Кіріспе

Тигнес (tiɲ) – Францияның оңтүстік-шығысындағы Рона-Альп аймағындағы Савойя департаментіне қарасты Тарентаза аңғарындағы коммуна. Бұл аймақ Еуропадағы ең биік шаңғы тебуге жарамды аймақ және ең ұзақ шаңғы маусымымен танымал. Тигнес Савойя аймағында орналасқан және Лион, Женева және Шамбери қалаларымен жақсы көлік байланысына ие. Бұл, ең алдымен, қардың молдығымен сақталған шаңғы курорты ретінде белгілі. Көршілес Валь-д'Изермен бірге Тигнес – Валь-д'Изер шаңғы аймағын құрайды. Екі курорттың жақын орналасуы Еуропадағы шаңғы аймақтары арасындағы үздік байланыс болып табылады, нәтижесінде 300 км-ден астам ұзындықтағы шаңғы жолдары бар біртұтас шаңғы алабы құрылған. Альп тауларындағы ең ірі шаңғы аймағы болмаса да, екі курорттың өте жақсы үйлесімділігі оны көбінесе ең үлкен шаңғы аймақтарының бірі сияқты сезінуге мүмкіндік береді. Тигнес 1992 жылғы Қысқы Олимпиаданың фристайл шаңғысы жарыстарының өтетін орны, 1992 жылғы Қысқы Паралимпиаданың бірлескен қабылдаушы қаласы және Қысқы X Ойындарына ұйымдастырушы болды. Бұған жыл бойы шаңғы тебу мүмкіндігі, маусымның ұзақтығы және көптеген шаңғы парктері мен слалом жолдары қосылғанда, Тигнес қар спортымен айналысатын спортшылар үшін басты жаттығу ортасына айналды. Аңғардың жер бедері қиын шаңғы тебуге қолайлы, сондықтан тәжірибелі шаңғышылар көбінесе осы курортты таңдайды. Дегенмен, қала жаңадан бастаған және орта деңгейдегі шаңғышылардың қызығушылығын арттыру үшін, Тигнес-Лес-Бревьерге қарай төменгі аймақтарда жеңіл жолдар салып, барғандағы кресло жолдары мен жаңаларын жаңарту арқылы жұмыс істеп келеді.

Ауылдар

Тигнес 5 ауылдан тұрады; Тигнес Вал Клар, Тигнес ле Лак, Ле Лаваше, Тигнес Лес Бойсе және Тигнес ле Бревьер. Бірінші үш ауыл 2100 м биіктікте бір-біріне жақын орналасқан, ал Лес Бойсе және Лес Бревьер аңғардан төмен, тиісінше бөгеттің үстінде және астында жатыр. Бөгеттің үстінде орналасқан барлық елді мекендер тегін, үздіксіз жүретін шаттл автобусы арқылы байланыстырылған. Бұл ауылдардың төменгі жағында орналасқан жалғыз ауыл – Тигнес Лес Бревьер, ол басқа ауылдарға кешкі уақытқа дейін жұмыс істейтін тегін гондола арқылы қолжетімді. Лес Бревьер – бастапқы қаланың жалғыз сақталған бөлігі, ал қалғандары бөгет құрылысы немесе шаңғы курортының дамуы барысында салынған. Барлық ауылдар Тигнес деп аталатын шаңғы курортының бір бөлігі болып табылады.

