Қағаз тәрізді цикад – сипаттамасы мен ерекшеліктері
Zamia furfuracea
Zamia furfuracea – Мексиканың шығысында өсетін пальма тәрізді цикад. «Картон пальмасы» деп те аталады, бірақ бұл цикадтар тұқымдасының өкілі. Сипаттамасы мен атаулары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Zamia furfuracea – Мексиканың шығысындағы Веракрус штатының оңтүстік-шығысында өсетін цикад түрі.
Species of cycad
Zamia furfuracea is a cycad endemic to southeastern Veracruz state in eastern Mexico.
Аттар
Ол пальма (Arecaceae) болмаса да, өсу жолымен пальмаға сырттай ұқсас; сондықтан оны көбінесе картон пальма деп атайды. Дегенмен, картон цикадасы деп атау дұрыс болар еді, себебі ол осы түрдің нақты таксономиялық жіктелуін көрсетеді. Басқаша атаулары: картон өсімдігі, картон сагосы, ямайкалық саго және мексикалық цикада (мексика тілінде cícada mexicana). Өсімдіктің екі атауы латын тілінен алынған – zamia, "жүгері жаңғағы" мағынасында, және furfuracea, "ұнталған" немесе "қабыршақты" дегенді білдіреді.
Although not a palm tree (Arecaceae), its growth habit is superficially similar to a palm; therefore it is commonly known as cardboard palm. However, more correct would be cardboard cycad since it reflects the actually taxonomic classification of this species. Other names include cardboard plant, cardboard sago, Jamaican sago, and Mexican cycad (from Mexican Spanish cícada mexicana). The plant's binomial name comes from the Latin zamia, for "pine nut", and furfuracea, meaning "mealy" or "scurfy".
Сипаттама
Өсімдіктің қысқа, кейде жер астындағы, ені мен биіктігі 20 см-ге дейін жететін сабағы болады, әдетте, ескі жапырақ табандарынан қалған іздерімен белгіленген. Жас кезінде өте баяу өседі, бірақ сабағы жетілгеннен кейін өсуі үдеп кетеді. Жапырақтарын есепке алғанда, өсімдіктің жалпы биіктігі 1,3 м, ені шамамен 2 м болады. Жапырақтар сабақтың ортасынан радиальды түрде шығады; әрбір жапырақтың ұзындығы 50–150 см, 15–30 см ұзындықтағы сабағы және 6–12 жұп өте қатты, түкті (жұмсақ) жасыл жапырақшалары бар. Бұл жапырақшалар 8–20 см ұзындықта және 3–5 см енде өседі. Кейде жапырақшалардың ұштарында тік тістер болады. Жапырақтардың дөңгелек тәждері папоротник немесе пальма жапырақтарына ұқсайды. Олар тікелей күн сәулесінде тік, ал көлеңкеде көлденең болады.
The plant has a short, sometimes subterranean trunk up to 20 cm broad and high, usually marked with scars from old leaf bases. It grows very slowly when young, but its growth accelerates after the trunk matures. Including the leaves, the whole plant typically grows to 1.3 m tall with a width of about 2 m.
The leaves radiate from the center of the trunk; each leaf is 50–150 cm long with a petiole 15–30 cm long, and 6 12 pairs of extremely stiff, pubescent (fuzzy) green leaflets. These leaflets grow 8–20 cm long and 3–5 cm wide. Occasionally, the leaflets are toothed toward the tips. The circular crowns of leaves resemble fern or palm fronds. They are erect in full sun, horizontal in shade.
Уыттылық
Өсімдіктің барлық бөліктері циказин және белгісіз жүйке жүйесіне әсер ететін уықты қамтиды, олар жануарларға, адамдарға да зиянды. Тұқымдары иттер мен мысықтар сияқты кішкентай жануарларды өлтіруге жеткілікті, сондай-ақ бауыр және бүйрек жетіспеушілігін, адамдарда соқпақтың дамуын тудыруы мүмкін. Денеден судың кетуі өте жылдам басталады. Улануға қатысты белгілі бір емдеу әдісі әзірленбеген.
All parts of the plant contain Cycasin and an unknown nervous system toxin which are poisonous to animals, including humans. The seeds are poisonous enough to kill small mammals such as dogs and cats, and cause liver and kidney failure, as well as eventual paralysis in humans. Dehydration sets in very quickly. No treatment for the poisoning is currently known.
Көбею
Бұл өсімдіктің аналық түбірінің ортасында қызыл-қоңыр түсті конус пайда болады. Бұл екі үйлі түр, яғни жұмыртқа пішіндес аналық (тұқым өндіретін) конустар мен кішкентай еркек (көкбүршік өндіретін) конус шоғырлары бөлек өсімдіктерде дамиды. Аңтануды белгілі бір жәндіктер, атап айтқанда, цикада мысығы Rhopalotria mollis жасайды.
This plant produces a rusty brown cone in the center of the female plant. It's a dioecious species, meaning that the egg shaped female (seed producing) cones and smaller male (pollen producing) cone clusters are produced on separate plants. Pollination is done by certain insects, namely the cycad weevil Rhopalotria mollis.
Қорғау
Картон цикадалар тек аналық өсімдіктер өндіретін, ет тәрізді, жарық қызыл түсті тұқымдар арқылы ғана көбейе алады. Тұқымның өніп-өсу процесі өте баяу және мәдени өсімдіктерде қол жеткізу қиын; осының салдарынан, көбінесе бағбандарындыққа сатылатын өсімдіктер заңсыз жолмен табиғаттан жиналады, бұл түрдің жойылу қаупінде саналуына себеп болады.
Cardboard cycads can only be reproduced by the fleshy, brightly crimson colored seeds produced by the female plants. The germination process is very slow and difficult to achieve in cultivation; as a result, many plants sold for horticultural use are illegally collected in the wild, leading to the species being classified as Endangered.
Өсіру
Бұл өсімдікті күту оңай, және ол ылғалды, жақсы дренаждалған топырақта жақсы өседі. Олар күннің толық шағылысында немесе көлеңкеде жақсы өседі, бірақ үнемі терең көлеңкеде өспейді. Олар тұзға және құрғақшылыққа төзімді, бірақ оларды қатты суықтан қорғау керек. Оларды ара-арасында пальма азығымен қоректендіру қажет. Cycas revoluta-дан кейін, бұл өсірілетін цикадтардың ең танымал түрі болып саналады. Жылы аймақтарда бұл өсімдік үй өсімдігі ретінде, ал субтропиктік аймақтарда контейнерде немесе ашық жерде гүлзарда өсіріледі.
This plant is easy to care for and grows best in moist, well drained soil. They do well in full sun or shade, but not in constant deep shade. They are fairly salt and drought tolerant but should be protected from extreme cold. They should occasionally be fed with palm food. After Cycas revoluta, this is probably the most popular cycad species in cultivation. In temperate regions, it is commonly grown as a houseplant and, in subtropical areas, as a container or bedding plant outdoors.