Кіріспе
Әлемдегі алғашқы әскери металл патрондық қайталайтын мылтығы.
Спенсер қайталайтын мылтықтары мен карабиндері 19 ғасырдағы американдық рычагты әрекет ететін атыс қарулары, оларды Кристофер Спенсер ойлап тапқан. Спенсер – әлемдегі алғашқы әскери металл патрондық қайталайтын мылтығы, және 1860 мен 1869 жылдар аралығында АҚШ-та Спенсер қайталайтын мылтық компаниясы және Бернсайд мылтық компаниясы 200 000-нан астам данасын өндірді. Америка Азамат соғысы кезінде Одақ армиясы, әсіресе атты әскер, Спенсер қайталайтын мылтығын қабылдады, бірақ ол сол кезде қолданылып жүрген стандартты, оқ ауыстыратын мылтықтарды толығымен алмастырмады. Алғашқы қолданушылардың бірі Джордж Армстронг Кастер болды. Спенсер карабині – атты әскерге арналған, қысқарақ және жеңілдетілген нұсқасы.
Дизайн
Спенсер – Кристофер Спенсердің 1860 жылы жасаған, рычагтық механизммен қайта зарядталатын мылтығы. Ол тасымалдағышқа орнатылған құлайтын брекблокты пайдаланады. Оқ ату күші брекблоктың арт жағындағы қабылдағышпен шектеледі. Жүктеу рычагын итеру брекблоктың құлауына себеп болады. Брекблок қабылдағыштан босағаннан кейін, тасымалдағыш төмен қарай "қозғалып", камерадан қолданылған патронды шығарып, астыңғы түтікшелі дүкеннен жаңа патронды жинап алады. Рычагты жабу жаңа патронды камераға жіберіп, брекблокты жабылу үшін тік көтереді. Спенсердің тоқмашысы әрбір зарядтау циклынан кейін қолмен қайта іске қосылуы керек. Спенсер бастапқыда .56 56 Spencer крайлы патронына арналған карабин ретінде жасалған. Спенсердің дүкені жеті патронға арналған. Ол артқы тақтан серіппелі жиынтықты шығарып толтырылады. Патрондарды жеке-жеке салуға болады; алайда, Эрастус Блейксли әрқайсысы жеті патронды цилиндрлерден тұратын патрон жәшігін ойлап тапқан. Бұл цилиндрлерді дүкен түтігіне жылдам құюға болады. Кейінгі патрон белгілеулерінен айырмашылығы, Спенсер .56 56 патронында бірінші сан патронның жиегінің алдындағы диаметрін, ал екінші сан патронның аузындағы диаметрін көрсетеді; нақты оқтың диаметрі болды. Патрондар қара ұнтақпен толтырылды және .56 52, .56 50, сондай-ақ .56 46 түрінде де қол жетімді болды, ол бастапқы .56 56 патронының мойын қысқартылған нұсқасы еді. Патронның ұзындығы механизмнің мөлшерімен шамамен шектелген. Кейінгі калибрлер кішірек диаметрлі, жеңіл оқтарды және бастапқы .56 56 патронынан гөрі қуаттырақ және ұзаққа оқу үшін үлкен ұнтақ мөлшерін пайдаланды, ол сол кездегі .58 калибрлі ұңғылы мылтыққа шамамен тең қуатты болды, бірақ .50–70 және .45 70 сияқты басқа ерте патрондардың стандарттарына сәйкес жеткіліксіз қуатты болды.
