Кіріспе

2004 жылы Стивен Чоудың фильмі

Режиссерлер және олардың замандастары жауынгерлік өнер киносын бірге өзгертіп, оның көрермендерге кеңінен таралуына ықпал етті. Жауынгерлік өнер қытай киносында жаңа толқын тудырғанмен, Стивен Чоу және басқа режиссерлер вампир жанрын қамтитын жауынгерлік өнер киносының тағы бір саласын жасауға жауапты болды. Стивен Чоу өзінің фильмдерінде өлілер, даосизм, кунг-фу және комедия сияқты элементтерді үйлестіріп, Гонконгқа тән комедиялық қорқыныш атмосферасын құрды. 2001 жылы «Шаолин футбол» фильмінен кейін, 2002 жылы «Columbia Pictures Film Production Asia» компаниясы Чоуға бірлескен жобаға қатысу туралы ұсыныс жасады. Чоу ұсынысты қабылдады, және осы жоба нәтижесінде «Кунг-фу шуақтығы» фильмі дүниеге келді. «Кунг-фу шуақтығы» фильміне 20 миллион АҚШ доллары бюджет бөлінді. Чоу фильмді бала кезінде көрген жауынгерлік өнер фильмдерінен және жауынгер болу арманынан шабыт алып жасады. Голливудтың басқарушы қызметкері Чоудың «бірден-бір бес сценарийді жасауға мәжбүр болғанын» және «бұл процестің оған қиындық тудырғанын» айтты. Чоудың басты міндеті фильмнің негізгі локациясын, «Тоңкөз аллеясын» жобалау болды. Кейінірек сұхбатта Чоу бұл локацияны бала кезінде өмір сүрген Гонконгтың тығыз қоныстанған үйлерге ұқсатып жасағанын мәлімдеді. 1973 жылғы «Shaw Brothers Studio» студиясының «72 жалға алушы үйі» фильмі де «Тоңкөз аллеясының» дизайнына әсер еткен. Аллеяның жобалау жұмысы 2003 жылдың қаңтарында басталды және төрт айға созылды. Пәтерлердегі көптеген заттар мен жиһаз Қытайдың түкпір-түкпірінен әкелінген антикварлық бұйымдар еді.

Кастинг

Kung Fu Hustle фильмінде 1970-ші жылдардағы Гонконгтың бірнеше белгілі әрекет фильмдерінің актерлері ойнаған. Брюс Лидің дублері болған және жүзден астам Гонконг фильмдерінде ойнаған Қытай драма академиясының Пекин опера мектебінің бұрынғы студенті Юэн Ва, Тоңкөз үйдің иесі рөлін сомдады. Ва "Кунг-фу" фильмінде ойнағанын өмірінің ең жарқын сәті деп есептеді. Фильмнің сәттілігіне қарамастан, ол қазіргі заманда жартылай жекпе-жек өнерін азаматтардың азы ғана үйренетініне алаңдады. 2003 жылдың наурыз айында үй иесі рөліне кастинг іс-шарасы басталды. Кастингке қатыспаған Юэнь Цюй досының экрандық сынағы кезінде сарказммен темекі шегіп тұрғаны байқалды, соның арқасында ол осы рөлді иеленді. Ол бірнеше ұсақ рөлдерден кейін 1980-ші жылдары кинодан зейнеткерлікке шықты. "Кунг-фу" оның он тоғыз жылдан кейінгі алғашқы рөлі болды. Чжоудың рөлге қойған талабын орындау үшін Цюй күн сайын түнгі уақытта дәмді тағамдар жеп, салмақ жинады. "Кунг-фу" фильмінде атақты жартылай жекпе-жекшілерден бөлек, қытай киносының аңыздары да бар. Фильмде екі танымал қытай режиссері де ойнады: фильмнің басында инспектор Чан рөлін сомдаған Чжан Ибай және Крокодил тобының басшысы рөлін сомдаған Фэн Сяоганг. Сингтің сүйіктісі Фонг рөліне үміткерлерді іріктегенде Чоу рөлге әдемі, күнәсіз қызды алғысы келгенін айтты. Телевизия актрисасы Ева Хуан, кинодағы алғашқы рөлі үшін 8000-нан астам әйелдің ішінде таңдалып алынды. Оны актерлік құрамға алу себебін сұрағанда, Чоу "оған деген сезімі болғанын" және жаңа актерлермен жұмыс істеуді ұнататынын айтты. Ол фильмде сөйлемеуді жөн көрді, осылайша тек дене қимылдары арқылы көзге түсуді көздеді.

