Лэрд Крегар: Американдық актердің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық актер (1913–1944)

Сэмюэл Лэрд Крегар (кәсіби аты Лэрд Крегар, 28 шілде 1913 – 9 желтоқсан 1944) – американдық сахна және кино актері. Крегар «Мен айқайлап ояндым» (1941), «Бұл қару жалдау үшін» (1942) және «Жатақхана» (1944) фильмдеріндегі жаман рөлдерімен ең көп танылды. Крегардың кинодағы мансабы 1940 жылы негізгі тізімге енбеген шағын рөлдермен басталды. 1941 жылы ол 20th Century Fox компаниясымен келісімшарт жасады. Крегар тез жұлдыздық деңгейге көтеріліп, кинонуардан бастап, комедиялық фильмдерге және қорқыныш фильмдеріне дейін түрлі жанрларда ойнады. Ол 1944 жылы 31 жасында қайтыс болғанда танымал актер болды, себебі ол басты рөлдерге сай болу үшін шектен тыс диета ұстағаннан туындаған денсаулық проблемаларының салдарынан көз жұмды.

Ерте өмір

Лэрд Крегар Филадельфияда, Элизабет (құрмет аты Смит) және Эдвард Мэтьюс Крегардың алты ұлының ең кішісі болып дүниеге келді. Әкесі тігінші болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар крикет ойнаған, «Филадельфияның джентльмендері» деп аталатын команданың мүшесі және кейіннен оның жаттықтырушысы болды. Бұл команда 1890 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында халықаралық турнелерде болып жүрді. Лэрд Крегардың өмірінің басындағы жылдары туралы ойын-сауық баспасөзінде жарияланған көптеген ақпараттар шындықтан алыс сияқты. Оның өмірбаянын жазған автор сұхбаттарда «ол фактілерді қиялмен араластырып айтқан» дейді. Ол жасын үш жылға кеміткен. Джон Уилкс Буттың ұрпағы екенін мәлімдеді, бірақ Бут ешқашан үйленбеген және баласы болғандығы туралы мәлімет жоқ. Ол сегіз жасында Англияға Винчестер колледжіне білім алу үшін жіберілгенін айтты, онда британдық акцентпен сөйлеу дағдысын жетілдірді. Ол сахнадағы алғашқы рөлі ретінде Стратфорд-апон-Эвон театр труппасының пажын, сондай-ақ Стратфордтағы басқа қойылымдарды атады. Бірақ Винчестерде оның есімі туралы ешқандай жазба жоқ, сондай-ақ Атлант мұхитын кесіп өткені туралы кеме тізілімінде де мәлімет табылмады. Ол әкесінің қатерлі ісіктен қайтыс болғаннан кейін Англиядағы мектептен үйге қайтып келгенін айтты, бірақ ол сол кезде үш жаста болған. Крегардың Филадельфиядағы Эпископалдық академияға түсіп, 14 жасында бітіргені туралы мәлімдемесі де жалған. Ол ағаларының ізімен мемлекеттік мектептер жүйесіне түсті, бірақ 16 жасқа толмастан Майамиге, содан кейін Голливудқа қашып кетті. 1930 жылғы наурыз айындағы халық санағында ол анасы мен ағаларымен бірге үйінде тіркелді. Ол 1934/35 жылдары Сауда флотында курсант болып бір жыл оқыды, содан кейін Пенсильвания штатының Роуз-Вэлли қаласындағы әуесқойлар театры – Хеджеров театрында ойнады. 1936 жылы Крегар Филадельфия Ротари клубын актерлік өнерді оқып, Калифорниядағы Пасадена театрында сахналық тәжірибе алу үшін 400 долларлық несие беруге көндірді. Ол онда шамамен екі жыл бойы көзге түспей өтті. Кейін ол театрдағы Томас Браун Генри оған ең пайдалы кеңес бергенін айтты: «салмақтан бір фунт та жоғалтпа, керісінше, арық адамға тән мінезді дамыт». Ол Пасадена театрына оралып, тағы да бірнеше кішкентай рөлдерді ойнады, соңында «Variety» журналы оны «Ұлы американдық отбасы» қойылымындағы жұмысы үшін байқады. Лос-Анджелес Таймс газетінің тілшісі және пьесаға негізделген романның авторы Ли Шиппи былай деп еске алды: «Бірінші сахнадағы рөлі шағын болған, бірақ Лэрд оны алуға қуанды, және пьесаның барлық жалыққан Голливуд скауттарын қызықтырған жарқын бастамасының себебі оның тамаша актерлік шеберлігі болды». Ол басты рөлдер ауыстырылған жаңа қойылымда да рөлін сақтап қалды, ол Бродвейге жетуді үміттенеді, бірақ шоу жабылар алдында ол тек Пасадена мен Сан-Францискода ғана ойнады.

