10 ғасырдағы Әтелуолд Бенедиционалы – ағылшын өнерінің ең маңызды жазба қолжазбасы. Әсем суреттері, діни баталары мен өте зәулім безендіруімен ерекшеленеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10 ғасырдағы жарықтандырылған қолжазба
10th century illuminated manuscript
Сент Этельвольдтың бата кітабы (Лондон, Британ кітапханасы, Add MS 49598) – 10 ғасырдағы жарықтандырылған бата кітабы, ағылшын-саксондық Винчестер мектебінің жарықтандыру өнерінің ең маңызды сақталған туындысы. Онда шіркеу жылының әртүрлі күндері мисса кезінде қолданылатын түрлі паптық баталар, сондай-ақ Тазару мерекесінде шамдарды баталау рәсімі келтірілген. Қолжазба Винчестер епископы Этельвольдтың тапсырысымен монах Годеман жазған. Қолжазба өте жоғары деңгейде безендірілген, және ол соңғы ағылшын-саксондық жарықтандырудың шедеврі, Винчестер стилінің көрнекті үлгісі деп есептеледі. Кітапта 28 толық беттік миниатюра, 19 басқа да шеңберленген бет және екі толық беттік әріптік безендіру, оның біреуі шеңберленген бар. Бағдарлама толыққанды емес, мүмкін тағы 15 толық беттік миниатюра мен көптеген шеңберленген беттер болуы керек еді. Көптеген қолжазбалардағыдай, жарықтандырулар алтын мен күмістен басқа, акварельмен салынған. Түрлі-түрлі түстердің кең ауқымы қолданылған, олардың көпшілігі әртүрлі эффект алу үшін жабық боялған, сондай-ақ көп мөлшерде алтын мен күміс пайдаланылған. Миниатюралар стилі жарқын түстермен және әсем акант орнаментімен сипатталады. Кітаптың әдемі каролинг жазуында және Ада мен Реймс мектептерінің суреттеріне негізделген кескіндерінде каролингтік жарықтандырудың ықпалы байқалады; Ада – «мүсіндік поздарда, жиырылған жамылғыларда және киімдердің диагональды бүктемелерінде», Реймс – айналмалы бұлттарда. Дегенмен, ағылшындық рухтың күшті сезімі «түстер мен сызықтардың шаттық биінде» және фигураларды «жақтаулардың үстінен жеңіл жүруге» мүмкіндік беретін шебер щетка жұмысында көрінеді.
The Benedictional of St Æthelwold (London, British Library, Add MS 49598) is a 10th century illuminated benedictional, the most important surviving work of the Anglo Saxon Winchester School of illumination. It contains the various pontifical blessings used during Mass on the differing days of the ecclesiastical year, along with a form for blessing the candles used during the Feast of the Purification. The manuscript was written by the monk Godeman at the request of Æthelwold, Bishop of Winchester. The manuscript is decorated on an extremely lavish scale, and is generally accepted as the masterpiece of late Anglo Saxon illumination, and of the Winchester style. There are 28 full page miniatures, 19 other framed pages, and two full page historiated initials, one framed. The programme is incomplete, and there were probably intended to be a further 15 full page miniatures and more framed pages. As with most manuscripts, the illuminations, apart from the gold and silver, were painted in watercolour. A wide range of colours, many overpainted to achieve a different effect, and much gold and silver are used. The style of the miniatures is characterized by brilliant colour and exuberant acanthus ornament. Influences from Carolingian illumination can be seen in the book's elegant Caroline script and its paintings which draw upon the schools of Ada and Reims; Ada in the "statuesque poses, the crumpled veils, and the diagonal folds of draperies", Reims in the eddying clouds. A strong sense of Englishness shines through, however, in the "exhilarating dance of colour and line" and the agile brushwork which frees the figures to "glide effortlessly over the frames".
Тарих
Қолжазба 963 және 984 жылдар аралығында, шамамен 970-ші жылдары жасалған. 4r және 5v беттерінде қолжазбаның қалай жасалғаны туралы латынша жазу бар. Бір епископ, Ұлы Этельвольд, Құдай Винчестердің қамқоршысы етіп тағайындаған болатын. Ол өзіне бағынышты бір монахқа осы кітапты жазуды бұйырды. Сондай-ақ, осы кітапқа түрлі-түсті және алтынмен әсемделген, әртүрлі суреттермен толтырылған, жақсы безендірілген көптеген жақтаулар жасауды бұйырды. Бұл кітапты аталған Боанергес өзі үшін жаздырған. Осы кітапты қарап отырған әрбір адам, меннің денеден өткен соң жұмақта мәңгілік өмір сүруім үшін дұға етсін. Құдаман, жазушы, жалбарынушы ретінде, шын ниетпен тілейді.
