Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дерри тарихына қатысты ең ертегі жазбалар 6 ғасырға дейін жетеді, осы кезде онда монастырь салынған. Алайда, одан бұрынғы археологиялық орындар мен заттар да табылған. Дерри атауы көне ирланд тіліндегі Daire (қазіргі: Doire) сөзінен келген, ол "емен тоғайы" немесе "еменді орман" деген мағынаны білдіреді.
The earliest references to the history of Derry date to the 6th century when a monastery was founded there; however, archaeological sites and objects predating this have been found. The name Derry comes from the Old Irish word Daire (modern: Doire) meaning 'oak grove' or 'oak wood'.
Ерте тарих
VI ғасырда Фойл өзенінің шығысында Дойр төбесінде христиан монастыры құрылды. Бұл жерді жергілікті патша берген, және ол жерде бұрын қамал болған. Аңыз бойынша, Дойр монастырын Әулие Колмциль/Колумба құрған. Колмциль Ирландия мен Шотландияда Дурроу абаттығы (Ирландияның орталық бөлігінде) және Шотландияның батысындағы аралдағы Айона сияқты көптеген маңызды монастырларды негіздеген. Оның Дойрде қоныс салғаны туралы мәлімдеме одан да аз сенімді, бірақ бұл монастырь Колмцильді рухани негізін қалаушы және жетекшісі деп есептеген Колумба шіркеулері федерациясына кірген. Жергілікті дәстүрге сәйкес, алғашқы шіркеу орналасқан жерде қазіргі Әулие Колумбаның Ұзын мұнара шіркеуі тұр. Бұл ортағасырлық Темплмор соборының орны болған, ол кейін 1568 жылы ағылшын әскерлерінің шабуылынан қиратылып, ұстаздарынан айырылған. Жақын маңда ортағасырлық ирландтық дөңгелек мұнара болған. Кейінгі орта ғасырларда Дерридің ескі монастыры августин қауымына айналды. Осы монастырьдің кішкентай шіркеуі Дерри қаласының қазіргі қабырғаларының ішінде 17 ғасырға дейін сақталды және қабырғалы қаланы салған Лондон отаршыларының алғашқы құдайға сиынатын орны ретінде пайдаланылды. Викингтер бұл аймақтың көлдері мен өзендерін шарласа да, Дерри монастыры олардың шабуылдарының ең ауыр салдарынан құтылды. 12-13 ғасырларда Дерри және айналасындағы аймақтарда нормандық отаршылдар қоныстанды, нәтижесінде 14 ғасырдың басында Ульстер графы Ричард де Бург Дерриді оның епископынан сатып алып, графтық құлағанға дейін Ульстер графтығының бір бөлігіне айналдырды.
In the 6th century, a Christian monastery was founded on the hill of Doire to the east of the River Foyle. The site was allegedly granted by a local king who had a fortress there. According to legend the monastery of Doire was established by Saint Colmcille/Columba. Colmcille founded many important monasteries in Ireland and Scotland, including Durrow Abbey in the Irish Midlands and Iona on an island off the west of Scotland. The claim that he founded a settlement at Doire is less certain, although that monastery belonged to the federation of Columban churches which looked to Colmcille as their spiritual founder and leader. According to local tradition the location of the first church was where St. Columba's Long Tower Church stands today. It is also the site of the medieval Templemore Cathedral, later wrecked and desecrated by an English expeditionary force in 1568. Nearby was a medieval Irish round tower. During the later Middle Ages the old monastery of Derry evolved into an Augustinian congregation. A small church of that monastery survived up to the 17th century on a site within the present walls of Derry and was used by the London colonists as their first place of worship when they came to build the walled city. Although the Vikings sailed up the loughs and rivers of this area, the monastery of Derry escaped the worst effects of their raids. During the 12th and 13th centuries, Derry and the surrounding area saw settlement by Norman colonists, culminating in the early 14th century with the Earl of Ulster, Richard de Burgh, acquiring Derry from its bishop, from which it was part of the Earldom of Ulster until its collapse.
