Оң Америкадағы индуизм: Таралуы, рөлі мен әсері

Кіріспе

Оңтүстік Америкада индуизмнің болуы, рөлі және әсері туралы шолу

Индуизм Оңтүстік Америкада азшылық дін болып табылады, және континенттің жалпы халқының 1%-дан да аз бөлігі оны ұстанады. Индуизм бірнеше елде кездеседі, бірақ Гвиана және Суринамның Үнді-Кариб тегіндегі халықтары арасында ең күшті таралған. Оңтүстік Америкада шамамен 320 000 индуист бар, олардың көп бөлігі Гвианадағы шартты еңбекшілердің (indentured laborers) ұрпақтары. Гвианада шамамен 185 000, Суринамда 120 000 және Француз Гвианасында да бірқатар индуисттер бар. Гвиана мен Суринамде индуистер екінші ең ірі дінді құрайды, ал кейбір аймақтар мен округтерде олар көпшілікті құрайды. Соңғы жылдары индуизм мәдениетінің ықпалы артуына байланысты, Бразилия, Аргентина, Венесуэла және басқа да Оңтүстік Америка елдерінде индуизмді қабылдағандардың саны артты.

Бразилия

2011 жылғы халық санауы бойынша Бразилияда шамамен 9 500 индуист тұрады, бұл Бразилия халқының 0,005% құрайды. Бразилия индуистерінің көп бөлігі шығыс үнді этникалық тобынан шыққан. Дегенмен, Харе Кришна және Бразилиялық Веда астрология академиясының миссионерлік қызметінің нәтижесінде дінді қабылдаған жаңа адамдар да бар. 1960 жылы Суринам мен Орталық Америкадан келген синдхилердің шағын тобы Манаус қаласында саудамен айналысу үшін дүкендер ашқан. Бұл иммиграцияның бірінші толқыны саналады. Екінші толқынға 1960 және 1970 жылдары келген университет профессорлары кірді.

Чили

1920 жылдары бірнеше үнді адамдары Чилиге барған. Ал қалғандары шамамен 30 жыл бұрын көшіп келді – Үндістаннан ғана емес, сонымен қатар Тринидад және Тобаго, Гайана, Суринам, Гонконг, Индонезия, Нигерия, Панама, Филиппин және Сингапурдан да келді. Чилидегі индуист қауымдастығы 1400-ден астам мүшеден тұрады. Олардың ішінде 400 адам (90 отбасы) Сантьяго, ел астанасында тұрады. Чилидегі индуистердің көп бөлігі – синдилер. Пунта-Аренаста синди және испан тілдерінде қызмет көрсететін индуист ғибадатханасы бар. Пунта-Аренастан басқа, үнді бизнес қауымдастығы Чилидің астанасы Сантьяго және Икике қалаларында да кездеседі. Сантьягодағы кәсіпкерлердің қызметі көбінесе импорт және бөлшек сауда дүкендерімен шектеледі. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Чилиде шамамен 930 индуист бар еді.

Колумбия

Колумбиядағы индуизм негізінен Үндістаннан, әсіресе Тринидад және Тобаго, Гайана және Суринам елдерінен келген үнді мигранттарының арқасында тарады. Елорда Боготада ИСККОН (Харе Кришна) орталықтары бар.

Француз Гвианасы

Француз Гвианасындағы индустардың көп бөлігі Суринамдықтардың ұрпақтары. 2000 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, жалпы халықтың 1,6 пайызы (202 000 адамның 3200-і) индуизм дінін ұстанады.

Гуана

Шығыс Үндістаннан келген иммигранттардың шамамен 84% индуистер болды. Кепілдік мерзімінде Шығыс Үндістанның касталық жүйесі құлатылды. Христиан миссионерлері 1852 жылдан бастап кепілдік мерзімі ішінде Шығыс үндістерін дінге көндіруге тырысты, бірақ көп табысқа жете алмады. Миссионерлер өз сәтсіздіктері үшін брахмандарды айыптады: христиан миссионерлері ауылдарда дін таратуды бастағаннан кейін, брахмандар кастаға қарамастан барлық индуистерге рухани рәсімдер жасауды бастады, бұл касталық жүйенің ыдырауын жылдамдатты. 1930 жылдан кейін индуистердің христиан дініне өтуі баяулады, себебі индуизмнің мәртебесі көтерілді және индуистерге жасалған кемсітушілік азайды. Үлкен санында Индо-Гвианиялықтар тұратын аймақтарда халық санына қарай түрлі өлшемдегі мандирлер кездеседі. Барлық маңызды индуистік мерекелер сақталады – қаңтардағы Басант Панчмиден желтоқсандағы Гита Джаянтиге дейін. 1940 жылдардың соңынан бастап көптеген Гвиана индуистері реформалық қозғалыстарға қызығушылық танытты. Ең маңыздысы – Ария Самадж қозғалысы 1910 жылы Гайанаға келді. Ария Самадж доктринасы касталық идеяны және діни лидерлер ретінде брахмандардың ерекше рөлін жоққа шығарады. Бұл қозғалыс монотеизмді уағыздайды, құдайларға табынуда бейнелерді қолдануға қарсы тұрады, сондай-ақ көптеген дәстүрлі индуистік рәсімдерге де қарсылық білдіреді. 2002 жылғы халық санауында шамамен 216 000-ден 230 000-ға дейін адам өзін индуист деп атады.

