Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мерс-эль-Кебир (المرسى الكبير) – Жерорта теңізіндегі порт, Оран провинциясының Оран қаласының жанында, Алжирдің солтүстік-батысында орналасқан. Ол 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыста француз флотына жасалған шабуылмен әйгілі.
Mers El Kébir (المرسى الكبير ) is a port on the Mediterranean Sea, near Oran in Oran Province, northwest Algeria. It is famous for the attack on the French fleet in 1940, in the Second World War.
Тарих
Бастапқыда Portus Divinus деп аталатын римдік порты, Мерс-эль-Кебир 12 ғасырда Альмохад теңіз арсеналына айналды, 13 ғасырда Тлемсен корольдігінің билеушілеріне қарады және 1492 жылға қарай қарыстаушылардың орталығы болды. Оған Осман түріктері, португалдар (1501 жылғы Мерс-эль-Кебир шайқасында Әбу Абдалла IV жеңіске жетті) және испандықтар (1507 жылғы Мерс-эль-Кебир шайқасында Әбу Абдалла V жеңіске жетті) таласты. Испандықтар (оны Мазалкивир деп атады) 1505 жылы кардинал Цизнерос басшылығымен оны басып алды. Мазалкивир 1509 жылы көршілес Оранды басып алу үшін қолданылған база болды. Испандықтар екі қаланы 1708 жылға дейін ұстады, содан кейін Бей Мустафа Бен Юсеф (Бушелагем деп те аталады) оларды қуды. 1732 жылы испандықтар Монтемар герцогының флоты Айн-эль-Түрк шайқасында жеңіске жетіп, Оран мен Мазалкивирді қайтадан басып алды. Екі қала да 1792 жылға дейін испандықтардың билігінде болды, содан кейін оларды король Карлос IV Алжир күштерінің қоршауынан кейін Алжирдің Дейіне сатты. Француздар 1830 жылы оны басып алып, Сент-Андре де Мерс-эль-Кебир деп атады, ал 1868 жылы портты сол аттас маякпен жақсартты; соңғысы Екінші дүниежүзілік соғыста қирады.
Originally a Roman port called Portus Divinus, Mers el Kébir became an Almohad naval arsenal in the 12th century, fell under the rulers of the Kingdom of Tlemcen in the 13th century, and eventually became a center of pirate activity around 1492. It was fought over by the Ottoman Turks, Portuguese (defeated in the 1501 Battle of Mers El Kebir by Abu Abdallah IV) and Spanish (defeated in the 1507 Battle of Mers el Kébir by Abu Abd Allah V), with the Spanish (who named it Mazalquivir) capturing it in 1505 under Cardinal Cisneros. Mazalquivir was the base used to capture neighbouring Oran in 1509. The Spanish held both cities until 1708, when they were driven out by Bey Mustapha Ben Youssef (also known as Bouchelaghem). The Spanish returned in 1732 when the armada of the Duke of Montemar was victorious in the Battle of Aïn el Turk and again took Oran and Mazalquivir. Both cities were held until 1792, when they were sold by King Carlos IV to the Dey of Algiers following a siege by the forces of the Dey. The French occupied it in 1830, and renamed it Saint André de Mers el Kébir, enhancing the port in 1868 with an eponymous lighthouse; the latter was destroyed in World War II.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1940 жылы Германия Францияны жеңгеннен кейін француз флотының бір бөлігі портта тоқтады. 1940 жылғы 3 шілдеде британдық Корольдік флоттың H күштері, вице-адмирал сэр Джеймс Сомервилл басшылығымен, Мерс-эль-Кебир портындағы француз флотына шабуыл жасады. Француздар Сомервиллдің талаптарына келіспегендіктен, француз флоты Виши Франциясы сияқты нацистік Германиямен бірікпеуін қамтамасыз ету мақсатында шабуыл жасалды. Шабуыл сәтті аяқталды, бірақ Францияда британдықтарға қарсы ықылымды сезімдерге орын берді. Дегенмен, Ұлыбританияның нацистік Германия мен Францияға қарсы бейілділігі АҚШ-қа көрсетілді. Адмирал Сомервилл Гензулдың үш кемесін батырып немесе оққа тотырып, 1300 теңізшіні қаза қылды.
Following the German defeat of France in 1940, a portion of the French fleet became holed up in the port. On 3 July 1940, Force H of the British Royal Navy, led by Vice Admiral Sir James Somerville, attacked the French Navy's fleet at Mers el Kébir after the French refused to accede to any of Somerville's demands which were designed to ensure the French Navy would not join forces with Nazi Germany like the Vichy French. The attack was successful, although it fueled strong anti British sentiment in France. However, Britain's resolve against Nazi Germany and France was demonstrated to the United States. Admiral Somerville sank or shelled three of Gensoul's ships, killing 1,300 sailors.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Франция Мерс-эль-Кебирдегі теңіз базасын атомдық сынақтарға көмектесу үшін пайдаланды. 1962 жылғы 18 наурыздағы Эвиан келісімі, Алжирдің тәуелсіздігін мойындаған, Францияға 15 жылға базасын сақтап қалуға рұқсат берді. Алайда, Франция 1967 жылы, бес жыл өткен соң базадан шығып кетті. Google Earth суреттері Алжир Әскери-теңіз күштерінің көп бөлігі Мерс-эль-Кебирдегі теңіз базасын пайдаланатынын көрсетті. Оның ішінде алты кемеден тұратын "Кило" класты суасты кемелерінің флоты, сондай-ақ басқа фрегаттар мен корветтер де бар.
After World War II, France used its naval base at Mers el Kébir to assist in atomic tests, the base was substantially developed by the French in 1953. The Évian Accords of 18 March 1962, which recognized Algerian independence, allowed France to maintain its base for 15 years; however, France withdrew five years later in 1967. Google Earth imagery has confirmed that a sizeable number of the Algerian National Navy use the naval base at Mers El Kébir. Including the navy's Kilo class submarine fleet of six boats; as well as other frigates and corvettes.