Ольстердің плантациясы
14 ғасырда Ольстер графының құлауынан кейін Ольстерде нормандық колонияның есебінен гаэль тілінің қайта жандануы болды. 16 ғасырдың екінші жартысында королева Елизавета I-нің әскери басшылары сол кезде Англияның бақылауынан тыс болған Ольстер провинциясын жаулауға тырысты. Англиялықтар Дерриге алғаш 1566 жылы келді, бірақ сол кезде құрылған гарнизон небары бірнеше жыл ғана сақталды. Екінші, табысты гарнизон 1600 жылы тоғыз жылдық соғыс кезінде гаэльдік О’Нилл және О’Доннелл графтарына қарсы қайта оралды. Бұл жолы ағылшындар Дерриді ұстап тұруға қол жеткізді және 1603 жылы соғыс аяқталғаннан кейін шағын сауда орталығы құрылып, қала мәртебесі берілді. 1608 жылғы О’Доэрти көтерілісі кезінде бұл «жас қалаға» Инишовеннің ирландтық вождісі сэр Каир О’Доэрти шабуыл жасады және орталық дерлік толығымен қиратылды. Бұл шабуыл О’Нилл мен О’Доннелл вожділері өздерінің негізгі қолдаушыларымен бірге континентке қашқаннан кейін, гаэльдік Ольстер бассыз қалғаннан кейін болды. Лондонның жаңа королі Джеймс I Ольстерді біржола бағындыруға бағытталған революциялық жоспарды қабылдады. «Ольстерді игеру» Англия мен Шотландиядан келген адал мигранттарды қажет етті, олар протестант дінін ұстануға тиіс болды. Осы отарлаудың бір бөлігін Лондон қаласының ежелгі және бай ливре компаниялары ұйымдастыруға міндеттелді. 1623 жылы лондондықтарға берілген жаңа округ және жақында қиратылған орталықтан Фойл өзенінен салынған бекітілген қаласы, осы байланыстың құрметіне Лондондерри деп аталды. Осы кезде қалаға король Джеймс I-нің Корольдік жарғысы берілді. «Дерри» мен «Лондондерри» қолданысы әлі де даулы мәселе болып табылады. Лондондерри қаласы – Ольстер игеруінің баға жетпес маржаны болды. Ол континенттен әкелінген қала құрылысының ең жақсы қағидалары бойынша жоспарланды (алғашқы көшелердің жоспары дерлік өзгеріссіз бүгінгі күнге дейін сақталған). Ең маңыздысы, қала массивті тас және топырақтан жасалған бекіністермен қоршалған. Бұл Ирландияда салынған соңғы қамал қала және аралдағы көне қабырғалары толығымен сақталған жалғыз қала. Қаланың жаңа ғимараттарының бірі – Сент-Колумб соборы (1633). Бұл елдегі ең маңызды 17 ғасыр ғимараттарының бірі және Реформациядан кейін әлемде алғаш рет салынған протестанттық собор.
After the collapse of the Earldom of Ulster in the 14th century, Ulster saw a Gaelic resurgence at the expense of the Norman colony. Throughout the second half of the 16th century, Queen Elizabeth I's military leaders tried to conquer the province of Ulster, then outside English control. The English first came to Derry in 1566 but the garrison established there at that time lasted only a few years. A second, more successful garrison returned in 1600 during the Nine Years War against the Gaelic O'Neill and O'Donnell earls. On this occasion the English managed to hold on to Derry and, when the war came to an end in 1603, a small trading settlement was established and given the legal status of city. During the 1608 O'Doherty's Rebellion, this 'infant city' was attacked by Sir Cahir O'Doherty, Irish chieftain of Inishowen, and the settlement was virtually wiped out. This attack came about shortly after the Flight of the Earls when the O'Neill and O'Donnell chieftains, together with their principal supporters, fled to the continent, leaving Gaelic Ulster leaderless. The new king in London, James I, decided on a revolutionary plan designed once and for all to subordinate Ulster. The 'Plantation of Ulster' required the colonising of the area by loyal English and Scottish migrants who were to be Protestant in religion. One part of this colonisation was to be organised by the ancient and wealthy livery companies of the City of London. In 1623 the new county granted to the Londoners and its fortified city, built across the River Foyle from the recently destroyed settlement, were renamed Londonderry in honour of this association. At this point the city was granted a Royal Charter by King James I. The usage of "Derry" versus "Londonderry" is still controversial. The City of Londonderry was the jewel in the crown of the Ulster Plantation. It was laid out according to the best contemporary principles of town planning, imported from the continent (the original street lay out has survived to the present almost intact). More importantly, the city was enclosed by massive stone and earthen fortifications. It was the last walled city built in Ireland and the only city on the island whose ancient walls survive complete. Among the city's new buildings was St. Columb's Cathedral (1633). This is one of the most important 17th century buildings in the country and was the first specifically Protestant cathedral erected anywhere in the world following the Reformation.
