Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португал гитарасы (portuguesa guitarra, ɡiˈtaʁɐ puɾtuˈɣezɐ) – екі сымнан тұратын алты қатарға тізілген он екі болат сымнан құралған қыллы аспап. Бұл сағат кілті немесе Престон тюнерлерін пайдаланатын сирек музыкалық аспаптардың бірі. Ол Fado музыкалық жанрымен тығыз байланысты.
Plucked string instrument with twelve steel strings
The Portuguese guitar or Portuguese guitarra (guitarra portuguesa, ɡiˈtaʁɐ puɾtuˈɣezɐ) is a plucked string instrument with twelve steel strings, strung in six courses of two strings. It is one of the few musical instruments that still uses watch key or Preston tuners. It is iconically associated with the musical genre known as Fado.
Тарих
Қазіргі кезде кең таралған португал гитарасы өткен ғасырда едәуір техникалық өзгеріске ұшырады (өлшемдері, механикалық күйлеу жүйесі және т.б.), бірақ оның саптар саны, сымдарды баптау және саусақпен ойнау техникасы осы типтегі аспаптарға тән қасиеттерін сақтап қалды. Португал гитарасы – ортағасырлық цитоледен тараған, оның Португалияда XIII ғасырдан бастап (кейін португал тілінде ‘цитоле’ деп аталған) трубадурлар мен музыканттар арасында және Ренессанс кезеңінде қолданылғандығының куәгерлері бар, бірақ бастапқыда ол сарайдағы дворяндарға ғана арналған. Кейіннен ол кең танымал болды және XVII-XVIII ғасырларда театрларда, мейрамханаларда және шаштараздарда циттерн ойналатындығы туралы мәліметтер табылды. 1582 жылы Филипп де Каверелл Лиссабонға сапар шегіп, оның әдет-ғұрыптарын сипаттады; ол португалдықтардың циттерн мен басқа да музыкалық аспаптарға деген құштарлығын айтады. 1649 жылы Португалия королі Жоау IV-нің Корольдік музыка кітапханасының каталогы жарық көрді, онда XVI және XVII ғасырлардағы шетелдік композиторлардың циттерн музыкасының ең танымал кітаптары жинақталған. Шығармалардың күрделілігі мен техникалық қиындығы Португалияда жоғары білікті орындаушылар болғанын көрсетеді. Алкобаса монастырындағы үлкен мүсін – циттернмен ойнап жатқан періште (шамамен 1680 жыл) португал гитарасының тікелей ата-бабасын егжей-тегжейлі бейнелейді. XVIII ғасырдың бірінші жартысында Рибейру Саншес (1699–1783) Португалияның Гуарда қаласында циттерн сабақтарын алды, ол 1735 жылы Санкт-Петербургтен жіберген хатында бұл туралы айтады. Сол кезеңде циттерннің қолданылуына қатысты басқа да мәліметтер бар, олар сонаталар, минуеттер сияқты репертуарға сілтеме жасайды, бұл репертуар клавесин немесе гитара сияқты басқа аспаптармен ортақ болған. Осы ғасырдың соңында (шамамен 1750 жыл) Португалияда циттерннің жаңа түрі – «ағылшын гитарасы» пайда болды. 1786 жылға қарай ағылшын аспап жасаушысы Симпсон жасаған гитаралар өте танымал болды, сонымен қатар ол сенімді мырыш қорытпасынан жасалған сымдарды да ұсынды. Бұл типтегі циттерн неміс, ағылшын, шотланд және голланд аспап жасаушыларымен жергілікті жағдайға бейімделді және Порто қаласының жаңа саудагер буржуазиясымен ынтамен қабылданды, олар оны үй музыкасының (Hausmusik) ортасында қолданды. Олар «жайсыз Модиньялар», «ұзаққа созылған Минуеттер» және «әдепсіз Лундундар» деп аталатын музыканы орындады. Ағылшын гитарасы XIX ғасырдың ортасында Португалияда және басқа елдерде жеке аспап ретінде жоғалып кетті, бірақ оның португал гитарасына әсері сағат кілтімен күйлеу жүйесі, өлшемі, 6 сымды пайдалану және күйлеу арқылы көрінеді (төмендегі «Күйлеу» бөліміндегі afinação natural (табиғи күйлеу) сипаттамасын қараңыз). Әсіресе XIX ғасырдың ортасынан бастап португал гитарасы жеке аспап ретінде дамыды, ол әртүрлі бұрынғы циттерн түрлерінен пайда болды және Лиссабон әнінің (фадо) сүйемелдеуімен байланысты кең танымал болды. Цитра туралы соңғы егжей-тегжейлі мәлімет 1858 жылы Ж. Ф. Фетистің «The Music Made Easy» кітабында келтірілген. Португал тіліндегі аудармаға циттерн мен сол кездегі «ағылшын» гитарасының ерекшеліктерін (күйлеу, әлеуметтік мәртебе, репертуар және т.б.) сипаттайтын сөздік кіреді. Сымпсонның дизайнын португалдық аспап жасаушылар біртіндеп кеңейтілген корпус, ұзын тақта және кең саусақ тақтасы арқылы өзгертті, оны жалпақ емес, үлкен радиус пайдалану арқылы басқару оңайырақ болды. Португал гитарасы соло музыкасы (гитарарада) үшін де, сүйемелдеу үшін де қолданылады, оны сталь сымды классикалық гитарамен (viola de fado) және кейде контрабас немесе гитара баспен бөліседі. Оның кең репертуары концерттік залдарда және бүкіл әлем бойынша классикалық және әлемдік музыка фестивальдерінде жиі орындалады.
