Кіріспе
Австралиялық суфражист және әлеуметтік реформатор Вида Джейн Мэри Голдштейн (прон. /'//v//aɪ//d//ə//'//g//oʊ//l//d//s//t//aɪ//n/) (13 сәуір 1869 – 15 тамыз 1949) – австралиялық суфражист және әлеуметтік реформатор. Ол 1903 жылғы федералды сайлауда кандидат болған төрт әйелдің бірі, әйелдердің тұңғыш рет сайлауға қатысуға құқық алған сайлау. Голдштейн Виктория штатының Портленд қаласында дүниеге келген. Оның отбасы 1877 жылы, ол шамамен сегіз жаста болғанда Мельбурнға көшіп келді. Селина Андерсон, Нелли Мартел және Мэри Мур Бентлимен бірге ол федералды парламентке үміткер болған алғашқы төрт әйелдің бірі болды. Голдштейн парламентке тағы төрт рет үміткер болды, сайлауда жеңіске жетпесе де, бір реттен басқа барлық жағдайда сайлау кепілдігін қайтарып алды. Ол солшыл бағыттағы платформаларда бақталатын, ал оның кейбір радикалдық көзқарастары жалпы жұртшылықты және әйелдер қозғалысындағы кейбір әріптестерін де наразылыққа толы қылды. Әйелдерге сайлау құқығы берілгеннен кейін Голдштейн әйелдер құқықтары және басқа да әлеуметтік реформалар үшін күресін жалғастырды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бейбітшілік жақтасы болды және әйелдердің бейбітшілік армиясын құруға көмектесті, бұл соғысқа қарсы ұйым болды. Голдштейн өмірінің соңғы жылдарында жасырын өмір сүрді, уақытының көп бөлігін Христиандық ғылым қозғалысына арнады. Оның қазасы көп назарсыз қалды, және оның еңбектері тек 20 ғасырдың соңында ғана көпшіліктің назарына түсті.
Vida Jane Mary Goldstein (pron. /'//v//aɪ//d//ə//'//g//oʊ//l//d//s//t//aɪ//n/) (13 April 186915 August 1949) was an Australian suffragist and social reformer. She was one of four female candidates at the 1903 federal election, the first at which women were eligible to stand. Goldstein was born in Portland, Victoria. Her family moved to Melbourne in 1877 when she was around eight years old, She was one of the first four women to stand for federal parliament, along with Selina Anderson, Nellie Martel, and Mary Moore Bentley. Goldstein ran for parliament a further four times, and despite never winning an election won back her deposit on all but one occasion. She stood on left wing platforms, and some of her more radical views alienated both the general public and some of her associates in the women's movement. After women's suffrage was achieved, Goldstein remained prominent as a campaigner for women's rights and various other social reforms. She was an ardent pacifist during World War I, and helped found the Women's Peace Army, an anti war organisation. Goldstein maintained a lower profile in later life, devoting most of her time to the Christian Science movement. Her death passed largely unnoticed, and it was not until the late 20th century that her contributions were brought to the attention of the general public.
Ерте өмір
Вида Джейн Мэри Голдштейн Виктория штатының Портленд қаласында, Джейкоб Голдштейн мен Изабелланың (туған есімі Хокинс) үлкен баласы ретінде дүниеге келді. Оның әкесі ирланд иммигранты және Виктория гарнизондық артиллериясының офицері болған. 1839 жылдың 10 наурызында Ирландияның Корк қаласында поляк, еврей және ирланд тегінен туған Джейкоб 1858 жылы Викторияға келді және бастапқыда Портлендте қоныстанды. Ол 1867 жылы Виктория гарнизондық артиллериясының лейтенанты болып тағайындалды және полковник шеніне дейін көтерілді. 1868 жылдың 3 маусымында ол шотландта туған помещик Сэмюэл Праудфут Хокинстің үлкен қызы Изабеллаға (1849–1916) үйленді. Оның анасы сайлау құқығы үшін күрескен, спирттік ішімдікке қарсы болған және әлеуметтік реформалар үшін жұмыс істеген. Екі ата-анасы да терең діншіл және жоғары әлеуметтік жауапкершілікке ие болған. Видадан кейін олардың тағы төрт баласы болды: үш қыз (Лина, Элси және Айлин) және бір ұл (Селвин). Портленд және Уорнэмбол қалаларында тұрғаннан кейін Голдштейндер 1877 жылы Мельбурнға көшіп келді. Мұнда Джейкоб қайырымдылық және әлеуметтік көмек көрсету ісіне белсенді түрде қатысты, Мельбурн қайырымдылық ұйымы қоғамымен, Әйелдер ауруханасы комитетімен, Челтенхэм ерлер үйімен және Леонгатадағы еңбек колониясымен тығыз байланыста жұмыс істеді.