Дамба (Тигнес бөгеті)

Тигн ауылының бастапқы орны Валь-д’Изерден төмендегі Изер аңғарында болған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Францияға электр энергиясы қажет болды және Изер аңғарында Тигн су электр станциясының бөгетін салу туралы шешім қабылданды. Бұл француз инженерлерінің үлкен жетістігі болғанымен және Францияның жалпы игілігіне жасалғанымен, Тигн ауылының ескі бөлігі суға батты. Бөгет 1952 жылы аяқталды және ауыл су астында қалды. Тигнес-ле-Буассада алғашқы шіркеудің дәл көшірмесі салынды. 10 жыл сайын бөгеттің артындағы көл (Лак-дю-Шевриль) күтім жұмыстары үшін кептіріледі, сонда ескі ауылдың қалдықтары көрінеді. 1989 жылы бөгет Жан-Мари Пьерреттің жетекшілігімен және сегіз альпинистің көмегімен Геркулес суретімен безендірілді; бұл қаржыландыру 1992 жылы жақын орналасқан Альбертвильде өткен қысқы Олимпиада ойындары кезінде Олимпиадаға қызығушылықты арттыруға мүдделі жеке компаниялардың есебінен жасалды.

Климат

Тигнес субарктикалық климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі Dfc). Тиньдегі орташа жылдық температура – . Орташа жылдық жауын-шашын мөлшері – , ең жауын-шашынды ай – тамыз. Температуралар орташа алғанда шілдеде шамамен –қа дейін жоғарылайды, ал қаңтарда шамамен –қа дейін төмендейді. Тигнес қаласында тіркелген ең жоғары температура 2019 жылдың 23 шілдесінде – құрады; ал ең төменгі температура 2018 жылдың 27 ақпанында – тіркелді.

Шаңғы курорты

Ескі ауылдың жоғалуынан кейін, жоғары көлде (Le Lac) шаңғы курортын дамыту туралы шешім қабылданды. Бұл аймақ шаңғы тебуге өте қолайлы, ал оның басында Гранд-Мотт мұздығы орналасқан. Курорт көбінесе 1960 жылдары салынды және құрылыс стилі сол кездегі жақсы дизайн деп есептелгенді көрсетеді. Соңғы жылдары қала жаңа ауылдардың сыртқы келбетін жақсартуға ұмтылды, және бұл шамалы жетістікке жетті. Тиньдегі лифттерді 1967 жылдан бері STGM компаниясы (The Société des Téléphériques de la Grande Motte) басқарып келеді. Көптеген лифттер жылдам 6 немесе 8 орындық креслолы лифттер, сондай-ақ жыл сайын 450 000 м² жасанды қар шығаратын 113 қар жасайтын машина бар. Шаңғы аймағы жақын орналасқан Валь-д'Изер курортымен оңай байланысқа ие, осылайша Тинье-Валь-д'Изер шаңғы аймағын (бұрын Эспасс Килли деп аталған) құрайды. Тиньес 4,2 км ұзындығымен әлемдегі төртінші ең ұзын фуникулермен мақтанады. Тиньестегі шаңғы жолдары 3456 м биіктікке жетеді, бұл Альп тауларындағы қардың сенімділігімен ерекшеленетін ең жақсы курорттардың бірі ретіндегі беделін нығайтады. Курорт сонымен қатар Apex 2100 халықаралық шаңғы академиясына үй иесі болып табылады, ол жас шаңғышылар үшін әлемдегі жетекші академия болуды мақсат етеді. Академияны бұрынғы ағылшын регбиші және жаттықтырушысы, сэр Клайв Вудвард басқарады.

Операциялар

Тигнес курортында 56 шаңғы патруліші жұмыс істейді. 15 қар машинасы трассалардың сапасын ұстап тұрады. Олардың төртеуі тік еңістерде жұмыс істеу үшін арқанмен жабдықталған, ал біреуі хафпайпты жасауға бейімделген. Көлемнің шамамен 60 пайызы әр кешкісінде тегістеледі.

Гранде-Мотт мұздық

Гранде-Мотт мұздығының болуына байланысты Тиньес бұрын жыл бойы шаңғы тебуге мүмкіндік берді, бірақ соңғы жылдары мұздықтардың кері шегінуі салдарынан бұл мүмкіндік тоқтатылды. Дегенмен, жаз айларының кейбірінде, күзде және қысқы маусымда (қарашаның соңынан мамырдың басына дейін) мұздықта шаңғы тебуге болады. Жақында Гранде-Мотт канат жолы мұздықтың жоғарғы бөлігіне қол жеткізуді жеңілдету үшін жаңартылды.