The Portuguese guitar most diffused today has undergone considerable technical modification in the last century (dimensions, mechanical tuning system, etc.) although it has kept the same number of courses, the string tuning, and the finger technique characteristic of this type of instrument. The Portuguese Guitar is a descendant of the Medieval citole, based on evidence of its use in Portugal since the thirteenth century (then known as 'cítole' in Portuguese) amongst troubadour and minstrel circles and in the Renaissance period, although initially it was restricted to noblemen in court circles. Later it became popular and references have been found to citterns being played in the theater, in taverns and barbershops in the seventeenth and eighteenth century in particular. In 1582, Friar Phillipe de Caverell visited Lisbon and described its customs; he mentions the Portuguese people’s love for the cittern and other musical instruments. In 1649 was published the catalogue of the Royal Music Library of King John IV of Portugal containing the best known books of cittern music from foreign composers of the sixteenth and seventeenth centuries, in which the complexity and technical difficulty of the pieces allow us to believe that there had been highly skilled players in Portugal. The angel playing the cittern (c.1680), a sculpture of large dimensions in the Alcobaça Monastery, depicts in detail the direct ancestor of the Portuguese guitar. In the first half of the eighteenth century, Ribeiro Sanches (1699–1783) had cittern lessons in the town of Guarda, Portugal, as he mentions in a letter from St. Petersburg in 1735. In the same period, there is other evidence to the use of the cittern alluding to a repertoire of sonatas, minuets, etc. shared with other instruments such as the harpsichord or the guitar. Later in the century (c. 1750) a new type of cittern, the so called English guittar made its appearance in Portugal. By 1786 those made by Simpson, an English luthier, became highly popular, and it was noted that he could also provide reliable nickel silver strings. There was a type of cittern locally modified by German, English, Scottish and Dutch makers and enthusiastically greeted by the new mercantile bourgeoisie of the city of Porto who used it in the domestic context of Hausmusik practice. This consisted of the "languid Modinhas", the "lingering Minuets" and the "risqué Lunduns", as they were then called. The English guitar disappeared as a separate instrument by the mid 19th century in Portugal as elsewhere, but its influence on the subsequent Portuguese guitar can be seen in terms of the watch key tuning system, size, stringing with 6 strings and tuning see description of the afinação natural (natural tuning) under Tuning below. Especially from the middle of the 19th century, the Portuguese guitar as a separate instrument developed from the various earlier types of citterns came into fashion by its association with the Lisbon song (fado) accompaniment. The last detailed reference to the cítara appeared in 1858 in J. F. Fètis' book The Music Made Easy. The Portuguese translation includes a glossary describing the various characteristics (tunings, social status, repertoire, etc.) of both cittern and "English" guitar of the time. Gradually the Simpson design was transformed by Portuguese luthiers, with a wider body, longer scale length, and a wider fingerboard, made more manageable by using a large radius, rather than a flat fingerboard. The Portuguese guitar is used for solo music (guitarradas) as well as the accompaniment, which it shares with a steel strung classical guitar (viola de fado) and occasional double bass or guitar bass, and its wide repertoire is often presented in concert halls and in the context of classical and world music festivals all around the world.