Әйелдердің сайлау құқығы және саясатқа қатысуы
1891 жылы Изабелла Голдштейн 22 жасар Виданы әйелдердің сайлау құқығы петициясына қол жинауға көмектесуге шақырды. Тарихшы Клэр Райт: «Виданың анасы да үлкен қызын өмірін толықтай жұтып алатын жұмысқа – әйелдер құқығы үшін күреске» бастады дейді. Осы жұмыс арқылы ол Аннет Бэр Кроуфордпен дос болып, олар бірлесіп әйелдердің сайлау құқығын қоса алғанда, әлеуметтік мәселелер үшін күресті және әйелдерге арналған Королева Виктория ауруханасы үшін шағымдануды ұйымдастырды. 1899 жылы Бэр Кроуфорд қайтыс болғаннан кейін Голдштейн сайлау құқығын ұйымдастыру және лоббилеу ісінде маңызды рөл атқарды және Біріккен әйелдер сайлау құқығы жөніндегі кеңестің хатшысы болды. Ол әйелдер мәселелері жөнінде белгілі бір сөйлеушіге айналды, Австралияның, содан кейін Еуропа мен АҚШ-тың толы залдарында сөз сөйледі. 1902 жылы ол АҚШ-қа сапар шегіп, Халықаралық әйелдер сайлау құқығы конференциясында сөйледі (онда ол хатшы болып сайланды), АҚШ Конгресі комитеті алдында әйелдердің сайлау құқығын қолдады және Халықаралық әйелдер кеңесі конференциясына қатысты. Ол 1910, 1913 және 1914 жылдары парламентке қайтадан үміткер болды; оның бесінші және соңғы әрекеті 1917 жылы халықаралық бейбітшілік принципі бойынша Сенатқа сайлану болды, бірақ бұл оған дауыс жоғалтуға әкелді. Ол әрқашан өте тәуелсіз және солшыл бағыттағы платформада үгіт жүргізді, бұл оған сайлауда көп қолдау табуды қиындатты.
Басқа қызмет түрлері
1890-1920 жылдары Голдштейн әйелдердің құқықтары мен эмансипациясын әртүрлі платформаларда, соның ішінде Ұлттық әйелдер кеңесі, Викториялық әйелдер мемлекеттік қызметкерлер қауымдастығы және Әйелдер жазушылар клубында белсенді түрде қолдады. Ол мүліктік теңдік, абортқа қатысты мәселелер, тең азаматтық алу заңдары, балалар соттары жүйесін құру және некеге келу жасын көтеру сияқты мәселелер бойынша парламентте белсенді лоббилік жұмыс жүргізді. Оның сол кездегі әртүрлі мерзімді басылымдар мен газеттердегі жазбалары 20 ғасырдың алғашқы жиырма жылында Австралияның әлеуметтік өміріне зор әсер етті. 1909 жылы, 1905 жылы «Сфераны» жауып, Викториядағы әйелдерге сайлау құқығын беру науқанына толыққанды арналғаннан кейін, ол екінші газетті – «Woman Voter» деп атады. Ол оның кейінгі саяси науқандарының тұғырлы қолдаушысы болды. Осы кезеңде австралиялық суфражистердің ішінде Голдштейн халықаралық деңгейде танымал болған санаулы адамдардың бірі болды. Ұлыбританияда Аделаидада туған Мюриэл Мэттерс әйелдердің сайлау құқығын қорғау үшін бейбітшілікпен жүргізілген қоғамдық науқандардың алдыңғы қатарында болды және «Грилл оқиғасы» арқасында әлемдік назар аударды, нәтижесінде Парламенттегі әйелдер галереясын жауып тұрған тор алынып тасталды. 1911 жылдың басында Голдштейн Әйелдердің әлеуметтік және саяси одағының шақыруымен Англияға барды. Оның ел бойынша жасаған сөздері көптеген адамдарды қызықтырды және оның туры «Англиядағы әйелдер қозғалысында соңғы уақытта болған ең маңызды оқиға» деп жарияланды. Ол Ливерпульдің WPSU ұйымдастырушысы Элис Дэвис үшін, сондай-ақ белсенді және жазушы Беатрис Харраденмен бірге, көлдер аймағындағы демалыс науқандарына қатысты. Сомерсеттегі Бат қаласына жақын орналасқан Игл Хаус түрмеден босатылған британдық суфражистер үшін маңызды пана болды. Мэри Блатвейттің ата-анасы оларға қонақжайлық жасады және 1909 жылдың сәуірінен 1911 жылдың шілдесіне дейін Аделаның анасы мен әпкесі Кристабель, сондай-ақ Энни Кенни, Шарлотта Деспард, Миллисент Фосетт және Леди Литтонды еске алу үшін ағаштар отырғызды. Ағаштар Энни Кеннидің