Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мифологиялық кейіпкер
Mythological character
Тоелл Ұлы – эстон мифологиясында Балтық теңізіндегі Сааремаа аралында өмір сүрген ұлы батыр.
Toell the Great in Estonian mythology is a great giant hero who lived on the Baltic Sea island of Saaremaa.
Аңыз
Ол әйелі Пиретпен Туллусте ауылында өмір сүрді. Ол барлық жерге үлкен тастарды лақтырып, көбінесе өзінің қас жауы Ванатухи немесе Саарема халқының басқа да жауларын нысанаға алды. Тулл Саареманың патшасы болған, бірақ ол қарапайым шаруа ретінде өмір сүрді. Ол көршілес Хиюмаа (Даго) аралында тұратын ағасы Лейгерге жиі баратын. Ол соншалықты биік болғандықтан, сол жерге жаяу өтуге шамасы жететін (Соэла бұғазының тереңдігі 2-3 метр ғана, ал ені шамамен 6 километр). Оның таяғы 5 қарыздық биіктіктегі шырша ағашының діңінен жасалған. Тулл әрқашан мейірімді және көмектесуге дайын, бірақ өте тез қапаланатын. Ол капуста жеп, сыра ішуді және саунаға баруды ұнататын (оның әйелі әрдайым сауна пешіне тас жинаумен айналысатын).
He lived in the village of Tõlluste with his wife Piret. He tossed huge rocks everywhere, mostly aiming for his archenemy Vanatühi or other enemies of Saaremaa people. Tõll was king of Saaremaa but he lived as a common farmer. He often visited his brother Leiger on the neighboring Hiiumaa (Dagö) island. He was so tall that he could almost walk there (the Soela strait has passageways only 2 3m deep, and is about 6km across). His walking stick was a 5 fathom spruce tree trunk. Tõll was always kind and ready to help, but very hot tempered. He loved to eat cabbage, drink beer and go to the sauna (his wife was always busy gathering him sauna stove rocks).
Өлім
Жау оны басын кесіп өлтірген кезде, ол басын қылышына қойып, қабіріне дейін жүрді, ол Толустеде екендігі айтылады. Тулл өлген кезде, ол қабірден тіріліп, соғыс болған жағдайда адамдарға көмектесетінін уәде берді. Бірақ, тәлкеулес балалар "Тулл, Тулл, оян, аулада соғыс болып жатыр" деп айқайлап, оны әжуалады. Тулл ашуланып, қайта қабіріне оралып, енді ешқашан қайта оралмаймын деп серт берді.
When an enemy decapitated him, he put his head on his sword and walked to his grave, which is supposed to be somewhere in Tõlluste. When Tõll died, he promised to rise from grave and help people in case of war. But naughty children made fun of him by yelling "Tõll, Tõll, wake up, there is a war in the yard". Tõll rose, grew angry and went back to his grave, swearing never to come back.
Теориялар
Ұлы Төл туралы әңгімелер Саареманың тарихи өте ұзын бойлы ақсақалына негізделген деп есептеледі. Кейде ол жергілікті неміс (немесе германизацияланған) дворян отбасы Толлмен байланыстырылады. Ол отбасының кейбір мүшелерінің өте ұзын болғаны айтылады (2,10 метрден жоғары). Төл және Толл фамилиялары бүгінгі Сааремаада кездеседі.
It is supposed that stories about Toell the Great are based on historical very tall elder of Saaremaa. Sometimes he is connected with local German (or Germanized) noble family Toll. Some members of that family are told to have been very tall (more than 2.10 meters). Tõll and Toll can be found as surnames in present day Saaremaa.
Қазіргі заман
Нинасе ауылында Төлл мен Пирет кейпінде қайта жаңартылған екі ескі желді тегірмен бар. Сааремаадан келген жаңа үйленген жұбайлар өз аралдарының мифтік батырларына құрмет көрсету үшін сол жерге барады. Ұлы Төлл Tallinnfilm (1980) мультфильмі "Суур Төлл"-ге шабыттандырды. "Суур Төлл" мұзжарғыш кемесі Таллиндегі мұражайда сақталған. 2009 жылдан бастап Эстонияның ең жоғары деңгейдегі үш қонақ үйі (Pädaste Manor, Swissôtel Tallinn және Hotel Schlossle) туристердің сұранысы бойынша "Suur Tõll" арнайы бағдарламасын ұсына бастады. Бұл бағдарламаға алты сағаттық жеке сауна сеансы, күніне үш рет капустадан жасалған тағамдар және Эстонияның ең таңдаулы сыраларының екі кружкасы кіреді.
In the village of Ninase there are two old windmills reshaped into the figures or Tõll and Piret. Newlyweds of Saaremaa go there to pay tribute to the mythical heroes of their island. Toell the Great has inspired the cartoon movie Suur Tõll (Tallinnfilm 1980). Icebreaker Suur Tõll is a museum ship in Tallinn. As of 2009, three of Estonia's most high class hotels (Pädaste Manor, Swissôtel Tallinn, and Hotel Schlossle) have begun to offer the Suur Tõll special to tourists upon request. This consists of a six hour, custom tailored sauna session and three cabbage inspired meals per day, complete with two pints of some of Estonia's finest beers.