Laird Cregar was born in Philadelphia, the youngest of six sons of Elizabeth (née Smith) and Edward Matthews Cregar. His father earned his living as a tailor. He was also a cricketer, a member and later the coach of a team called the Gentlemen of Philadelphia, which toured internationally in the late 1890s and early 1900s. Much of what the entertainment press reported about Laird Cregar's early life during his lifetime appears to be invented. His biographer writes that in interviews "he let a few facts mix with fancy". He lied about his age, reducing it by three years. He claimed descent from John Wilkes Booth, though Booth never married and is not known to have fathered a child. He described being sent to England at the age of eight to be educated at Winchester College, where he developed his abilities with British accents. He cited as his first appearances on the stage the role of a page boy with the Stratford upon Avon theatrical troupe, as well as other productions at Stratford. Yet Winchester has no record of him and no ship registry records his trans Atlantic passage. He said he returned home from school in England upon his father's death from cancer, though he was three years old at the time. Cregar's claim to have attended the Episcopal Academy in Philadelphia and graduated when he was 14 is also false. He followed his older brothers into the public school system until, not yet 16, he ran away to Miami and then Hollywood. He was back home with his brothers and widowed mother to be recorded by the census of March 1930. He spent a year in 1934/35 as a cadet in the Merchant Marine and then acted in productions of the Hedgerow Theater, an amateur company in Rose Valley, Pennsylvania. In 1936, Cregar persuaded the Philadelphia Rotary Club to support him with a $400 loan to study acting and gain on stage experience at California's Pasadena Playhouse, where he remained for about two years without being noticed. He later said Thomas Browne Henry of the Playhouse gave him the best advice he possibly could, telling him "not to lose a pound of weight, but instead to develop a thin man's personality". He returned to the Pasadena Playhouse and took more small roles, finally getting noticed by Variety for his work in The Great American Family. As Lee Shippey, a Los Angeles Times columnist and the author of the novel from which the play was adapted, remembered: "There was only a small part in the first scene but Laird was glad to get it–and it was almost entirely due to his superb acting that the play started with a bang which made all the bored Hollywood scouts sit up and get interested." He kept his role when the leads were replaced for a new production that hoped to reach Broadway, but he appeared only in Pasadena and San Francisco before the show closed.

