Огаден соғысы: Эфиопия мен Сомали арасындағы қақтығыс (1977-1978)

Кіріспе

1977–1978 жылдардағы Эфиопия мен Сомали арасындағы Огаден аймағы үшін соғыс – Огаден соғысы, сондай-ақ Эфио-Сомали соғысы деп те аталады, Сомали мен Эфиопия арасында 1977 жылдың шілдесінен 1978 жылдың наурызына дейін Огаденнің бақылауы үшін жүргізілген әскери қақтығыс. Сомалидің аймақты басып алуы, одан әрі соғысқа бастауға әкелді, бұл Кеңес Одағының наразылығын тудырды. Нәтижесінде, үлкен держава Сомалиге қолдау көрсетуін тоқтатып, Эфиопияны толық қолдады. Эфиопия 1 миллиард долларлық әскери жабдықтарды әуемен жеткізу, 12 000-нан астам кубалық әскерлер мен авиаторлар, сондай-ақ генерал Василий Петров басқарған 1 500 советтік кеңесшілердің келуі арқасында жеңілістен және аумақтың жоғалтылуынан құтқарылды. 1978 жылдың 23 қаңтарында кубалық бронетранспорттық бригадалары соғыс басталғаннан бері сомалилік күштерге ең көп шығын келтірді. 300 танк, 156 артиллериялық құрал және 46 әскери ұшақпен жабдықталған эфиопиялық-кубалық күштері Харар мен Джиджигада жеңіске жетіп, сомалиліктерді Огаденнен жүйелі түрде ығыстыра бастады. 1978 жылдың 23 наурызында Эфиопия үкіметі соңғы шекаралық бекет қайта бақылауға алынғанын және соғыс аяқталғанын мәлімдеді. Соғыс барысында Сомалидің қарулы күштерінің үштен бірі, броньды бөлімшелерінің үш сегізден бірі және әуе күштерінің жартысы жойылды. Соғыс Сомалиде дезорганизацияланған және рухы құлаған армияны, сондай-ақ халықтың наразылығын қалдырды. Бұл жағдай армиядағы бүлікке әкелді, ол Сомалидегі азаматтық соғысқа ұласты.

Өмірбаян

Тәуелсіз Сомали мемлекеті жарияланғанға дейін, шетелдік державалардың ықпалында үлкен, іс жүзінде Сомали болған. 1936 жылы Италия Эфиопияны басып алғаннан кейін, Италияның Шығыс Африкасы құрылды, ол Африка мүйізіндегі барлық итальяндық отарлық иеліктерді (Эритрея, Эфиопия, Италиялық Сомали) біріктірді, ал 1940 жылы Британдық Сомалиленді де қосты. Осылайша, итальяндық отаршылдық басқару сомали халқы көптеп қоныстанған аумақтардың көп бөлігін біріктірді. Италиялық Шығыс Африка губернаторлықтарға бөлінді, ал Сомали губернаторлығы қазіргі Сомали құрамына кірмейтін, сомалилер көпшілік тұратын аумақтарды қамтыды. 1941 жылы Британдық Шығыс Африка жорығы (мамыр-сәуір) кезінде итальяндықтар жеңіліске ұшырады және Италиялық Шығыс Африканың барлық отарлық әкімшілігі британдық әскери әкімшілікпен ауыстырылды. 1942 жылдың 31 қаңтарында Эфиопия мен Ұлыбритания бірінші «Англо-эфиопиялық келісімге» қол қойды, бұл Огаденнен басқа Эфиопияның көп бөлігіндегі британдық әскери оккупацияны тоқтатты. Екінші «Англо-эфиопиялық келісім» аясында британдық әскери әкімшілік 1946 жылдың 19 желтоқсанына дейін Огаден провинциясында және Сомалимен шектесетін, Эфиопия аумағының үштен бір бөлігін құрайтын «Қоршалған аймақта» қалды. 1949 жылы британдық оккупациялық әкімшілік Британдық Огаден протекторатын құрды, ол 1954 жылы таратылды. 1955 жылы британдық әскери контингент Огаденнен шығарылды, ал Огаден Абессинияның құрамына енді.

Аумақтық бөлініс

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбритания Британдық Сомалиленд пен Итальяндық Сомалилендті протектораттар ретінде сақтап қалды. 1950 жылы Париж бейбіт келісімдерінің нәтижесінде Біріккен Ұлттар Ұйымы Италияға Итальяндық Сомалилендтің қамқорлығын тапсырды. Британдық Сомалиленд 1960 жылға дейін Ұлыбританияның протектораты болып қала берді. 1948 жылы екінші дүниежүзілік соғыстағы одақтастарының қысымымен және сомалилердің наразылығына қарамастан, британдықтар Хаудты (сомалилердің маңызды жайылымдық аймағы, ол 1884 және 1886 жылдары сомалилермен жасалған британдық шарттармен «қорғалған» деп есептелді) және Огаденді 1897 жылғы келісімге сәйкес Эфиопияға берді. Бұл келісімде британдықтар, француздар және италиялықтар Эфиопия императоры Менелик II-мен Эфиопия империясының аумақтық шекараларын келісіп белгілеген, оның мақсаты жауынгер тайпалардың шабуылдарына қарсы оның көмегін алу болған. Ұлыбритания сомалиліктер өздерінің автономиясын сақтап қалуын қарастырды, бірақ Эфиопия дереу осы аймаққа егемендік құқығын жариялады. Бұл 1956 жылы Ұлыбританияның Сомали жерлерін қайта сатып алу әрекетінің сәтсіз аяқталуына әкелді. 1 шілде 1960 жылы екі аймақ бірігіп Сомали Республикасын құрды. Үш жарым жылдан кейін, 1964 жылдың ақпанынан бастап, Сомали мен Эфиопия арасында 1963 жылдың маусым айында Огаденде басталған үлкен көтерілістен кейін алғашқы соғыс болды. 1969 жылдың қазан айында Сомали президенті Шермарке солтүстік Лас-Анод қаласына сапар барысында қауіпсіздік қызметкерлерінің бірінен атып өлтірілді. Оның өлімінен кейін 21 қазанда (жәнілеуден кейінгі күні) әскери төңкеріс жасалды, онда Сомали армиясы ешқандай қарсылыққа тап болмай билікті басып алды. Төңкеріс сол кезде армияға басшылық еткен генерал-майор Мохамед Сиад Барре бастады.

Жоғарғы революциялық кеңес

Барремен бірге президент Шармарке өлтірілгеннен кейін билікті өз қолына алған Жоғарғы революциялық кеңес (ЖРК) подполковник Салаад Габире Кедие және полиция бастығы Джама Али Коршель басқарды. Кедие ресми түрде «Революцияның әкесі» атағын алды, ал Барре көп ұзамай ЖРК төрағасы болды. Содан кейін ЖРК елді «Сомали Демократиялық Республикасы» деп атады, парламент пен Жоғарғы сотты таратып, конституцияны тоқтатты. Сомалиге КСРО тарапынан қаржылық және қару-жарақ көмегі көрсетілуімен қатар, Мысыр елге миллиондаған долларлық қару-жарақ жіберді. Бұл Хорн аймағындағы барлық сомали тілді аймақтарды «Ұлы Сомали» (Soomaaliweyn) құрамына біріктірудің жалпы жоспарының бір бөлігі болды. Советтік Фрунзе әскери академиясының үздік түлегі Саматтар Сомалидің әскери стратегиясын қадағалады. Огаден соғысы кезінде Саматтар Сомали қарулы күштерінің бас қолбасшысы болды. Генерал Саматқа шабуылда бірнеше майдан қолбасшылары көмектесті, олардың көпшілігі Фрунзе академиясын бітіргендер еді:

Генерал Юсуф Салхан полковник А. Наджинің көмегімен Джиджига майданындағы СНА-ға басшылық етті және 1977 жылдың 30 тамызында аймақты басып алды. (Салхан кейіннен туризм министрі болды, бірақ 1985 жылы Сомали социалистік партиясынан қуылды.) Полковник Абдуллахи Юсуф Ахмед Негелли майданындағы СНА-ға қолбасшылық етті. (Ахмед кейіннен Эфиопияда орналасқан SSDF бүлікші тобын басқарды.) Полковник Абдуллахи Ахмет Ирро Годей майданындағы СНА-ға қолбасшылық етті. Полковник Али Хусейн екі майданға – Кабри Дахаре және Харарға басшылық етті. (Хусейн 1988 жылдың соңында Сомали ұлттық қозғалысына қосылды.) Полковник Фарах Хандулле Вардер майданындағы СНА-ға қолбасшылық етті. (Ол Санагтың азаматтық әкімшісі және губернаторы болды, ал 1987 жылы аймақтың губернаторы болып тағайындалған күнінен бір күн бұрын Харгейсада қаза тапты.) Генерал Мохамед Нур Галал, полковник Мохамед Ш. Абдуллахи Гелкаадтың көмегімен Дирир Деваға басшылық етті, одан СНА шегінді. (Галал кейіннен қоғамдық жұмыстар министрі және биліктегі Сомали революциялық социалистік партиясының жетекші мүшесі болды.) Полковник Әбдірахман Аарэ және полковник Әли Исмаил Деге Бур майданына бірлесіп басшылық етті. (Екі офицер де кейіннен Харар операциясын күшейту үшін таңдалды; Аар ақырында әскери атташе болды және 1990 жылы СНА құлағаннан кейін зейнетке шықты.) Полковник Абукар Либан «Афтуе» бастапқыда Оңтүстік командасының логистикалық үйлестірушісі болып жұмыс істеді, кейіннен Имей майданындағы СНА-ға қолбасшылық етті. (Афтуе Францияда генерал және әскери атташе болды.)

Сомали әуе күштері

Сомали әуе күштері негізінен кеңестік үлгіде ұйымдастырылды, себебі оның офицерлік құрамы КСРО-да оқытылды. 1976-1977 жылдары Сомали WSLF-ке қару-жарақ және басқа да көмек берді. Эфиопия азамат соғысының басты себебі Дерг режиміне қарсылық болды. Бұл қақтығыс 1975-1977 жылдар аралығында заңсыз зорлық-зомбылық ретінде басталды, ол "Қызыл террор" деп аталды, осы кезеңде Дерг билік үшін күресті, бірінші кезекте ел ішіндегі түрлі оппозициялық топтармен, содан кейін авангардтық партия рөліне таласқан әртүрлі топтармен. Адам құқықтарының бұзылуына барлық тарап кінәлі болғанымен, бейбіт азаматтарға қарсы жасалған құқық бұзушылықтардың көп бөлігі және қырыпты ашаршылыққа әкеп соққан әрекеттер үкімет тарапынан жасалды. Дерг фракциялары арасында тәртіп орнатылғанын көрсететін белгі – 1977 жылдың 11 ақпанында Мэнгисту Хайле Мариамның мемлекет басшысы болып тағайындалғаны туралы хабар. Алайда, елдегі жағдай тұрақтанбады, әскерлер "Қызыл террор" (амхари тілінде "Кей Шибир") деп аталатын кезеңде азаматтық қарсыластарын басып тастауға тырысты. Зорлық-зомбылыққа қарамастан, оқиғаларды жақыннан бақылап отырған Кеңес Одағы Эфиопияның нағыз марксистік-лениндік мемлекетке айналып келе жатқанына және Кеңес Одағының мүддесінде жаңа режимге көмек көрсетуге болатынына сенді. Сондықтан олар Менгистуға көмек ұсынысын жасырын түрде жеткізді, ол оны қабылдады. 1977 жылдың сәуір айында Эфиопия АҚШ-тың әскери миссиясын және байланыс орталығын жапты. 1977 жылдың маусым айында Менгисту Сомалиді Сомали аумағына СНА әскерлерін WSLF-пен бірге соғысу үшін жібергені үшін айыптады. Барре бұл айыптауларды күшпен жоққа шығарды, SNA "еріктілеріне" WSLF-ке көмектесуге рұқсат берілгенін мәлімдеді.

Эфиопия әуе күштері

Эфиопия әуе күштері (ЭТАП) 1940-1950 жылдары Ұлыбритания мен Швецияның көмегі арқасында құрылды және 1960 жылдары АҚШ-тың маңызды қолдауын алды. Шағын болғанына қарамастан, ЭТАП элиталық күш болды, оған таңдаулы офицерлер кірді және ішкі және шетелдегі әуешілер үшін қарқынды оқу бағдарламасын жүргізді. Эфиопияның әуе күштері АҚШ әуе күштерінің көмегінен пайда тапты. АҚШ әуе күштерінің офицерлері мен сержанттары әскери кеңес және көмек тобы аясында күшті бағалап, ұсынымдар берді. ЭТАП АҚШ үлгісіндегі ұйым ретінде қайта құрылды. Оқу орындарына ерекше мән берілді. Эфиопиялық қызметкерлер оқу үшін АҚШ-қа жіберілді, оның ішінде 25 эфиопиялық ұшқыш реактивтік ұшақтарды үйренуге, ал көптеген басқалары АҚШ қорғаныс қызметкерлерімен жергілікті жерде оқытылды. 1974 жылға дейін Эфиопияның әуе күштері негізінен оншақты F 86 Sabre және оншақты F 5A Freedom Fighter ұшақтарынан тұрды. 1974 жылы Эфиопия McDonnell Douglas F 4 Phantom истребительдерін жеткізуді сұрады, бірақ АҚШ оның орнына 16 Northrop F 5E Tiger II ұшағын, AIM 9 Sidewinder әуеден әуеге зымырандарымен және екі Westinghouse AN/TPS 43D мобильді радарымен (олардың бірі кейін Джиджигада орналастырылды) ұсынды. Елдегі адам құқықтарының бұзылуына байланысты 1976 жылға дейін 8 F 5E Tiger II ұшағы ғана жеткізілді. Файл:T 28B VT 2 NAS Уайтинг Филд арқылы 1973 жылы. JpegdisabledT 28 Троян, 8 дана.

Сомалидің басып кіруі (1977 жылдың шілдесі мен тамызы)

