод пен Молидің суреттерін табуға болады. Сонымен қатар, «Үркіткіш үйдің» сыртындағы үй жануарларының зиратында Мистер Тодтың мүсіні орнатылған. «Сиқырлы патшалықтағы» «Мистер Тодтың шалқа саяхаты» аттракционының екі жолы бірдей көріністерден өтпегендіктен, әр жол саяхатшыларға мүлдем басқаша әсер қалдырды.

Оң жол

Right Track-те қонақтар алдымен кітапханадан (Диснейленд нұсқасына ұқсас) өтіп, содан кейін Toad Hall-ден шығып, мал шаруашылығынан өтіп, жол бойы қой, шошқа және бірнеше сиырмен бетпе-бет келеді. "Бір жол" деп аталатын, бірнеше ескерту белгілері бар шағын туннельден өткен соң, қонақтар орталық алаңға бұрылады. Бұрылыстан өтіп бара жатқанда, көліктер полицейдің сыбызғысымен тоқтауға белгі бергенін көрді. Содан кейін қонақтар сот залына оңға бұрылып, судьяны көрді (бұл нұсқада ол шын мәнінде соққы ұстап тұрған полиция қызметкері болды). Тағы бір оңға бұрылыс жасағанда, көліктер бірнеше полиция қызметкерлері мен құйрықтарды басып өтіп, түрме камерасына кірді, онда кейбір құйрықтар қашып шығуға тырысты. Қонақтар камераларды аралап шыққаннан кейін Ширлендке шықты, полиция мен құйрықтардың арасындағы атысқа куә болды (атыс эффектін жасау үшін қызыл жарықтар қолданылды). Бірнеше полиция тосқауылдары қозғалып, теміржол өткелін ашты, сонда қоңырау соғылды. Содан кейін қақпа ашылды (бәлкім, бөлініп кетті), ал көліктер оңға бұрылып, рельстерге шықты. Көліктер теміржол бойымен жүріп, пойызбен соқтығысты (қонақтар локомотивтің фарасын көрді). Содан кейін есік ашылып, тозақ көрінісі пайда болды, онда жанартаулар, жарқыраған жарықтар, көптеген күлкілі жын-шайтандар және алып Шайтанның бейнесі пайда болды (Диснейлендтегі Әлистің ғажайып еліндегі көкжапыраққа ұқсас). Содан кейін қонақтар есіктен өтіп, қайтадан аймаққа кірді.

Сол жақтағы жол

Жолаушылар қону аймағынан алаңға дейін сол жақтағы жол оң жақтағы жолда көрінбеген үш көріністен өтті: Тодтың трофей бөлмесі, ас үй және цыган лагері. Бір жолғы көшеден өтіп, алаңды айналып өткеннен кейін, қонақтар сот залына кірудің орнына Винкидің мейрамханасына кірді. Екі сыра кружкасын ұстап тұрған бармен Винки мырза төмен қарай иіліп, кружкаларды ауада айналдырып отырған көрінеді (бұл әзіл 1983 жылғы Калифорния нұсқасының жаңартылған түрінде қайта пайдаланылды). Содан соң көліктер оңға бұрылып, қонақтар сыра бөшкелерінің арасында жасырынған мысықтарды мейрамханада көре алды. Осыдан кейін қонақтар түнгі ауылға шықты. Раттидің үйінен өтіп (онда Ратти бір рет ғана пайда болды, ал Моли қайықта көрінді), көліктер теміржол өткеліне жетті. Бұл қақпа жаңғырылып, көліктер солға бұрылып, теміржолға түсті. Оң жақтағы жолдағыдай, локомотивтің фарасы пойыз қонақтарды шапқанға дейін көрінді. Бұл жолдағы тозақ көрінісі оң жақтағы жолдың тозақ сахнасының айнасы болды.