Азаматтық соғыс және қоршау
Жаңа қаланың өркендеуі баяу болды. 1680 жылдары онда бар болғаны 2000 тұрғын болған, дегенмен ол Ольстердегі ең ірі қала еді. Ұлыбритания мен Ирландияның көп бөлігі сияқты, қала 1640 жылдардағы дүрбелеңнен зардап шекті. Бұл 1641 жылғы ирландтық көтеріліспен басталды, осы кезде ирландтық-гейл көтерілісшілері қалаға сәттіліксіз шабуыл жасады. Келесі он жылдық соғыс бойында Дерри және оның төңірегі британдық протестант қоныс аударушыларының бекінісіне айналды, олар ирландтық конфедерациядан қорғану үшін «Лаган армиясын» құрды. Алайда, протестанттар Англия азамат соғысына қалай жауап беру керектігі туралы келіспеді, олардың кейбіреулері корольді, ал кейбіреулері ағылшын Парламентін, ал енді біреулері шотландтық келісімдерді қолдады. Келісімдерге қатысушылар бастапқыда Парламентшілдерді қолдады, олардың мақсаты жергілікті протестант халқын католик көтерілісшілерінің шабуылдарынан қорғау болды, бірақ кейіннен роялистерді қолдауға көшті. Келісімдерге қатысушылар армиясының көп бөлігі генерал Эоган Руад О’Нейлдің (ағылшынша: Owen Roe O Neill) басшылығындағы Ирландияның Ольстер армиясымен Бенбурб шайқасында талқандалды. Келісімдерге қатысушылар Шығыс Ольстерге шегінді, бірақ соғыстың қалған бөлігінде маңызды рөл атқара алмады. 1649 жылы қала мен оның гарнизоны, Лондондағы республикалық Парламентті қолдаған, Шотландиялық пресвитериандық (Келісімдер) күштері король Чарльз I-ге адал болды. Дерриде қоршалған Парламентшілдерге Джордж Монк пен Оуэн О’Нейл басқаратын дөңгелекбас әскерлерінің таңғажайып одағы көмектесті, бұл Ирландия Конфедерациясы ішіндегі қысқа мерзімді азаматтық соғыс кезінде болды. Бұл уақытша одақтастар 1649 жылы Ирландияға Жаңа үлгідегі армия келгеннен кейін тез арада қайтадан бір-бірімен соғыса бастады. Ольстердегі соғыс ақыры 1650 жылы жақын маңдағы Донегалдағы Скаррифолис шайқасында Парламентшілдер ирландтық католик Ольстер армиясын жеңгенде аяқталды. 1688 жылы Ирландия Англиядағы Даңқты революция үшін майданға айналды, осы кезде Джеймс II Оранж Вильгельммен құлатылды. Католик Ирландия Джеймсті күшті қолдады, бірақ Ольстердегі көптеген протестанттар Вильгельмді жасырын түрде қолдады. Джеймс II өзінің католик вице-королі Ричард Талботқа, Тирконнеллдің 1-ші графына, Ирландиядағы барлық стратегиялық маңызды нүктелерді якобиттерге адал гарнизонмен қамтамасыз етуді тапсырды. 1688 жылдың қарашасына қарай Лондондерри және жақын маңдағы Эннискиллен қалаларында ғана протестант гарнизоны болды. Александр Макдоннелл, Антримнің 3-ші графы басқаратын, көбінесе «Қызыл аяқ» (Таулықтар) деп аталатын шамамен 1200 адамнан тұратын әскер баяу ұйымдастырылды (олар Вильгельм Оранж Англияға қонған аптада жолға шықты). Олар 1688 жылдың 7 желтоқсанында келген кезде қақпалар оларға қарсы жабылып, Дерри қамалы басталды. 1689 жылдың 18 сәуірінде, Джеймс Ирландиядағы Якобиттермен Вильгельм соғысына кіріскен кезде, король Джеймс қалаға келіп, оны капитуляциялауға шақырды. Корольге кейбір қатал қорғаушылар қарсы шығып, тіпті оқ атты; дәстүр бойынша шәкірт жігіттер қақпаларды жауып, қаланы құтқарып қалды. «Капитуляция болмайды» саясаты бекітілді, ал қала сыртындағы якобит күштері атақты Дерри қамалын бастады. 105 күн бойы қала қорқынышты жағдайларға тап болды, оқ-дәрілер мен миналар төгілді, аштық пен аурулар қорқынышты салдарға әкелді. Қамауға алушылардың жағдайы да жақсы болмады, қабырғаның ішінде де, сыртында да мыңдаған адам қайтыс болды. Қаланы қорғауға қолданылған зеңбіректерді қабырғаларда және қаланың басқа жерлерінде көруге болады. Ақыры, шілде айының соңында, көмек кемесі жаңа Фойл көпірінің жанында өзенге созылған бөгетті бұзды. Қамал аяқталды, бірақ ол қала дәстүрлеріне бүгінгі күнге дейін өз ізін қалдырды (Дерри шәкірт жігіттеріне қараңыз).