Сомали ұлттық армиясы (СНА) 1977 жылғы 12 шілдеде Огаденді басып алуға бел буды, бұл туралы Эфиопия Ұлттық қорғаныс министрлігінің құжаттарынан (басқа дереккөздер 13 немесе 23 шілдеде) белгілі. Гебру Тарекеге сәйкес, басқыншылардың құрамында 23 механикаландырылған батальон, 9 бронетанкті батальон, 4 әуеде жүретін батальон және 9 артиллерия батальоны болды, олардың жалпы саны 31 000-39 000 адамды, 53 истребитель ұшағын, 250 танкты, 350 бронетранспортерді және 600 артиллериялық құралды құрады. Осы күшке қарсы Эфиопия тарапынан 3 жаяу әскер бригадасы, 1 механикаландырылған бригада, 2 танк және 2 артиллерия батальоны, сондай-ақ 2 әуе қорғанысы батареясы қарсы қойылды. Эфиопиялық әскер мен ополченниктердің жалпы саны 35 000-47 000 адамды құрады. Сомалиліктер танкілер, артиллерия және бронетранспортерлер саны бойынша эфиопиялықтардан басымдыққа ие болды. Эфиопия армиясы кең аумаққа сиреп орналасқан, әскер мен ополченниктер Огаденнің кең жазықтарында шашырап кеткен, ал ең жақсы бөлімшелері солтүстікте Эритреяның тәуелсіздік соғысына тартылған. 10-шы механикаландырылған бригада Джиджигада, ал 5-ші, 9-шы және 11-ші жаяу әскер бригадалары Годе, Кебри Дахар және Дегехабурда дислокацияланған. Сонымен қатар, Аваре, Вардер, Галадин және Мустахил сияқты әр шекаралық бекетте жаяу әскер батальоны орналастырылды. Бұл әскер бөлімдерінің барлығы штаб-пәтері Харарда орналасқан 3-ші дивизияға бағынды. Жаяу әскер мен танкіге қарсы қару-жарақпен ғана қаруланған эфиопиялық әскерлер қиын жағдайда қалды. Сомалилік танкілер батысқа қарай жылдам ілгеріледі, 700 километрге Ефиопия аумағына еніп, 350 000 шаршы километрді басып алды. Олардың басымдығы жоғары сапалы жабдықтар мен ұйымдасқандық деңгейіне, әсіресе танкілерге байланысты болды. Олар жылдамдыққа және әлсіз жерлерді тез пайдалануға бағытталған шабуыл стратегиясын қолданды. Олардың шабуыл тәсілі майдан шебінің артына кең ауқымды шабуылдар, артиллерияның қарқынды оқ жаудыруы және механикаландырылған авиациялық шабуылдарды қамтыды. 219-шы батальоннан құралған ополченниктер бригадасы 13 шілдеден бері қажырлы артиллериялық оқ жаудыруға ұшыраған 5-ші жаяу әскер бригадасын қолдау үшін Годеге жіберілді. Барлық күш-жігеріне қарамастан, Годе 25 шілдеде сомалиліктердің бақылауына өтті. Артиллериялық немесе әуе көмегінсіз эфиопиялық қорғаушылар толығымен жойылды, 2350 ополченниктердің тек 489-ы ғана Харарға оралды, ал қалғандары қаза тапқан деп есептеледі. Кебри Дахардағы 9-шы бригада 31 шілдеде Харарға шегінгенге дейін қарқынды шайқас жүргізді. Дегехабурда орналасқан 11-ші жаяу әскер бригадасы шілде айының соңына дейін шайқасқа қатысты, содан кейін Джиджигаға қайта орналасуға бұйрық алды. Кеңес генералы Василий Петров Мәскеуге эфиопиялық армияның "қанағаттандырмас жағдайы" туралы хабарлады. Сомалилік шабуылдардан ең көп зардап шеккен 3-ші және 4-ші эфиопиялық жаяу әскер дивизиялары дерлік жойылды. Шабуыл басталғаннан кейін бір ай ішінде Огаденнің 70% -ын SNA және WSLF күштері басып алды. Сомали эфиопиялық әскери техника мен технологияны оңай жеңді. Гебрудың сөзіне сәйкес, кеңестік Т-54 және Т-55 негізгі ұрыс танкілері "Эфиопияның ескірген М-41 және М-47 [американдық танкілеріне] қарағанда үлкен қару-жарақ, жақсы бронь, үлкен қашықтық және маневрлік қабілетке ие болды". Сонымен қатар, эфиопиялық 155 мм американдық артиллериялық құралдары кеңестік 122 мм D-30 далалық гаубицаларынан оқпандау және қашықтық бойынша оқсырылып қалды. Кеңес Одағы жылдар бойы Сомалидің әскери күштерін ең соңғы қару-жарақпен жабдықтады. Сомалилік қолбасшылар кеңестік қару-жарақ қоры алты ай бойы соғыс жүргізуге жететінін есептеді. Олар кеңес тарапының шабуыл туралы білгеннен кейін Сомалиге қару-жарақ жеткізуді тоқтатуы мүмкін екенін күтті. Сомалидің мақсаты Огаденнің барлық аумағын 1977 жылғы желтоқсанға дейін, кеңестік қару-жарақ жеткізуі тоқтатылғанға дейін басып алу болды. Сомалилік күштер ертерек сәтсіздікке ұшырады; 16 шілдеде, шабуыл басталғаннан кейін төрт күн өткен соң, сомалиліктер жаяу әскер бригадасы, екі артиллерия батальоны, танк батальоны, баллистикалық зымыран батареясы және Батыс Сомали Азаттық фронтының (WSLF) үш партизандық бригадасымен Дире Дауаға күтпеген шабуыл жасады. Эфиопия қорғанысы - 78-ші бригада, 7-ші жаяу әскер батальоны, 216-шы батальон және 752-ші батальон сомалиліктерден сан жағынан әлдеқайда кем және қару-жарағы нашар болды. Шайқас 11:00 сағатқа дейін жалғасты, сомалиліктер қорғаушыларды қаланың шетіне итеріп жіберді; стратегиялық қала үшін шайқастың нәтижесі шешуші болары күдіксіз. Бұл жерде Эфиопияның екінші ірі әуе базасы ғана емес, сонымен қатар қала Огаденге және Қызыл теңізге темір жол желісіне тоғысатын маңызды нүкте болды. Осы уақытта Харардан күштер келді. Ауадан қолдау көрсеткен Харардан келген әскерлер қорғаушыларға қаланы сомалиліктерден 20 шақырымға кері итеруге көмектесті. Сонымен қатар, Эфиопия Әуе күштері (ETAP) Northrop F-5 ұшақтарын пайдалана отырып, әуеде басымдық орнатуға кірісті, бастапқыда сомалилік МиГ-21 ұшақтарынан кем болғанына қарамастан. Сомалиліктер соғыстың алғашқы айларында 53 ұшаққа ие болғанымен, Эфиопия Әуе күштері олардан басым болды. Эфиопиялықтар өз аспанында толық бақылауды ғана емес, сонымен қатар Сомали аумағына еніп, Бербера қаласына дейін жетіп, 9 МиГ-17 және 18 МиГ-21 ұшағын ауада және тағы 6 ұшақты Сомали аумағында жойды. 8 тамызға дейін Дело, Элекере және Филту қалаларын салыстырмалы түрде оңай басып алғаннан кейін, сомалиліктер желтоқсанға дейін Огаденді азат ету мақсатына жететіндей стратегиялық жағдайға келді. 70 000 тұрғыны бар маңызды өнеркәсіптік қала Дире Дауа олардың назарында болды. 17 тамызда сомалиліктер Дире Дауаға шабуыл жасады. Сомалиліктер 2 мотоатқыштар бригадасы, 1 танк батальоны және 1 BM-13 батареясымен қалаға шабуылдады. Оларға қарсы Эфиопияның 2-ші дивизиясы, 201-ші батальоны, 781-ші батальоны, 4-ші механикаландырылған ротасы және екі танктан тұратын танк взводы қарсы қойылды. 17 тамызда сомалиліктер түнде Харевадан қаланың солтүстік-шығыс бөлігіне шабуыл жасады. Жолда үш танкты минаға ұшыратқанына қарамастан, олар келесі күні жердегі шабуылға шықты. 781-ші батальон қалаға шегінгенге дейін Шиниледе бірнеше сағат бойы тұрып қалды. Сомалиліктер қалаға жақындағанда артиллериямен оқ жаудыруды бастады. Сомалилік танк батальоны елдің екінші ірі әуежайын уақытша қолдануға жарамсыз етіп, әуе қозғалысын басқару және 9 ұшақты жойды. Келесі 20 сағат бойы эфиопиялықтар мен сомалиліктер қатаң шайқас жүргізді, содан кейін эфиопиялық әуе күштері қарсы шабуыл жасап, 16 Т-55 танкін жойды. Сомалиліктер күштерін сарқып, танктер, бронетранспортерлер, артиллериялық құралдармен қатар жүздеген автоматтары мен пулеметтерді қалдырып, шегінді. Кеңес Одағы соғыстың екі тарапына да одақтас болғандықтан, атысты тоқтатуға делдалдық жасауға тырысты. Эфиопиялықтар сомалилік шабуылдарды тоқтату үшін күшпен күрескен кезде, Менгисту Хайле Мариам кеңестік тараптан Эфиопияға қару-жарақ жеткізуді талап етіп отырды. Кеңес Одағы оң жауап берді: 1977 жылғы қыркүйек айының басында Эфиопияға артиллерия және танктер сияқты маңызды қару-жарақтар жеткізілді. Екі аптадан кейін Дерг кеңестік тараптан Сомалиге қару-жарақ жеткізу тоқтатылғаны туралы жақсы жаңалықты алды. Осылайша, кеңестік тарап Эфиопияға көмектесуге бекінді. Қыркүйек айының соңынан бастап кеңес тарапы Эфиопияға Т-55 танктерін, реактивтік гранататарларды және МиГ-21 истребительдерін жеткізді, сондай-ақ Эфиопияға кеңес әскери көлігі және кеңес әскери кеңесшілері (1973 жылғы қазан айында Сирия күштерін қайта жарақтандырумен салыстырғанда екінші масштабты) жүзеге асырылды, сонымен қатар 15 000 кубалық әскерлер әскери рөлде қатысты. Соңғы қыркүйек айында Солтүстік Йемен екі бронетехникалық...