Америка Азаматтық соғысы
Спенсер өзінің жаңа мылтығын Америка Азаматтық соғысы басталғаннан кейін қабылдауға ұсынғанда, Соғыс қару-жарақ департаментінің пікірі бойынша, сарбаздар қайталанатын мылтықтармен тым тез атып, оқ-дәріні ысырап етеді, сондықтан мұндай қарулардың ешқайсысы үшін үкіметтік келісімшарт жасалмады. (Дегенмен, олар сол кездегі көптеген атыс қарулары сияқты бір рет атылатын, бірақ стандартты мылтықтардан қысқа, сондықтан атты әскерлерге арналған қару ретінде қолайлы болатын, бір оқпен атуға арналған мылтықтарды қолдануға ынталандырды.) Олардың қорқуының себебі – армияның логистикалық жүйесі майданға жеткілікті оқ-дәрі жеткізе алмайды, себебі ондаған мың сарбазды жүздеген шақырым қашықтыққа жеткізу үшін де жеткілікті оқ-дәрі тасымалдау қиын болды. Еселеп атуға қабілетті қаруға үлкен логистикалық жүйе қажет болар еді, бұл бұрыннан жүктеліп алған темір жолдарға және ондаған мың қашырларға, вагондарға және вагондарды күзетушілерге қосымша жүктеме салатын еді. Оның бірлігінің құны (1861 жылғы үлгідегі Спрингфилд мылтығынан бірнеше есе қымбат) да кедергі болды. Бірақ 1863 жылдың шілдесінде Геттисберг шайқасынан кейін Спенсер президент Авраам Линкольнмен кездесуге мүмкіндік алды, ол оны Ақ үйдің ауласында атыс көрсетуге шақырды. Линкольн қарудың қуатына қатты әсер етіп, генерал Джеймс Вулф Риплиге оны өндіріске қабылдауды бұйырды. Рипли бұйрыққа бағынбай, бұрынғы бір оқпен атуға арналған мылтықтарды пайдалануды жалғастырды, сол жылы ол Орднанс департаментінің басшысы қызметінен алынды. Конфедераттар кейде осы қару мен оқ-дәріні қолға түсірді, бірақ мыс тапшылығынан оқ-дәрі шығара алмады, сондықтан оның қолданылуы шектеулі болды. Пайдаланудың алғашқы көрнекті мысалдары Гувердің саңылауындағы шайқас (онда полковник Джон Т. Уайлдердің «Жылдам бригадасы» атты жаяу әскері қайталамалы мылтықтардың атыс күшін тиімді көрсетті) және Геттисбург науқаны болды, онда Мичиган бригадасының екі полкі (бригадир генерал Джордж Армстронг Кастердің басшылығымен) оларды Ганновер шайқасында және Шығыс кавалерия алаңында алып жүрді. Соғыс барысында Спенсерді көптеген одақтық атты әскер және атты жаяу әскер полктері қолданды, бұл Одақ әскеріне қарсыластарынан атыс күші артықшылығын берді. Нэшвилл шайқасында Миссисипи әскери бөлімінің кавалерия бастығы генерал-майор Джеймс Х. Уилсонның басшылығымен Спенсермен қаруланған 9000 атты жаяу әскер генерал Худтің сол жақ фланкінен айналып өтіп, арт жағынан шабуыл жасады. Президент Линкольнның қатылушысы Джон Уилкс Бут тұтқындалған және өлтірілген кезде Спенсер карабинімен қаруланған еді. Спенсер соғыс жағдайында өте сенімді екенін көрсетті, минутына 20-дан астам оқ атуға қабілетті. Стандартты тұмсықпен зарядталатын мылтықтармен салыстырғанда (минутына 2-3 оқ), бұл маңызды тактикалық артықшылықты білдірді. Алайда, жоғары ату жылдамдығынан тиімді пайдалану үшін тактикалық әдістер әлі әзірленбеген еді. Сол сияқты, қосымша оқ-дәрі тасымалдауға логистикалық жүйе де жеткілікті дайын болмады. Олар сондай-ақ түтіннің көп мөлшері салдарынан жауды көру қиын екеніне шағымданатын, бұл таңқаларлық емес, себебі тіпті тұмсықпен зарядталатын мылтықтардан шыққан түтін де бүкіл полктарды, тіпті дивизияларды тым тыныш күндері