Модельдер
Португалияда гитараның екі ерекше үлгісі бар: Лиссабон және Коимбра. Екі модельдің арасындағы айырмашылықтар – қабысқаның ұзындығы (Лиссабон гитараларында 445 мм, Коимбра гитараларында 470 мм), корпус өлшемдері және басқа да құрылыстың ұсақ детальдары. Жалпы алғанда, Коимбра моделі Лиссабон моделіне қарағанда қарапайым құрылысқа ие. Көрінетін және ең ерекше айырмасы – Лиссабон моделін Коимбра моделінен кеңірек резонаторлық тақтасымен және көйлекшеге орнатылатын спираль тәрізді безендіруімен (caracol – бұрышқақ) оңай ажыратуға болады, ал Коимбра моделінде мұндай безендірудің орнына көз жасы тәрізді (lágrima) мотив қолданылады. Лиссабон гитаралары көбінесе қысқа және тар мойынға ие. Акустикалық тұрғыдан алғанда, екі модельдің де өзіне тән тембрі бар және олар бір толық тонға дейін ажыратылады: Лиссабон моделі D тонында, жарқырап, дыбысты резонансқа толы қылып береді, ал Коимбра моделі C тонында, қараңғы тембрмен дыбыздайды. Олардың қайсысын таңдау – әр ойнаушының жеке талғамына байланысты. 1905 жылдан бастап шеберлер үлкен португалдық гитаралар жасады (оларды гитарао деп атады, көпше түрі – гитараолар), бірақ олардың саны өте аз болды және үлкен жетістікке жете алмады. Жақында белгілі шебер Гилберто Грасио гитарао жасады, оған гитолао деп ат қойды; бұл аспап, қалыпты португалдық гитараға қарағанда, төменгі және жоғары жиіліктерде кеңірек тембралдық диапазонға ие.
There are two distinct Portuguese guitar models: the Lisboa and the Coimbra. The differences between the two models are the scale length (445 mm of free string length in Lisboa guitars and 470 mm in Coimbra guitars), body measurements, and other finer construction details. Overall, the Coimbra model is of simpler construction than the Lisboa model. Visually and most distinctively, the Lisboa model can easily be differentiated from the Coimbra model by its broader soundboard and the scroll ornament (caracol—snail) that usually adorns the tuning machine, in place of Coimbra's teardrop shaped (lágrima) motif. Lisboa guitars usually employ a shorter and narrower neck profile as well. Acoustically, the models both have a very distinct timbre and are tuned a major second apart, the Lisboa model in D, having a brighter and more resonant sound, and the Coimbra model in C with a darker timbre. The choice between the both of them falls upon each player's preferences. As early as 1905 luthiers were building larger Portuguese guitars (called guitarrão, the plural being guitarrões), seemingly in very small numbers and with limited success. Recently, the famed luthier Gilberto Grácio has built a guitarrão, which he named a guitolão instead; this instrument which allows for a wider timbral range, on the low and the high end, than a regular Portuguese guitar.
Техника
Португал гитарасын ойнау үшін қолданылатын әдістер тарихи түрде фигета және дедилхо деп аталады. Фигета техникасы тек бас бармақ пен көрсету саусақтарымен ойнауды қамтиды және ол Виола да Терраны ойнау үшін қолданылатын техникадан әсер алды. Дедильхо техникасы күрделі бөлімдерді орындау үшін көрсету саусағының жоғары және төмен қағылуына назар аударады. Португал гитарасында ішектер тырнақтың бұрышымен тартылады, ішектермен еттің жанасуынан аулақ. Таңдау қолдың қолданылмаған саусақтары дыбыс тақтасындағы гарда-нагльге, ішектердің астында орналасады. Көптеген ойнаушылар табиғи тырнақтардың орнына әртүрлі материалдарды қолданады; бұл саусаққаптар (унхас) дәстүрлі түрде тасбақа қабығынан жасалған, бірақ бүгінде көбінесе нейлон немесе пластиктен жасалады. Лиссабон саусаққаптары көбінесе тікбұрышты пішіндес, ал Коимбра саусаққаптары тырнақтың табиғи қисығын қайталайды. Техниканың негізгі түрлері – fado maior, fado menor және fado Mouraria. Содан кейін тринадо (үштік әшекей), слайдтар, курс емес, жеке ішектерді таңдау және мелодияны безендіру үшін қарқынды ерекше вибратоны меңгереді. Соңында, фадодан басқа, дәстүрлі виртуоздық шығармалар бар – фадо Lopes және Variaçoes em Re Menor, La Menor, Mi Menor және Si Menor. Жақсы гитарист фадистаның сұраған кез келген тоналдықтағы екі жүзден астам стандартты фадоның кем дегенде жүзін білуі керек.
