Кіріспе

Екінші деңгейлі капитал немесе қосымша капитал – банктің капитал талаптарының маңызды және заңды құрамдас бөліктерінің бірі. Банктік капиталдың осы түрлері Базель банктік қадағалау комитеті шығарған Базель I келісімінде белгіленді және Базель II келісімінде өзгеріссіз қалды. Әлемнің көптеген елдерінің ұлттық реттеуші органдары осы стандарттарды жергілікті заңнамаға енгізді. Реттеулік капиталды есептеу кезінде екінші деңгейлі капитал бірінші деңгейлі капиталдың 100% шегінде лимиттеледі.

Ашылмаған резервтер

Ашылмаған резервтер сирек кездеседі, бірақ банк пайда тапқан, алайда бұл пайда банктің нормативтік сақталған пайдасында немесе жалпы резервтерінде көрінбеген жағдайларда кейбір реттеушілер оларды қабылдайды. Ашылмаған резервтерді банк қадағалаушы органдары міндетті түрде қабылдауы керек. Көптеген елдер ашылмаған резервтерді есептеу түсінігі ретінде немесе капиталдың заңды түрі ретінде қабылдамайды.

Қайта бағалау резервтері

Қайта бағалау резерві – компания активтерді қайта бағалағанда және құнның өсуі есепке алынғанда құрылатын резерв. Мысалы, банк бір ғасыр бұрын 100 долларға бас кеңсесінің жері мен ғимаратын сатып алған жағдайды қарастырайық. Қазіргі қайта бағалауда құнның айтарлықтай өскені көрінеді. Бұл өсім қайта бағалау резервіне қосылады. Резерв банк балансына енгізілген ресми қайта бағалау нәтижесінде немесе тарихи құнмен бағаланған бағалы қағаздарды баланста ұстаудан туындаған шартты қосымшадан пайда болуы мүмкін. Базель II екінші деңгейлі капиталды есептеу үшін осы резервтерді пайдаланған кезде тарихи құн мен нақты құн арасындағы айырмашылықты 55%-ға төмендетуді талап етеді.

Жалпы ережелер

Жалпы резерв әлі анықталмаған зияндарға қарсы жасалады. Егер резерв белгілі бір құнның нашарлауына қарсы емес болса, ол екінші деңгейлі капиталға қосылуға құқылы. Жалпы резерв мыналармен шектеледі:

Стандартты тәсілді қолданатын банктер үшін – тәуекелге салмақталған активтердің (RWA) 1,25%-ы,
IRB тәсілін қолданатын банктер үшін – кредиттік тәуекелге салмақталған активтердің 0,6%-ы.

Гибридті құралдар

Гибридтер - борыш пен меншік капиталдың екеуінің де сипаттамаларына ие құралдар. Егер олар банкты таратуға себеп болмай, номиналдық құны бойынша шығындарды қабылдауға қабілетті болса, оларды капиталға жатқызуға болады. Жинақтамалы тұрақты төлемді көздейтін тұрақты артықшылықты акциялар – гибридті құралдар. Жинақтамалы тұрақты артықшылықты акциялар 1-ші деңгейдегі капиталдан шығарылады.

Келесі: Келесі:

Бағынышты қарыз – бұл банк салымдарынан кейінге қалған қарыз. Осы капитал түрін есептеуге бастапқы мерзімі кемінде бес жылды құрайтын қарыздар ғана жарамды; олар тиісті амортизация жоспарына сәйкес келуі керек.