Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2004 жылы құрылған египеттік құқық қорғау ұйымы, дәстүрлі араб бас киімі.
Egyptian advocacy organization founded in 2004
the traditional Arab headdress
Кефая (кефая, "жеткілікті") – Египеттің саяси спектрінен қолдау алған халықтық коалиция – Египеттік Өзгеріс Қозғалысының (الحركة المصرية من أجل التغيير el Haraka el Masreyya men agl el Taghyeer) ресми емес атауы. Бұл Хосни Мубарактың президенттігіне, оның билікті тікелей ұлы Гамальға беру әрекеттеріне, саяси жемқорлық пен тоқырауға, "билік пен байлық арасындағы шекараның нашарлауына, режимнің қатыгездігіне, қысым көрсетуіне және адам құқықтарын ескермеуіне" қарсы наразылық білдіру платформасы болды. 2004 жылдың жазында алғаш рет көпшілік назарына ілігіп, 2005 жылғы конституциялық референдум мен президенттік сайлау кампаниялары кезінде одан да үлкен танымалдыққа ие болды. Бірақ, кейіннен ішкі дау-дамайлар, басшылықтың ауысуы және Египеттің саяси оппозициясының реформаларды жеделдетуге бейімсіздігіне байланысты күшіні жоғалтты.
Kefaya ( kefāya, , "enough") is the unofficial moniker of the Egyptian Movement for Change (الحركة المصرية من أجل التغيير el Haraka el Masreyya men agl el Taghyeer), a grassroots coalition which prior to the 2011 revolution drew its support from across Egypt's political spectrum. It was a platform for protest against Hosni Mubarak's presidency and the possibility he might seek to transfer power directly to his son Gamal; political corruption and stagnation; "the blurring of the lines between power and wealth; and the regime's cruelty, coercion and disregard for human rights." While it first came to public attention in the summer of 2004, and achieved a much greater profile during the 2005 constitutional referendum and presidential election campaigns, it subsequently lost momentum, suffering from internal dissent, leadership change, and a more general frustration at the apparent inability of Egypt's political opposition to force the pace of reform.
Шығу тегі
Кефая алғаш рет 2004 жылы пайда болды, бірақ оның бастауларын 2000 жылдың қазан айында Екінші интифада басталғаннан кейін Мысырдың барлық айманына тараған ынтымақтастық комитеттерінен іздеуге болады. Интифадаға қолдау көрсеткен демонстрациялар ерекше болды, себебі олар бұрын саяси белсенділікке қатыспаған жастардың жаңа буынын қамтыды, және осының тікелей салдары ретінде Мысыр көшесіндегі саяси қозғалыс жандана түсті. 2003 жылдың наурыз айында АҚШ бастаған Иракқа басып кіруден кейін, бұл наразылар Мысырдың соғысқа қарсы қозғалысының негізін құрады, ал олардың наразылықтары президент Мұбарак билікке келгеннен бергі Мысырдағы алғашқы ашық демонстрацияларға айналды. 2003 жылдың 20 наурызындағы соғысқа қарсы демонстрация, соғысқа қарсы 20 наурыз қозғалысы атын алған, Мысыр тарихындағы ең ірі спонтанды демонстрациялардың бірі болды. Осы наразылық қозғалысының 2004 жылдың жазында Кефаяға айналуы орын алды. Мемлекеттік бақылаудағы БАҚ арқылы жоғары деңгейдегі саяси кадрлардың ауысуы күтілуде деген қауесет тарады. Бірақ шілдеде күткендей болмаған министрлер кабинетінің қайта құрылуы тек сыртқы өзгерістерге ғана әкелді, және президенттің ұлы Гамал Мұбарактың жақтастары маңызды мемлекеттік лауазымдарға тағайындалды. Сириядағыдай, биліктің мұрагерлік жолмен берілуінен сескеніп, оппозициялық белсенділер мен зиялылар әрекетке көшті. Тамыз айында конституциялық және экономикалық реформаларды талап ететін, ең бастысы – тікелей президенттік сайлауды талап ететін петиция таратылды. 2004 жылдың қазан айында Мысырдың ең беделді судьяларының бірі Тарек Эль Бишри, қозғалыстың алғашқы манифесті ретінде танылған ұсынысын жасады, онда ол өзінің азаматтарын "ұзақ жылдар бойына зәбірленген басқаруға келісімін кері қайтаруға" шақырды – яғни, азаматтық мойынсынуға қарсы шақырды. Ол өз қолдауын түрлі топтардан алады, олардың ішінде нәсеристер, исламистер, либералдар, марксистер, секуляристер және т.