The techniques employed to play the Portuguese guitar are what are historically called figueta and dedilho. Figueta technique comprises playing solely with the thumb and the index fingers and it was inspired by the technique used to play Viola da Terra. Dedilho technique concentrates on up and down strokes of the index finger to play complex passages. On the Portuguese guitar the strings are picked with the corner of the fingernails, avoiding contact of the flesh with the strings. The unused fingers of the picking hand rest below the strings, on the guarda unhas on the soundboard. Most players use various materials in place of natural fingernails; these fingerpicks (unhas) were traditionally made of tortoiseshell, but today are usually nylon or plastic. While Lisboa unhas are commonly rectangular shaped for a clearer attack, Coimbra unhas tend to follow the natural curve of the fingernail. Technique basics are the fado maior, fado menor and fado Mouraria. Then one masters the trinado (a triplet ornament), slides, picking individual strings (instead of both in a course), and intense characteristic vibrato to embellish the melody. Finally, in addition to the fados, there are traditional virtuosic pieces—the fado Lopes, and Variaçoes em Re Menor, La Menor, Mi Menor and Si Menor. A good guitarrista should know at least a hundred of the over two hundred standard fados in any key requested by the fadista.
Лиссабон
Лиссабон стилінде дәстүрлі түрде Лиссабон гитарасы қолданылады, бірақ бүгінде музыканттардың Лиссабон құбылысына бейімделген Коимбра гитарасын көру жиі кездеседі. Армандиньоның ізімен басқа гитаристер де келді, мысалы, Хайме Сантос, Рауль Нери, Хосе Нунес, Карлос Гонсалвес және Фонтес Роша. 1899 жылы туған Артур Паредес Коимбра қаласындағы маңызды орындаушы болды. Көптеген қазіргі Коимбра гитараларының ерекшеліктері оның жергілікті аспап жасаушылармен байланысына қарай анықталады. Оның ұлы Карлос Паредес виртуоз болды және үлкен танымалдылыққа ие болды, ол халықаралық деңгейде ең танымал португал гитарист болды. Португал гитарасында жазған шығармалары фадо музыкасындағы аспапты дәстүрлі қолданудан асып түседі, оған (және аспапқа) халықтық немесе аймақтық музыкадан жоғары мәртебе береді. Бұл жеке орындаушылық дәстүрді бүгінгі күнге дейін Педро Кальдейра Кабрал, Антонио Чайнхо, Рикардо Роша, Пауло Соарес және жас буынның бірнеше виртуоз гитаристері сияқты көрнекті музыканттар жалғастыруда. Португал гитарасы мен оркестр үшін алғашқы концертті Фернандо Лапа жазды және Пауло Соарес 2003 жылы Коимбрадағы Гил-Висенте театрында Коимбра оркестрімен бірге тұсаукесер өткізді. Педро Анрикес да Силва да португал гитарасы мен оркестр үшін концерт жазды және оны 5 желтоқсан 2017 жылы Стратфорд-Апон-Эйвондағы Стратфорд АртсХауста «Лебедь» оркестрімен бірге тұсаукесер етті. Лиссабондағы көптеген жетекші гитаристер – Марио Пачеко, Луис Геррейро, Хосе Мануэль Нето, Хенрике Леитао, Бруно Чавеиро, Пауло де Кастро, Рикардо Мартинс және Кустодио Кастело – қазір Оскар Кардосо гитараларын қолданады, оларда гитараның артқы жағында кесудің ерекше жаңалығы бар, сонымен қатар Коимбраның сабы бар, бірақ Лиссабон құбылысымен. Бұл суретшілердің виртуоздығы фадо дыбысын түбегейлі өзгертті, ал олардың орындау жылдамдығы таң қалдырады. Роша өте авангардтық шығармалар жазды, ал Пачеко, Кастело және Мартинс гитараларының түпнұсқалары Лиссабонда кең таралған репертуарға айналды, ал Соарестің шығармалары Коимбрада. Көптеген озық орындаушылар Карлос Паредестің қиын шығармаларының кейбірін үйренеді. Марта Перейра да Коста бірінші әйел виртуоз гитарист ретінде танымал болды.