The Somali National Army (SNA) committed to invade the Ogaden on July 12, 1977, according to Ethiopian Ministry of National Defense documents (other sources state July 13 or 23). According to Gebru Tareke, the invaders had 23 mechanized battalions, 9 armored battalions, 4 airborne battalions and 9 artillery battalions which numbered around 31,000 to 39,000 men, 53 fighter jets, 250 tanks, 350 armored personnel carriers (APCs), and 600 artillery pieces. Arrayed against such a force were Ethiopia's 3 infantry brigades, a mechanized brigade, 2 tank and 2 artillery battalions, and 2 air defense batteries with a total of 35,000 to 47,000 regular troops and militiamen. Despite the clear disadvantage in fighting men, the Somalis held numerical superiority over the Ethiopians in terms of tanks, artillery, and armored personnel carriers (APCs). The Ethiopian army was thinly spread, as the army and militia units were scattered all over the vast plains of the Ogaden, its best units were engaged in the Eritrean War of Independence to the north. The 10th Mechanized Brigade was stationed at Jijiga, the 5th, 9th, and 11th Infantry Brigades were based at Gode, Kebri Dahar, and Degehabur. In addition, an infantry battalion was stationed at each frontier outpost, such as Aware, Warder, Galadin, and Mustahil. All these army units were placed under the 3rd Division, headquartered in Harar. With only infantry and anti tank guns, Ethiopian troops found themselves in a precarious situation. Somali tanks swiftly advanced westward, penetrating 700 kilometers into Ethiopia and capturing 350,000 square kilometers. Their advantage stemmed from superior equipment and organization, particularly in tanks. They employed an offensive strategy centered on speed and quickly exploiting weaknesses. Their attack pattern involved massive infiltrations behind the front lines, intense artillery barrages, and coordinated mechanized bombing raids. A militia brigade from the 219th Battalion were deployed to Gode to support the 5th Infantry Brigade, which had endured relentless artillery bombardment since July 13th. Despite their efforts, Gode was captured by the Somalis on July 25. Without artillery or air support to cover their retreat, the Ethiopian defenders were effectively annihilated, with only 489 out of the 2,350 militiamen managing to return to Harar, the rest presumed dead. The 9th brigade at Kebri Dahar fought fiercely before retreating to Harar on July 31. The 11th Infantry Brigade stationed at Degehabur persisted in combat until the end of July when it received orders to withdraw to Jijiga. Soviet General Vasily Petrov had to report back to Moscow the "sorry state" of the Ethiopian Army. The 3rd and 4th Ethiopian Infantry Divisions that suffered the brunt of the Somali invasion had practically ceased to exist. Within less then a month of the invasion, 70% of the Ogaden had been taken by the SNA WSLF force. Somalia easily overpowered Ethiopian military hardware and technology. The Soviet made T 54 and T 55 main battle tanks had, in Gebru's words, "bigger guns, better armour, greater range and more maneuverability than Ethiopia's aging M 41 and M 47 [American made tanks]." Similarly, Ethiopia's American made 155mm artillery pieces were outmaneuvered and outranged by Somalia’s Soviet made 122mm D 30 field howitzer guns. Over the years, the Soviets had been arming Somalia’s military forces with the latest weapons. Somali commanders calculated that their stockpiles of Soviet arsenal would enable them to wage war for six months. They anticipated that once the Soviets learned of the invasion, they might terminate the flow of arms to Somalia. The Somali objective was thus to occupy the whole of the Ogaden and by December 1977, before the suspension of Soviet weapons shipments could have a serious impact on their offensive. The Somali forces did suffer some early setbacks; as on July 16, just four days after the beginning of the invasion, the Somalis launched a surprise attack on Dire Dawa with an infantry brigade, two artillery battalions, a tank battalion, a ballistic missile rocket battery, and three brigades of the Western Somali Liberation Front (WSLF) guerrillas. The Ethiopian defense—the 78th Brigade, the 7th Infantry Battalion, the 216th Battalion, and the 752nd Battalion—were enormously outnumbered and outgunned by the Somalis. The battle raged until 11:00 hours, and the Somalis pushed the defenders to the outskirts of the city; the outcome of the battle for the strategic city would prove critical. Not only was Ethiopia's second largest air base located there, but the city represented both its crossroads into the Ogaden and rail lifeline to the Red Sea. At that critical moment, reinforcements arrived from Harar. With close air support, the troops from Harar helped the defenders drive the Somalis back twenty kilometers from the city. Around the same time, the Ethiopian Air Force (ETAP) also began to establish air superiority using its Northrop F 5s, despite initially being outnumbered by Somali MiG 21s. Even though the Somalis possessed more aircraft (53 to 36) during the initial months of the war, they were outmatched by the Ethiopian Air Force. The Ethiopians not only attained near absolute control over their own skies but also managed to breach Somali airspace, reaching as far as the city of Berbera and destroying 9 MiG 17s and 18 MiG 21s in the air and another 6 on the ground within Somali territory. Following the relatively easy capture of Delo, Elekere, and Filtu by August 8, the Somalis seemed to be strategically positioned to attain their objective of liberating the Ogaden by the December. Dire Dawa, an important industrial city of 70,000 inhabitants, was now in their sights. On August 17, the Somalis launched an assault against Dire Dawa. The Somalis advanced on the city with 2 motorized brigades, 1 tank battalion and 1 BM 13 battery. Facing these were the Ethiopian 2nd Division, the 201st battalion, the 781st battalion, the 4th Mechanized Company, and a tank platoon with two tanks. On August 17 the Somalis advanced from Harewa to the northeastern part of the city at night. Despite losing three tanks to landmines en route, they launched a ground assault the following day. The 781st battalion held out in Shinile for several hours before being forced to retreat to the city. As the Somalis closed in on the city they began shelling it with artillery. A Somali tank battalion managed to push through and temporarily made the country's second major airport non operational; the air traffic control and as many as 9 aircraft on the ground were destroyed. For the next 20 hours the Ethiopians and the Somalis engaged in a fierce battle until the Ethiopian air force began to relentlessly pound the enemy, destroying 16 T 55s. The Somalis had exhausted their strength were forced to retreat, leaving behind a trail of abandoned equipment, including tanks, armored cars, artillery pieces, as well as hundreds of assault rifles and machine guns. The Soviet Union, finding itself allied to both sides of the war, attempted to mediate a ceasefire. While the Ethiopians was fighting hard to stop the Somali advances, Mengistu Haile Mariam kept on pressing the Soviets to deliver arms to Ethiopia. The Soviets responded in the affirmative: they supplied Ethiopia with substantial weapons such artillery and tanks in early September 1977. Two weeks later, the Derg received other good news: the termination of Soviet arms delivery to Somalia. The Soviets were thus committed to helping Ethiopia. Beginning at the final week of September, the Soviets supplied Ethiopia with T 55 tanks, rocket launchers, and MiG 21 fighter planes, a Soviet military airlift with advisors for Ethiopia took place (second in magnitude only to the colossal October 1973 resupplying of Syrian forces during the Yom Kippur War), alongside 15,000 Cuban combat troops in a military role. South Yemen sent in late September two armored battalions to Ethiopia. On November 13 Somalia ordered all Soviet advisers to leave the country within seven days, ended Soviet use of its strategic naval facilities and also broke diplomatic relations with Cuba. Other communist countries like South Yemen and North Korea offered Ethiopia military assistance. East Germany offered training, engineering and support troops. Israel reportedly provided cluster bombs, napalm and were also allegedly flying combat aircraft for Ethiopia. Not all communist states sided with Ethiopia. Because of the Sino Soviet rivalry, China supported Somalia diplomatically and with token military aid. Romania under Nicolae Ceauşescu had a habit of breaking with Soviet policies and also maintained good diplomatic relations with Barre.

