Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық журналист және пастор
American journalist and minister
Пьер ван Паассен (7 ақпан 1895 – 8 қаңтар 1968) – голланд-канадтық америкалық журналист, жазушы және унитариандық пастор. Ол Нидерландтың Горинхем қаласында дүниеге келген, содан кейін 1914 жылы ата-анасымен бірге Канадаға көшіп кеткен. Семинарияға түскеннен кейін Альбертаның шеткері аймағындағы русиндерге миссионер болып қызмет етті, медициналық көмек көрсетуге де қатысты. 1917 жылы теологиялық мектепті тастап, Бірінші дүниежүзілік соғыста Канада армиясының құрамында Францияда жаяу әскер және сапер болып қызмет етті. 1921 жылы «Торонто глобус» газетінде журналист болып жұмыс істеді, бір жылдан кейін АҚШ-қа көшіп, «The Atlanta Journal Constitution» үшін синдикаттық баған жаза бастады. 1924 жылдан 1931 жылға дейін Ван Паассен Парижде орналасқан «New York Evening World» газетінде шетелдік тілші және колоннашы болып жұмыс істеді. Газет жабылуынан кейін «Торонто Стар» газетінің шетелдік тілшісі болды. Ван Паассен голланд, француз, ағылшын және русин тілдерін (украин тіліне жақын тіл, оның арқасында көптеген орыстармен сөйлесе алды) білді, кейіннен еврей тілін үйренді. Ол Таяу Шығыстағы арабтар, британдықтар, еврейлер және француздар арасындағы қақтығыстар, сондай-ақ Африкадағы құл саудасы және Солтүстік Африка мен Африка мүйізіндегі отаршылдық мәселелер туралы хабарлау арқылы танымал болды. Ол Бенито Муссолинидің Итальян-Эфиопия соғысы, Испания азаматтық соғысы және басқа да еуропалық және отаршылдық қақтығыстар туралы баяндады.
Pierre van Paassen (February 7, 1895 – January 8, 1968) was a Dutch–Canadian American journalist, writer, and Unitarian minister. He was born in Gorinchem, Netherlands, then emigrated with his parents to Canada in 1914. After entering a seminary, he served as a missionary to Ruthenian immigrants in the Alberta hinterland, where he helped with medical work. In 1917 he left theological school to serve with the Canadian army in France in World War I as an infantryman and sapper. In 1921 he became a journalist with the Toronto Globe, and a year later moved to the U. S. and began writing a syndicated column for The Atlanta Journal Constitution. From 1924 to 1931, Van Paassen worked as a foreign correspondent and columnist for the New York Evening World, based in Paris. After the World folded, he became a foreign correspondent for the Toronto Star. Van Paassen spoke Dutch, French, English, and some Ruthenian (a language similar enough to Ukrainian that it allowed him to converse passably with many Russians), and later learned Hebrew. He gained fame reporting on the conflicts among Arabs, British, Jews and French in the Middle East, as well as on the ongoing African slave trade and colonial problems in North Africa and the Horn of Africa. He reported on Benito Mussolini's Italo Ethiopian War, the Spanish Civil War and other European and colonial conflicts.
Журналистік мансап
Газеттер оны негізінен жазуға шақырған, көбінесе уақытша болатын, адамдар туралы қызықты жаңалықтардан өзге, ван Паассеннің өрістегі көптеген жеке тәжірибелері американдық оқырмандарға еуропалық ішкі дау-дамаылдың және соғыстар аралығындағы еуропалық отаршылдық державалардың шетелдегі әрекеттерінің көбінесе қатал салдарларын жеткізді. 