The new city was slow to prosper. By the 1680s it still had only about 2,000 inhabitants; and yet it was, by far, the largest town in Ulster. Along with most parts of Britain and Ireland, the city suffered from the upheavals in the 1640s. This began with the Irish Rebellion of 1641, when the Gaelic Irish insurgents made a failed attack on the city. For the next ten years of war, Derry and its environs became a stronghold for the British Protestant settlers, who raised the "Lagan army" to defend themselves from the Irish Confederates. However, the Protestants were disunited about how to respond to the events of the English Civil War, with some of them supporting the King, some the English Parliament and some the Scottish Covenanters. The Covenanters initially supported the Parliamentarians, with their goal being to protect the local Protestant population from attacks by the Catholic rebel, however later switched to support the Royalists. Much of the Covenanter army was wiped out at the Battle of Benburb by the Irish Ulster Army under the command of general Eoghan Ruadh O'Néill (anglicized: Owen Roe O Neill). The Covenanters managed to retreat to East Ulster but were unable to have a major impact for the rest of the war. In 1649 the city and its garrison, which supported the republican Parliament in London, were besieged by Scottish Presbyterian (Covenanter) forces loyal to King Charles I. The Parliamentarians besieged in Derry were relieved by a strange alliance of Roundhead troops under George Monck and Owen O Neill, during a brief civil war within the Irish Confederacy. These temporary allies were soon fighting each other again, however, after the landing in Ireland of the New Model Army in 1649. The war in Ulster was finally brought to an end when the Parliamentarians crushed the Irish Catholic Ulster army at the battle of Scarrifholis in nearby Donegal in 1650. In 1688, Ireland became the battleground for the Glorious Revolution in England, when James II was deposed by William of Orange. Catholic Ireland strongly supported James, but many Protestants in Ulster secretly supported William. James II had his Catholic viceroy Richard Talbot, 1st Earl of Tyrconnell take action to ensure that all strong points in Ireland were held by garrisons loyal to the Jacobite cause. By November 1688, only the walled city of Londonderry and nearby Enniskillen had a Protestant garrison. An army of around 1,200 men, mostly "Redshanks" (Highlanders), under Alexander MacDonnell, 3rd Earl of Antrim, was slowly organised (they set out on the week William of Orange landed in England). When they arrived on 7 December 1688 the gates were closed against them and the Siege of Derry began. On 18 April 1689, while his attempts to regain his throne in what became the Williamite war in Ireland with the Jacobites got under way, King James came to the city and summoned it to surrender. The King was rebuffed and actually fired at by some of the more determined defenders; tradition has the apprentice boys closing the gates and saving the city. As a policy of 'no surrender' was confirmed, the Jacobite forces outside the city began the famous Siege of Derry. For 105 days the city suffered appalling conditions as cannonballs and mortar bombs rained down, and famine and disease took their terrible toll. Conditions for the besiegers were no better and many thousands of people died, both inside and outside the walls. The cannon used to defend the city can be seen on the walls and at other places around the city. Finally at the end of July, a relief ship broke the barricading 'boom' which had been stretched across the river, near where the new Foyle Bridge now stands. The Siege was over but it has left its mark on the traditions of the city to the present day (see Apprentice Boys of Derry).
