Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Калининград облысындағы қала, Ресей.
Town in Kaliningrad Oblast, Russia
Елді мекенде маңызды қамал болғанмен, ол Тевтон ордені мемлекетінің пруссиялық жерлерін солтүстіктен қорғап қана қоймай, орденнің Жоғарғы шеңберінің Самоготияға жасаған жорықтары үшін әскери база ретінде де қызмет еткен. Орден мемлекетінің соңғы Ұлы магистрі Альбрехт фон Гогенцоллерн билігінде таратылуынан кейін, 15 сәуір 1525 жылы Рагнит Пруссия герцогтығының құрамына кірді. 1657 жылға дейін Гогенцоллерн әулеті Польша Корольдігінің вассалы ретінде оны басқарды. 1618 жылы герцогтық Бранденбург маркграфтары Гогенцоллерндерге мұра болып өтті, осылайша Бранденбург Пруссиясының ажырамас бөлігіне айналды. Соның салдарынан, шалғай орналасқан Рагнит өңірлік астана мәртебесін сақтап қалды. 1656 жылы Екінші Солтүстік соғысында Рагнит татарлардың шабуылына ұшырады, ал 1678 жылы Скания соғысында швед әскерлерімен қиратылды. Бранденбургтың «Ұлы сайлаушысы» Фридрих Вильгельм 1657 жылғы Вехлау шарты арқылы Пруссия герцогтығына толық тәуелсіздікке қол жеткізді. Оның ұлы және мұрагері Фридрих III 1701 жылы Пруссия королі болды. 1722 жылдың 6 сәуірінде Рагнитке қала құқығы берілді. Ол 1757 жылы Жеті жылдық соғыс кезінде, осы жолы ресейлік әскерлердің шабуылынан қайтадан қирады. 1815 жылдан бастап Шығыс Пруссия провинциясының құрамына кірген Рагнит, 1871 жылы Пруссия жетекшілігімен Германияның бірігуінен кейін Германия империясының бөлігіне айналды. Қорғаныс мақсатын жоғалтқан қамалы сот және түрмеге айналды. 1892 жылдың 1 қарашасында қаламен Тилзит (қазіргі Советск) арасында теміржол желісі ашылды. Ол аймақтағы ағаш өнеркәсібін дамыту мақсатымен салынды, бірақ даму іс жүзінде басталған жоқ және аймақтың экономикасы азық-түлік өндірісімен басым болды. Германия 1919 жылғы Версаль шарты бойынша Неман өзенінің солтүстігіндегі Клайпеда аймағын Елшілер конференциясына беруге мәжбүр болған кезде, Рагнит шекаралық қалаға айналды. 1922 жылы ол әкімшілік орталық мәртебесін Тилзит пайдасына жоғалтты. Нацистік Германия тұсында бұл жерде нацистік түрме орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1945 жылдың 19 қаңтарында, Рагнитті Қызыл Армияның 3-ші Белоруссия майданы Шығыс Пруссия операциясы барысында қарсылықсыз басып алды. Қаланың көп бөлігі, соның ішінде қираған қамал да қирады. 1945 жылғы Потсдам келісіміне сәйкес, қала Ресей КСР-інің Калининград облысының құрамына кірді. 1946 жылы ол Неман деп аталды. Әкімшілік бөлім ретінде, он тоғыз ауылдық елді мекенмен бірге, ол Неман ауданының құрамына, Неман қаласы ретінде енгізілді.