Парагвай

2002 жылғы халық санауы бойынша, Парагвайда шамамен 551 индуист тұрады. Олар Парагвай халқының 0,01% құрайды. Парагвайдың Үндістандағы елшісі Генэро Висенте Папалардо Пенджаб фермерлеріне елде инвестиция салуға жоғары мүмкіндік ұсынды. Көптеген индуистер Асунсион қаласында тұрады.

Перу

Перуге алғаш келген "үндістандықтар" – 1960 жылдардың басында Перуге барған кәсіпкерлер болды. Кейін қауым 80-жылдардың басына дейін сәл өсті, содан кейін көптеген мүшелері ауыр жергілікті экономикалық дағдарыстар мен басым терроризм салдарынан кетіп қалды. Латын Америкасының басқа елдерінде туыстары барлар оларға қосылды. Соңғы кезде қауымның саны тұрақты болып келеді. Бұл елде әлі де дәстүрлі мәдениеті мен діни сенімдерін сақтап жүрген түпкілікті "үндістердің" шағын тобы қалған. Жергілікті үнді қауымының көп бөлігі – синдилер. Олардың жағдайы жақсы, бірақ олардың өте азын бай деп санауға болады. Олардың жалпы білім деңгейі төмен. Көпшілігі тек ана тілінде және испан тілінде сөйлейді, ағылшын тіліндегі білімі шамалы. Сондай-ақ, Үндістанның басқа аймақтарынан келген мамандар да бар. Перуде тұруға рұқсат алу қиын емес. Алайда, азаматтық алу әлдеқайда күрделі, оны тек аздаған үндістер ғана алды – барлығы қырық адамның ішінде оннан аспайды. Үндістандықтардың белсенділері кейбір мәдени шараларды ұйымдастырғанымен, олар көбінесе жайлы өмір сүреді. Қауым Үндістаннан өте алыс болғандықтан, туған жеріне деген қызығушылығы көбінесе маңызды оқиғалармен шектеледі, олар туралы ақпаратты интернеттен кездейсоқ табады. Бірақ олардың көпшілігі алғашқы буын көшіп келгендер болғандықтан, Үндістанға кейде барады.

Суринам

Суринамдағы индуизм тарихы Гайанадағымен үлкен шақырымдастықпен өрбиді. Ұлыбритания мен Голландия арасындағы арнайы келісім бойынша, үндістандық мерзімі белгілі жұмысшылар Голландияның колониялық Гвианасына жіберілді. Айырмашылығы, Голландияның индуизмге қатысты көбірек либералды саясаты осы мәдениеттің күшеюіне жағдай жасады. Мысалы, қатаң касталық жүйе болмады және Гита мен Рамаяның баршаға ортақ оқылуы кең таралған. Суринамның 2012 жылғы халық санауы бойынша индуистер халықтың 22,3% құрайды. Индуистер көбінесе Суринамның солтүстік жағалау аймақтарында – Никери, Ваника және Сарамаккада шоғырланған, мұнда олар ең ірі діни топты құрайды. Суринамда бірнеше индуист ғибадатханалары бар.

Уругвай

Уругвайда бірнеше йога ұйымдары бар, олар үнді ой-пікірлері мен философиясын таратуда. Олардың арасында ең белгілісі – "Дивинейлік қоғамның" Сивапремананда ашрамы. Монтевидеодағы жағажайдың бір бөлігі Махатма Гандидің есімімен аталыпты, ал жағажай бойындағы саябақтардың бірінде Гандидің бюсті орнатылған. Монтевидеода оның атымен мектеп, көше және Республика Үндістан атымен тағы бір мектеп бар. Уругвайда шамамен 300 мүшеден тұратын кішкентай үнді қауымы бар.

