Австралиядағы индуизм: Тарихы, қалыптасуы мен әсері

Кіріспе

Австралиядағы индуизмнің болуы, рөлі және әсері туралы шолу

Индуизм – Австралиядағы үшінші ең ірі дін, 2021 жылғы халық санауы бойынша 684 002 жақтасы бар және халықтың 2,7% құрайды. Индуизм көбінесе көші-қон арқылы Австралияда ең қарқынды өсіп келе жатқан дін. Индуизм сондай-ақ Австралиядағы ең жас діндердің бірі болып табылады, индуистердің 34% және 66% 14 және 34 жасқа дейін. XIX ғасырда британдықтар алғаш рет Үндістаннан индустарды Австралияға мақта және қант плантацияларында жұмыс істеу үшін әкелді. Олардың көпшілігі түйешілер, саудагерлер, сатушылар болып, шағын ауылдар арасында тауар сатумен айналысқан шағын кәсіпкерлер ретінде қалды. Бүгінде көптеген индустар медицина, инженерия, коммерция және ақпараттық технологиялар салаларында білікті маман болып жұмыс істейді, олар үлгілі азшылықты құрайды. Австралиядағы индустардың көп бөлігі үнділік шығу тегінен, ал қалғандары Шри-Ланка, Фиджи, Малайзия, Бали, Чам, Сингапур және Непалдан.

Тарих

Келесі күндер индуизмнің тарихын қысқаша баяндайды. 300 жылға дейін – Индонезиялық индуист саудагерлер Австралияның аборигендерімен байланыс жасайды. 1844 жыл – Бұрын Үндістанда тұрған П. Фриелл 25 үй қызметшісін Үндістаннан Сиднейге әкелді, олардың арасында әйелдер мен балалар да болды. 1850 жылдар – Индуист Синдхи саудагері Шри Памулл Мельбурнда отбасылық опал саудасын құрды, ол үшінші-төртінші буын ұрпақтарымен сәтті жалғасып келеді. 1836 жыл – Халық санағы Викторияда бар болғаны 277 индус тұрғанын көрсетті. Алтын іздеу кезеңі көптеген үндістерді Австралияға, ал шекарадан өтіп Викториядағы алтын кендеріне тартты. 1890 жыл – Халық санағы бойынша Жаңа Оңтүстік Уэльсте 521 индус тұрды. 1907 жыл – Австралияда 800-ге жуық үнді адамдары тұрды, олардың көп бөлігі Солтүстік Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинсленд штаттарында өмір сүрді. 1911 жыл – Халық санағы бойынша елдің барлық аймақтарында 3698 индус тіркелді. 1921 жыл – Австралияда 2200-ден аз үнді адамдары тұрды. 1971 жыл – Свами Прабхупада Австралияға келіп, Сиднейде алғашқы Харе Кришна орталығын құрды. 1977 жыл – Австралиядағы алғашқы индуист ғибадатханасы – Шри Мандир ғибадатханасы салынды. Оны үш жақтас – доктор Прем Шанкар (Уджхани, УП), доктор Падманабн Шриндар Прабху және доктор Ананд құрды. Олар Нью-Уэльс штатының Оберн қаласында ескі үй сатып алып, оны ғибадатханаға айналдыру үшін 12000.00 доллар жұмсады. 1981 жыл – Халық санағы бойынша Викторияда 12 466, ал Жаңа Оңтүстік Уэльсте 12 256 индус тіркелді, бұл елдің барлық аймақтарындағы 41 730 адамды құрады. 1985 жыл – Лорд Муруканға арналған ғибадатхана салу үшін «Сайва Манрам» индуист қоғамы құрылды. Құрылғаннан бері Лорд Мурукан «Сидней Мурукан» деп аталады. Саива Манрам Лорд Муруканға арналған ғибадатхана салу үшін шамамен он жыл бойы тырысты. 1986 жыл – 1986 жылғы халық санағы бойынша Австралиядағы индустардың саны 21000-нан асты. 1991 жыл – 1991 жылғы халық санағы бойынша Австралиядағы индустардың саны 43000-нан асты. 1996 жыл – Үндістанда туған индустар Австралиядағы барлық индустардың 31 пайызын құрады. Бірақ халық санағы Австралияда 67 270 индус тұрғанын көрсетті. 2001 жыл – 2001 жылғы халық санағы бойынша Австралиядағы индустардың саны 95000-нан асты. 2003 жыл – Шри Карфага Винаякар ғибадатханасы Лорд Ганеша/Ганапати/Винаякарға арналған ғибадатхана салу үшін құрылды. Бастапқыда Лорд Ганеша ғибадатханасы «Сидней Ганеша ғибадатханасы» деп аталды. "www.vinayakar.org.au". 2006 жыл – 2006 жылғы халық санағы бойынша Австралиядағы индустардың саны 145000-нан асты. 2011 жыл – 2011 жылғы халық санағы бойынша Австралиядағы индустардың саны 275000-нан асты. 2015 жыл – Дэниел Мукхи Бхагавад-гитаға ант беріп, Австралия парламентіне сайланған алғашқы депутат болды. 2016 жыл – 2016 жылғы халық санағы мәліметтері бойынша индустар Австралия халқының шамамен 2 пайызын құрайды. 2018 жыл – Каушалия Вагхела Австралия парламентіне сайланған алғашқы үнді туған индус депутаты болды.