The manuscript was made sometime between 963 and 984, probably during the 970s. Folios 4r and 5v contain a Latin inscription which describes how the manuscript came to be made. A bishop, the great Æthelwold, whom the Lord had made patron of Winchester, ordered a certain monk subject to him to write the present book . He commanded also to be made in this book many frames well adorned and filled with various figures decorated with many beautiful colours and with gold. This book the Boanerges aforesaid caused to be indited for himself . Let all who look upon this book pray always that after the term of the flesh I may abide in heaven Û Godeman the scribe, as a suppliant, earnestly asks this
Этельвольд 963 жылдың 29 қарашасынан бастап 984 жылдың 1 тамызындағы өліміне дейін Винчестер епископы болды, сондықтан қолжазба осы аралықта жасалған. Әйгілі Свитун мерекесіне арналған батада Свитунның жасаған кереметтері айтылады, бұл фактіні Х.А. Уилсон 971 жылдың 15 шілдесінде Свитунның қабірден шығарылуынан бұрын бұл батаның жазылмауы мүмкін деген қорытындыға әкелді. Қолжазбада Әтелдредаға берілген мән, оның 970 жылдан кейін ғана, Этельвольд Эльи аббаттығын қайта құрғаннан кейін жасалғанын көрсетеді. Р. Дешман 979 жыл шамасында Леофрик Миссалына (Оксфорд, Бодли кітапханасы, MS Bodley 579) қосылған суреттерге Сент-Этельвольдтың Бенедиктиональіндегі суреттердің әсер еткенін, демек, ол 979 жылға дейін жасалған болуы мүмкін екенін дәлелдеді. Жазушы Годеман Винчестердегі Ескі Монастырдың монахы болған және Этельвольдтың бұрынғы канондардың орнына Винчестер соборында орналастырған Абингдондық монахтар тобына жатқан болуы мүмкін. 973 жылы Этельвольд Годеманды Торнидегі жаңа негізде өзінің өкілі ретінде немесе абат ретінде тағайындады. Этельвольдтың қайтысынан кейін Годеман Торни абаты болып қызмет етті. Торнидің Қызыл кітабында Годеман Этельвольдтың жеке капелланы болғаны айтылады. Бенедиктиональ Этельвольдтың қайтысынан кейін Винчестерде қалды деп есептеледі. Алайда, 15 ғасырға жататын Хайд аббаттығындағы қасиеттер тізімімен байланысты, бұл қолжазбаның кейбір орта ғасырларда Хайд аббаттығында болғанын көрсетеді. 17 ғасырда ол Генри Комптонның иелігінде болды, ол Винчестердегі Сент-Кросс ауруханасының басшысы болған, кейіннен Оксфорд епископы (1674) және Лондон епископы (1675) болды. Епископ Комптон 1713 жылы қайтыс болды, ал қолжазба оның туысы, генерал Хаттон Комптонға, Тауэрдің лейтенантына берілді. Генерал Комптон қолжазбаны Девонширдің 2-ші герцогы Уильям Кавендишке сыйға тартты, ал Британ кітапханасы оны герцогтың ұрпақтарынан сатып алды.
