Кіріспе
Даниялық ақын Карл Людвиг Эмиль Ареструп (4 желтоқсан 1800 жылы Копенгагенде дүниеге келген, 21 шілде 1856 жылы Оденседе қайтыс болған) – Даниялық дәрігер және ақын. Өмірі бойына тек бір ғана өлеңдер жинағы жарық көргенімен, өлеңдерінің ерекшелігі және сол заманға тән емес эротикалық тақырыптарды тұрақты түрде зерттеуі оған дания әдебиетінде мәңгілік орын берді.
Carl Ludvig Emil Aarestrup (4 December 1800 in Copenhagen – 21 July 1856 in Odense) was a Danish physician and poet, who had just one single volume of poetry published throughout his lifetime, yet this gave him a lasting place in Danish literature, due to the originality of the poems, as well as their persistent exploration of erotic themes, somewhat uncommon to the day.
Өмір және мансап
Ареструп Копенгагендегі Store Kongensgade көшесінде, Данияның Наполеон соғыстарына тартылған және елді ресми түрде банкротқа ұшыратқан кезеңде дүниеге келді. Дегенмен, бұл кезең көбінесе Данияның алтын ғасыры деп сипатталады. Оның әкесі абсолюттік монархияның қызметінде кеден қызметкері болған, сонымен қатар өмірді тәтті көретін адам еді. Ареструптың кіші інісі болды, бірақ ол жеті жасқа толғанда ата-анасы ажырасып, одан кейін қайғылы жағдайға байланысты екеуі де көз жұмды, нәтижесінде Ареструп екі бауыры жетім қалды. Бірақ олар жергілікті қарт бойжеткен Мари Мюллер мен балалардың әкесі, шай мен фарфор саудагерінің қамқорлығында қалды. Ақын ретінде Ареструп кейіннен жоғалту мен жалғыздық сезімдеріне оралып, бұл балалық шақтағы ауыр оқиғалардың салдары болуы мүмкін. 1819 жылы Ареструп студент болып қабылданды және Копенгаген университетінде медицинаны оқуын жалғастырып, 1827 жылы дәрігер дипломын алды. Сол жылы ол 15 жасар туысқан қызы Каролина Агардқа үйленді және олар Данияның Лолланд аралындағы Нистед қаласына қоныс аударды, онда ол дәрігерлік практикасын ашты. Кейіннен ол Копенгагенде оқып жүрген кезінде үй иесінің әйелінен заңды емес қызының туғаны анықталды, бұл әрине Каролинамен қарым-қатынасына керіс тиді. Бірақ оған қарамастан, ол осы қызына да қаражаты жеткізді, сонымен қатар әйелінен 12 баладан астам тудырды. Ареструп отбасы 1827 жылдан 1838 жылға дейін Нистедте тұрды, содан кейін Ареструп өсіп келе жатқан отбасының шығындарына жарайтын, табыстырақ ауданды иеленді, бірақ ол әлі де жеткіліксіз болды. 1849 жылы ол, ақыры, Фюндегі аудандық дәрігердің лауазымын иеленді, басқа дәрігерлерге бақылау жасады. Ол тағы да отбасымен бірге Оденсеге көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды.
Шығармалары
Дәрігер болып жұмыс істеген ол бос уақытында өлеңдер жазды. Ол тірі кезінде 1838 жылы "Digte" ("Өлеңдер") деген бір ғана кітап жарық көрді. Ол кезде сыншылар да, көпшілік те оған көп мән берген жоқ. 1863 жылы қайтыс болғаннан кейін тағы бір кітабы жарық көрді: "Efterladte Digte" ("Қайтыс болғаннан кейінгі өлеңдер"). Даниялық лириктер арасында Ареструп ең шынайы махаббат ақындарының бірі саналады. Әсіресе, қайталама жолдарында және қысқа, айқын өлеңдерінде ол шеберлікке жетеді. Өлең жазу техникасы тұрғысынан ол неміс ақыны Фридрих Реккерттің ықпалында болғанмен, өзінің ерекше стильін табады. Қазіргі заманғы даниялық махаббат ақындарымен салыстырғанда ол әлдеқайда сезімтал, материалдық және батыл, бірақ әдеп сақтайды. Оның үні қызықтырады, иронияға толы, өткір және әдемі, бірақ кейде өлім мен мәнсіздікке деген жасырын үрей сезіледі. Оның ең танымал өлеңдерінің қатарында "Paa Sneen" ("Қарда"), "Angst" ("Қорқыныш"), "Til Nanna" ("Наннаға"), "Tidlig Skilsmisse" ("Ерте ажырысу") және "Var det Synd?" ("Күнә болды ма?") бар. Оның либералды көзқарастарын көрсететін саяси өлеңдері бүгінде аз танымал.
Мұра
Өз заманында танылмағандықтан, қазіргі кезде ол Данияның ең беделді ақындарының бірі деп есептеледі және Данияда оны әлі де оқиды. Көбінесе оның өлеңдері ұлы ақын Софус Клаусенге жол ашқан маңызды шығарма ретінде қарастырылады.