Джеймс Дуглас, 14-ші Мортон графы – шотланд аристократы, астроном және Эдинбург философиялық қоғамының президенті (1737-1768). Жакoбиттермен байланысы болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд ақсұлтаны және астроном (1702–1768)
Scottish peer and astronomer (1702–1768)
Джеймс Дуглас, Мортонның 14-ші графы, KT, FRS (1702 – 12 қазан 1768) – шотланд ақсұлтаны және астроном, 1737 жылы құрылған Эдинбург философиялық қоғамының президенті болған, 1768 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет еткен. Ол 1764 жылдың 24 наурызында Корольдік қоғамның президенті де болды және ғылымның, әсіресе астрономияның белгілі меценаты болды. Ол Эдинбургте Джордж Дугластың, Мортонның 13-ші графы мен оның екінші әйелі Фрэнсис Аддерлидің ұлы ретінде дүниеге келді. 1722 жылы Кембридж Король колледжінде магистр дәрежесін алды. 1746 жылы Францияға сапар шекті және Якобит болғаны үшін Бастилия түрмесіне қамалды. Ол британ үкіметінің әрекеттеріне қарсы наразылық білдіруге бейім болды.
James Douglas, 14th Earl of Morton, KT, FRS (1702 – 12 October 1768) was a Scottish peer and astronomer who was president of the Philosophical Society of Edinburgh from its foundation in 1737 until his death in 1768. He also became president of the Royal Society on 24 March 1764, and was a distinguished patron of science, and particularly of astronomy. He was born in Edinburgh as the son of George Douglas, 13th Earl of Morton and his second wife Frances Adderley. He graduated MA from King's College, Cambridge, in 1722. In 1746 he visited France, and was imprisoned in the Bastille, probably as a Jacobite. He had a long lasting tendency to protest against the actions of the British government.
Отбасы
Ол екі рет үйленген: алғашқысы – Форфарширдегі Питкурден Джеймс Халибертонның қызы Агатамен. Одан үш ұлы болған, олардың екеуі жас кезінде қайтыс болды, сондай-ақ үш қызы болған. Екінші ұлы, Шолто Дуглас, Мортонның 15-ші графы, оның мұрагері болды. Екінші рет, 1755 жылғы 31 шілдеде Пикадиллидегі Сент Джеймс шіркеуінде Нормантоннан сэр Джон Хиткоттың қызы Бриджитке үйленді, ол оған Джонды (1756 жылғы 4 шілдеде туған) және Бриджитті (1758 жылғы 3 мамырда туған) дүниеге әкелді. Оның әйелі Бриджит одан отыз жеті жылға артық өмір сүрді.
He was twice married: firstly to Agatha, daughter of James Halyburton of Pitcur, Forfarshire, by whom he was the father of three sons, two of whom died young, and three daughters. The second son, Sholto Douglas, 15th Earl of Morton, succeeded him. Secondly, on 31 July 1755, at St James's Church, Piccadilly, he married Bridget, daughter of Sir John Heathcote, Bt., of Normanton, who bore him a son, John (b. 4 July 1756), and a daughter, Bridget (b. 3 May 1758). His wife, Bridget, outlived him by thirty seven years.
Мұра
Австралияның Квинсленд штатындағы Мортон шығанағына лейтенант Джеймс Кук Лорд Мортонның есімін берген (Куктың саяхаты туралы жарияланған есебіндегі әріптеме қателігі). Лорд Мортон саяхатты қаржыландыру үшін 4000 фунт стерлингтік грант алуға көмектескен. Ол баруы мүмкін жерлердің жергілікті халқына қатысты графтың берген нұсқауларын алды, қазір бұл нұсқаулар "Ескертулер" деп аталады: "Теңізшілердің ызалануын бақылау және қару-жарақтарды бекер пайдаланудан тыю. Осы адамдардың қанын төгу – ең жоғары деңгейдегі қылмыс екенін есте ұстау керек. Олар – адамдар, бір Құдіретті Жаратушының туындысы, Оның қамқорлығында, шынайы еуропалықтардан да кем ұстамды, мүмкін, Оның құрметіне лайық. Олар өздері тұратын аймақтардың табиғи және заңды иелері. Ешбір еуропалық мемлекеттің олардың ерікті келісімінсіз олардың жерін басып алуға немесе арасында қоныстануға құқығы жоқ. Мұндай халықтарды бағындыру дұрыс құқық бере алмайды, өйткені олар ешқашан шабуылшы бола алмайды".
Moreton Bay in Queensland, Australia, was named after Lord Morton by Lieutenant James Cook (the spelling being an error in the published account of Cook's voyage in ). Lord Morton had been influential in obtaining a grant of £4,000 to finance the voyage. With regards the native populations of the places he might visit, Cook was instructed by the Earl, with what are now called his "Hints": "To check the petulance of the Sailors, and restrain the wanton use of Fire Arms. To have it still in view that sheding the blood of those people is a crime of the highest nature – They are human creatures, the work of the same omnipotent Author, equally under his care with the most polished European perhaps being less offensive; more entitled to his favor. They are the natural, and in the strictest sense of the word, the legal possessors of the several Regions they inhabit. No European nation has the right to occupy any part of their country, or settle among them without their voluntary consent. Conquest over such people can give no just title: because they could never be the Aggressors."