Мансап

Крегар өзінің кинодағы дебютын "Бабушка, тапаншаңды ал" (1940) фильмінде сот хатшысы рөлінде және "О, Джонни, қалай сүйе аласың" (1940) фильмінде механик рөлінде жасады. Бірнеше ай бойы жұмыс таба алмағандықтан, достары оған өздерінің машинасының ішінде ұйықтауға рұқсат берді. Ағылшын актері Роберт Морли – өзімен бірдей бойлы және денелі адам – 1936 жылы Лондонда және 1938 жылы Нью-Йоркте "Оскар Уайльд" пьесасында сахнада жеңіске жеткеніне таң қалған Крегар, осы жетістікті қайталауға бел буды. Бірнеше жылдан кейін ол сұхбат берушіге: "Қалыпты пішін мен мөлшері жоқ әрбір актер өзі үшін жаңа мүмкіндік жасауы керек деп түсіндім. Мен өзімнің қабілетімді білетінімді есепке алып, басқалар да оны сезінетін болады деп ойладым. Енді мен оларға осы білімді күшпен, қажет болса, тіпті зорлықпен де сіңіруім керек екенін түсіндім. Мен үшін "Оскар Уайльд" – осы күш болуы керек еді. Ол тәжірибесіз екі продюсерді даулы пьесаны қоюға көндірді және Крегар 1940 жылдың 22 сәуірінде Голливуд бульварындағы Эль Капитан театрында Уайльд рөлінде ойнады. Қойылым Крегар үшін сәтті аяқталды, "Лос-Анджелес Таймс" газеті оның "сенсациялық жетістікке жеткенін" жазды. Джон Бэрримор оны көріп, соңғы 10 жылдағы ең талантты жас актерлердің бірі деп бағалады. Крегардың ойнаған рөлі Голливуд студияларының қызығушылығын тудырды: Крегар "Хат" (1940) фильміндегі екінші рөлге кастингтен өтті және MGM мен Paramount студияларында экрандық сынақтардан өтті. "Оскар Уайльд" командасы Мұхаммедтің өмірінен жасалған өмірбаяндық драманы қоюды жоспарлады. Ол 20th Century Fox студиясымен кастингтен өтті, олар оны "Ұлы өсиет" (1939) фильмінде Тайрон Пауэрдің орнына алуды қарастырды. Крегар Сан-Францискода екі апта бойы "Оскар Уайльд" рөлін орындады, содан кейін 20th Century Fox студиясымен келісімшарт жасасты. Олар оны "Калифорниялық" фильміне бекітті, бірақ ол фильм түсірілмеді. Бірақ Крегар үлкен бюджетті тарихи фильм "Хадсон шығанағы" (1941) түсіріліміне қатысты, онда ол Пауль Мунимен бірге "таудай" болып көрінді. Одан кейін ол "Қан мен құм" (1941) фильмінде Тайрон Пауэрге көмектескен рөлді орындады, бірақ түсіру кезінде қызылшаға шалдықты, бұл түсіруді бір аптаға тоқтатуға мәжбүр етті. Содан кейін ол үш жасқа үлкен актер Джеймс Эллисонның әкесі рөлін ойнады, ол "Чарлидің әпкесі" (1941) атты көп жылдар бойы танымал комедияда ойнады. Ол "Мен айқайлап ояндым" (1941) фильмінде Босли Кроутердің айтуынша, "өте ірі денелі және психопатияға бейім" детективтің рөлін сомдады. "Chicago Daily Tribune" газетінің Джон Чапман оның "1942 жылдың жұлдыздарының" бірі болатынын болжады. RKO студиясы оны "Париждің Жаннасы" (1942) фильміне шақырды, онда ол фильмнің жаман кейіпкеріне, оккупацияланған Париждің неміс губернаторына жеңіл әсер берді. Крегар қысқа уақытқа сахнаға оралып, "The Man Who Came to Dinner" пьесасындағы бас рөлді ойнады және жақсы қабылдады. Paramount студиясы оны "This Gun for Hire" (1942) фильм-нуарына шақырды. Крегар Вероника Лейк пен Алан Лэддпен бірге "жалған, алдамшы ләззат шегуші" рөлінде ойнады, ол өзінің жалдаған қылмыскерін сатып жіберді. Одан кейін ол Джин Тирнимен бірге "Қолшаң саусақтағы сақиналар" (1942) комедиясында алаяқтың рөлін ойнады. Содан кейін "Вест-Пойнттан келген он мырза" (1942) фильмінде "бірден-бір мақсаты [Вест-Пойнт] курсанттарының рухын құлату" зұлым әскер командирін ойнады. Соңғысы ретінде, оның тығыз 1942 жылы "Қара қарлығаш" (1942) фильмімен аяқталды, онда Крегар Тайрон Пауэр мен Морин О'Хараның қарсысында "ашулы опера әншісі сияқты ант етеді". Ауруханада салмақтан айырылғаннан кейін Крегар Эрнст Любичтің "Жаратушы күте алады" (1943) фильмінің басы мен соңында ғана пайда болды, ол "экрандағы ең достық, ең сенімді шайтан" рөлін ойнады, ол "басқа фильм шайтандарынан және Крегардың көптеген рөлдерінен өзгеше, жылы жүректі кейіпкер" еді. Студиялық фильмдердегі жетістігімен бірге басқа да мүмкіндіктер пайда болды. Олардың ішінде 1943 жылы Lux Radio Theater радиосындағы рөлдері және 1944 жылдың сәуірінде The Eddie Cantor Show бағдарламасындағы қонақ ретінде болды.