құрметіне «Эннидің ағаш бағы» деп аталды. Сондай-ақ, «Панкхёрст тоғаны» да болды. Голдштейн Англияда болған кезінде Игл Хауске шақырылды. Ол ағаш отырғызды, оның есімі жазылған тақта орнатылды және полковник Линли Блатвейт оның суретін түсірді. Оның Англияға жасаған сапары Австралия мен Жаңа Зеландия әйелдерінің сайлаушылар қауымдастығын құрумен аяқталды, бұл ұйым британ Парламенті антиподтық колониялардағы сайлау құқығына қатысты заңдарды бұзбауын қамтамасыз етуге бағытталған. Голдштейн Луи Калленді Лондон қозғалысындағы тәжірибесі туралы сөйлеуге шақырды. Ол сол кезде «әйел – жарыс термометріндегі сынап. Оның мәртебесі оның қаншалықты варварлықтан шыққанын көрсетеді» деген пікір білдірді. Австралиялық феминист тарихшы Патриция Гримшоу Голдштейн, сол замандағы басқа ақ әйелдер сияқты, Австралияның аборигендер қоғамын және мәдениетін «варварлық» деп санағанын атап өтті; сондықтан Австралиядағы жергілікті әйелдер азаматтыққа немесе дауыс беруге құқылы емес деп есептелді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Голдштейн бейбітшілдікке жақтас болды, «Бейбітшілік Альянсының» төрағасы болды және 1915 жылы «Әйелдердің Бейбітшілік Армиясын» құрды. Ол Англиядан жақында келген Адела Панкхёрстті ұйымдастырушы ретінде тартты. 1919 жылы ол Цюрихте өткен Әйелдердің Бейбітшілік Конференциясында Австралиялық әйелдерді өкілдік етуге шақыруды қабылдады. Шетелде үш жыл болғаннан кейін Австралиялық феминизммен қоғамдық байланысы біртіндеп үзілді, Әйелдердің саяси қауымдастығы таратылды және оның жарияланымдары тоқтатылды. Ол бірнеше қоғамдық мәселелерді қолдау жұмыстарын жалғастырды және қоғамдағы әйелдердің ерекше және пайдаланылмаған үлесіне деген сенімін сақтады. Оның кейінгі онжылдықтардағы жазбалары социалистік және еңбек саясатына көбірек симпатиямен қарады.
Кейінгі өмірі
Өмірінің соңғы онжылдықтарында ол әлемдегі мәселелерді шешу жолы ретінде діні мен руханилығына ерекше назар аударды. Ол Христиандық ғылым қозғалысына белсенді қатысты – және оның Мельбурн шіркеуін құруға көмектесті. Келесі екі онжылдық бойы ол шіркеудің оқырманы, тәжірибелі маманы және емшісі болып жұмыс істеді. Көптеген күйеуге талапкерлер болғанына қарамастан, ол ешқашан тұрмысқа шықпады және соңғы жылдарын екі әпкесі, Айлин (ол да тұрмысқа шықпаған) және Элси (Генри Хайд Чемпионның жесірі) екеуімен бірге өткізді. Вида Голдштейн 1949 жылдың 15 тамызында 80 жасында Виктория штатының Оңтүстік Ярра қаласындағы үйінде рактан қайтыс болды. Оның денесі өртеліп, күлі шашылды. 1984 жылы Мельбурндағы федералды сайлау округі Голдштейн оның құрметіне аталды. Оның есімімен Мельбурндағы Парламент үйі саябағында және Виктория штатының Портленд қаласында орындықтар орнатылды. Викториядағы Әйелдер сайлау лоббисі оның атымен сыйлық тағайындады. 2008 жылы Викторияда әйелдердің сайлау құқығының 100 жылдығы тойланғанда Голдштейннің еңбегі еске алынды.
Танымал мәдениетте
Вида Голдштейн – бірінші дүниежүзілік соғыстағы тәжірибесі "Бізді өзгерткен соғыс" атты төрт бөлімді теледокументалдық фильмдер сериясында көрсетілген алты австралиялықтың бірі. Вида Голдштейн Венди Джеймстің "Үнсіздіктен тыс" романында маңызды кейіпкер ретінде бейнеленеді, онда 1900 жылы Мельбурнда нәрестесін суға батырып өлтіргені үшін сотталған жас викториялық әйел Мэгги Хеффернанның ісі зерттелген.
Vida Goldstein appears as a major character in the Wendy James novel, Out of the Silence, which examined the case of Maggie Heffernan, a young Victorian woman who was convicted of drowning her infant son in Melbourne, in 1900.