18-19 ғасырлар
Қала 18-ғасырда қайта салынды, оның көптеген әдемі грузин стиліндегі үйлері бүгінге дейін сақталған. Джордж Беркли, Ирландияның ең маңызды философы, 1724–1733 жылдары Дерридің деканы болды, ал тағы бір белгілі және ерекше дін қызметкері, Фредерик Август Херви, 4-ші Бристоль графы, 1768–1803 жылдары Дерридің епископы болды. 1790 жылы Фойл өзені арқылы салынған қаланың алғашқы көпірін салуға жауапты болған Герви, «Earl Bishop» деп аталды. 18-19 ғасырларда порт Солтүстік Америкаға аттанатын ирланд эмигранттары үшін маңызды кемеге түсу орнына айналды. Олардың кейбіреулері Нью-Гэмпшир штатында Натфилд, кейін Лондондерри деген колония құрды. 19-ғасырдың ортасына қарай, қалада жейде және жаға тігу өнеркәсібі дамып, қалаға көптеген әдемі өнеркәсіптік ғимараттар сыйлады. Қаладан төрт жеке теміржол желісі тарады, олардың қызықты тарихын Фойл аңғары теміржол орталығында қарастыруға болады. 1880 жылы қаланың Magee колледжі Ирландия Корольдік университетіне қосылған кезде университет қаласына айналды. Magee колледжі бүгін де университет білімін жалғастыруда, ол Ольстер университетінің кампусы ретінде қызмет етеді.
The city was rebuilt in the 18th century with many of its fine Georgian style houses still surviving. George Berkeley, Ireland's most important philosopher, was dean of Derry (1724–33), and another well known and eccentric cleric, Frederick Augustus Hervey, 4th Earl of Bristol, was Bishop of Derry (1768–1803). It was Hervey, the so called Earl Bishop, who was responsible for building the city's first bridge across the River Foyle] in 1790. During the 18th and 19th centuries the port became an important embarkation point for Irish emigrants setting out for North America. Some of these founded the colony of Nutfield, later Londonderry, in the state of New Hampshire. By the middle of the 19th century a thriving shirt and collarmaking industry had been established here, giving the city many of its fine industrial buildings. Four separate railway networks emanated from the city, the interesting history of which can be examined at the Foyle Valley Railway Centre. The city became a university city when its Magee College was incorporated into the Royal University of Ireland in 1880. Magee College continues university scholarship today, as a campus of the University of Ulster.
Бөлімдеу
1920 жылдардың басында Ирландияда ирланд тәуелсіздігі мәселесіне байланысты саяси зорлық-зомбылық күшейді. Ирландия Тәуелсіздік соғысы кезінде Дерри діни араздықтан дірілдеді, бұл ішінара Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) мен британдық күштер арасындағы партизандық соғыстың салдарынан болды, сонымен қатар экономикалық және әлеуметтік жағдайлардың да ықпалы болды. 1920 жылдың шілдесінде бірнеше мың одақтас, бұрынғы британ армиясының қызметкерлері католик халқына қарсы, оларды көтерілісшілер деп есептеп, қырғынды ұйымдастырды. Лоялистер бірнеше католикті өлтіргеннен кейін және Лонг-Тауэр мен Сент-Колумб колледжі (қазіргі Lumen Christi) маңындағы аудандарға шабуыл жасағаннан кейін қатты тәртіпсіздіктер басталды. Осы қырғынға қарулы ИРА мүшелері қарсы тұрды. Көптеген адам өмірін жоғалтты, сонымен қатар қауымдық тәртіпсіздік кезінде көптеген католиктер мен протестанттар үйлерінен қуылды. Бір апталық зорлық-зомбылықтан кейін, жергілікті ИРА мен католик бұрынғы әскерилер басымдық ала бастағанда британ армиясы араласты, ал екі тараптан келген жергілікті саясаткерлер шартты бітімге келісті. 1921 жылы Англо-Ирландия келісімінен және Ирландияның бөлінуінен кейін Дерри күтпеген жерден шекаралық қалаға айналды, оның табиғи экономикалық аймағының көп бөлігі Донегал графтығында қалды. Амелия Эрхарт 1932 жылы қалаға қажетті дем беру үшін Атлантика мұхитын жеке ұшқан әйел ретінде осы қалаға қонды. Оның қаламен байланысы Баллиарнеттегі Амелия Эрхарт коттеджіндегі көрмеде көрсетілген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала Атлантика шайқасында маңызды рөл атқарды, Корольдік теңіз күштерінің айтарлықтай қатысуы болды және көптеген американдық әскерлер мұнда түсті. Соғыс аяқталғаннан кейін, неміс Kriegsmarine-інің 19 U- қайығы қаланың портында капитуляциялады.