Cregar made his film debut with a pair of uncredited appearances as a court clerk in Granny Get Your Gun (1940) and as a mechanic in Oh Johnny, How You Can Love (1940). Unable to find work for months, some friends let him sleep in their car. Impressed that the English actor Robert Morley–a man his own height and girth–had scored a triumph onstage in the play Oscar Wilde in both London in 1936 and in New York in 1938, Cregar determined to duplicate that success. A few years later he told an interviewer:
Every actor not of normal size and shape, I perceived, must make his own break I had been going on the assumption that, because I knew I had what it takes, others would be aware of it, too. Now I realized that I would have to force the knowledge on them, with a bludgeon, if necessary. Oscar Wilde, it came to me, must be the bludgeon used. He persuaded a pair of inexperienced producers to back a production of the controversial play and Cregar opened as Wilde at the El Capitan Theatre on Hollywood Boulevard on April 22, 1940. The production was a triumph for Cregar, the Los Angeles Times saying he "scored a sensational success". John Barrymore saw him and said he was one of the most gifted young stage actors in the past 10 years. Cregar's performance immediately attracted the interest of Hollywood studios: Cregar was tested for the second lead in The Letter (1940) and made screen tests for MGM and Paramount. The team behind Oscar Wilde considered mounting a biographical drama based on the life of Muhammad for him. He was tested by 20th Century Fox, which considered him as a replacement for Tyrone Power in The Great Commandment (1939). Cregar performed Oscar Wilde for a two week run in San Francisco, then signed with 20th Century Fox. They announced him for The Californian, which was not made, but Cregar was then cast in the big budget historical movie Hudson's Bay (1941), where opposite Paul Muni he appeared "mountainous". He followed this up supporting Tyrone Power in Blood and Sand (also 1941), although he came down with measles during production, forcing filming to shut down for a week. He then played the father of college student James Ellison, an actor three years older than he was, in the perennial comedy Charley's Aunt (1941). He portrayed an obsessed detective in I Wake Up Screaming (1941), "looking very elephantine and a shade on the psychopathic side" according to Bosley Crowther. John Chapman of the Chicago Daily Tribune predicted he would become one of the "stars of 1942". RKO borrowed him for Joan of Paris (1942), where he gave a light touch to the film's villain, the suave German governor of occupied Paris. Cregar briefly returned to the stage to appear in the title role of The Man Who Came to Dinner and was well received. Paramount borrowed him for This Gun for Hire (1942), a film noir. Cregar appeared opposite Veronica Lake and Alan Ladd as the "unctuous, deceitful epicure" who double crosses his hired gun. He followed that with the successful screwball comedy Rings on Her Fingers (1942) playing a con artist opposite Gene Tierney. Then in Ten Gentlemen from West Point (1942) he played a villainous army commander "whose sole aim is to break the spirits of the first batch of [West Point] cadets". Finally, his busy 1942 ended with The Black Swan (1942), a childish fantasy of swashbuckling pirates in which Cregar "bellows oaths like an irate opera singer" opposite Tyrone Power and Maureen O'Hara. After losing weight through a well publicized hospital stay, Cregar appeared only in the opening and closing scenes that frame the action of Ernst Lubitsch's Heaven Can Wait (1943), playing "the friendliest, most reassuring Devil to appear onscreen", a "warm hearted character unlike other film devils and most of Cregar's other roles". Other performance opportunities came along with his success in studio features. These included radio roles on Lux Radio Theater in 1943 and a guest spot on The Eddie Cantor Show in April 1944.

