Кіріспе

Канадалық-британдық клипер кемесі осы атпен аталған басқа кемелер.

Қызмет тарихы

Кеме Джеймс Смит тарапынан Нью-Брансуик провинциясының Сент-Джон қаласындағы Марш-Крикте салынды.

Жүк саудасы

1851 жылдың 31 мамырында Марко Поло ағаш жүгімен Сент-Джоннан Ливерпульге (Англия) кемемен 15,3 күнде жетті. Уильям Томас басшылығымен кеменің алғашқы сапары сәтті аяқталды. Марко Поло сатылмады, сондықтан кеме бальзасты Мобилге, Алабама штатына мақта жүгін алу үшін жіберілді. Клипер Ливерпульге екінші рет сапар жасады, бұл жолы Амор Кросби басқарды. 1852 жылдың ақпанында Джеймс Смит кемедегі барлық үлесін ұлына, Джеймс Томас Смитке берді, ол кемені Пэдди МакГиге сатты. МакГи кейін Марко Полоны пайда табу үшін Джеймс Бейнс пен Ко компаниясының Джеймс Бейнске сатты.

Эмигрант кемесінің

1852 жылы кемені Джеймс Бэйнс Black Ball Line компаниясына сатып алып, Англия мен Австралия арасындағы жолаушылар тасымалы үшін қайта жабдықтады. Австралия алтын асығынан кейін көшпенділер ағыны артып, осы мүмкіндікті пайдалану мақсатында бұл шара жасалды. Марко Полоның Австралияға алғашқы сапарында клиперде 900-ден астам адам болды: 138 жолаушы кабиналық немесе аралық класта, 750 – үшінші класта, ал 60 адам экипаж құрамында болды. Олардың ішінде 327 бала және 661 Шотландияның Таулы аймағынан келген адамдар бар еді. 1852 жылдың 4 шілдесінде Джеймс Форбстың басқаруымен Марко Поло Ливерпульден жол тартты және 68 күннен кейін, 18 қыркүйекте Австралияның Порт-Филлип портына жетті. Портта үш апта өткізген соң, кеме тағы 76 күнде Ливерпульге оралды. Сапардың жалпы ұзақтығы 5 ай 21 күнге созылды, бұл алты айдан кем уақытта жасалған алғашқы тіркелген сапар болды. Бірінші сапарда қызылшадан 52 бала көз жұмды, нәтижесінде келесі сапарларда кемеге кіргізілетін кішкентай балалардың жасына қатысты жаңа ережелер енгізілді. Кеме қайтып келгенде, ол 100 000 фунт стерлинг алтын шаң мен колониялық үкімет Виктория патшайымына сыйлық ретінде берген 340 унциялық алтын тұғырын алып келді. Ливерпульге оралғанда кемеде "Әлемдегі ең жылдам кеме" деген жазуы бар ту ілінді. Клипердің екінші сапарында Марко Поло 648 жолаушымен және 90 000 фунт стерлинг ақша тасыды. Марко Поло 1853 жылдың 13 наурызында жолға шығып, 29 мамырда Мельбурнға жетті. Екінші сапар аяқталғаннан кейін Джеймс Форбстың орнына Чарльз Макдональд кеме капитаны болып тағайындалды. Ол 1853 жылдың қараша айында 666 жолаушысы бар клиперді үшінші сапарына шығарды. Макдональдтың орнына У. Уайлд капитан болып тағайындалды, ол төртінші сапарға шықты, Ливерпульден Австралияға 95 күн, ал кері сапарға 85 күн жұмсады. Бесінші сапарға Австралияға капитан Кларк басшылық етті, сапардың жалпы ұзақтығы 167 күнге созылды. Бесінші сапарда 520 көшпенді Австралияға жеткізілді және 125 000 унция алтынмен оралды. Барлығы Марко Поло Австралияға шамамен 25 рет айнымалы сапар жасады, әр сапардың ұзақтығы 80-90 күнге созылды. Клипер Мельбурннен Ливерпульге соңғы сапарын 76 күнде жасады, бұл жолаушылар тасымалдайтын кемеден 8 күнге бұрын болды. 1867 жылы Марко Поло жолаушылар қауіпсіздігіне қатысты тексеруден өте алмады және жүк тасымалдау кемесі ретінде қайтадан пайдалануға жіберілді.

Оқиғалар

Англиядан Австралияға сапар кезінде «Марко Поло» екі рет бүлікке ұшырады. Біріншісі 1854 жылдың қазан айында капитан үшінші сержантты ұрып-соққаннан кейін, экипаждың тағы бір мүшесіне шабуыл жасап, барлығын төбелес шақыруынан болды. 17 экипаж мүшесі қашып кетті, сол түні капитан портта зеңбірекпен оқ атты. Үшінші офицер полицияға шағымданды және капитанға 180 фунт айып салынды. Екінші бүлік 1863 жылдың 17 қыркүйегінде болды, онда экипаждың бір бөлігі дүкенге кіріп, ішімдік ұрлады. Таңертең экипаж мүшелерінің бірнешеуі мас күйінде табылса, капитан оқиғаны тергеген кезде экипаж оған қарсы шықты. Нәтижесінде, кемеде ішімдікке тыйым салынды, тек үйленгендер ғана іше алатын болды. 1855 жылдың 6 желтоқсанында «Клипер» Мерси портын тастап келе жатқанда сүйреу арқаны үзіп, «Глазго» баркімен соқтығысып, қарасуға отырды. «Марко Поло» айтарлықтай зақымсыз құтылып, 7 желтоқсанда Виктория штатының Мельбурн қаласына бет алды. 1856 жылы Мельбурнге тағы бір рейс жасады.

Соңғы сапарлар

Клиппер 1867 жылға дейін жолаушылар тасымалында болды. 1883 жылдың 19 шілдесінде «Марко Поло» Монморенсиден (Квебек) Еуропаға ағаш жүгімен аттанды. 22 шілдеде клипер дауылға ұшырап, су жиналай бастады. Су сорғылары ағып жатқан суды тоқтатуға үлкермей, капитан Булл кемені Принс-Эдвард аралының Кевендиш жағалауына тіреп жіберді. «Марко Поло» жағаға тірелгеннен кейін, желдің кемені одан әрі жағаға қарай итеруіне жол бермеу үшін оның мачталары кесілді. Жүгі Сент-Джон қаласынан келген тараптарға сатылды. Ағаш настолько ісіп кеткендіктен, оны шығару үшін кеменің қабырғаларын кесіп тастау қажет болды. 1883 жылдың тамызында болған қатты дауыл кемені жағалау бойында қиратып жіберді.

Ауасы мен қайта құру

Құлаған кеме Принс-Эдвард аралы ұлттық паркінің жағалауына жақын суларда орналасқан және ұлттық тарихи ескерткіш саналады. Кеменің суреті және кемеден табылған көптеген заттар Сент-Джондағы Нью-Брансуик мұражайында қойылған. Тағы бір кеменің суреті Ярумоут округі мұражайы мен архивінде (Ярумоут, Новая Шотландия) көрсетілген. Марко Полоның түпнұсқа жартылай моделі қазір Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласындағы Теңізшілер мұражайында сақтаулы. Марко Поло II деп аталған 9 метрлік көшірме Сент-Джон қаласында 30 жылдан астам уақыт бойы 50 000 доллардан астам қаржыға салынды. Көшірме 2015 жылы Сент-Джон портында орналасқан.