The early 1920s in Ireland were marked by political violence over the issue of Irish independence. During the Irish War of Independence, Derry was rocked by sectarian violence, partly prompted by the guerrilla war raging between the Irish Republican Army and British Forces, but also influenced by economic and social pressures. In July 1920, several thousand unionist ex British Army servicemen mobilised a pogrom of murder against the Catholic population which they regarded as rebellious. Severe rioting ensued when the loyalists murdered several Catholics and launched an assault on the neighbourhoods around the Long Tower and St Columb's College, now Lumen Christi. This pogrom was resisted by armed IRA members. Many lives were lost and in addition many Catholics and Protestants were expelled from their homes during the communal unrest. After a week's violence, the British Army intervened when local IRA and Catholic ex servicemen began to dominate and an uneasy truce was negotiated by local politicians on either side. In 1921, following the Anglo Irish Treaty and the partition of Ireland, Derry unexpectedly became a border city, with much of its natural economic hinterland in County Donegal cut off. Amelia Earhart gave the city a much needed boost when she landed here in 1932 becoming the first woman to fly solo across the Atlantic. Her connection with the city is reflected in a display at the Amelia Earhart Cottage at Ballyarnett. During the Second World War the city played an important part in the Battle of the Atlantic with a substantial presence from the Royal Navy and a large number of GIs disembarked here. At the end of the war, 19 U boats from the German Kriegsmarine surrendered in the city's harbour.
Қиындықтар
Дерри өзін Солтүстік Ирландиядағы одақтастық үкіметінің саяси және экономикалық жағынан зардап шегуі ретінде қабылдады. 1960 жылдардың аяғында қала институционалдық кемсітушілік пен геримандеринг туралы даулардың ошағына айналды. Ұлттық көпшілікке ие болғанмен, қала сайлау шекараларын партиялық сызудан кейін тұрақты түрде одақтастармен бақыланатын. Сонымен қатар, қалада жұмыссыздық деңгейі өте жоғары және тұрғын үй жағдайы өте нашар болды. Ұлттық аймақтардағы халық санының артуы католиктерді аз сандағы сайлау округтеріне шектеуге тырысқан унионисттік үкіметтің саяси күн тәртібіне байланысты болды. Тағы бір даулы мәселе - Дерри университеті комитетінің бастамашылығындағы кең коалицияның қолдауымен Дерриге жаңа Ольстер университетін беруге биліктің ұмтылмауы. Университет оның орнына негізінен унионисттік Коллерин қаласына берілді. Азаматтық құқықтарды қорғау бойынша демонстрациялар заңсыз деп танылды, содан кейін оларды Корольдік Ольстер полициясы мен Ольстер арнайы полициясы күштеп басады, ал католиктерге лоялист парадтардан кейін үнемі шабуыл жасалатын. 1969 жылғы тамыздағы "Апрентис-Бойз" парадтан кейінгі оқиғалар Богсайд шайқасына әкелді, онда католик шабуылшылары полициямен шайқасты, бұл Солтүстік Ирландияда кең таралған азаматтық тәртіпсіздікке әкелді және көбінесе қиындықтардың басталу нүктесі ретінде саналады. Қала көбінесе "Торбалардың пилот кабинасы" деп аталады. 1972 жылы 30 қаңтарда 13 қарусыз азаматты британдық десантшылар Богсайд ауданында азаматтық құқықтарды қорғау науқаны кезінде атып өлтірді. Тағы 13 адам жарақат алды, ал тағы бір адам жарақаттан кейін қайтыс болды. Бұл оқиға "Қанды жексенбі" деп аталды. Осы оқиғалардың салдарынан Дерридің кейбір аудандары республикалық жарымәскери күштерге күшті қолдау көрсетті. 1972 жылға дейін қалада Уақытша Ирландиялық республикалық армиясы мен ресми ИРА жұмыс істеді. Алайда 1972 жылы OIRA британ армиясынан демалыста болған 18 жасар жергілікті адамды жаудың қазасына ұшыратып, атысты тоқтатты. PIRA қауіпсіздік мақсаттарына шабуыл жасап, Дерридің сауда орталығын бомбалауды жалғастырды. Эмон Макканнның "Соғыс және ирланд қаласы" атты кітабында жазылғандай, қаланың орталығы "әуеден бомбаға ұшырылғандай көрінді". Жергілікті Уақытша ИРА мүшелерінің арасында Мартин МакГиннес танымал болды. 