Жұлдыздық атақ

1943 жылдың наурыз айында Фокс Крегарды «Жүргізуші» (1944) фильмінде Джек-Жаратушы сияқты кейіпкерді ойнауға шақырды. Крегар кейіпкерге «романтикалық бейне» беру үшін салмақ жоғалту үшін қатаң диетаға отырды. Variety журналы фильмді «Лэйрд Крегардың фильмі» деп жариялады және оны «күдік тудыратын фильм» емес, оның кейіпкерінің «психологиялық зерттеуі» деп атады. Оның кейіпкерінің қайтыс болған ағасына деген құштарлығы «шынайы қайғы» сәтін сыйлады. Қылмыскер ағасының суреті «көркем әйелден де әдемі» дейді де, көздерінен жас мөлдірейді. Келесі фильмде «жаман жігіт» рөлінде ойнаудан қашып құтылу үшін Крегар Фокстан 1942 жылы АҚШ-та жарық көрген Патрик Гамильтонның «Ханговер алаңы» атты бестселлерінің құқықтарын сатып алуды өтінді. 1939 жылы Англияда оқиғасы өрбитін бұл фильмнің басты кейіпкері Джордж Боун – психоздық ұстамалардан зардап шегетін аяулы алкоголик. Ол өзіне табынған әйелдің құрбаны болып, оны және оның жарына қастандық жасайды, содан кейін өзіне қол жұмсайды. Сценарист Барре Линдон, көбінесе Зануктың ықпалымен, оны Джек-Жаратушы үлгісіндегі тағы бір нуар фильміне айналдырды, оқиғаны 1903 жылға көшірді, соның арқасында «Жүргізуші» фильмінен кейбір декорацияларды пайдалануға болады, алкоголизмді жойып, бірнеше жаңа кісі өлтіру эпизодарын қосты. Крегар сценарийден қатты безді және ойнаудан бас тартты, бұл жобаға қол қоюға дайын болған Марлен Дитрихтің одан бас тартуына себеп болды. Занук Крегарды сегіз аптаға жалақысыз үзіліске жіберді және оған Билли Роуздың Бродвейдегі Шекспирдің «VIII Генрих» пьесасында ойнауға рұқсат бермеді, бұл рөл Крегардың басты актерге айналуына көмектеседі деп ойлады. Крегар екі аптадан кейін келісім берді, бірақ түсірілім барысында ынтымақтастық танытпады, Занукпен болған қарым-қатынасына наразы болды және қатаң диетадан асқан денсаулық мәселелерімен күресті. Крегардың қайтыс болғаннан кейін шыққан «Ханговер алаңы» (1945) фильмі аралас пікірлерге ие болды.