Түсірілім

Фильмнің түсірілімі 2003 жылдың маусымынан қараша айына дейін Шанхайда өтті. Уақыттың үштен екі бөлігі айқас сахналарын түсіруге жұмсалды. Хунның орнына Хонг Уо Пинг келді, ол 1960-шы жылдардағы Гонконг экшн-фильмдерінен бастап, "Айғыр жорға", "Жосылған айдаһар" және "Матрица" сияқты жақындағы фильмдерге дейін экшн-хореография саласында тәжірибелі. Юэн бұл ұсынысты дереу қабылдады. Ол фильмнің комедиялық жанрына қарамастан, тар график болғандықтан түсірілім процесі өте маңызды болғанын атап өтті. Музыкалық қосымша 1940-шы жылдардағы қылышпен шайқас фильмдерінде қолданылған дәстүрлі қытай музыкасын имитациялайды. Вонгтың "Ешқандай қауесет жоқ, ешқандай пайда жоқ" атты туындысында зұлымдыққа толы Ақса бандысы мен Шошқалар аллеясының тыныш өмірі арасындағы қарама-қайшылық қытай халық әні – "Шығыс Қытай теңізі балықшысының әні" арқылы көрсетілген. Ән, "Жияо Вэйни Хуо Итиань" (只要为你活一天; Only Want to Live One Day for You), фильмнің соңында Ева Хуанмен фондық музыка ретінде орындалады. 1970-ші жылдары Лю Цзя Чан жазған бұл ән жас қыздың жақыны туралы естеліктері мен оның оған арнап қайтадан өмір сүру тілегін баяндайды. "Кунг-Фу Хастл" 24-ші Гонконг кино сыйлығының "Үздік түпнұсқа музыка" номинациясына ие болды. Саундтректің азиялық және американдық нұсқалары жарық көрді. Саундтректің азиялық нұсқасы 2004 жылдың 17 желтоқсанында Sony Music Entertainment компаниясы арқылы шығарылып, 33 трек қамтиды. Саундтректің американдық нұсқасы 2005 жылдың 29 наурызында Varèse Sarabande компаниясы арқылы шығарылып, Азиялық нұсқамен салыстырғанда 14 трек кем, барлығы 19 трек қамтиды. Трейлерге арналған саундтрек Калифорния штатының Санта-Роза қаласындағы Epiphany Music and Recording, Inc. студиясында жазылған.