қалың тұманға тұрғандай соқыр ететін еді. Спенсердің бір артықшылығы – оның оқ-дәрісі су өткізбейтін және берік болды, Вильсонның рейді сияқты ұзақ сақтау кезінде де тұрақты шабуылдарға төтеп бере алды. Әңгімеге сүйенсек, жабдықтау вагондарында тасымалданған барлық қағаз және зығыр Sharps оқ-дәрілері ұзақ сақтағаннан кейін пайдасыз болып шықты. Спенсер оқ-дәрісі жаңа металл корпустың технологиясының арқасында мұндай мәселеге тап болған жоқ. 1860 жылдардың соңында Спенсер компаниясы Фогерти мылтық компаниясына, содан кейін Винчестерге сатылды. Көптеген Спенсер карабинтері кейіннен Францияға сатылды, онда олар 1870 жылы Франко-пруссия соғысында қолданылды. Спенсер компаниясы 1869 жылы банкрот болғанмен, оқ-дәрілері АҚШ-та 1920 жылдарға дейін өндірілді. Кейіннен көптеген мылтықтар мен карабинлер ортадан атылатын, .50 70 мыстан жасалған патрондарды қолдануға бейімделді. Бастапқы үлгідегі атушы оқ-дәрілерін әлі де арнайы нарықта табуға болады.
Американың түпкүлдік тұрғындарына қарсы қолдану
Аргентина 1865 және 1869 жылдар аралығында 500 карабин сатып алды. Олар Аргентинаның ат әскеріне (әсіресе Президенттің эскорт эскадрильясына) және бірнешеуі Әскери-теңіз күштеріне берілді; сондай-ақ, олар жергілікті халыққа қарсы қолданылды. 1867 жылы жабдықтау бөлімінің бригадир генералы Джеймс Ф. Руслинг, жаңа батыс аймақтарын бір жылдық сапардан кейін аралап шыққан соң, атты әскерге тек атты үнді шабуылдарына қарсы карабин қолдануды ұсынды. 1868 жылдың қыркүйегінде майор Фредерик А. Форсайт ардагерлердің шағын тобын, "элиталық атты шабуыл және қуғын тобын" басқарды және Роман Нос басқарған шайендердің көптеген жауынгерлерімен қақтығысты. Бұл шайқас Бичер аралы шайқасы деп танылды. Форсайттың тобы Спенсердің қайта зарядталатын карабиндерімен және 150 дана .56-50 Спенсер патрондарымен қаруланды. Форсайт және оның әскері одан әлдеқайда көп күштің шабуылын тойтарып, кері шегіндіре алды. Бұл, бастысы, "жеті оқты Спенсер карабиндерінің жылдам атыс қуатына" байланысты болды. 1870-1871 жылдары Чилидің ат әскері бұл мылтықтарды қабылдады, бұл Чилимен соғысқан Мапуче тайпасымен әскери теңсіздікті күрт арттырды. Мысалы, 1871 жылдың 25 қаңтарында Килапанның жауынгерлері Чилидің ат әскеріне шабуыл жасады, онда Мапуче жауынгерлері найза мен арқанмен қаруланған еді. Мапучелер екінші рет оқ атылатынын күтпегендіктен, үрейге түсті, және олардың арасында көп шығын болды.
Cheyenne warriors led by Roman Nose. The battle is known as the Battle of Beecher Island. Forsyth's band was armed with Spencer repeating carbines and 150 rounds of .56 50 Spencer cartridges. Forsyth and his men were able to hold off and turn away a vastly larger force. It is claimed that this was largely due to the "rapid firepower of the seven shot Spencer carbines." In the summer of 1870–1871 Chilean cavalry adopted the rifles, a change that substantially increased military disparity with the indigenous Mapuche who were at war with Chile. An example of this was Quilapán's warriors' attack on Chilean cavalry on January 25, 1871, when mounted Mapuche warriors were armed with spears and bolas. The Mapuches panicked as they did not expect a second round of shots, and casualties among them were high.