The following dates briefly outline the arrival of Hinduism. As early as 300AD – Indonesian Hindu merchants make contact with Australian Aborigines. 1844 – P. Friell who had previously lived in India, brought 25 domestic workers from India to Sydney and these included a few women and children. 1850s – A Hindu Sindhi merchant, Shri Pammull, built a family opal trade in Melbourne that has prosperously continued with his third to fourth generation descendants. 1836 – The census showed a mere 277 Hindus in Victoria. The gold rush years attracted many Indians to Australia and across the borders to the gold mines in Victoria. 1890 – The census showed that 521 Hindus were living in New South Wales. 1907 – Just about 800 Indians lived in Australia, the majority of them lived in northern NSW and Queensland. 1911 – The census counted 3698 Hindus in the entire country. 1921 – Less than 2200 Indians lived in Australia. 1971 – Swami Prabhupada arrives in Australia and founded first Hare Krishna centre in Sydney. 1977 – The first Hindu temple in Australia, the Sri Mandir Temple, was built. Established by three devotees; Dr Prem Shankar (from Ujhani, UP), Dr Padmanabn Shrindhar Prabhu and Dr Anand, who bought an old house in Auburn NSW and paid $12000.00 to convert it into a temple. 1981 – The census recorded 12,466 Hindus in Victoria and 12,256 in NSW from a total of 41,730 in the entire country. 1985 – A Hindu society, the Saiva Manram, was formed to build a temple for Lord Murukan. Since its inception, Lord Murukan has been called 'Sydney Murukan'. The Saiva Manram has worked hard for nearly ten years to build a temple for Lord Murukan. 1986 – According to the 1986 census, the number of Hindus in Australia surpasses 21,000. 1991 – According to the 1991 census, the number of Hindus in Australia surpasses 43,000. 1996 – Hindus with their birthplace in India made up 31 per cent of all Hindus in Australia. But the census also showed there were 67,270 Hindus living in Australia. 2001 – According to the 2001 census, the number of Hindus in Australia surpasses 95,000. 2003 – Sri Karphaga Vinayakar Temple was formed to build a temple for Lord Ganesha/Ganapathi/Vinayakar. Since its inception, Lord Ganesh has been called 'Sydney Ganesh Temple'. "www. vinayakar. org. au"
2006 – According to the 2006 census, the number of Hindus in Australia surpasses 145,000. 2011 – According to the 2011 census, the number of Hindus in Australia surpasses 275,000. 2015 – Daniel Mookhey becomes the first Australian MP to be sworn into office by swearing his/her oath on the Bhagavad Gita. 2016 – 2016 Census data states that Hindus comprise almost 2% of the Australian population. 2018 – Kaushaliya Vaghela becomes the first Indian born Hindu Member of Parliament in any Australian Parliament.

