Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппинге жасалған Жапонияның басқыншылығының бір бөлігі, 1945 жылы болған шайқас.
Part of Japan's invasion of the Philippines during WWII
the battle that occurred in 1945
Батан шайқасы (; 7 қаңтар – 9 сәуір, 1942) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ пен Филиппин Ұлттық Достастығының Жапонияға қарсы күресі. Бұл шайқас Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппинге жапондықтардың басып кіруінің ең қарқынды кезеңін білдірді. 1942 жылдың қаңтар айында Жапон императорлық армиясы мен теңіз күштері Пёрл-Харбордағы американдық теңіз базасын бомбалаудан кейін Филиппин архипелагындағы бірнеше аралдармен қатар Лузонға шабуыл жасады. Аралдардағы АҚШ және филиппиндік күштердің бас қолбасшысы генерал Дуглас Макартур жапон әскеріне қарсы күресу үшін Лузонға қарасты барлық бөлімшелерін Батан түбегінде шоғырландырды. Осы кезде Жапония Оңтүстік-Шығыс Азияның көп бөлігін бақылауында ұстады. Батан түбегі мен Коррегидор аралы – аймақтағы одақтастардың соңғы бекіністері болды. Азық-түлік жетіспесе де, американдық және филиппиндік күштер үш ай бойы жапондықтармен күресті, бастапқыда оңтүстікке қарай шегініп, қарсылық көрсетті. Біріккен американдық және филиппиндік күштердің соңғы тұғырға дейін қарсы тұруы жапондықтардың құнды уақытын кетіріп, Тынық мұхитында бірден жеңіске жетуіне кедерес келтірді. Батанда американдықтардың жапондықтарға қарсы капитуляциясы, Филиппинде барлығы 76 000 әскердің тапсырылуына әкелді. Одан кейін АҚШ және филиппиндік соғыс тұтқындары Батан өлім маршына мәжбүр болды.
The Battle of Bataan (; January 7 – April 9, 1942) was fought by the United States and the Philippine Commonwealth against Japan during World War II. The battle represented the most intense phase of the Japanese invasion of the Philippines during World War II. In January 1942, forces of the Imperial Japanese Army and Navy invaded Luzon along with several islands in the Philippine Archipelago after the bombing of the American naval base at Pearl Harbor. The commander in chief of the U. S. and Filipino forces in the islands, General Douglas MacArthur, consolidated all of his Luzon based units on the Bataan Peninsula to fight against the Japanese army. By this time, the Japanese controlled nearly all of Southeast Asia. The Bataan Peninsula and the island of Corregidor were the only remaining Allied strongholds in the region. Despite their lack of supplies, American and Filipino forces managed to fight the Japanese for three months, engaging them initially in a fighting retreat southward. As the combined American and Filipino forces made a last stand, the delay cost the Japanese valuable time and prevented immediate victory across the Pacific. The American surrender at Bataan to the Japanese, with 76,000 soldiers surrendering in the Philippines altogether, Soon afterwards, U. S. and Filipino prisoners of war were forced into the Bataan Death March.
Өмірбаян
1936 жылы Дуглас Макартур Филиппин армиясының фельдмаршалы болып тағайындалды, оған 1946 жылы тәуелсіздік алғанға дейін тиімді қорғаныс күшін дамыту міндеті жүктелді. АҚШ армиясының штаб бастығы генерал Джордж Маршалл Филиппинді қорғануға қабілетті етуді мақсат тұтты: «Біз жапондықтардың шабуылын тоқтата аламыз және олардың соғысқа кіруіне кедергі келтіреміз деп ойладық, себебі олар Филиппинді жаулап ала алмаса, қандай салдар болатынынан қорқады». Макартур 1942 жылдың сәуіріне дейін жауынгерлік дайындыққа келтірілген күштерді жабдықтауға және оқытуға уақыт жетеді деп есептеді. 1941 жылдың 26 шілдесінде Макартур АҚШ армиясының қатарына қайта шақырылып, генерал-лейтенант шені берілді. Тамыз айында Макартур өзінің әрбір он резервтік дивизиясынан бір полк шақырып, оларды АҚШ қарулы күштеріне қосты. 27 қарашада ол «Жапондықтардың болашақ әрекеттері болжамсыз, бірақ кез келген сәтте жаулық қимылдар болуы мүмкін» деген хабарлама алды. «Егер жаулық қимылдардан қашынбаса, қайталап айтамын, қашынбаса, АҚШ Жапонияның бірінші ашық шабуыл жасауын қалайды». 18 желтоқсанда, жаулық қимылдар басталғаннан кейін он күн өткен соң, Макартур қалған резервтілерді әскери қызметке шақырды. Филиппин армиясы 120 000 адамнан тұратын, оның 76 750-сі Лусон аралында орналасқан. 24 желтоқсанда Масахару Хомманың басқаруындағы жапондық 14-ші армия алға жылжығанда және генерал Джонатан Уэйнрайттың Солтүстік Лусон күштері шегіне бастағанда, Макартур өзінің Қиыр Шығыс әуе күштерінің штабын Батанға қарай жылжытты. Бұл Льюис Х. Бреретонды Кларк Филд, Николс Филд, Форт Уильям Маккинли және Нильсон Филдтерден Пилар, Батан, Кабкабен және Маривелес шағын аэродромдарына көшуге мәжбүр етті. Жыл соңына қарай Батанда 15 000 америкалық, 65 000 филиппин және 26 000 босқын болды. Жыл соңына дейін жеткілікті мөлшерде оқ-дәрі жиналды немесе жеткізілді, бірақ азық-түлік қоры тек екі айға ғана жететін, ал соғысқа дейінгі жоспарлар бойынша қажетті 6 айдан әлдеқайда аз болды. Қиыр Шығыс әуе күштерінің соңғы бірлескен операциясында АҚШ ұшақтары екі жапондық көліктік кемесі мен эсминецті зақымдап, бір мина тазартқыш кемені батырды. Алайда, бұл әуе шабуылдары мен теңіз операциялары жапондық шабуылды айтарлықтай кешіктірмеді.