Басқа шығармаларға сілтеме

Kung Fu Hustle көптеген фильмдерге, мультфильмдерге, уся романдарына, анимеге және басқа да көздерге сілтеме жасайды. Шошқалар аллеясының тұрғын үй құрылысы 1973 жылғы гонконгтық «72 жалға алушы үйі» фильміне ұқсас. Бұл фильмнің оқиғасы Шанхай шаңырағында өрбітеді, ол гонконгтық көрермендерді қиындықтарға толы күндеріне қайтарады, сонымен қатар Хоудың айтуынша, Қытайдағы көрермендерді қызықтырады: «Хоу Гонконгтың өткенін Қытайдың қарқынды жаңару туралы қазіргі алаңдаушылықтарын шешу үшін пайдаланады және бұрынғы колонияның эмоционалды және кино бизнесі тұрғысынан жартылай қайта біріккен ана елімен байланысын нығайтады». Шоудың бұрынғы «Шаолин футбол» фильміне екі сілтеме бар: Синг Шошқалар аллеясына келгенде, футбол доппен шебер ойнайды, содан кейін: «Сен әлі де футбол ойнап жүрсің бе?» дейді. Екіншісі – автобуста кеңсе қызметкері Сингті ұрып-соғу көрінісі. Ол «Шаолин футболда» да қарсы команданың басшысы ретінде пайда болған, ол жасырын қару қолданып Шаолин футбол командасын ұрып-соққан. Синг Шошқалар аллеясында бір баланы сынағанда, оны 1984 жылғы сол аттас фильмге сілтеме жасай отырып, «Каратэ баласы» деп атайды. Синг пен шаштараз арасындағы дау кезінде шаштараз: «Мені өлтірсең де, мен сияқты мыңдаған адам болады!» дейді. Бұл Цинь әулетінің соңындағы қытай революционері Лю Хаодунның әйгілі сөзіне сілтеме. Сингті үй иесі аллеядан қуғандағы көрініс – Луни Тюньс мультфильмдеріндегі Уайл Э. Койот пен Жол жүгірушіге құрмет көрсету, тіпті қуушының (үй иесінің) жаман тағдыры да көрсетілген. Ашылу сахнасында Крокодил тобының көшбасшысын Балта тобының Бауырласы Сам өлтіреді, фондық суретте 1939 жылғы «Le Jour Se Lève» фильмінің плакаты көрінеді. Синг мұз сатушыны тонаған сахнада 1935 жылғы «Top Hat» фильмінің плакаты көрінеді. Синг психиатриялық ауруханадағы Жәндіктің камерасының есігіне келгенде, ол есіктен қанның үлкен толқыны ағылып шығатынын көреді, бұл «Шайнинг» фильміндегі көрініске ұқсас. «Жершік иесі» бір сәтте «Ертең жаңа күн» дейді, бұл 1936 жылғы «Желмен бірге кеткендер» романы мен 1939 жылғы оның киноадаптациясынан алынған сөз. Сюжеттің маңызды бөлігі 1964 жылы шыққан «Ру Лайдың ладоңы» (如來神掌) уся фильміне негізделген. Синг жас кезінен бастап «Ру Лайдың ладоңында» («Будда ладоңы стилі») қолданылатын күресу стилін үйреніп, «Кунг-фу шумағы» соңында оны қолданды. Шындығында, Будда ладоңы стилінде соққы кезінде ладонь пішіндес кратерлер мен тесіктер қалдырмайды. Оның орнына, қолданушы ладоңымен күшті соққылар береді. Жәндіктің қытай тіліндегі аты Хуоюн Сэйшен (火雲邪神; Жауыз бұлттың зұлым құдайы) және үй иесі мен оның күйеуімен болған ұрыс та «Ру Лайдың ладоңына» сілтеме жасайды, онда өлімге ұшыраған шебер өзінің өнерінің соңғы әдістерін қоңырауға түсіреді, сонда оның шәкірті одан үйрене алады. «Кунг-фу шумағы» Луис Чаның уся романдарындағы кейіпкерлерге тікелей сілтеме жасайды. Мысалы, үй иесі мен үй иесі Жәндікпен кездескенде, өздерін Ян Гуо және Сяолунну деп атайды, бұл Чаның «Кондор батырларының оралуы» кітабындағы кейіпкерлердің есімдері. Бандиттік фильмдерге де сілтемелер бар. Балта тобының бастығы, Аға Сүм (琛哥) Эрик Цанг ойнаған «Infernal Affairs» фильміндегі үштік басшысы Хон Сэм / Хон Сүмнен (韓琛) аталған. Арфашылар әрқашан ұқсас шляпалар мен күн көзілдіріктерін киіп, The Blues Brothers-қа еліктейді. Ақса Банг кеңесшісі оларды мақтағанда, олардың бірі: «Қатаң айтқанда, біз тек музыканттармыз», - деп жауап береді, бұл Элвуд Блюздің сөзіне ұқсас. Көптеген жекпе-жек сахналары мен фильмдегі кунг-фу шеберлерінің көрсеткен күштері Dragon Ball Z және ұқсас анимелерді еске салады. Донут өлгенде: «Үлкен күшке үлкен жауапкершілік жүктеледі» дейді, бұл 2002 жылғы «Жақар жәндік» фильмінде Бен ағаның өлер алдында айтқан сөзі. Содан кейін, соңғы демімен Донут тұрып, үй иесінің жеңін ұстап, ағылшын тілінде: «Сен не істеуге дайынсың?» дейді, бұл Брайан Де Пальманың 1987 жылғы «Тірілер» фильміндегі Шон Коннеридің Джим Малоун кейіпкерін еске түсіреді. Жәндік Балта тобымен үй иесі мен үй иесін өлтіру туралы келісімде айтқан: «Енді, жас дос, мен сен бас тарта алмайтын ұсыныс жасаймын», - бұл «Құда әкесі» фильміндегі диалогқа сілтеме. Сингтің (Брюс Лиге құрмет көрсету үшін «Аждаһаға кіру» фильміндегі костюмін киіп, оның жекпе-жек стилін қолданып, «бірлік» болып қайта туған) жүздеген бандиттермен болған соңғы жекпе-жек «Матрица: Релоуд» фильміндегі Нео мен жүздеген Агент Смиттер арасындағы ұрысқа ұқсас.