б. бар, олардың арасында терең идеологиялық айырмашылықтар бар, тіпті бұрын қақтығысқа да түскен. Белсенділер бұл билікке ұмтылған саяси партия емес, президент Мұбарактың билігін тоқтатуды мақсат тұтқан "ұлттық коалициялық қозғалыс" екенін жиі айтады. Тағы бір мүшесі, ғалым доктор Мохамед Әл Саид Идрис оны "қалыптасқан жағдайға қарсы ұлттық шақыру" деп атады. Бұл жарияланымнан кейін АҚШ Мемлекеттік хатшысы Кондолиза Райстің елге жоспарланған сапарын Аймана Нурдың, "Аль-Гад" (Ертең) партиясының жетекшісінің тұтқындалуы мен түрмеге қамалуына наразылық ретінде тоқтату туралы шешім қабылдады. Жалпы алғанда, АҚШ президенті Джордж Буш демократияны тарату мақсатында негізгі аймақтық одақтастарына, әсіресе Мысыр мен Сауд Арабиясына сайлау реформасын енгізуге қысым көрсетіп келді – бұл "еркіндікке қарай стратегия" деп аталды. "Вашингтон пост" газеті президент Мұбарактың жоспарларын "ішкі және халықаралық қысымды сейілтуге бағытталған минимализм актісі" деп сипаттады. Кефая бұл ұсыныстарды бірден "театрландырылған көрініс" және "жалған реформа" деп айыптады, олар тек "диктатураны жаңадан құру" мақсатында жасалған. Конституциялық түзетулердің егжей-тегжейлі мәліметтері заң шығарушылар тарапынан ұсынылғанда, оппозицияның қорқынышы расталды. Жаңа ереже бойынша, әрбір кандидатқа ұлттық немесе жергілікті органдардан кемінде 250 сайланған лауазым иесінің қолдауы қажет болатын. Осы органдардың барлығы жаңа демократиялық партияның бақылауында болғандықтан, қол жинау мүмкін емес еді.
While Kefaya first emerged in 2004, its origins can be found in earlier strands of political protest, beginning with the solidarity committees that spread throughout Egypt following the start of the Second Intifada in October 2000. The pro Intifada demonstrations were particularly notable as they involved a new generation of previously non politicised youth and, as a direct consequence, resulted in a revival of Egyptian street politics. Following the US led invasion of Iraq in March 2003, these protesters formed the backbone of Egypt's highly vocal anti war movement, and their protests in turn developed into the first public demonstrations against President Mubarak since he had taken office. The anti war protest of 20 March 2003 – from which the anti war movement 20 March derived its name – was one of the biggest spontaneous demonstrations in Egypt's history. The evolution of this protest movement into Kefaya occurred during the summer of 2004. Speculation, fuelled by state controlled media, had been mounting that major changes in top level political personnel were to be announced. The much anticipated cabinet reshuffle in July resulted in only cosmetic changes, however, and saw the installation of a number of supporters of the President's son, Gamal Mubarak, in important government posts. Fearing a hereditary transfer of power similar to that which had occurred in Syria, opposition activists and intellectuals were galvanised into action. In August, a petition was circulated which demanded fundamental constitutional and economic reforms, but most importantly direct presidential elections with competing candidates. Then in October 2004, Tarek El Bishry, one of Egypt's most respected judges, presented what soon came to be regarded as the movement's first manifesto in which he exhorted his fellow citizens to "withdraw their long abused consent to be governed" – in effect, a call for civil disobedience. It draws its support from a cosmopolitan range of sources including Nasserists, Islamists, Liberals, Marxists, Secularists etc., some of which have deep rooted ideological differences, and have even clashed in the past. Activists frequently stress that it is not a political party aiming to achieve power, but a "national coalition movement" united by the common goal of seeking an end to President Mubarak's rule. Another member, Dr Mohamed Al Saed Idris, an academic, called it "a national cry against the status quo." The immediate repercussion to this announcement was the decision by US Secretary of State Condoleezza Rice to cancel a proposed visit to the country in protest at the arrest and imprisonment of opposition politician Ayman Nour, leader of the al Ghad (Tomorrow) Party. More generally, American President George W. Bush had been putting pressure on key regional allies, especially Egypt and Saudi Arabia, to introduce some form of electoral reform as part of efforts to spread democracy – the so called "forward strategy for freedom." The Washington Post described President Mubarak's plans as "an act of minimalism intended to deflect domestic and international pressure." Kefaya immediately denounced the proposals as "theatrics" and a "fake reform" designed merely as a "reformulation of the dictatorship". When the specifics of the constitutional amendment were presented by lawmakers, the opposition's fears seemed justified. Under the new rules, each candidate would require the support of at least 250 elected officials from national or local bodies. As these were controlled by the NDP, it would be virtually impossible for signatures to be collected.