Жеке өмір және өлім

Крегардың бойы ешқашан назарсыз қалған емес. Ол "Мэн Маунтин Диннен бірнеше дюйм бойлырақ және бір фунт салмақтырақ" еді. Жазбаларда ол үнемі гомосексуал ретінде көрсетіледі, оның гомосексуализмі туралы ашық айтқаны немесе "жақын досымен" кездескені еске түсіріледі. 1943 жылы Крегардың қарым-қатынаста болған жас актер Дэвид Бэкон пышақтан қаза тапты, ал оның өлімі туралы баспасөз хабарларында Крегардың суреті жарияланып, ол Бэконның "жақсы досы" деп сипатталды. Бұл Даррил Занукты Крегарды Дороти МакГайрмен романтикалық байланыста көрсетуге және оның салмағына қарамастан, актердің әйел жанкүйерлері бар екенін хабарлауға итермеледі. Әртүрлі газеттер Крегардың Линда Дарнелл немесе Дороти МакГайрға бір кездері ғашық болғанын, немесе егде жастағы актриса Рени Рианомен кездескенін, немесе Ван Джонсонмен романтикалық қарым-қатынаста болғанын жазды. Ол Пегги Стэкпен екі жылдан астам уақыт "тұрақты түрде кездесті". Крегардың өнер жетістіктері кейінгі бағалауларда оның сексуалды бағдары актерлік табысының кілті ретінде қарастырылды, мысалы, Джоэл Гринбург "The Lodger" туралы жазғанда: "Лейрд Крегар – тоқ, жұмсақ сөйлейтін, зорлық-зомбылық пен ашу сезімін күшпен ұстап тұрғандай, "Рипер" рөлінде жеке қайғысының, азапты гомосексуалдың әйелдерге деген жек көрушілігін жеңілдетуді тапты". Крегардың "The Lodger" және "Hangover Square" фильмдеріндегі рөлдері үшін ұстанған диетасы (ішкілік амфетаминдерді де қамтыды) оның денсаулығына ауыр соққы берді, нәтижесінде ішкі ағзаларында ауыр проблемалар туды. 1944 жылдың желтоқсан айының басында оған операция жасалды. Операциядан кейін бірнеше күн өткен соң Крегарға жүрек ұстамасы келді және ол жедел түрде ауруханаға жеткізілді. Оған оттегі бергенде ол қысқа ғана уақытқа қайта жанданды, бірақ 9 желтоқсанда 31 жасында қайтыс болды. Оның жанында анасы болды. Билли Роуз оның Бродвейде "VIII Генрих" қойылымында ойнауын қалады. Қоштасу рәсімі 1944 жылдың 13 желтоқсанында өтті. Крегардың "Гадсон шығанағы" (1941) фильміндегі әріптесі Винсент Прайс ақтық сөз сөйледі. Крегар Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Forest Lawn Memorial Park зиратында жерленген. Оның мүлігі 10 000 долларға бағаланды (1944 жылғы 10 000 доллар бүгінгі күнгі шамамен <есептелген сомаға> тең). 1960 жылдың 8 ақпанында Крегар кино индустриясына қосқан үлесі үшін Голливудтың Даңқ аллеясында 1716 Vine Street мекенжайында жұлдыз алды.

Cregar's size never went unremarked. He was "several inches taller and a pound or so heavier than Man Mountain Dean" Memoirists consistently identify him a homosexual, recalling him being frank about his homosexuality or meeting him with a "boyfriend". In 1943, David Bacon, a young actor with whom Cregar had been having an affair, was knifed to death, and press accounts of his death carried pictures of Cregar, describing him as "such a good friend" of Bacon. This prompted Darryl Zanuck to arrange for an article in Silver Screen to link Cregar romantically with Dorothy McGuire and to report that, despite his weight, the actor had female fans. Gossip columnists reported Cregar had a crush at one time or another on Linda Darnell or Dorothy McGuire, or was dating Renie Riano, an older actress, or linked him romantically to Van Johnson. He "more or less steadily dated" Peggy Stack, for more than two years. Later assessments of Cregar's performances at times identify his sexuality as key to his acting success, as Joel Greenburg wrote of Cregar in The Lodger: "Laird Cregar–plump, soft spoken, suggesting reserves of violence and rage held barely in check–found in the role of the Ripper an almost therapeutic alleviation of his private angst, the misogyny of a tormented homosexual." The crash diet that Cregar followed for his roles in The Lodger and Hangover Square (which included prescribed amphetamines) placed a strain on his system, resulting in severe abdominal problems. He underwent surgery at the beginning of December 1944. A few days after surgery, Cregar had a heart attack and was rushed to the hospital. He rallied briefly when put in an oxygen tent, but died on December 9, aged 31 years. His mother was at his bedside. and Billy Rose wanted him to star in a Broadway production of Henry VIII. The funeral was held on December 13, 1944. Vincent Price, Cregar's co star in Hudson's Bay (1941), delivered the eulogy. Cregar is interred in Forest Lawn Memorial Park in Glendale, California. His estate was valued at $10,000 ($10000.0 in 1944 is equivalent to about <calculated amount> in recent years today). On February 8, 1960, Cregar received a star on the Hollywood Walk of Fame at 1716 Vine Street for his contributions to the film industry.