Шығарылымдар

"Кунг-фу шуыл" 2004 жылғы Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Кейіннен ол 2004 жылдың желтоқсанында Шығыс Азияда, оның ішінде Қытай, Гонконг және Малайзияда шықты. Фильм алғаш рет 2005 жылдың қаңтарында АҚШ-та Санданс кинофестивалінде көрсетілді, содан кейін Лос-Анджелес және Нью-Йоркте екі апта көрсетілгеннен кейін 2005 жылдың 22 сәуірінде кең таралды. Солтүстік Америкадағы DVD 2005 жылдың 8 тамызында жарық көрді. Америка Құрама Штаттарындағы DVD нұсқалары цензураланды, көп қан мен адам қалдықтарын көрсететін бірнеше көрінелер алынып тасталды. Кейінірек шыққан "The Kick Axe Edition" нұсқасында бұл көрінелер қайта қосылды. Ұлыбританияда стандартты DVD 2005 жылдың 24 қазанында, сол күні коллекционерлік заттар жинағы бар арнайы басылым да шықты, жинаққа ойын карталары, кілт сақинасы, тер төгуге арналған лента және үрлейтін балта кірді. 2007 жылдың 8 сәуірінде Sony Pictures Home Entertainment Blu-ray нұсқасын шығарды. Фильмнің португал тіліндегі атауы Kungfusão, ол "Кунг-фу" және "Confusão" (жағдайдың шатасуы) сөздеріне ұқсас дыбысталады. Kungfusão сияқты, итальян және испан тілдеріндегі атаулар "Kung fusion" және "Kung fusión" болып, "жағдайдың шатасуы" туралы ойынды білдіреді. Францияда фильм "Crazy Kung Fu" деп аталады, ал венгр тілінде "A Pofonok Földje", яғни "Соққылар елі" деп аталады. Кореяда шешілген коллекционерлік басылым DVD-сіне былғары әмиян, Стивен Чоудың қолымен салынған Palm Figure, фотоальбом және түпнұсқалық сертификаты бар арнайы Кунг-фу кітапшасы кірді.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында фильм 191 рецензияға негізделген 91% мақұлдау рейтингін алды және орташа рейтингі 7.7/10 болды. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Кунг-фу Хастл арнайы эффектілерді, жекпе-жек өнерін және Луни Тунсты күлкілі әсермен үйлестіреді". Metacritic сайтында фильм 38 сыншының бағасы бойынша 100-ден 78 ұпай жинады, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" дегенді білдіреді. Гонконг режиссері және киносыншысы Габриэль Вонг фильмді қара юмор, арнайы эффектілер және ностальгия үшін мақтады, сондай-ақ 1970-ші жылдардағы көптеген зейнеткер кунг-фу актерлерінің оралуын атап өтті. Фильм сыншысы Роджер Эберттің фильм туралы айтқан сөзі ("Жекки Чан мен Бастер Китон Квентин Тарантино мен Багс Банниге кездескендей") АҚШ-тағы фильмнің жарнамалық плакаттарында жарияланды. Басқа сыншылар оны "Күсіп тұрған жолбарыс, жасырын айдаһардың" комедиялық нұсқасы деп сипаттады. Оң пікірлер көбінесе фильмдегі молейтау комедиясы элементтеріне баса назар аударды. Көптеген рецензенттер оны компьютерлік түрде жақсартылған Луни Тунстың жаңаруы ретінде қарады. 2010 жылғы сұхбатта актер Билл Мюррей "Кунг-фу Хастлді" комедия жанрындағы қазіргі заманның ең үлкен жетістігі деп атады. 2021 жылы американдық режиссер Джеймс Ганн оны "қашан-дайым жасалған ең ұлы фильм" деп мәлімдеді. Керексіз цинизм мен сезімтал ностальгияның үйлесімі, көрерменді күлдіретін нәрсе, қызықты сыртқы бетінің астында адамзаттың күрделі әлемі жатыр екенін көрсетеді. Фильмнің карикатуралық және балағаттық юморына да сын айтылды. Дегенмен, бұл орынды деп есептелді, өйткені "Кунг-фу Хастл" командасы фильмнің кейіпкерлерін көбінесе бір өлшемді етуді жөн көрді. Фильмде режиссерлер "ұлттық аудиторияға үндеуге тырысты, бұл көптеген бұрынғы кунг-фу фильмдері бұзуға тырысқан батыстық қытайлықтар туралы түсініктерді бекітеді". 2011 жылы "Сен менің көздің қуанышымсың" фильмінен бұрын. Ол 2,503 кинотеатрда кеңінен көрсетілгенде, шетел тіліндегі фильм үшін рекордтық көрсеткіш болды, нәтижесінде 6,749,572 АҚШ доллары (экранға 2,696 АҚШ доллары) табылса, 129 күн ішінде жалпы сомасы 17,108,591 АҚШ долларын құрады. Жалпы алғанда, "Кунг-фу Хастл" әлем бойынша 101,104,669 АҚШ доллары жинады. Блокбастер болмаса да, "Кунг-фу Хастл" 2005 жылы Солтүстік Америкадағы ең табысты шетел тіліндегі фильм атанды және АҚШ-тың үй видео нарығында 30,000,000 АҚШ долларынан астам табыс тапты.

