Кіріспе

Джон Д. Спрекселс құрған АҚШ темір жолы – Сан-Диего және Аризона темір жолы, бұл кәсіпкер Джон Д. Спрекселс құрған және сол кездегі инженерлердің күшті логистикалық қиындықтарға байланысты "Қол жетпес темір жол" деп атаған, АҚШ темір жолының қысқа желісі еді. Ол Сан-Диего қаласын (батыс терминалы) Эль-Центро қаласымен (шығыс терминалы) байланыстырды, мұнда жолаушылар Оңтүстік Тынық мұхитының трансконтиненталдық бағыттарымен қарым-қатынас жасай алатын болды, бұл бұрын Лос-Анджелес немесе Риверсайд арқылы солтүстікке сапарлау қажеттілігін жойды. Компанияның жарғысы 1906 жылдың 14 желтоқсанында бекітілді, ал құрылыс жұмысының басталу салтанаты келесі жылдың қыркүйегінде өтті. Сан алуан кешігулер (соның ішінде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі үкіметтің араласуы) желінің аяқталуын 1919 жылдың 15 қарашасына дейін ықпалдастырды. Табиғи апаттар мен диверсия салдарынан жолға келген зиян компанияға зор қаржылық қысым көрсетті, ал 1932 жылы Спрекселс мұрагерлері теміржолдағы үлестерін Оңтүстік Тынық мұхитына сатты, ол теміржолдың атауын Сан-Диего және Аризона Шығыс темір жолы (SD&AE) деп өзгертті.

Тарих

Компания 1906 жылдың 14 желтоқсанында тіркелді, ал 1907 жылдың 7 қыркүйегінде Сан-Диего қаласындағы Мейн және 26-шы көшелердің қиылысында құрылыс жұмысын бастау рәсімі өтті. Құрылыс жұмыстарының кешігуі, мексикалық революционерлердің шабуылдары және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үкіметтің араласуы құрылыстың аяқталуын 1919 жылдың 15 қарашасына дейін ықпалдастырды, сол кезде Джон Спрекельс «алтын қазықты» қақты. SD&A арқылы алғашқы жолаушылар пойзы 30 қараша күні таңертең Камподан шығып, 1919 жылдың 1 желтоқсанында желінің ресми ашылуына орай Эл-Сентродан Сан-Диего қаласының орталықтағы Юнион вокзалына дейін толық жүріп өтті. 146,4 миль (236 км) жолдың жалпы құрылыс құны шамамен 18 миллион доллар немесе бір мильге шамамен 123 000 долларға бағаланды; бастапқы есеп 6 миллион доллар болған. Каризо шатқалы арқылы өтетін 18 шақырымдық бөлігі (ішінде 4080 метрлік туннельдер бар, барлығы 17) құрылысына 4 миллион доллардан астам қаражат жұмсалды; ал жол бойындағы 5 шақырымдық туннельдер (барлығы 21) тағы 1,8 миллион доллар тұрды. Сонымен қатар 4 шақырымға жуық көпірлер мен галереялар салынды. Жолдар Сан-Диего қаласының оңтүстігінен шығып, Сан-Исидродан АҚШ-Мексика шекарасын кесіп өтті. Одан әрі сызық шығысқа қарай Тихуана арқылы өтіп, солтүстік-шығысқа қарай Текате арқылы жүріп, шекарадан Кампо қаласына қайта оралды. Мексика арқылы өтетін 72 шақырымдық учаскені салу және күтіп ұстау үшін SD&A мексикалық үкіметтің тапсырысы бойынша Ferrocarril Tijuana y Tecate, S. A. de C. V. компаниясын құрды. Кампоның шығысында жол Кловер Флэтс арқылы, Жағалау жотасынан (биіктігі 3660 фут) өтіп, содан кейін құрылысшылардың ең үлкен қиындығы – әсем, бірақ қауіпті Каризо шатқалынан төмен түсті. SD&A желісі Силиде аяқталғанымен, пойызды жүргізу құқығы темір жолға Эл-Сентроға дейін және оңтүстікке қарай Калексикоға дейін пойыз жүргізуге мүмкіндік берді. Филиалдар орталықтан солтүстікке және шығысқа қарай Лейксайд қауымдастығына дейін созылып, Сан-Диего шығанағын айналып, Коронадо Хайтс, Коронадо және Солтүстік аралдарын қамтамасыз ететін жеке желіге жалғасты. Күшті жаңбырлар, көшкіндер және өрттерден желіге келген зиян темір жолға қаржылық жағдай жасады, сондай-ақ Мексикамен шекараның жабылуы да. Өнеркәсіптік жұмысшылармен болған қақтығыстар вандализмге әкелді. 1932 жылы қаржылық қиындықтар Спрекельс мұрагерлерін фирмадағы үлестерін 2,8 миллион долларға Оңтүстік Тынық мұхитына сатуға мәжбүр етті, ол темір жолды Сан-Диего және Аризона Шығыс темір жолы (SD&AE) деп атады.