Although the settlement had an important castle not only guarding the Prussian lands of the State of the Teutonic Order from the north but also serving as a military base for the Knights' campaigns into adjacent Samogitia, it was living in the shadow of the nearby city of Tilsit (present day Sovetsk). After the dissolution of the Order's State under its last Grand Master Albrecht von Hohenzollern, Ragnit on April 10, 1525 became a part of the Duchy of Prussia, which was ruled by the House of Hohenzollern as a fief of the Kingdom of Poland until 1657. The duchy was inherited by the Hohenzollern margraves of Brandenburg in 1618, becoming an integral part of Brandenburg Prussia, whereby remote Ragnit retained its status as a regional capital. Ragnit was devastated by Tatars during the Second Northern War in 1656 and again by Swedish forces during the Scanian War in 1678, while the "Great Elector" Frederick William of Brandenburg had achieved full sovereignty over Ducal Prussia by the 1657 Treaty of Wehlau. His son and successor Elector Frederick III elevated himself to a King in Prussia in 1701. He granted Ragnit town privileges on April 6, 1722. It was again destroyed during the Seven Years' War, this time by Russian forces in 1757. Incorporated into the Province of East Prussia from 1815, Ragnit became a part of the German Empire upon the Prussian led unification of Germany in 1871. Its castle, having long lost its defensive purpose, became a court and prison. On November 1, 1892, a railroad line linking the town with Tilsit (now Sovetsk) was opened. It was built to develop the wood industry in the area, but the development did not actually start and the area's economy remained dominated by food production. When Germany had to cede the Klaipėda Region north of the Neman River to the Conference of Ambassadors according to the 1919 Treaty of Versailles, Ragnit became a border town. In 1922, it lost its status as an administrative capital in favor of Tilsit. It was the location of a Nazi prison under Nazi Germany. During World War II, on January 19, 1945, Ragnit was captured without a fight by the 3rd Belorussian Front of the Red Army in the course of the East Prussian Offensive. Much of the town was destroyed, including the castle, which remains ruined. In accordance to the 1945 Potsdam Agreement, the town became a part of Kaliningrad Oblast of the Russian SFSR. It was renamed to Neman in 1946. As an administrative division, it is, together with nineteen rural localities, incorporated within Nemansky District as the town of district significance of Neman.
Литвалық қауымдастық
Тарихи Кіші Литва аймағында орналасқан Рагнит ғасырлар бойы литва мәдениетінің маңызды орталығы болды. 1549-1563 жылдары белгілі литва жазушысы және аудармашысы (литва тіліндегі алғашқы кітапты – "Catechismusa Prasty Szadei" ("Катехизмнің қарапайым сөздері") – жазған) Мартинас Мажвидас Рагайнеде діни қызметкер және архидиакон болып қызмет еткен. Рагайнеде тұрып, ол литва тілінде арнаумен "Амброзий әнін" жазды, неміс тілінен литва тіліне "Бәутізілгеннің нысаны" кітабын аударды, "Пруссия күн тәртібі" арқылы "Парафразис" дұғасын жариялады. Оның маңызды еңбектерінің бірі – "Христиан әндері" (Giesmės Krikščioniškos). 19 ғасырда қаңтар көтерілісінен кейін, Ресейлік Литваның барлық аймағында литва тіліне тыйым салынғанда, Рагнитте литва тіліндегі кітаптар басылып, кейін литвалық кітап контрабандистері (knygnešiai) арқылы Ресейге тасымалданды. Литваның "Auszra" газетінің алғашқы саны 1883 жылы осы қалада жарық көрді. Германия деректері бойынша 1890 жылы Рагнит ауданында 17 500 литвалық тұрған (халықтың 32%). 2010 жылы қала тұрғындарының 2,8% литвалықтарды құрады, бұл орыстар мен белорустардан кейінгі үшінші ірі этникалық топ.
Located in the historic region of Lithuania Minor, for centuries Ragnit was an important center of Lithuanian culture. From 1549 to 1563, famous Lithuanian writer and translator (who wrote the first book in the Lithuanian language, "Catechismusa Prasty Szadei" ("The Simple Words of Catechism")) Martynas Mažvydas was priest and Archdiacon of Ragainė. While living in Ragainė he wrote "The Song of St. Ambrosy" (with a dedication in Lithuanian), translated "The Form of Baptism" from German into Lithuanian, published "The Prussian Agenda" into the prayer "Paraphrasis". One of his major works was "The Christian Songs" (Giesmės Krikščioniškos). In the 19th century, after the January Uprising when the Lithuanian language was banned from the office in all of Russian ruled Lithuania, books in that language were printed in Ragnit and then smuggled to Russia by the Lithuanian book smugglers (knygnešiai). The first issue of the Lithuanian newspaper Auszra was published in the town in 1883. According to German data 17,500 Lithuanians lived in the Ragnit district in 1890 (32% of the population). In 2010 Lithuanians composed 2.8% of the town population, being the third largest ethnic group after Russians and Belarusians.