1974 жылдан кейін қалада кішігірім топ, Ирландияның Ұлттық азаттық армиясы да пайда болды. 1981 жылы Ирландиядағы аштық ереуілінде қайтыс болған INLA тұтқынының үшеуі де Дерри мен Лондондерри графтығынан болған. Дерридегі зорлық-зомбылық 1990 жылдары қиындықтардың аяғына таман азайды, көшедегі тәртіпсіздіктер әлі де жиі болғанымен, зорлық-зомбылық сол кезде Белфастқа біртіндеп көшті. Ирландиялық журналист Эд Малони "ИРА-ның құпия тарихында" сол жердегі республикалық көшбасшылар 1991 жылы қалада іс жүзінде атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізді деп мәлімдейді. Бұл шындыққа сай келетін болса да, бұл қаладағы қантөгістер Белфаст пен басқа қалаларға қарағанда аз болды. Дерри әлемге қиындықтар салдарынан танымал болды. Оның танымалдығы Лондондағы Азаматтық Трастпен Ұлыбританиядағы ең жақсы он қалалардың бірі ретінде танымал.
Derry perceived itself as suffering under unionist government in Northern Ireland, both politically and economically. In the late 1960s the city became the flashpoint of disputes about institutional discrimination and gerrymandering. Despite having a nationalist majority the city was permanently controlled by unionists due to the partisan drawing of electoral boundaries. In addition the city had very high unemployment levels and very poor housing. Overcrowding in nationalist areas was widely blamed on the political agenda of the unionist government, who wanted to confine Catholics to a small number of electoral wards. Yet another contentious issue was the reluctance of the authorities to grant Derry the new University of Ulster, supported by a broad coalition led by the University for Derry Committee. The university was instead granted to the predominantly unionist town of Coleraine. Civil rights demonstrations were declared illegal and then violently suppressed by the Royal Ulster Constabulary and Ulster Special Constabulary, and Catholics were regularly attacked after loyalist parades. The events that followed the August 1969 Apprentice Boys parade resulted in the Battle of the Bogside, when Catholic rioters fought the police, leading to widespread civil disorder in Northern Ireland and is often dated as the starting point of the Troubles. The city is often regarded as "the cockpit of the Troubles". On Sunday 30 January 1972, 13 unarmed civilians were shot dead by British paratroopers during a civil rights march in the Bogside area. Another 13 were wounded and one further man later died of his wounds. This event came to be known as Bloody Sunday. Because of these events, certain areas of Derry produced strong support for republican paramilitaries. Up to 1972, both the Provisional Irish Republican Army and Official IRA operated in the city. However, in 1972 the OIRA called a ceasefire following their unpopular killing a local 18 year old who was on leave from the British Army. The PIRA, however, continued attacking security targets and bombing Derry's commercial centre. In the words of Eamonn McCann in his book, "War and an Irish Town", the city centre "looked as if it had been bombed from the air". Prominent among local Provisional IRA members was Martin McGuinness. After 1974, the smaller group, the Irish National Liberation Army also developed a presence in the city. In fact all three INLA prisoners that died in the 1981 Irish hunger strike were from Derry and County Londonderry. The violence in Derry eased towards the end of the Troubles in the 1990s, even though street riots were still frequent, the violence gradually moved to Belfast at that time. Irish journalist Ed Maloney claims in The Secret History of the IRA that republican leaders there negotiated a de facto ceasefire in the city as early as 1991. Whether this is true or not, the city did see less bloodshed by this time than Belfast or other localities. Derry has become known worldwide on account of the Troubles. Less well known is its reputation voted by the Civic Trust in London as one of the ten best cities of its kind to live in, in the United Kingdom.