Уақыт шкаласы

1873: Техас және Тынық мұхиты темір жолы «1873 жылғы дағдарыс» кезінде Сан-Диего мен Шығыс арасында тікелей темір жол байланысын орнатуға тырысып, сәтсіз аяқтады. 1905 ж. Сан-Диего және Шығыс темір жолы (SD&E) Аризонаға жоспарланған темір жол желісінің жобасын зерттеді, бірақ құрылысты бастамас бұрын таратылды. 1906 жылдың 14 желтоқсанында Джон Д. Спрекельс Сан-Диего және Аризона теміржол компаниясын (SD&A) құрып, Сан-Диего мен Эль-Центро арасында 148 миль (238 км) созылатын жол салуға кіріседі деп хабарлады. Спрекельс жобаны құпия қаржыландыру үшін Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолымен (SP) келісім жасасты (иронияға орай, кейін Спрекельс Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының монополиялық саясатын қатаң сынап, газеттері арқылы компания мен оның басшыларын айыптады). 1907 жылдың 7 қыркүйегінде SD&A құрылысының салтанатты жиыны Сан-Диего қаласының орталығында, 26-шы көше (қазіргі Дьюи көшесі) мен Мейн-стриттің қиылысында өтті. Жаңа жолдың бағыты ішінара бұрынғы SD&E жүргізген зерттеулерге сәйкес келеді. 1909 ж. Мексика үкіметі SD&A-ға Тихуана және Текате теміржол компаниясын құруды бұйырды, ол 44 миль (71 км) Мексика теміржолының учаскесіне 99 жылға жалға алу құқығын алады. 1910 жылдың 29 шілдесінде SD&A-ның алғашқы жолаушылар пойзы Мексикаға кірді. 1911 ж. Мексика революционерлері SD&A құрылыс бригадаларына шабуыл жасап, солдаттар мен жабдықтарды тартып алмақ болып, телефон сымдарын кесіп тастады. 1916 ж. «Ұлы су тасқыны» бірнеше теміржол учаскелерін қиратты. Бірінші дүниежүзілік соғыс теміржол құрылысына қажетті материалдардың құнын 50-150 пайызға дейін өсірді. 1917 ж. АҚШ федералды үкіметі барлық теміржолдарды мемлекеттік басқаруға алып, соғысқа қажетті ресурстарды сақтау мақсатында SD&A құрылысын тоқтатты, бірақ кейіннен Спрекельске SD&A әскери мақсаттарға қызмет ететініне байланысты ерекше рұхсат берді. SD&A қиын жағдайдағы Сан-Диего және Оңтүстік-Шығыс теміржолын (SDSR) өзіне қосып алды, оның бу локомотивтері мен газ-электрлік вагондарын басқаруды өз мойнына алды. Сан-Диего электр теміржолы (SDERy) Chula Vista қаласына қалалық желідегі қызметін жалға алу шарты бойынша жалғастырды. SD&A және SDERy арасындағы байланыс ретінде қызмет еткен, өткен жылғы су тасқынынан зақымдалмаған SDSR жолдарының қалған бөлігі жүк тасымалын алмасуға мүмкіндік берді. 1919 жылдың 15 қарашасында «алтын шеге» қағылып, SD&A құрылысы 18 миллион долларға (бастапқы есептеулерден үш есе қымбат) аяқталды. 1919 жылдың 1 желтоқсанында алғашқы жолаушылар пойзы ресми ашылу салтанатына қатысу үшін Эль-Центродан Сан-Диегоға келді. 1919 жылдың 10 желтоқсанында Чикагоға Пульман вагондарымен қызмет басталды; вагондар Юмада Оңтүстік Тынық мұхитының «Алтын мемлекет» жолаушылар пойзына ауыстырылды. 1922 ж. Карризо шатқалының суретін бейнелейтін және «Сан-Диего қысқа жолы» деген жазуы бар жаңа эмблема қабылданды. 1926, 1927 және 1929 жж. Сан-Диегоның шығысындағы ауыр жаңбырлар жолдың көп бөлігін қиратты. 1928 ж. Ла-Меса және Лейксайдқа қатынайтын автокөліктер тоқтатылды. «Өмір сұрағандар» фильмі осы жол бойында түсірілді. 1932 жылдың қаңтарында Баха-Калифорниядағы 3-туннельде өрт шығып, құлап түсті. Жөндеу жұмыстары 45 күнге созылды. 1932 жылдың 27 наурызында ауыр жаңбырдан босаған таудан құлаған үлкен тас 15-туннель маңында жолды жапты. Жөндеу жұмыстары аяқталып, 6 және 7 шілдеде жүк және жолаушылар тасымалы қайта жаңғыртылды. 1932 жылдың 22 қазанында 7-туннель өртеніп, кейіннен пайдаланудан шығарылды. 1932 жылдың 24 қазанында қаржылық қиындықтар Спрекельс мұрагерлерін SD&A-ның үлесін 2,8 миллион долларға Оңтүстік Тынық мұхиты көлік компаниясына сатуға мәжбүр етті. 1933 жылдың 23 қаңтарында 7-туннельдің жанындағы тік жарға айналма жол салынды және жол қайта ашылды. 1933 жылдың 1 ақпанында Сан-Диего және Аризона шығыс теміржолы SD&A-ның барлық операцияларын өз мойнына алды. 1985 жылдың желтоқсанында Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы теміржол мұражайы тарихи Сан-Диего және Аризона теміржолының атауын қайта жаңғыртты (SDAX есептік белгісі), Кампо, Калифорниядан шығысқа Миллер Крикке және батысқа халықаралық шекарадағы төртінші туннельге дейін пойыз қатынайтын «Алтын мемлекет» демонстрациялық жолаушылар пойыздарын іске қосты. Бұл сапарлар бүгінге дейін жалғасуда.