The Lisboa style of playing traditionally utilizes the Guitarra de Lisboa, but today it is increasingly common to see musicians with Guitarra de Coimbra tuned tighter to accommodate the Lisboa tuning. Following in Armandinho's footsteps came other guitarists, such as Jaime Santos, Raul Nery, José Nunes, Carlos Gonçalves and Fontes Rocha. Artur Paredes, born in 1899, was an equally important player in the city of Coimbra. Many of today's Coimbra guitar features can be traced back to his contact with local luthiers. His son Carlos Paredes was a virtuoso and attained great popularity, becoming the most internationally known Portuguese guitar player. His compositions on the Portuguese guitar go beyond the traditional use of the instrument in fado musicianship giving him (and the instrument) a status above folk or regional music. This soloistic tradition has been followed till today by several outstanding musicians such as Pedro Caldeira Cabral, Antonio Chainho, Ricardo Rocha, Paulo Soares, and several other virtuoso guitarists of the younger generation. The first concerto for Portuguese guitar and orchestra was composed by Fernando Lapa and premiered by Paulo Soares in 2003 at the Gil Vicente theatre in Coimbra with the Coimbra Orchestra. Pedro Henriques da Silva also composed his concerto for Portuguese guitar and orchestra, and premiered it on December 5, 2017 with the Orchestra of the Swan at Stratford ArtsHouse in Stratford upon Avon. Many leading guitarristas in Lisboa—Mario Pacheco, Luis Guerreiro, Jose Manuel Neto, Henrique Leitão, Bruno Chaveiro, Paulo de Castro, Ricardo Martins and Custodio Castelo—now use Oscar Cardoso guitarras, which feature the extraordinary innovation of a cutaway in the back of the guitarra, and a Coimbra string length but with Lisboa tuning. The virtuosity of these artists has changed the sound of fado radically, and their speed is extraordinary. Rocha has composed highly avant garde pieces, and the original guitarradas of Pacheco, Castelo and Martins have become common repertoire in Lisboa, as those of Soares have become in Coimbra. Most advanced players will learn some of Carlos Paredes' difficult works. Marta Pereira da Costa has achieved prominence as the first female virtuoso guitarrista.
Португалия музыкасынан тыс
Португал гитарасы халықтық музыканың қайта жандануынан кейін кельт және батыс халық музыкасында шағын рөл атқарды. 1970 жылдары Planxty тобының мүшесі Энди Ирвин өңделген португал гитарасында ойнады. Британдық аспап жасаушы Стефан Собелл 1970-ші жылдардың басындағы қазіргі цитернің жасалуына Лидстегі қолданылған дүкеннен бірнеше жыл бұрын сатып алған португал гитарасын негіз етті. Бірнеше джаз музыканттары да португал гитарасымен жазбалар жасады, олардың ішінде Брэд Шепик бар. Португал гитарасы Sun Kil Moon тобының тұңғыш альбомы Ghosts Of The Great Highway-де ерекше көзге түседі. Yes тобының британдық гитарисі Стив Хоу The Yes Album (1971) альбомынан "I've Seen All Good People", Going for the One (1977) альбомынан "Wonderous Stories", The Ladder (1999) альбомынан "Nine Voices (Longwalker)", Fly from Here (2011) альбомынан "Hour of Need", Heaven and Earth (2014) альбомынан "To Ascend" және The Quest (2021) альбомынан "Sister Sleeping Soul" әндерінде португал гитарасында орындады. Британдық музыкант Крис Хирст португал гитарасында фадо ойнайды, сондай-ақ оны өзінің Quatrapuntal тобымен қазіргі заманғы музыкада да пайдаланады. Бұл фадо мен португалдық Madredeus тобының ықпалымен жасалған, бірақ классикалық музыкамен және басқа да элементтермен үйлестірілген. Израильдік гитарист Зив Тамари "My Promised Land" альбомында португал гитарасын ойнайды.