Сомалидің жеңістері және Харар қоршауы (қыркүйек-қаңтар)

СНА-ның ең үлкен жеңісі 1977 жылдың қыркүйек айының ортасында Джиджигаға жасалған шабуыл болды. Дире Дауадағы сәтсіздікке қарамастан, күшейтілген сомали әскері күшін үшінші ірі провинциялық қалаға қайта бағыттады. 2 қыркүйекте артиллерия, миномет және танктарды қолдана отырып, күшті шабуылға көшті. 9 қыркүйекте сомалилер эфиопиялықтардың позицияларын ракеталар мен артиллериялық оқтармен үздіксіз атқылады. Сомалилердің атысы Қарамара тауындағы радарды жойды, бұл эфиопиялық әуе күшінің жақыннан қолдау көрсету мүмкіндігін азайтты. Бұл оқиға Адауға кең ауқымды шегінуге әкелді. Сомалилер Адауды артиллериямен бомбалауды күшейткен кезде, армия Кореге толыққанды шегінді. 1977 жылдың 12 қыркүйегінде Джиджига сомалилердің бақылауына көшті. Одан да нашар, 13 қыркүйекте стратегиялық маңызы зор Марда асуы, Қарамара тауында, сомалилердің қолына тиді. Қыркүйек айының соңына қарай Эфиопия Огаденнің шамамен 10% ғана өз бақылауында екенін және эфиопиялық қорғаушылар Харгерге, Бале және Сидамо аймақтарындағы сомали емес жерлерге ығыстырылғанын мойындауға мәжбүр болды. Кореге шегінетін эфиопиялық әскерлерді тағы да үрей биледі. Кореде штаб-пәтерін құрған 3-дивизия шегінуге қатаң шаралармен жауап берді, егер шегініс жалғасса, әуе күшіне достық күштерге шабуыл жасауға бұйрық берді. Бұл сәтсіздіктер дереу "бесінші колоннаның" іс-әрекеттеріне байланыстырылды, нәтижесінде бірнеше офицерлер мен сержанттар "анархистермен" – негізінен солшыл саяси ұйымдармен, әсіресе Эфиопия халықтық революциялық партиясымен (EPRP) байланыс жасады деген айыппен атқыланды. Бұл жағдай 3-дивизия командирін де жоғары жақтағылардың сынауынан сақтамады. Менгисту Хайле Мариам оған Кармараның құлауы үшін Кореде қорғаныс шебін құру және асуды қайта басып алу арқылы өзін ақтауды тапсырды. Осы кезде үкімет жалпы жұмылдыруға шақырды. 14-21 қыркүйек аралығында Менгисту "барлығы майданға" және "революциялық отан немесе өлім" ұрандарымен бірнеше директивалар шығарды. Джиджига мен Кармараны басып алғаннан кейін бір апталық үзіліс болды. Осы кезеңде Менгисту Шығыс командасына "Аврора" деп аталатын жаңа операциялық стратегияны ұсынды, кейіннен ол Дире Дава және Харар секторларына қайта ұйымдастырылды. "Аврора" операциясы Дире Дава және Харар қалаларын нығайтылған қорғау арқылы Сомалидің стратегиялық мақсаттарын тойтаруға бағытталған. Қыркүйектің соңында сомалилік шабуыл қарқыны төмендеді, бұл қолайсыз ауа райы, қиын жер және әскерлердің шаршауымен байланысты болды. Сомалилердің бастапқы жылдам шабуылы аяқталып, тозу фазасы басталды. Күшін жоғалтқан сомалилер эфиопиялықтарға әскерлерін қайта топтастыруға, жаңа бөлімдер мен қару-жарақтар енгізуге және төбелерде бекіністер салуға мүмкіндік берді. Сомалилер содан кейін шабуылға көшті, Харарға қарай шығысқа қарай жылды. Олардың басты мақсаты – Кармара және Фиктан алға жылжып, шығыс майдан шебін бұзу болды. Эфиопияның қорғаныс шебінің нашарлығына қарамастан, сомалилер оны бұзуға жеті аптадан астам уақыт жұмсады. Қыркүйек айының соңынан бастап Кеңес Одағы Эфиопияға ұшақтар мен танктар сияқты маңызды қару-жарақтарды жеткізді. Сонымен қатар, эфиопиялық армия жауынгерлік тәжірибесін арттырды және жаңа советтік қару-жарақтарды жақсы меңгерді. Сомалилер Огаденде толық қолдауға ие болғанымен, таулы аймақтағы халық сомалилерге қарсы болды және эфиопиялық армияға барлаудан бастап стратегиялық жол қиылыстарын күзетуге дейін түрлі жолдармен берік қолдау көрсетті. Сомалилер жау аумағына тереңірек енген сайын, олардың созылған желілері бұзылуға көбірек ұшырады. Сәуірдің соңғы аптасынан желтоқсанның ортасына дейін төрт ай бойы сомалилер Харарды басып алу үшін күшті күш жұмсады. Екі рет қала, қырқ сегіз мың тұрғыны бар және Эфиопияның ең ірі әскери академиясы орналасқан қала, құлаудың алдында болғандай көрінді. Алайда Харар берілмеді, негізінен сомалилердің салыстырмалы түрде баяу және шешімсіз операциялық маневрлері мен қазан айының соңында советтік қару-жарақтардың келуіне байланысты. Эфиопиялықтарды 100 000-ға жуық жақында даярланған әскерлермен күшейтілді, олардың шамамен 30 000-ы "1-ші революциялық азаттық армиясы" деп аталды, содан кейін Сомали майданына жіберілді. Желтоқсанға қарай шаршаған сомали күштері Федис, Жалдесса және Хареваға шегінуге мәжбүр болды, онда олар эфиопиялық қарсы шабуылды күтуге тиіс болды. Осы кезде кубалық әскерлер келді, желтоқсан айында бірнеше жүз адам болса, қаңтарда үш мыңға, ақпанда он алты мыңға дейін өсті. Олар Т-62 танктары, артиллерия және бронетранспортерлерді қоса алғанда, толық советтік жабдықтармен қаруланған. Сомалилер ресейліктер мен кубалықтарды оқшаулауға тырысты; енді олар көпұлтты алыпқа қарсы дерлік жалғыз тұрды.