1925 жылы Палестинаға жасаған алғашқы сапарынан бастап, ол аймақтың ауыл шаруашылығы мен өнеркәсібін жақсартуға тырысқан ерте еврей иммигранттарының еңбегін көріп, оларға құрметпен қарады. Кейіннен ол Америкадағы еврей емес бірінші жазушылардың бірі болып, Палестинада еврей ұлттық ошағын құру науқаны туралы жағымды жазды және одан кейін де сионизмді қолдады. Бірақ негізінен, Ван Паассен – христиан демократиялық социалист болды, ол өзінің «Өміріміздің күндері» атты автобиографиясында айтқандай, қарапайым адамдар үшін әділдік күресіне үнемі бейілді болды. Ол 1920-жылдардан бастап Италия, Германия және Франциядағы фашизмге қарсы күресті, 1933 жылдың наурыз айының соңында Дахау концлагерінде он күн тұтқын ретінде отыруы осыны күшейтті. Оның тілшілік қызметі «Пьер Лавальдың Франциядан, Жозеф Геббельстің Германиядан және граф Чианоның Эритреядан қууына» әкелді. 1933 жылы Ван Паассен Иерусалимдегі танымал ислам қасиетті орны – Қабырға күмбезіне жасырын түрде сапар жасады. Оған британдық барлау офицері ілесіп, олар екеуі де арабша көріну үшін беттері мен қолдарын күйдірілген пробкамен бояды. Олар «хаждар» сияқты көріну үшін ұзын ақ киім киді. Олардың жасырынуы қажет болды, себебі сенбеушілерге Ислам әлеміндегі ең қасиетті орындар саналатын жерлерге кіруге рұқсат берілмеген (әлі де рұқсат берілмейді). Олардың сапарының мақсаты – сол кездегі британдықтардың басқаруындағы Палестинадағы саяси жағдайға байланысты муллалардың уағыздарын тыңдау арқылы радикалды қозғалыстың ішкі жайын білу болды. Үш жылдан кейін Ұлы көтеріліс басталды. Бұл саяси зорлық-зомбылықтың күшеюінің бір бөлігі Иерусалимнің бас мүфтиі Мұхаммед Әмин әл-Хусейнидің жоспарымен жасалды, оны Ван Паассен 1929 жылы Палестинадағы еврейлерге қарсы қанды көтеріліске ұлтау салғаны туралы сұраққа алып, әңгімелескен.
In addition to his popular storytelling in the frequently ephemeral human interest stories that the papers principally hired him to write, van Paassen's many other personal accounts from the field brought home to American readers the often harsh results of European internal turmoil and of the foreign adventures of the interwar European colonial powers. From his earliest travels to Palestine in 1925, he saw and developed a regard for the work of the early Jewish immigrants to improve the area's agriculture and industry. Later he became one of the first non Jews in America to write favorably about the campaign to establish a Jewish national home in Palestine, and remained a Zionist supporter afterwards. But fundamentally, Van Paassen was a Christian Democratic Socialist concerned, as he put it in his autobiographical Days of Our Years, with the enduring struggle for justice for ordinary individuals. He was a staunch opponent of fascism in Italy, Germany and France from the 1920s, reinforced by the ten days he spent as a prisoner in the Dachau Concentration Camp in late March 1933. His activities as a correspondent brought "expulsion from France by Pierre Laval, from Germany by Joseph Goebbels and from Eritrea by Count Ciano." In 1933 Van Paassen traveled incognito to the Dome of the Rock, a famous Islamic shrine in Jerusalem. He was accompanied by a British Intelligence officer, and both smeared their faces and hands with burnt cork to give them an Arab appearance. They also wore long white garments to give them a "Hadjihs" appearance. Their evasiveness was a necessity, for nonbelievers were (and still are) not allowed in areas that are considered to be the holiest places in the world of Islam. The purpose of their venture was to get an inside look at the radical movement by listening to what the Mullahs were preaching in regards to the political turmoil that was taking place in then British controlled Palestine. Three years later The Great Uprising took form. This redoubled political violence was in part planned by the Grand Mufti of Jerusalem, Mohammad Amin al Husayni, whom Van Paassen had interviewed in 1929 about his incitement of the bloody uprising that year against the Jews in Palestine.
