Кіріспе

Ауғандық ахуал (Афганский излом, транслит. Афганский Излом) – 1991 жылы Владимир Бортко режиссерлік еткен, Италия мен Кеңес Одағы (Ленфильм) бірлесіп түсірген совет-афған соғысы туралы соғыс драмасы. Микеле Пласидо бас рөлде – майор Бандура, совет әскерінің парашютші бөлімінің командирі. Ол бірнеше танымал совет актерлерімен бірге ойнады. Көптеген киносыншылар бұл фильмін соғыстың ең шындығын көрсететін туынды деп санайды, тіпті "9-шы рота" сияқты кассалық табысқа жеткен жаңа фильмдерге қарағанда да. Режиссер Владимир Бортко Михаил Лещинскийді (Ауғанстанда 4,5 жыл жұмыс істеген совет телеарнасының соғыс тілшісі) қосымша сценарийші ретінде шақырды және 1988 жылы Кабул мен Кандагар қалаларына барып, жан-жақты зерттеулер жүргізді.

Сюжет

Оқиғалар 1988 жылы Ауғанстаннан Кеңес әскерін шығаруға дейін орын алады. Жоғары шенді генералдың ұлы, лейтенант Стеклов, соғысқа қатысып, соғыс бітер алдында медальдар алу ниетімен Ауғанстанға жіберіледі. Сержант Арсионов (Алексей Серебряков) жауынгерлік тәжірибесі мен батылдығын базадағы жас сарбаздарды қатыгездікпен мазақтаумен үйлестіреді. Майор Бандураның, парашюттік шабуыл батальонының командирі, міндет мерзімі аяқталды. Ол үйіне қайтып, ұмытып қалған әйелімен қайта қосылуға мүмкіндік алады. Бұл оның сүйіктісі Катяны (Татьяна Догилева), базалық аурухананың медбикесін, Бандураның жоғары лауазымды Леонидтан (Михаил Жигалов), парашюттік шабуыл полкінің командирінен күткенін білдіреді, ол Катяға ғашық. Көптеген кейіпкерлер Кеңес Одағындағы Перестройка кезінде болып жатқан саяси-әлеуметтік өзгерістерге алаңдайды. Бандураның өзі бейімделе алмайтынын сезінеді. Катя Ауғанстан өмірлерінің ең жақсы кезеңі ретінде есте қалатынын айтады. Кеңес тарапы келісім шартарын жасасады: жергілікті Ауғанстанның әскери қолбасшысы, кеңес әскері шығып жатқанда оларға қарсы әрекет етпеу үшін қару-жарақ пен жабдықтар алады. Соғыс аяқталып бара жатқандай көрінгенде, оған не үшін көп қару керек деп сұрағанда, ол өзінің соғысы ұзаққа созылатынын жауап береді. Базаға қайтып келе жатқан колоннаны тағы бір моджахедтер тобы шабуылдайды. Парашютшілер жасырынып, аз шығынмен қарсы шабуылдайды, бірақ жолды зақымдалған жанармай цистернасы бөгеп тұрады. Бандура жеке танк айдап, цистернаны жолдан ығыстырып жібергенде, тәжірибесіз Стеклов алға ұмтылып, әскерлерді қарсы шабуылға бастауға тырысып, ауыр жарақат алады. Кейін ауруханада оның аяғы кесіледі, бұл Бандураның мансабындағы қиындықтарға қосылады. Бандура өз адамымен біраз уақыт қалуға және жараланған деп есептелетін моджахед басшысын өлтіру үшін жауап миссиясын жүргізуге шешім қабылдайды, ол бейтарап әміршінің ауылына жеткізілген. Дайындық аяқталғаннан кейін Бандура ертең елден кетуі тиіс Катямен қоштасуға келеді. Ауруханадағы есірткіге тәуелді сарбаз оны бағынбаушылықпен қорлайды, бірақ Бандура оны тәртіпке салуға ниеттенбейді. Оның орнына, ол миссияда басқа офицерді алмастыруды сұрайды, себебі аяғы ауырғанын айтады. Бірақ ротасы жолға шығатынын білгеннен кейін, ол қайтадан командалық міндетін өз мойнына алады. Бейтарап әмірші шабуыл кезінде қаза тапқанда жағдай қайтадан нашарлайды. Оның адамы жау болып, моджахедтермен бірге парашютшілерге шабуыл жасайды. Бандура өз бөлімшесін көбінесе қолдан келгенінше шығарып алады, бірақ олар тұтқындалып, ауылды жоятын Ми-24 әуе шабуылын шақырады. Шабуылдан кейін Бандура бейжай болып, себепсіз ауылға қайта кіреді. Ол 10 жасар баладан басқа, қолында AK-47 ұстап тұрған, тірі жанды таппайды. Бандура не істеу керектігін білмей, күмәнмен жүреді, содан кейін баланың арқасынан атып өлтіруіне рұқсат береді. Соңғы сахнада қираған ауылдан қашып бара жатқан ондаған советтік тікұшақтары көрінеді.