The greatest single victory of the SNA WSLF was the assault on Jijiga in mid September 1977. Undaunted by their setback at Dire Dawa, the reinforced Somalis redirected their efforts towards the third largest provincial town. On September 2, they launched a forceful attack, employing artillery, mortar, and tanks. A renewed and more resolute offensive took place on September 9, as the Somalis relentlessly bombarded Ethiopian positions with rockets and artillery shells. Adding to the challenges, Somali fire managed to destroy the radar atop Mount Karamara, diminishing the Ethiopian air force's ability to provide essential close air support. This event prompted a large scale retreat to Adaw. As the Somalis intensified their artillery shelling on Adaw, the army conducted a full retreat to Kore. On September 12, 1977, Jijiga fell into the hands of the Somalis. Worse still, on September 13, Marda Pass on Mount Karamara, of huge strategic importance, fell into Somali hands, By September, Ethiopia was forced to admit that it controlled only about 10% of the Ogaden and that the Ethiopian defenders had been pushed back into the non Somali areas of Harerge, Bale, and Sidamo. The retreating Ethiopian forces eventually came to a halt at Kore, positioned midway between Jijiga and Harar. Amidst the falling Somali artillery shells, panic once again gripped the soldiers at Kore. The 3rd Division, which had established its headquarters at Kore, responded to the retreat with harsh measures, ordering the air force to strike friendly forces if they retreated. These setbacks were promptly attributed to "fifth columnists," leading to the execution of several officers and NCOs for alleged conspiracy with "anarchists"—primarily leftist political organizations, particularly the Ethiopian People's Revolutionary Party (EPRP). Despite this, it did not spare the commander of the 3rd Division from criticism from his superiors. Mengistu Haile Mariam told him to redeem himself for the fall of Karamara by establishing a defensive line at Kore, and by eventually recapturing the Pass. At this point, the government called for a general mobilization. From September 14 to 21, Mengistu issued several directives for mobilization using the slogans "everything to the warfront" and "revolutionary motherland or death". Following the capture of Jijiga and Karamara, a one week pause in fighting ensued. During this period, Mengistu formulated a novel operational strategy named "Awroa" to the Eastern Command, which he subsequently reorganized into the Dire Dawa and Harar sectors. Operation Awrora aimed to thwart Somalia's strategic objectives by resolutely defending the cities of Dire Dawa and Harar. In the latter part of September, the Somali offensive experienced a rapid decline, attributed to adverse weather conditions, challenging terrain, and exhaustion among their forces. The initial Somali blitzkrieg concluded, marking the commencement of an attrition phase. Losing their momentum, the Somalis provided an opening for the Ethiopians to regroup their troops, introduce fresh units and additional weaponry, and construct bunkers on the hillsides. The Somalis then launched an offensive, advancing towards the east toward Harar. Their primary aim was on penetrating the eastern front line, pushing forward from Karamara and Fik. Despite the weak position of the Ethiopian defense line, it took the Somalis over seven weeks to breach it. Beginning the of end of September, the Soviets supplied Ethiopia with significant arms, such as aircraft and tanks. Additionally, as the Ethiopian army gained more combat experience, they became more experienced with their new Soviet weaponry. Although the Somalis enjoyed full support in the Ogaden, the highland population, vehemently opposed the Somalis and provided unwavering support to the Ethiopian army in various ways, ranging from scouting to guarding strategic crossroads. As the Somalis advanced further into hostile territories, their stretched lines became increasingly susceptible to disruption. Over a span of four months, from the last week of September to the middle of December, the Somalis exerted considerable effort to seize Harar. On two occasions, it appeared that the city, with its forty eight thousand inhabitants and as the home of Ethiopia's foremost military academy, was on the brink of falling. However, Harar did not surrender, primarily due to the relatively slow and indecisive operational maneuvers of the Somalis and the arrival of Soviet weapons in late October. The Ethiopians were bolstered by deployment of 100,000 recently trained troops outfitted in new Soviet gear, around 30,000 of them, referred to as the "1st Revolutionary Liberation Army", were subsequently sent to the Somali front. By December, the exhausted Somali forces were forced to withdraw to Fedis, Jaldessa and Harewa, where they had to await the Ethiopian counterattack. At this point came the regular Cuban troops, with only a few hundred in December, they eventually grew to three thousand in January to 16,000 in February. They were armed with full Soviet gear, including T 62 tanks, artillery, and APCs. The Somalis had gambled by cutting off the Russians and Cubans; now they stood virtually alone against an multinational colossus.

Эфиопия-Куба қарсы шабуыл (ақпан-наурыз)