Өмірбаяндар
Ван Паассеннің 1939 жылы жарық көрген «Біздің жылдардың күндері» атты автобиографиясында ол бұрынғы газеттерінде айта алмаған көптеген оқиғаларды егжей-тегжейлі баяндаған. Бұл кітап АҚШ-та шамамен екі жыл бойы бестселлер болды. «Еуропаның осыншалықты жалпы тапсырмасы бар бір ғана елінен шеттетілуге мен мүдделі болмағандықтан, Еуропадағы барлық жаңадан пайда болған цензураның жақсы жағында қалу маған пайдалы болды. Сондықтан, мен зерттеген немесе көрген көптеген нәрселер туралы хабарлама берілмеді. Мысалы, 1928 жылы Румыния мен Болгарияның реакциялық үкіметтерінің халық қозғалыстарын басу әдістері туралы – Болгарияда осы жылы он екі мың шаруа мен жұмысшы қаза тапты – мен бір сөз де айта алмадым. Полиция біздің әр қадамымызды қадағалап отырды. Бас редактор Джон Теннант бірнеше рет мені соғысқа жіберілмегенім туралы ескертті. Ол сондай-ақ Болгариядағы осы қорқынышты оқиға туралы сенімді дереккөзден ешқандай растау жоқ екенін айтты. Жергілікті агенттіктердің тілшілері бірде-бір сөз жіберген жоқ. Сондықтан мен де үндемедім. Бұл жалғыз саясат еді. Джордж Селдес, Сэмюэл Спивак, Дэвид Дарра Гедье және мен сияқты тілшілер, егер біз сөйлесек, біздің жұмысымызда да, орналасқан елдерде де ұзаққа созылмайтынымызды тез түсіндік». Ван Паассен 1947 жылы АҚШ азаматы болды. 1964 жылы жарық көрген «Күндерімізді санау» атты кітабында Ван Паассен «Біздің жылдардың күндері» кітабында қамтылған көптеген тақырыптарды, әсіресе Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы Еуропа империяларының маневрлерін одан әрі зерттеді. Кітап АҚШ соғысқа кіргеннен кейінгі Ван Паассеннің есебін аздап кеңейтеді, бірақ оның соғысқа дейінгі өмірі, саяхатшы тілші ретіндегі қызметі туралы көптеген мәліметтерді қамтиды. Ван Паассеннің Кеңес Одағының әлеуетіне қатысты көзқарасы 1939 және 1941 жылдар аралығында өзгерген сияқты, ол 1920 және 1930 жылдардағы жазбаларына қарағанда Ресей туралы аз және үмітсіз жазады. Кітаптарында Ван Паассен қатаң тарихшы емес, бірақ ол жазған қақтығыстарға қатысушылармен тікелей кездесулерден алынған айқын оқиғаларды пайдаланды. 1929 жылғы Палестина көтерілісі кезінде, оның қазалар туралы баяндамасы муфтидің мәлімдемелеріне де, жергілікті британдық шенеуніктердің баспасөз хабарламаларына да қайшы келгеннен кейін, ол бірнеше қастандыққа ұшырады, соңғысынан кейін капитан Сондерс сұрады: «Сонымен қатар, бұл нәрселер сізге неге болады? Мен сіздің әріптестеріңізден ешқандай шағым алмадым». Осыдан кейін ол Үкімет үйінде «ұнатпайтын тұлға» болып саналды, бірақ «Менің кінәм ештеңені де ақиқат деп қабылдамауым болды деп ойлаймын, мен бәрінен сұрақтар қойдым» деп мәлімдеді.
Van Paassen's autobiography, Days of Our Years, published in 1939, detailed many events that he could not mention in his earlier newspaper reports. It was the bestselling nonfiction book in the United States for almost two years. "Since I could not afford to be excluded from a single European country with so general an assignment, it was in my interest to remain on the good side of all the nascent censorships in Europe. Hence many things I investigated or saw remained unreported. For example, in 1928 [about] the methods of the reactionary governments of Rumania and Bulgaria in suppressing popular movements twelve thousand peasants and workers had been slain in Bulgaria alone that year I could not send out a word. The police dogged our every footstep The managing editor, Mr. John H. Tennant, warned me more than once that I had not been sent over on a crusading mission. He added, moreover, that there was no confirmation from any reliable source on that horrible business in Bulgaria. The local agency correspondents had not sent a word. So I, too, remained silent. It was the only policy. Correspondents like George Seldes, Samuel Spivak, David Darrah Gedye, and myself discovered only too soon that if we did speak out, we did not last very long, either in the countries in which we were stationed or in our jobs." Van Paassen became a US citizen in 1947. In his 1964 book To Number Our Days, Van Paassen wrote more about many of the same subjects he covered in Days of Our Years, especially the maneuvers of pre World War II Europe's empires. The book only slightly extends Van Paassen's account after the US entering the war, but includes much about his pre war life as a roving correspondent. Van Paassen's views of the potential of the Soviet Union appear to have changed between 1939 and 1941, and he writes less about Russia and less optimistically about it than in his writings of the 1920s and 1930s. In his books, Van Paassen was not a rigorous historian but used vivid accounts often taken from first hand encounters with participants in the conflicts about which he wrote. During the 1929 Palestine uprising, after his reporting on the massacres contradicted both the Mufti's statements and local British officials' news releases, he became the target of several assassination attempts, after the last of which a Captain Saunders pointedly asked, "Moreover, why do these things happen to you? I have received no complaints from your colleagues of the press in Jerusalem." Subsequently, he became persona non grata at Government House, but insisted that "I believe my offense was that I took nothing for granted I questioned everybody "