Референдум науқаны
Референдумға дейін халық реформалар туралы талаптар "көкке көтерілді". Кефая "Төтенше жағдай заңының және еркіндіктерді шектейтін барлық арнайы заңдардың күшін жоюды" (ilgha'halat al tawari'wa kafat al qawanin al istithna 'iyya al muqayyada lil hurriyat) талап етіп, үнемі наразылық акцияларын өткізді. Бұған қоса, олар үкіметті әлеуметтік көмек көрсету, жұмыс орындарын ашу және білім беру саласындағы жұмысы үшін сынады. Алдыңғы айда елдегі алғашқы тәуелсіз цифрлық газет – "Миср Диджитал" жарық көрді және Кефаяның қызметі туралы ақпараттың басты көзіне айналды. Олар сайлаудың ішкі бақылауы мәселесі бойынша үкіметке қосымша қысым көрсетті. 15 сәуірде Александрия судьялар клубының мәжілісінде 1200 судья, егер оларға сайлаудың барлық кезеңдерінде тәуелсіздік пен бақылау кепілдігі берілмесе, президенттік және парламенттік сайлауларды қадағалаудан бас тартуға дайын екендерін мәлімдеді.
The run up to the referendum saw popular demands for reform "skyrocket." Kefaya held regular protests, calling for the "cancellation of the state of emergency law and all special laws that restrict freedoms" (ilgha'halat al tawari'wa kafat al qawanin al istithna 'iyya al muqayyada lil hurriyat). In addition, they attacked the government for its record on social welfare, job creation and education. The previous month Misr Digital, the country's first independent digital newspaper, was launched quickly becoming the main source of information on Kefaya's activities. put additional pressure on the government over the issue of the domestic monitoring of elections. At a meeting on 15 April of the Alexandria Judges Club, 1,200 judges threatened to withdraw their supervision of presidential and parliamentary elections unless they were guaranteed independence and control of all stages of elections.
2005 жылғы 25 мамыр
25 мамырда, референдум күні, Каирдегі Баспасөз синдикатының бас кеңсесі мен Сад Загхул қасиетті орнының алдында Кефая ұйымдастырған демонстрацияларға Мүбарактың жақтастары мен азаматтық киімдегі полиция қызметкерлері шабуыл жасады, ал тәртіпсіздікке қарсы полиция оған араласпады. Бір тілші баспа ғимаратының алдында болған оқиғаны куә ретінде былай баяндады:
On 25 May, the day of the referendum, demonstrations organised by Kefaya in front of the Press Syndicate headquarters and Sa'd Zaghlul Shrine in Cairo were attacked by Mubarak supporters and plain clothes policemen, whilst riot police looked on. A reporter gave an eyewitness account of what happened in front of the press building:
"Баспалдақтар Кефая жақтастарымен толы болды, мен көпшіліктің шетінде тұрдым. Көшеде қауіпсіздік күштері мен тәртіпсіздікке қарсы полиция қызметкерлері тізіліп тұрды. Мен Жаңа демократиялық партияның бір тобының көшеге шыққанын көрдім – олардың қолында Мүбарактың суреттері болды, және олармен бірге кем дегенде 20 тәртіпсіздікке қарсы полиция қызметкері жүрді, олар оларды қорғап тұрғандай көрінді. Баспалдақтың төменгі жағындағы полиция кордонын ашып, НДП тобына демонстрациялаушыларға жол берді. Содан кейін шамамен 20-30 НДП жақтасынан тұратын топ бізге сол жақтан шабуыл жасады". Зорлық-зомбылықтың құрбандарының арасында ұрып-сапалап, сексуалдық зорлыққа ұшыратқан екі әйел болды. Human Rights Watch бұл шешімді "демонстрацияны тоқтату ғана емес, сонымен қатар президент Мүбарактың үміткерлігіне қарсы наразылық білдіргендерді жазалау үшін жасалған" деп сипаттады. Кефаяның негізін қалаушыларының бірі Хани Анан былай деді:
"The steps were full of Kefaya people and I was on the edge of the crowd. There was a cordon of security and riot policemen on the street. I saw a group of NDP people come down the streets – they had Mubarak posters – and there were at least 20 riot police walking with them, looking like they were protecting them. The police at the bottom of the steps opened the cordon to let the NDP gang through to the demonstrators. The next thing I knew a gang of about 20 or 30 NDP guys came at us from the left." Amongst the victims of the brutality were two women who were beaten and sexually molested. The decision to do this was described by Human Rights Watch as "not just to prevent a demonstration, but also to physically punish those daring to protest President Mubarak's candidacy." One of Kefaya's founding members, Hany Anan, declared:
"Біз мысырлықтарға билеушіге қарсы тұра алатынымызды, оған бізге сенбейміз деуге болатынын, енді жеткілікті, кет деп айта алатынымызды көрсетіп жатырмыз, және мұны ашық түрде жасап, үйімізге қайта аламыз, мүмкін, кейбір жарақаттармен немесе көк іздермен, бірақ бәрібір үйімізге қайтамыз". Президенттікке он кандидат түскенмен, сайлау қорытындысы көпті таң қалдырмады. Президент Мүбарак 88,6% дауыспен жеңіске жетті. Алайда, 32 миллионға жуық сайлаушының арасында тек жеті миллионы ғана дауыс берді, яғни президентті тағы алты жылға қайта сайлау үшін бар болғаны алты миллион адам дауыс берді. Жеңіліске ұшыраған кандидаттардың көпшілігі бұл нәтижелерді алаяқтық пен басқа да бұзушылықтарға байланысты жоққа шығарды. Коалицияның көңіл көншітпейтін көрсеткіші туралы сөйлеген Кефая өкілі Әбдел Халим Қандил "Халықтың оның тиімділігіне сенуі үшін уақыт және күш-жігер керек болады" деді. Сондай-ақ, олар "Каирдегі таңдаулы зиялы қауымнан" тысқары қабатқа жете алмағаны үшін де сынға ұшырады, "адам құқықтары мен демократия туралы жоғары сөздерді" айтса да, мысырлықтар күнделікті өмірде кездесетін кедейлік, жұмыссыздық, білім беруге және мемлекеттік қызметтерге қол жеткізудің нашарлығы сияқты проблемаларға нақты шешімдер таба алмады. Егер олар қолдау базасын маңызды қалалық және ауылдық аймақтарда кеңейте алмаса, олар "саяси форумдар мен журналдарда айқай-шу шығаратын зиялылар тобы" болып қалуы мүмкін.
"We are showing Egyptians that we can challenge the ruler, we can tell him we don't want you, that's enough, you go, and we can do this in public and still go back to our homes, maybe with some wounds or some bruises, but we still go home." Although ten candidates stood for the presidency, the election results came as little surprise. President Mubarak won with 88.6% of the vote. However, of 32 million eligible voters, only seven million cast their ballot, meaning just six million had voted to re elect the President for a further six years. Most of the defeated candidates challenged these results on the grounds of fraud and other irregularities. Talking about the coalition's disappointing showing, Kefaya spokesman Abdel Halim Qandil said "it will take time and effort for the public to believe in its effectiveness." It has also been criticised for failing to reach beyond "an exclusive, Cairo based intellectual crowd," offering a "lofty discourse on human rights and democracy" but no practical solutions to the problems Egyptians face on a daily basis, such as poverty, unemployment, poor access to education and public services, etc. Unless they can broaden their base of support into key urban and rural areas, they may indeed remain "a group of intellectuals screaming and shouting in political forums and magazines."
Болашақ перспективалары
2005 жылғы кең ауқымды науқандарынан кейін Кефая қозғалысы саяси дағдарысқа түсті. Олардың алдындағы міндет – көбінесе "саяси емес қоғам" болып қалыптасқан жағдайда қалай жұмыс істеу керектігі болды. Қозғалыс пен "Жастар үшін өзгерістер" қозғалысы арасында тактикалық даулар туды, әсіресе соңғылардың "өз бастарымен көшедегі әрекеттері" деп аталатын тәсілдеріне қатысты. Президентті тікелей сынау мен қарсылық көрсетуге қатысты бұрынғы тыйымды бұзғаннан кейін, осындай түрлі топтардың біртүтастығын сақтап, оның қолдаушыларын қаладан тыс кеңейтіп, шын халықтық қозғалысқа айнала ала ма, әлі белгісіз. 2011 жылғы египеттік наразылықтар кезінде бұл қозғалыс Facebook арқылы жас, интернетті жақсы білетін белсенділер бастаған наразылықтарға қосылды және халықаралық БАҚ өкілдері оларды "оппозиция" деп сипаттады.
After the high profile campaigns of 2005, Kefaya has found itself in the political doldrums. Its challenge became how to operate in what had apparently become a largely "apolitical society". There have been disputes over tactics between the movement and Youth for Change, particularly over what have been termed the latter's "vigilante street tactics." Having successfully broken the taboo on directly criticising and challenging the President, it remains to be seen whether unity within such a disparate movement can be maintained long enough for it to broaden its appeal beyond its urban roots and become a genuine popular movement. At the time of the 2011 Egyptian protests the movement joined the protests that had been initiated by younger internet savvy agitators via Facebook, and were described by international media interviewers as the 'opposition'.