1978 жылдың қаңтарында Дерг эфиопиялық, кеңестік және кубалық офицерлерден құралған Жоғарғы әскери стратегиялық комитет (ЖЖСК) құрды, оның мақсаты қарсы шабуылды жоспарлау және басқару болды. Комитетке Кеңес Құрлық әскерлерінің қолбасшысының орынбасары генерал Василий Петров жетекшілік етті. Бұл операция мұқият жоспарланып, тиімді басқарылды. Оның негізгі элементтері күтпеген артиллериялық оқшашуды қамтыды, одан кейін жаппай жаяу әскер мен механикаландырылған шабуылдар жасалды, бұл советтік шабуыл тактикасынан үлгі алды. Қарсы шабуылға 22 қаңтарда сомалиліктердің Харар қаласын басып алуға жасаған әрекеті себеп болды. Сомалиліктер өз жоспарын 1692 биіктігінен Бабиль қаласына минометтік және ракеталық шабуылдар жасау арқылы бастады, мұның мақсаты эфиопиялықтардың назарын аудару болды. Сағат 15:30-да бірнеше сомалилік жаяу әскер бригадалары, көптеген танктармен бірге, Федис және Комболчадан Харарға қарай жылжыды. Кубалық сарбаздардың алғаш рет қатысқан жердегі және әуедегі қарсылығы кезінде эфиопиялықтар Харардан бірнеше шақырым қашықтықта сомалиліктермен шайқасты. Олар шабуылшыларға қарсы бірқатар күшті шабуылдар жасап, оларды ұстап қалды. Танкілермен жердегі шайқас жүріп жатқанда, реактивтік бомбалаушылар жаудың тыл және байланыс желілеріне шабуыл жасады. Сомалиліктер ауыр жеңіліске ұшырады, қаза тапқандардың саны 3000-ға дейін жетеді деп болжануда, бұл соғыс басталғаннан бергі ең ірі шығын. Осы сәттіліктен кейін эфиопиялықтар қорғаныстан шабуылға көшті. 23-27 қаңтар аралығында эфиопиялық 11-дивизия және кубалық бронетанс бөлімшелері Федиске дейінгі барлық аумақты қайта басып алды. Осы процесте олар 15 танк, көптеген БТР, 48 артиллериялық зеңбірек, 7 зениттік зеңбірек, көптеген жаяу әскер қарулары және түрлі оқ-дәрілерді жаулап алды. Эфиопиялық-кубалық қарсы шабуыл 1 ақпанда басталды. Кубалық соққы жасақтары бастаған 9-дивизия Харевадағы сомалиліктерге шабуыл жасап, оларды дереу шегінуге мәжбүр етті, содан кейін шабуылшылар солтүстікке қарай жылжып, 4-ші күні Жалдесаны басып алды. 9 ақпанда сомалиліктер Чинаксен, Эджерса Горо және Гурсум қалаларынан қашып, 42 танк, көптеген БТР және 50-ден астам артиллериялық зеңбірек қалдырды. Эфиопиялық және кубалық әскерлер колоннасы солтүстік-шығысқа қарай Джиджига мен Сомали шекарасы арасындағы таулы аймаққа өтіп, Марда асуын қорғап тұрған Сомали Ұлттық Армиясының (SNA) WSLF күштерін айналып өтті. Бұл міндетті орындау жауапкершілігі 10-дивизияға жүктелді, ол 60-тан астам Т-62 танктері бар кубалық танк бригадасына сүйенді. 15 ақпанда олар қол жетімсіз Марда асуын айналып өтіп, Араби арқылы айналып өтіп, Шебеле асуына қарай жылжуды таңдады және оны 24-ші күні сәтті басып алды. Грикочерде сомалиліктердің қарсылығына қарамастан, қала 28-і күні басып алынды. Бұл 69-шы милиция бригадасының Левенэджидегі 10-шы дивизияға қосылуына жол ашты. Осыдан кейін Джиджигаға қарайғы шабуылды 69-шы бригада басқарды. Джиджигадағы сомалиліктер тау жотасында эфиопиялықтарға шабуыл жасады, бірақ үздіксіз әуе шабуылына ұшырағандықтан, олар ұсталды. Жаудың назары батысқа аударылған кезде, кеңестік Ми-6 және Ми-8 тікұшақтары эфиопиялық 1-ші парашюттік-коммандо бригадасын жаудың тылына жеткізіп, қалаға соңғы шабуыл жасау үшін жағдай жасады. 10-шы дивизия және оның кубалық соққы жасақтары Джиджигаға қарай жылжыды, ал эфиопиялық 75-ші жаяу әскер бригадасы мен 1-ші парашюттік-коммандо бригадасы Марда асуын басып алу үшін таулар арқылы оңтүстікке қарай жылжыды. Сомалиліктердің алты бригадасы үш күн бойы үлкен қарсылық көрсетті. Әуе қорғанысының болмауы, азық-түліктің азаюы және танктердің саны 50 пайыздан төмен болуы салдарынан олар 5 наурызда шегінуге мәжбүр болды, қоршаудан мүжілді. Сомалиліктер 3000-ға дейін адамын жоғалтты, ал эфиопиялықтар мен кубалықтардың шығындары өте аз болды. Соғыс 5 наурызда (Екатит 26) сағат 0900-де Джиджиганың қайта басып алынуымен аяқталды. Меңгисту Хайле Мариам, Карамара мен Джиджиганы қайта басып алғаннан кейін қуанды, өйткені олардың алты ай бұрын басып алынуы оны қатты қорқытқан еді. Шығыс командасының күш-жігерін жоғары бағалап, ол: "Бұл тек эфиопиялықтардың ғана емес, сонымен қатар әлем жұмысшыларының күресі үшін жеңіс" деді. Сомалиліктер қашқаннан кейін, эфиопиялықтар барлық басылып алынған аумақтарды үш апта ішінде қайта басып алды. Эфиопиялықтар мен кубалықтар бірден жалпы шабуылға кірісті. Эфиопияның 3-ші дивизиясы мен кубалық 3-ші танк бригадасы 8 наурызда Дегехабурды оңай басып алды. Сонымен қатар, батыста сомалилік күштері Фикке қарай 8-дивизияның шабуылына күтпеген қарсылық көрсетті. Бұл шайқаста эфиопиялық 94-ші бригада Абүшарифте ауыр шығынға ұшырады, оның командирі майор Бекеле Касса тұтқынға түспеу үшін өз өмірін өз қолымен аяқтады. Бұл кері соққыға қарамастан, дивизия кубалық батальонмен күшейтіліп, Фикке 8 наурызда жету үшін 150 километрге жылды. Өзінің жағдайының тұрақсыз екенін түсінген Сиад Барре 9 наурыз күні Сомали Ұлттық Армиясын (SNA) Сомалияға қайтаруға бұйрық берді, бірақ Рене ЛаФорт сомалиліктер бәрін болжағандықтан, ауыр қаруларын бұрыннан-ақ шығарып алғанын мәлімдеді. Соңғы маңызды сомалилік бөлім 15 наурыз күні Эфиопиядан шығып кетті, соғыс аяқталды.

In January 1978, the Derg established the Supreme Military Strategic Committee (or SMSC), composing of Ethiopian, Soviet, and Cuban officers to plan and direct the counter offensive. The Committee was led by General Vasily Petrov, the deputy commander of the Soviet Ground Forces. The operation marked was painstakingly planned and well directed. Its key elements included surprise artillery barrages, which were followed by subsequent mass infantry and mechanized assaults, drawing inspiration from Soviet assault tactics. The counter offensive was preceded by an ambitious Somali attempt to capture Harar on January 22. The Somalis initiated their plan by launching mortar and rocket attacks on the town of Babile from Hill 1692, with the apparent intention of diverting Ethiopian attention. At 15:30 hours, multiple Somali infantry brigades, supported by a substantial number of tanks advanced toward Harar from Fedis and Kombolcha. In a coordinated ground and air resistance involving Cuban soldiers for the first time, the Ethiopians engaged the Somalis a few miles from Harar; they launched a series of sharp thrusts against the attackers, pinning them down. While a ground battle with tanks unfolded, jet fighter bombers attacked the enemy's rear and communication lines. The Somalis suffered a significant defeat, with casualties possibly reaching as high as 3,000—their most significant loss since the war began. Following this success, the Ethiopians shifted from a defensive to an offensive stance. From January 23 to 27, the Ethiopian 11th Division and the Cuban armored units were able to recapture all territory up to Fedis. In the process, they captured 15 tanks, numerous APCs, 48 artillery guns, 7 anti aircraft guns, numerous infantry weapons, and various munitions. The Ethiopian Cuban counterattack occurred began on February 1, the Ninth Division headed by Cuban shock troops attacked the Somalis in Harewa, immediately forcing them to retreat, the attackers then moved north and captured Jaldessa on the 4th. By February 9th, the Somalis fled from the towns of Chinaksen, Ejersa Goro, and Gursum, leaving behind 42 tanks, numerous APCs, and over 50 artillery guns. A column of Ethiopian and Cuban troops then crossed northeast into the highlands between Jijiga and the border with Somalia, bypassing the SNA WSLF force defending the Marda Pass. The responsibility for the task was assigned to the Tenth Division, which relied on a Cuban tank brigade with over 60 T 62 tanks. On February 15, they maneuvered around the impregnable Marda Pass, opting for an detour through Arabi and advancing towards the Shebele pass, successfully capturing it on the 24th. Despite strong Somali resistance at Grikocher, the town was eventually secured on the 28th. This paved the way for the 69th Militia Brigade to join the 10th Division in Lewenaji. From this point onward, the advance to Jijiga was led by the 69th Brigade, the forward units reached the western side of the mountains around Jijiga on February 28. The Somalis stationed at Jijiga attacked the Ethiopians on the mountain range, but were pinned down due to unremitting airstrikes. With enemy attention focused on the west, Soviet Mil Mi 6 and Mil Mi 8 helicopters airlifted the Ethiopian 1st Paracommando Brigade behind enemy lines, which laid the groundwork for the ultimate attack on the town. The 10th Division and its Cuban shock troops advanced towards Jijiga, while the Ethiopian 75th Infantry Brigade and the 1st Paracommando Brigade took a southerly route through the mountains to seize the Marda Pass. Six Somali brigades in the garrison valiantly fought for three days against overwhelming odds. Hindered by the absence of air cover, dwindling supplies, and tank strength possibly below 50 percent, they were forced to retreat on March 5, narrowly avoiding an encirclement. The Somalis lost as many as 3,000 men, whereas Ethiopian and Cuban casualties were apparently very light. The war was effectively concluded with the recapture of Jijiga on March 5 (Yekatit 26) at 0900 hours. Mengistu Haile Mariam, buoyed by the retaking of Karamara and Jijiga, had been deeply horrified by their capture six months prior. In a statement praising the Eastern Command for their efforts, he expressed, "This marks not just a victory for the Ethiopian people but also for the struggles of the workers of the world." From there on, the Somalis were on the run and it took just three weeks to restore Ethiopian sovereignty over nearly all occupied areas. The Ethiopians and the Cubans immediately began a general offensive. A column comprising the Ethiopian 3rd Division and the 3rd Cuban Tank Brigade effortlessly captured Degehabur on March 8. Meanwhile, to the west, Somali forces unexpectedly resisted the 8th Division's advance towards Fik. During this engagement, the Ethiopian 94th Brigade suffered severe losses at Abusharif, leading its commander, Major Bekele Kassa, to take his own life rather than face capture. Despite this setback, the Division, reinforced by a Cuban battalion, pressed on and covered a distance of 150 kilometers to reach Fik on March 8. Recognizing that his position was untenable, Siad Barre ordered the SNA to retreat back into Somalia on 9 March 1978, although Rene LaFort claims that the Somalis, having foreseen the inevitable, had already withdrawn their heavy weapons. The last significant Somali unit left Ethiopia on 15 March 1978, marking the end of the war.