Æthelwold I was Bishop of Winchester from 29 November 963 until his death on 1 August 984, so the manuscript was produced between those dates. The benediction for the Feast of St. Swithun mentions miracles performed by Swithun, which lead H. A. Wilson to conclude that the benediction could not have been composed before the translation of Swithun's relics on 15 July 971. St. Ætheldreda is given a prominence in the manuscript that would indicate that the manuscript was not made until after 970 when Æthelwold had refounded the abbey of Ely, which had been founded by Ætheldreda. R. Deshman has argued that the drawings added to the Leofric Missal (Oxford, Bodleian Library, MS Bodley 579) in about 979 were influenced by the illuminations of the Benedictional of St. Æthelwold, meaning that it was probably produced before 979. The scribe, Godeman, was a monk at the Old Minster at Winchester and may have belonged to the group of monks from Abingdon that Æthelwold placed in Winchester Cathedral to replace the Canons that had been there previously. In 973 Æthelwold placed Godeman in the new foundation at Thorney, either as Æthelwold's representative with Æthelwold being the nominal abbot, or as abbot in his own right. After Æthelwold's death Godeman continued as Abbot of Thorney. The Red Book of Thorney states that Godeman was Æthelwold's personal chaplain. It is assumed that the Benedictional remained at Winchester after Æthelwold's death. However, the binding was reinforced with a 15th century list of relics at Hyde Abbey, which may mean the manuscript was at Hyde Abbey during some part of the Middle Ages. In the 17th century it was in the possession of Henry Compton, who was Master of the Hospital of St. Cross, Winchester, and who later became Bishop of Oxford (1674) and then Bishop of London (1675). Bishop Compton died in 1713 and the manuscript passed to his nephew, Gen. Hatton Compton, Lieutenant of the Tower. General Compton gave the manuscript to William Cavendish, 2nd Duke of Devonshire and it was purchased by the British Library from the Duke's descendants.
Мәтін
Латын тіліндегі мәтінде епископтың діни рәсім кезінде оқыған баталары жазылған. Әрбір литургиялық жыл күні және әрбір әулие мерекесі үшін әртүрлі баталар болған. Қолжазбада үш қасиеттінің – Ведаст, Этельдреда және Свитун мерекелеріне арналған баталар бар, бұл жергілікті мерекелер еді және басқа аймақтан алынған баталық кітаптарда кездеспейтін. Мәтін, Римде папалық қолданыста болған Хадриандық сакраментарийге Аниандық әулие Бенедикт қосымшасынан туындаған «Грегориандық» баталық кітаптың біріктірілген нұсқасы болып көрінеді, сондай-ақ 8 ғасырлық Галлиялық ритуал мәтіні де кірген. Қолжазбада Винчестерде жазылған бірнеше баталар да бар. Этельвольд Бенедиктикациясында кездесетін «гибридтік» мәтін Рамзи Бенедиктикациясында да (Париж, Bibliothèque Nationale, MS lat. 987) кездеседі, оны да Годеман жазған болуы мүмкін. Қолжазбалардың қайсысы түпнұсқа екені белгісіз, бірақ А. Дж. Прескотт Рамзи Бенедиктикациясын Годеман Этельвольдтің басқа жерге жіберу үшін берген нұсқаулары бойынша жазғанын, ал Этельвольд нәтижеге қатты риза болғандықтан өзіне тағы бір көшірме жасағанын айтады. Дэвид Дамвилл гибридтік мәтін Рамзи және Этельвольд баталық кітаптарынан бұрын пайда болғанын дәлелдеді. Дегенмен, бұл гибридтік мәтін 10-11 ғасырларда Англия мен Францияда зор ықпалға ие болды.
The Latin text contains the blessings read by a bishop during mass. Each day in the liturgical year and each saint's feast day had a different blessing. The manuscript contains blessings for the feast of three Saints, St. Vedast, St. Ætheldreda, and St. Swithun which are local feasts and would not have been found in a benedictional from another area. The text seems to be a conflation of a "Gregorian" benedictional which was derived from the supplement by St. Benedict of Aniane to the so called Hadrianum, a sacramentary from Rome that had been in papal use, and an 8th century text of the Gallican Rite. The manuscript also contains several blessings which were composed at Winchester. The "hybrid" text found in the Æthelwold Benedictional is also found in the Ramsey Benedictional (Paris, Bibliothèque Nationale, MS lat. 987), which also may have been written by Godeman. It is not certain which of the manuscripts was the original, although A. J. Prescott has argued that the Ramsey Benedictional was written by Godeman, using instructions given to him by Æthelwold, to be sent elsewhere; and that Æthelwold was so pleased with the result that he had another copy made for himself. David Dumville has argued that the hybrid text actually predates both the Ramsey and Æthelwold benedictionals. The hybrid text, however, was to be very influential in England and France in the 10th and 11th centuries.
Суреттер
102v-дегі Құдай ананың көкке көтерілу мерекесіне арналған миниатюрада Құдай ананың дүниеден өтуі және тәж кигізілуі көрсетілген, соңғысы Батыста бейнеленген алғашқы сурет болуы мүмкін.
The miniature on f. 102v for the Feast of the Assumption, shows the death and Coronation of the Virgin, possibly the first Western depiction of the latter.