Жылдар бойынша индустар саны

Жылдық пайыздық өсім 1986 0.14% 1991 0.25% +0.11% 1996 0.38% +0.13% 2001 0.51% +0.13% 2006 0.75% +0.24% 2011 1.28% +0.53% 2016 1.90% +0.62% 2021 2.7% +0.80%

Штаттар немесе аумақтар бойынша индустар

2011 жылғы халық санағының мәліметтері бойынша, Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттан басқа барлық штаттарда (және А. К. Т. және Солтүстік территорияда) 2006 жылғы халық санағымен салыстырғанда индуист халқының саны екі есеге артқан. Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында кемінде 2001 жылдан бері индуистердің саны ең көп. Штаттар мен аумақтар 2016 жылғы халық санағы (%) 2016 жылғы халық санағы 2011 жылғы халық санағы (%) 2011 жылғы халық санағы 2011–2016 жылдар аралығындағы өсім Сілтеме Жаңа Оңтүстік Уэльс 181,402 2,4% 119,843 1,7% +61,559 Виктория 134,939 2,3% 83,102 1,6% +51,837 Квинсленд 45,961 1,0% 28,609 0,7% +17,352 Батыс Австралия 38,739 1,6% 21,048 0,9% +17,691 Оңтүстік Австралия 22,922 1,4% 13,616 0,9% +9,306 Астаналық аумақ 10,211 2,6% 6,053 1,7% +4,158 Солтүстік территория 3,562 1,6% 1,642 0,8% +1,920 Тасмания 2,554 0,5% 1,608 0,3% +946 Австралиядағы индуистердің көп бөлігі Австралияның шығыс жағалауында, әсіресе Мельбурн және Сидней қалаларында тұрады. Индуистердің 39% Үлкен Сиднейде, 29% Үлкен Мельбурнда, ал 8% Үлкен Брисбен және Үлкен Пертте тұрады. Индуистердің үлесі ең жоғары штаттар мен аумақтар – Австралия астаналық аумағы (2,57%) және Жаңа Оңтүстік Уэльс (2,43%), ал ең төменгісі – Квинсленд (0,98%) және Тасмания (0,50%). 2006 жылғы халық санағы бойынша, Үндістанда туған австралиялықтардың 44,16%-ы, Фиджиде туғандардың 47,20%-ы, Индонезияда туғандардың 1,84%-ы, Малайзиядан 3,42%-ы және Шри-Ланкадан 18,61%-ы индуист дінін ұстанады. Тасманияда индуизмді көбінесе Бутаннан келген лхотшампа этносының өкілдері ұстанады.

Индуистік дінге кіргендер

Индуизм ағылшын-австралиялықтардың арасында да танымал. Австралиядағы көптеген еуропалықтар Карум Даунстағы индуистік ғибадатханаға (Шри Шива Вишну ғибадатханасы) барып, тамил тілінде ведалық индуистік кітаптарды оқып үйренеді. Австралиядағы ИСККОН индуист қауымының 60 000 мүшесі бар, олардың 70% -ы шетелден келген индуистер, ал қалған 30% -ы ағылшын-австралиялықтар. 2016 жылғы халық санағы Австралияның түпкілікті халқының 415 индуисті (аборигендер мен Торрес бұғазы аралдарының халықтары) екенін көрсетті.

Қазіргі қоғам

2019 жылы жарияланған ұлттық сауалнамаға сәйкес, Австралиядағы индустар, үлгілік азшылық саналып, соған қарамастан, кемсітушілікке ең көп ұшырауды жалғастыруда. Сауалнама көрсеткендей, респонденттердің үштен екісінен астамы (75%) қоғамдық көлікте немесе көшеде кемсітушілікке ұшыраған. Австралияда индустар арасындағы жалпы туымдық коэффициент (TFR) екінші ең төмен көрсеткішті (ең төмен көрсеткіш бұддистерде) құрайды – 1,81, бұл христиандардан (2,11) және мұсылмандардан (3,03) төмен.

Шетелдік аумақтар

Хиндуизм Рождество аралындағы аз санды малайзиялық үндістер тарапынан қабылданған дін.