Соғыстың салдары

Эфиопия және Куба әскерлерінің бейбіт тұрғындар мен босқындарды өлтiруi және зорлауы соғыс бойында кең таралды. Кубалық контингенттiң көмегiмен эфиопиялық армия 1979 жылдың желтоқсанында халықтың күнкөрісiне бағытталған екіншi шабуылды бастады, оның iшiнде құдықтарды уландырып, жою және iрi қара малын өлтіру. Огаден аймағында мыңдаған сомали азаматы қаза тапты. Бiрнеше жүз мың босқынның Сомалиге қашуымен бiрге, бұл аймақты қатыгез күшпен бағындыруға жасалған әрекет болды. Огадендегi халықтың шамамен жартысы Сомалиге көшiрiлдi, ал кейбiр дипломаттар Огадендегi халықты қырып тастауды геноцид деп атады. SNA-ның шығуынан кейiн Батыс Сомали Азаттық фронты (WSLF) көтерілiсiн жалғастырды. 1980 жылдың мамырына қарай, көтерілiсшiлер, партизандық соғысқа көмектескен аз ғана саны бар SNA әскерлерiнiң көмегiмен Огаден аймағының үлкен бөлігін бақылады. 1981 жылға дейiн аймақты партизандардан тазалау үшiн масштабты қарсы көтерілiс науқаны жүргiзiлдi, бiрақ көтерілiс 1980-жылдардың ортасына дейiн жалғасты. WSLF 1980-жылдардың ортасына қарай iс жүзiнде таратылды, ал оның бөлiнген тобы, Огаден Ұлттық Азаттық фронты (ONLF), Кувейттегi штаб-пәтерiнен жұмыс iстедi. ONLF-тың кейбiр өкiлдерi кейiн Огаденге қайта оралғанмен, олардың әрекеттерi аз нәтиже бердi. Барре режимі үшiн бұл басып кiру тәуелсiздiк алғаннан берi жасалған ең iрi стратегиялық қате болды және ол әскердiң мүмкiндiктерiн күрт әлсiреттi. Сомали Ұлттық Армиясының үштен бiрi, оның бронетранспорттық құралдарының сегізден үшi және Сомали Әуе Күштерiнiң жартысы жойылды. Барре әкiмшiлiгiнiң әлсiздiгi оны бiрiккен Ұлы Сомали туралы арманнан бас тартуға мәжбүр еттi. Соғыстың сәтсiздiгi Барре режиміне деген наразылықты күшейттi; 1979 жылы армия офицерлерi алғашқы ұйымдасқан оппозициялық топты – Сомали Құтқару Демократиялық Фронтын (SSDF) құрды. АҚШ 1970-жылдардың соңынан 1988 жылға дейiн Сомалидi, Таяу Шығысқа қол жеткiзу үшiн және Африка мүйiзiнде ықпал ету мақсатында пайдаланған сомалилік базаларды пайдалану шартымен, Суық Соғыстың одақтасы ретiнде қабылдады. 1988 жылы Сомали мен Эфиопия арасындағы екіншi қарулы қақтығыс екі ел өздерiнiң қарулы күштерін шекарадан шығаруға келіскен кезде аяқталды.

Executions and rape of civilians and refugees by Ethiopian and Cuban troops were prevalent throughout the war. Assisted by the Cuban contingent, the Ethiopian army launched a second offensive in December 1979 directed at the population's means of survival, including the poisoning and destruction of wells and killing of cattle herds. Thousands of Somali civilians in the Ogaden were killed. Combined with the flight of several hundred thousand refugees into Somalia, this represented an attempt to pacify the region with brute force. Around half of the population in the Ogaden were displaced to Somalia, some diplomats referred to the depopulation in the Ogaden as a genocide. Following the withdrawal of the SNA, the Western Somali Liberation Front (WSLF) continued its insurgency. By May 1980, the rebels, with the assistance of a small number of SNA soldiers who continued helping their guerrilla war, controlled a large part of the Ogaden region. It took a massive counter insurgency campaign to clear the region of guerrillas by 1981, although the insurgency continued until the mid 1980s. The WSLF was practically defunct by the mid 1980s, and its splinter group, the Ogaden National Liberation Front (ONLF), operated from headquarters in Kuwait. Even though elements of the ONLF would later manage to slip back into the Ogaden, their actions had little impact. For the Barre regime, the invasion was perhaps the greatest strategic blunder since independence, and it greatly weakened the military. Almost one third of regular SNA soldiers, three eighths of its armored units, and half of the Somali Air Force (SAF) were lost. The weakness of the Barre administration led it to effectively abandon the dream of a unified Greater Somalia. The failure of the war aggravated discontent with the Barre regime; the first organized opposition group, the Somali Salvation Democratic Front (SSDF), was formed by army officers in 1979. The United States adopted Somalia as a Cold War ally from the late 1970s to 1988 in exchange for use of Somali bases it used for access to the Middle East, and as a way to exert influence in the Horn of Africa. A second armed clash in 1988 between Somalia and Ethiopia ended when the two countries agreed to withdraw their armed forces from the border.

Босқындар дағдарысы

Сомалидің соғыста жеңілуі эфиопиялық босқындардың (көбінесе этникалық сомалилер, сондай-ақ кейбір харари және оромо) шекарадан Сомалиге көптеп келуіне әкеп соқты. 1979 жылға қарай ресми деректер бойынша Сомалиде 1,3 миллион босқын болды, олардың жартысынан астамы солтүстіктегі Исаак тайпалық бірлестігінің жерлеріне қоныстанды. 1979 жылғы The New York Times баяламасына сәйкес, оңтүстік Сомалиде де босқындар ұсталды, олардың арасында 200 мың харари және 100 мың оромо болды. Мемлекет халықаралық көмекке үнемі тәуелді бола бастағандықтан, босқындарға бөлінген көмек ресурстары жергілікті Исаак тұрғындарының наразылығын күшейтті, олар үкімет оларға соғыстың салмағын көтеру үшін ешқандай өтемақы төлемеді деп ойлады. Бұған қоса, Барре өзімен бір тайпаға (Дарод) жататын Огаден босқындарын артық жақсы көріп, оларға "әлеуметтік қызметтерге, бизнес лицензияларына және тіпті мемлекеттік қызметтерге" басымдық берді. Олар әйелдерді зорлап, қарусыз азаматтарды өлтіріп, отбасыларға дұрыс жерлеу рәсімін өткізуге кедергі келтірді. Барре 1980-жылдар бойы Исаак тайпасының шағымдарын назарға алмады.