The Portuguese guitar played a small role in Celtic and western folk music following the folk revival. In the 1970s, Andy Irvine of the band Planxty played a modified Portuguese guitar. British luthier Stefan Sobell based his early 1970s creation of the modern cittern on a Portuguese guitar he'd bought at a used shop in Leeds some years previously. Several jazz musicians have also recorded with the Portuguese guitar, including Brad Shepik. The Portuguese guitar features prominently on Sun Kil Moon's debut album Ghosts Of The Great Highway. British guitarist Steve Howe of the band Yes plays a Portuguese guitar on the songs "I've Seen All Good People" from The Yes Album (1971), "Wonderous Stories" from Going for the One (1977), "Nine Voices (Longwalker)" from The Ladder (1999), "Hour of Need" from Fly from Here (2011), "To Ascend" from Heaven and Earth (2014), and "Sister Sleeping Soul" from The Quest (2021). British musician Chris Hirst plays fado on the Portuguese guitar, and also uses it for contemporary music with his group Quatrapuntal. This takes influences from fado and the Portuguese group Madredeus, but mixes it with classical music and other elements. Israeli guitarist Ziv Tamari plays a Portuguese guitar on his album "My Promised Land".
Португалиялық гитара жасаушылар
Португалиялық гитара жасаушылар дәстүрлі қолөнерді сақтап, әлі де гитара жасауды жалғастыруда. Көптеген отбасылар білімдерін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді. Ең белгілі гитара жасаушылардың ішінде Грасио отбасы, Альваро Феррейра, Таварес отбасы (қазір Канаданың Торонто қаласында тұрады), Кардосо отбасы, әсіресе Оскар Кардосо (оның гитаралары туралы жақында кітап жарық көрді), Антонио Гера, Домингос Мачадо, Фернандо Мейрелес, Антонио Монтейро және Домингос Серкейра бар. Грасио отбасы мен Альваро Феррейраның аспаптары сапа тұрғысынан ең жоғары деңгейде саналады, бірақ оларды табу өте қиын және құны жоғары болуы мүмкін. Антонио Пинто де Карвальоның APC шеберханасы Еуропадағы ең ірілерінің бірі болып табылады және мыңдаған дәстүрлі португалдық ішекті аспаптарды шығарады.
There are many Portuguese guitar makers still building guitars, according to traditional craftsmanship. Many families have passed on their knowledge for generations. Amongst the most notable guitarreiros, or guitar makers, are the Grácio family, Álvaro Ferreira, the Tavares family (now living in Toronto Canada), the Cardoso family—particularly Oscar Cardoso (whose guitarras are the subject of a recent book), António Guerra, Domingos Machado, Fernando Meireles, Antonio Monteiro and Domingos Cerqueira. The Grácio family and Álvaro Ferreira's instruments are usually considered as the pinnacle in terms of quality, although these instruments are very hard to find and can be quite expensive. Antonio Pinto de Carvalho's APC luthiery is one of the largest in Europe, and produces thousands of traditional Portuguese stringed instruments.
Тюнинг
Португалиялық гитарада негізінен қолданылатын тұрпат тарихи түрде афинация до фадо немесе афинация до фадо корридо деп аталды. Ол, мүмкін, 19 ғасырдың басында дамыған, өйткені ғасырдың ортасына қарай Лиссабон фадисталарының көпшілігі оны қабылдаған. Ойыншылардың табиғи тұрпатты қолдануының азаюымен (төменде қараңыз), бұл тұрпат жоғары тонмен, D-де немесе Коимбра тұрпаты ретінде, төмен тонмен, C-де деп аталатын болды. Бұл Лиссабон фадосының көпшілігі гитараларын D-де тұрпаттайтын болса, Коимбрада студенттер Артур Паредестің ықпалымен стандартты практика ретінде C-де тұрпаттағандықтарынан туындады. Дегенмен, екі тұрпаттың арасындағы айырмашылыққа қарамастан, іс жүзінде соңғысы бұрынғысының дыбыстық ережелерін пайдаланатынын атап өту маңызды, себебі ойыншылар do/C-ді re/D деп, D-ді mi/E деп, және т.б. атайды (яғни Коимбра тұрпатындағы португал гитарасы B-flat трубасы сияқты транспозициялық аспапқа айналады, себебі берілген нота концерттік тұрпаттағы нотадан бір саты жоғары нота атауымен аталады). 18 ғасырдың ағылшын гитарасынан мұра етілген табиғи тұрпат 20 ғасырдың бірінші жартысына дейін жиі қолданылды, кейбір 19 ғасырдың соңындағы гитарашылар оған басымдық берді. Ол көбінесе C орнына E тұрпатында тұрпатталды, себебі бұл екі тұрпатты да қолданатын гитарашылар үшін фадо тұрпатына ауысуды жеңілдетті. Бұл тұрпаттың бірнеше нұсқалары да қабылданды, мысалы, afinação natural com 4ª, сондай-ақ afinação da Mouraria, немесе afinação de João de Deus, сондай-ақ afinação natural menor. Табиғи тұрпат және оның нұсқалары көбінесе соңғы ондаған жылдарда қолданылмайды. Сонымен қатар, португалдық баритон гитарасы – Гвитолао бар, ол Коимбра гитарасынан төртінші, Лиссабон гитарасынан бесінші төмен, төменгі G тұрпатына (G, D, E, A, D, E) – afinação de Guitolão тұрпатына дейін тұрпатталған.