Индуизм қауымына шабуыл

2023 жылдың қаңтар айында Австралияда үш индуист ғибадатханасы – Мельбурндағы БАПС Сваминараян ғибадатханасы, Каррум Даунс, Викториядағы Шива Вишну ғибадатханасы және Мельбурндағы ИСККОН ғибадатханасы халистандық экстремистер жасаған индуистке қарсы граффитимен зардап шекті. Үндістанның Австралиядағы Жоғарғы комиссары осы жеккөрушілік қылмыстарды айыптады, ал Австралияның Үндістандағы Жоғарғы комиссары Австралиядағы индуист қауымдастығына қолдау мен ынтымақ білдірді. Австралияның бірнеше жоғары лауазымды заң шығарушылары индуист қауымының ғибадат орындарына жасалған шабуылдарды айыптап, көпмәдени қоғамда құрмет көрсетудің маңыздылығын атап өтті. 2023 жылдың ақпан айында халистандық экстремистер Брисбендегі танымал индуист ғибадатханасына қорқыту шақырулары жасады. Олар ғибадатхана Махашивратри мерекесін бейбіт түрде тойлауды қаласа, Халистан ұранын көтеруді талап етті. Бұл шақырулар Австралиядағы үш индуист ғибадатханасына халистандық экстремистердің жасаған Индияға қарсы граффитилерінен кейін жасалды. 2023 жылдың наурыз айында Брисбендегі Шри Лакшми Нараян ғибадатханасы халистандық экстремистермен зардап шекті, олар ғибадатхана қабырғаларына индуистке қарсы граффитилер жазды. Сара Л. Гейтс, «Хинду адам құқықтары» ұйымының директоры, осы жеккөрушілік қылмыстың Үндістан үкіметі террорист деп таныған Гурпатвант Сингх Паннун басқаратын «Сиктер әділдігі үшін» (SFJ) ұйымының мүшелері индуист қауымын қорқытуға жасаған әрекет деп күдіктенеді. Алайда, Австралия полициясы вандализмның артында күдіктілердің немесе іздердің жоқ екенін мәлімдеді. Тергеушілер вандализмге «индуист қолдың» қатысы бар деген теорияны ұсынды, бұл Халистанды қолдайтын элементтерді де, «Сиктер әділдігі үшін» ұйымын да кінәлау үшін жасалған. 2023 жылдың мамыр айында Сиднейдегі БАПС Сваминараян ғибадатханасы халистандық экстремистер жасаған индуистке қарсы граффитимен зардап шекті. Парраматадан парламент мүшесі Эндрю Чарлтон ғибадатхана еріктілеріне граффитиді тазалауға көмектескеніне өкініш білдіріп, ғибадатханаға барды. Коммуникация министрі Мишель Роуленд вандализмді айыптады. Австралия индуист кеңесі бұл оқиғаны ғибадатхананың қасиеттілігіне жасалған шабуыл ғана емес, сонымен қатар Австралия индуистеріне жасалған құлық деп атады және тергеу мен әділдік талап етті.

In January 2023, three Hindu temples were vandalized across Australia namely the BAPS Swaminarayan Temple of Melbourne, Shiva Vishnu Temple of Carrum Downs, Victoria and ISKCON Temple of Melbourne with anti Hindu graffiti by Khalistani extremists. High Commission of India to Australia condemned the repeated hate crimes and the Australian High Commission to India assured support and solidarity with the Hindu community of Australia. Several top Australian lawmakers condemned the attacks on Hindu community's places of worship and stressed importance of respect in a multicultural society. In February 2023, Khalistani extremists made threatening phone calls to a prominent Hindu temple in Brisbane. The perpetrators demanded the temple raise Khalistan slogans if they wished to celebrate Mahashivratri peacefully. The calls came after three Hindu temples in Australia were defaced with anti India graffiti, allegedly by Khalistani extremists. In March 2023, the Shree Laxmi Narayan Temple in Brisbane was vandalized by Khalistani extremists with anti Hindu graffiti on the walls of temple. Sarah L Gates, the Director of Hindu Human Rights suspects that the hate crime is an attempt to terrorize Hindu community by members of Sikhs For Justice (SFJ) headed by Gurpatwant Singh Pannun, an individual designated as terrorist by the government of India. However the Australian Police claims they have no suspects or leads behind the vandalism. The investigators proposed a theory that alleges the vandalism had a "Hindu hand" in order to blame pro Khalistan elements as well as the Sikhs for Justice organization. In May 2023, the BAPS Swaminarayan Temple of Sydney was vandalized with anti Hindu graffiti allegedly by Khalistano extremists. Andrew Charlton, Member of Parliament from Parramatta expressed regret and visited the temple for helping the temple volunteers in cleaning the graffiti. Michelle Rowland, Minister of Communications condemned the vandalism. The Hindu Council of Australia called it not only an attack on sanctity of temple but also an insult to Australian Hindus and demanded investigation and justice.