Венесуэла

1970 жылдары мұнай табысы жоғары болған жылдары елде 400-ге жуық резидент емес үндістер болды. Сонымен қатар, Тринидад пен Тобаго, Суринам және Гайанадан келген бірнеше мың индо-карибтік адамдар Сиудад-Гуаяна және Каракас қалаларында тұрады. Үнді қауымдастығы мұнай және мұнай-химия салаларының қызметкерлерінен, сондай-ақ көптеген саудагерлерден құралды. Олардың көпшілігі Үндістаннан немесе басқа елдерден отбасыларын Венесуэлаға алып келді. Саудагерлердің көп бөлігі синдхи қауымынан шыққан, бірақ Гуджарат, Пенджаб және Оңтүстік Үндістан штаттарынан келгендер де болды. 1982 жылы мұнай бағасының төмендеуінен және жергілікті валютаның құнсыздануынан кейін көптеген резидент емес үндістер өзге елдерде өмірін жақсартуға тырысты. Қазіргі таңда диаспора көлемі бұрынғыдан екі есеге азайды. Венесуэлада енді шамамен 45 үнді отбасы қалды, олар негізінен бөлшек саудамен айналысады. Жоғары технология саласында, мысалы, телекоммуникацияда да бірқатар мамандар бар. Олардың барлығы тұратын елдеріне жақсы бейімделген және жергілікті халық оларды еңбекқорлығы, біліктілігі және саяси көзқарасы үшін құрметтейді. Венесуэла Конституциясы барлық экспаттарға кемсітусіз тең құқықтарды кепілдейді, бұл үнді қауымдастығының өмірін жеңілдетті. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі үнді діндері мен руханилығына қызығушылық танытады, ал қауымдастықтың кейбір мүшелері олардың шараларына қатысады. Резидент емес үнділердің көпшілігі жоғары білімді. Бірақ олардың саны аз болғандықтан, белсенді өкілді орган құра алмады. Дегенмен, олар бір-бірімен және Каракастағы Үндістан елшілігімен байланыста болады. Көптеген мәдени шараларға қатысуға уақыттары жетпесе де, олар Дивали сияқты үнді мерекелерін тойлау үшін жиналады. Жалпы алғанда, Венесуэладағы үнді қауымдастығы жақсы жағдайда және жан басына шаққандағы табысы ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары, PPP бойынша 8300 АҚШ долларына жетеді. Олар Үндістандағы ұлттық апаттар кезінде көмек көрсету үшін қайырымдылық жинауға белсенді қатысады. 2010 жылы Діндер деректері мұрағатының қауымдастығы мәліметінше, Венесуэлада 580 индус тұрды.

During the oil related high income years of the 1970s, there were around 400 non resident Indians in the country. There are also several thousand of Indo Caribbeans from Trinidad and Tobago, Suriname, and Guyana in the cities of Ciudad Guayana and Caracas. The Indian community consisted of personnel from the petroleum and petrochemical sectors, as well as a large number of traders. Many of them had taken their families with them to Venezuela, whether from India or elsewhere. Most of the traders belonged to the Sindhi community but there were also some people from Gujarat, Punjab and the southern Indian States. When the oil boom ended in 1982, followed by devaluation of the local currency, many of the non resident Indians decided to seek their fortunes elsewhere. Currently, the Diaspora has been whittled down to half its former size. There are now only about 45 Indian families in Venezuela who are mainly engaged in retail trade. There are also a small number of experts in high tech. industries such as telecommunications. All of them have adapted themselves very well to their country of residence and are generally held in high regard by the local people on account of their hard work, expertise and non political nature. The Venezuelan Constitution guarantees equal rights without discrimination to all expatriate personnel. This has facilitated the Indian community's life. Another interesting feature is that many local people are interested in Indian religions and spirituality. Some members of the Indian community also attend their functions. Most of the non resident Indians are well educated. However, given their small numbers, they have not formed themselves into an active representative body. But they remain in touch with one another and with the Indian Embassy in Caracas. Even though they have little time to engage in numerous cultural activities, they do
get together to celebrate Indian festivals like Diwali. On the whole, the Indian community in Venezuela is quite prosperous and has a per capita income that is above the national average that is itself as high as US$8,300 in terms of PPP. They take an active part in mobilising donations to help in alleviating distress at times of national calamities in India. In 2010, there were 580 Hindus in Venezuela according to the Association of Religion Data Archives.