Қоршаған орта

Тигнес пен Вал-Дизере экологиялық таза шаңғы курорты болуға деген міндеттемесі үшін халықаралық деңгейде танылған алғашқы курорттар болып, GreenGlobe сертификатын алды. Бұл марапат қаланың жоғары сапалы қоғамдық көлік жүйесінің дамығандығы мен үйлесімділігі, сондай-ақ толыққанды жаңартылатын электр энергиясын пайдалануы үшін берілді.

Тарентайз аңғарындағы шаңғы спорты

Тарентайз аңғары – әлемдегі ең үздік тау шаңғысы курорттарының ең көп шоғырланған аймағы. Белгілі көршілес аймақтар – Paradiski (Les Arcs және La Plagne) және Les Trois Vallées (Courchevel, Meribel, Val Thorens және тағы да басқалары). Бұрын барлық жүйелер мен курорттарды біріктіріп, әлемдегі ең ірі шаңғы аймағын құру жоспары болған. Дегенмен, Ваноаз ұлттық паркінің құрылуымен бұл арман орындалмады.

2017 жылғы қар көшкіні

2017 жылдың 13 ақпанында тау шаңғысы курортында қар көшкіні салдарынан төрт адам қаза тапты. Көшкіннің ені кем дегенде 400 метр, ал биіктігі 2100 метр болатын. Топты ESF нұсқаушысы жетектеп келе жатқанмен, олар қар көшкініне бейім, қауіпті аймақта шаңғы теуіп жүрген. Курорттағы қар көшкіні қаупі жоғары болған күні осы оқиға орын алды.

Жазғы

Тигнес жыл бойындағы мүмкіндіктерімен танымал. Жазда Тигнес көптеген қызмет түрлерін ұсынатын курортқа айналады, әсіресе спортшылар үшін биіктікте жаттығу өткізу базасы ретінде ерекшеленеді. Көптеген адамдар курорттың биіктікте жаттығуға арналған жабдықтарын пайдалану үшін келеді, соның ішінде Францияның регби құрамасы да осы мүмкіндікті пайдаланады. Францияның футбол құрамасы 1998 жылғы әлем чемпионатын жеңіп алғанға дейін осы жерде жаттықты. Соңғы кезде Ұлыбританиядан келген бірнеше футбол командалары маусымға дайындық үшін осы жерді таңдады, олардың ішінде «Брайтон және Хов Альбион» премьер-лигасының командасы да бар. Дегенмен, Тигнес маусымның соңынан тамыздың басына дейін Гранде-Мотте мұздығында шаңғы тебуге мүмкіндік бере отырып, шаңғы курорты ретінде де өзінің тартымдылығын сақтайды. Тигнес Еуропадағы екінші биік гольф алаңына ие. Гольф-архитектор Филипп Валант жобалаған 18 лункалы алаң тау беткейінің 5 шақырымдық бөлігімен жалғасады.

Франция турнирі

Тинь алғаш рет 2007 жылғы «Тур де Франс» жарысының 8-ші кезеңінде шыңға шығумен аяқталды. Тинь 2019 жылғы «Тур де Франс» жарысының 19-шы кезеңінде де шыңға шығу орны ретінде жоспарланған еді. Бірақ қарлы боран мен тау жынысы құлауы салдарынан Тиньге дейін жол жабылды, сондықтан кезең Col de l'Iseran тау жолында аяқталды. Тинь 2021 жылғы «Тур де Франс» жарысының 9-шы кезеңінде шыңға шығумен аяқталды, сонымен қатар жарыс қатысушылары үшін алғашқы демалыс күні осы жерде өтті. Бұл кезеңді австралиялық Бен О'Коннор жеңіп алды.