Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік тіні
Plant tissue
Қарын, немесе медиулла – тамырлы өсімдіктердің сабақтарындағы тіндердің бірі. Қарын жұмсақ, губка тәрізді паренхима жасушаларынан тұрады, олар кейбір жағдайларда крахмал жинақтауы мүмкін. Эудикотиледонды өсімдіктерде қарын сабақтың ортасында орналасқан. Монокотиледонды өсімдіктерде ол тек тамырларға дейін созылады. Қарынды ксилем сақинасы қоршап тұрады, ал ксилемді флоэма сақинасы қоршап тұрады. Жаңа қарын өсімі әдетте ақ немесе ашық түсті болады, бірақ тіндер қартайған сайын көбінесе қараңғы қоңыр түске айналады. Ағаштарда қарын көбінесе жас өскіндерде кездеседі, бірақ діңгек пен ескі бұтақтарда қарын көбінесе ксилеммен алмастырылады. Кейбір өсімдіктерде сабақтың ортасындағы қарын құрғап, ыдырайды, нәтижесінде қуыс сабақ пайда болады. Жаңғақ сияқты кейбір өсімдіктерде көптеген қысқа қуыстармен ерекше камералы қарын болады (оң жақтағы суретті қараңыз). Кейбір өсімдіктерде қарынның шеткі бөліктеріндегі жасушалар қарынның қалған бөлігіндегі жасушалардан өзгеше дамуы мүмкін. Бұл жасушалар қабаты қарынның перимедуллярлық аймағы деп аталады. Мұны Hedera helix, яғни обыкновенный плющ мысалында байқауға болады. Қарын термині цитрус жемістерінің (мысалы, апельсин) және басқа гесперидиялардың қабығының ақшыл, губка тәрізді ішкі қабатын сипаттау үшін де қолданылады, бұл қабат мезокарп немесе альбедо деп те аталады. Бұл сөз көне ағылшын тіліндегі piþa сөзінен шыққан, ол затты білдіреді, және орта голланд тіліндегі pitte (қазіргі голланд тілінде pit) сөзімен байланысты, ол жемістің ядросын білдіреді.
Pith, or medulla, is a tissue in the stems of vascular plants. Pith is composed of soft, spongy parenchyma cells, which in some cases can store starch. In eudicotyledons, pith is located in the center of the stem. In monocotyledons, it extends only into roots. The pith is encircled by a ring of xylem; the xylem, in turn, is encircled by a ring of phloem. While new pith growth is usually white or pale in color, as the tissue ages it commonly darkens to a deeper brown color. In trees pith is generally present in young growth, but in the trunk and older branches the pith often gets replaced – in great part – by xylem. In some plants, the pith in the middle of the stem may dry out and disintegrate, resulting in a hollow stem. A few plants, such as walnuts, have distinctive chambered pith with numerous short cavities (see image at middle right). The cells in the peripheral parts of the pith may, in some plants, develop to be different from cells in the rest of the pith. This layer of cells is then called the perimedullary region of the pithamus. An example of this can be observed in Hedera helix, a species of ivy. The term pith is also used to refer to the pale, spongy inner layer of the rind, more properly called mesocarp or albedo, of citrus fruits (such as oranges) and other hesperidia. The word comes from the Old English word piþa, meaning substance, akin to Middle Dutch pitte (modern Dutch pit), meaning the pit of a fruit.
Тағам
Саго пальмасының орталық бөлігі, шикі күйінде жануарлар үшін өте улы болғанымен, құрамындағы крахмалға және қолжетімділігіне байланысты Меланезия мен Микронезияда адамдарға маңызды тағам көзі болып табылады. Саго орталық бөлігінен крахмал алудың қарапайым процесі бар, ол удың жеткілікті мөлшерін кетіріп, нәтижесінде тек крахмал тұтынылады. Дегенмен, қазіргі крахмал алу процестерінің тиімділігі шамамен 50% ғана, ал қалған жартысы қалдық ретінде қалады. Өңделгеннен кейінгі крахмалдың түрі тапиокаға ұқсас. Пальма жүрегі (іс жүзінде, өркеннің орталық бөлігі) және бананның орталық бөлігі (іс жүзінде, оралған жас жапырақтар) кейде жаңылысқанша орталық бөлік деп аталады.
The pith of the sago palm, although highly toxic to animals in its raw form, is an important human food source in Melanesia and Micronesia by virtue of its starch content and its availability. There is a simple process of starch extraction from sago pith that leaches away a sufficient amount of the toxins and thus only the starch component is consumed. Current processes for starch extraction are generally only about 50% efficient, however, with the other half remaining in residual pith waste. The form of the starch after processing is similar to tapioca. Other foods sometimes mistakenly called piths include heart of palm (actually the core of the bud) and banana piths (actually the rolled up young leaves).
Қақпақ қалқандар
Бұрын піт ағашы немесе оған ұқсас басқа да түрлердің жұмсақ, кеуекті ағашы, көбінесе қате түрде "пит" деп аталатын, пит қалпақтарын жасау үшін қолданылған.
The spongy wood of the pith wood plant or other similar species, often mistakenly called pith, was once used to make pith helmets.
Сағатты тазалау
Пит ағашы – сағат жасауда сағат бөлшектерін және құралдарды тазалауға арналған тазалау құралы. Ол сағат механизмдерінің ластануын болдырмау үшін құралдардың ұштарындағы майды кетіруге қолданылады. Пит ағашы – пішеннің (мысалы, қарағаштан) бір бөлігінен тұрады.
Pith wood is a cleaning tool used in watchmaking to clean watch parts and tools. It is used to remove oil from the tips of tools to prevent the contamination of watch movements. A pith wood consists of a piece of pith (such as elder).
Жарық
Кейбір қамыс өсімдіктерінің жапырағының орталық бөлігінен (құрғақ өзегі) жасалған, майға немесе майға батырылған шамдар, қамыс шамдарымен қолданыла отырып, үйді жарықтандыру үшін пайдаланылған. 17-ғасырдан бастап, бұл әдіс 20-ғасырдың ортасына дейін қолданылып келді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы шамдар қысқа мерзімге қайта қолданысқа енді.
Dried pith (which is actually the center of the leaf) of certain rush plants soaked in fat or grease, held using a rushlight, was used as home lighting. Beginning in the 17th century, it would continue to be used in this method until the mid 20th century. It saw a brief revival during World War 2.