The tuning chiefly employed on the Portuguese guitar was historically called afinação do fado or afinação do fado corrido. It was probably developed in the early 19th century, as it was already largely adopted by Lisbon's fadistas by the mid century. With the diminishing use of the natural tuning (see below) by players, this tuning came to simply be called either afinação de Lisboa, when tuned high, in D, or afinação de Coimbra, when tuned low, in C; this stems from the fact that, while most Lisbon Fado players tuned their guitars in D, in Coimbra the students came to tune theirs in C as standard practice, mainly through the influence of Artur Paredes. It is important to note, however, that regardless of the difference in pitch between the two variations of the tuning, in practice, the latter still makes use of the former's aural conventions, as such a do/C is called re/D, a D is called mi/E, etc., by the players (essentially making a Coimbra tuned Portuguese guitar a transposing instrument similar to a B flat trumpet in that a given note is referred to by the note name a whole step higher than the note name that concert pitch conventions would use). The natural tuning, inherited from the English guitar of the 18th century, was also very frequently employed up to the first half of the 20th century, being preferred to the former by some late 19th century players; it was frequently tuned in E instead of C, as this simplified the change between the fado tuning for players who used both. Some variations of this tuning were also adopted, such as the afinação natural com 4ª, also known as afinação da Mouraria, or the afinação de João de Deus, also known as afinação natural menor. The natural tuning and its variations have been for the most part, out of practice for several decades. There is also a Portuguese baritone guitar called Guitolão which is tuned a fourth below the Coimbra guitar and a fifth below the Lisboa guitar, to a low G tuning called afinação de Guitolão (G, D, E, A, D, E).
Нөмірлік
Португалдық гитарада португалдық гитара табулатурасы, үшiншi октавадағы ноталық музыка немесе екеуiнiң бiрлесi қолданылуы мүмкiн. Дедильхо техникасы, меңзер саусағының төменге немесе жоғарыға бағытталған соққысына сәйкес келетін бiрнеше ноталардың үстiне жоғары және төмен бағытталған жебелермен белгiленедi. "i" әрпi меңзер саусағымен (indicador), ал "p" әрпi бас саусағымен (polegar) соққы беру үшiн қолданылады. Ортаңғы саусақ сирек қолданылады, бiрақ "m" (médio) деп белгiленедi. Көптеген виртуоздық Коимбра шығармаларын ноталық музыка түрінде жазуға болады, ал фадолар көбiнесе импровизацияланады және жақсы гитарист орындауы үшiн музыка қажет емес. Оқыған гитарист әр нақты фадоға арналған аккордтық прогрессияны өзiнiң бiлуi керек, ол фадистаға жауап беруде импровизациялауға мүмкiндiк бередi. Бұл дағдыны дәстүрлi түрде жас музыканттар тәжiрибелi гитаристпен ансамбльде ойнау арқылы меңгерген, бiрақ тек 2000 жылдардың басында ғана алғашқы фадо мектебi құрылып, импровизациялық стильді жазбаша нұсқамен бiрге ресми түрде оқыту басталды.
The Portuguese guitar can use Portuguese guitar tablature, sheet music in treble, or a combination of both. The dedilho technique is notated with up and down arrows over multiple notes corresponding to a downstroke or upstroke of the index finger. An "i" is used to indicate a stroke with the index finger, or indicador, and a "p" is used for the thumb, or polegar. The middle finger is rarely used but notated with an "m" for médio. While one can find many virtuosic Coimbra pieces written out as sheet music, fados are generally improvised and require no music for a good guitarrista to play. The chord progression to each specific fado should be innately understood by the studied guitarrista which allows for ease of improvisation in responding to the fadista. While this skill has traditionally been acquired by younger players playing alongside a more advanced guitarrista in an ensemble, it was only in the early 2000s that the first fado school had been established to formally teach the improvisational style alongside the written version.