Болашақтағы жалғасы

2005 жылы Чоу «Кунг-фу шуылы» фильмінің жалғасы болатынын жариялады, бірақ ол әйел басты рөлін әлі таңдамаған еді. «Фильмде көптеген жаңа кейіпкерлер болады. Бізге көптеген жаңа актерлер қажет болады. Жергілікті актерлерді таңдаудан бөлек, шетелден де актерлер іздеуіміз мүмкін». 2013 жылдың қаңтар айында сұхбат кезінде Чоу «Кунг-фу шуылы 2» фильмін түсіру жоспарлары уақытша тоқтатылғанын мойындады. «Шындығында мен фильм түсіру процесінде болдым, бірақ қазір басқа жобаларға көңіл бөліп отырмын». «Кунг-фу шуылы 2» фильмінің түсірілімі Чоу ғылыми-фантастикалық «CJ7» фильмін түсіргендіктен кейінге қалдырылды. Осының салдарынан «Кунг-фу шуылы 2» фильмінің 2014 жылы шығуы жоспарланған. 2017 жылға қарай Чоу «Көңілді қыз» және «Батысқа саяхат: Демондардың қарсы шабуылы» фильмдерін аяқтаған еді. Ол CJ7 фильмінен бері түсірмегендіктен және өндіріс процесіне көп көңіл бөлгендіктен актерлік мансабын доғарды деген күдік туды. Алайда, Чоу әлі де актерлік өнерге қызығушылық танытып, өзіне лайықты рөлді күтіп отырғанын айтты. «Кунг-фу шуылы 2» әлі де аяқталған жоқ. 2019 жылдың ақпан айында «Комедияның жаңа патшасы» фильмінің промо-интервьюында Стивен жалғастыру жұмыстары жүріп жатқанын растады. Ол фильмді өзі режиссерлікке алып, эпизодтық рөлде де түсуі мүмкін, бірақ оқиға алғашқы фильмнің тікелей жалғасы болмайды. Чоу бұл жалғастырудың алғашқы фильмнің рухани жалғасы болатынын, бірақ оқиғалар заманауи дәуірде өрбитінін түсіндірді.

Онлайн және мобильді ойындар

2004 жылы Sony Pictures Entertainment компаниясы жапондық веб-сайтында жарнамалық флеш-ойын шығарды. Ойынды жапондық Point Zero ойынды дамытушысы жасаған, ол нүктелік интерфейспен және батыру элементтерімен ойнатылады. Кейін 2006 жылы Tracebit дамытушысы мобильді телефондарға арналған бүйірден қарап ойнайтын ойынды шығарды.