In 1936, Douglas MacArthur was appointed Field Marshal of the Philippine army, given the task of developing an effective defensive force before independence in 1946. Chief of Staff of the U. S. Army General George C. Marshall intended to make the Philippines reasonably defensible, " we felt that we could block the Japanese advance and block their entry into war by their fear of what would happen if they couldn't take the Philippines " MacArthur anticipated having until April 1942 to train and equip a combat ready force. On 26 July 1941 MacArthur was recalled to active duty within the US army and given the rank of lieutenant general. In August, MacArthur called into service one regiment for each of his ten reserve divisions, and inducted them into the US armed forces. On 27 November, he received notice, "Japanese future action unpredictable but hostile action possible at any moment. If hostilities cannot, repeat cannot, be avoided the United States desires that Japan commit the first overt act." On 18 December, ten days after the start of hostilities, MacArthur inducted the remaining reservists. The Philippine Army consisted of 120,000 men, of which 76,750 were on Luzon. On 24 December, as Masaharu Homma's Japanese Fourteenth Area Army advanced and General Jonathan Wainwright's North Luzon Force retreated, MacArthur ordered his Far East Air Force headquarters south towards Bataan. This prompted Lewis H. Brereton to abandon Clark Field, Nichols Field, Fort William McKinley, and Nielson Field for the Pilar, Bataan, Cabcaben and Mariveles gravel strips. By the end of the year, Bataan contained 15,000 Americans, 65,000 Filipinos, and 26,000 refugees. Adequate munitions had been stored or shipped in by the end of the year, but food supplies amounted to only about a two month supply, far short of the needed 6 months in the prewar plans. In one last coordinated action by the Far East Air Force, U. S. planes damaged two Japanese transports and a destroyer, and sank one minesweeper. These air attacks and naval actions, however, did not significantly delay the Japanese assault.
Жауынгерлік жоспар
Макартур қайтадан қызметке келген кезде, Филиппин аралдарын қорғаудың ең соңғы жоспарлары 1941 жылдың сәуір айында аяқталды және WPO 3 деп аталды. Бұл жоспар 1938 жылғы Армия мен Теңіз күштерінің бірлескен «Оранж» соғыс жоспарына негізделген, ол АҚШ пен Жапония арасындағы қарым-қатынастың ушығуына байланысты жасалған. WPO 3 жоспары бойынша, Филиппин гарнизоны Манила шығанағына кіруді бақылап, жапондық теңіз күштеріне оны пайдалану мүмкіндігін бермеуі керек еді, ал құрлықтағы әскерлер жаудың жағаға қонуына қарсы тұруы керек еді. Егер жау үстемдік танытса, олар Манила шығанағын бақылаудың кілті саналатын Батан түбегіне шегінуі керек еді. Ол «соңғы шекке дейін» қорғалуға тиіс еді. Ол бүкіл архипелагты қамтитын жағалау қорғаныс стратегиясын ұсынды. Оның ұсыныстары ақырында бекітілген жоспарға енгізілді.
When MacArthur returned to active duty, the latest revision plans for the defense of the Philippine Islands had been completed in April 1941 and was called WPO 3, based on the joint Army Navy War Plan Orange of 1938, which involved hostilities between the United States and Japan. Under WPO 3, the Philippine garrison was to hold the entrance to Manila Bay and deny its use to Japanese naval forces, and ground forces were to prevent enemy landings. If the enemy prevailed, they were to withdraw to the Bataan Peninsula, which was recognized as the key to the control of Manila Bay. It was to be defended to the "last extremity". He recommended—among other things—a coastal defense strategy that would include the entire archipelago. His recommendations were followed in the plan that was eventually approved.
Шайқас
Жапондықтар 10 және 12 желтоқсанда Лусонның солтүстік және оңтүстік ұштарына алғашқы десанттар жасағанда, Макартур оларға қарсы тұруға әрекет етпеді. Ол бұл десанттардың мақсаты алдын ала әуе базаларын басып алу екенін дұрыс болжады және жапондықтардың осы жағалаулардың ешқайсысынан Манилаға шабуыл жасау ниеті жоқ еді. Ол жағдайды негізгі шабуылға қарсы тұру жоспарын өзгертуге лайық деп санамады, ол шабуыл келгенде жағажайларда толыққанды қорғаныс ұйымдастыруды көздеді. Сондықтан, Макартурдың жоспары күшінде қалды.
When the Japanese made their first landings on 10 and 12 December at the northern and southern extremities of Luzon, MacArthur made no disposition to contest them. He correctly surmised that these landings were designed to secure advance air bases and that the Japanese had no intention of driving on Manila from any of these beachheads. He did not regard the situation as serious enough to warrant a change in his plan to oppose the main attack, when it came, with an all out defense at the beaches. The MacArthur Plan, then, remained in effect.
Салдары
Сингапур мен Индонезияның құлауынан кейін Батандағы күштердің қарсыласуын жалғастыру одақтас халықтардың арасында қуаныш тудырды. Дегенмен, қорғаныс ұзаққа созуының басты себебі Хомма армиясынан 48-ші дивизияның маңызды сәтте алынып қойылғандығы және қалған әлсіз күштердің шаршауы болды. Жапон армиясы Малайя мен Сингапур аралын басып алу үшін, Хомма Батан мен Коррегидорды басып алу үшін жұмсаған күш-қуатымен салыстырғанда, әлдеқайда көп күш жұмсады. Батанның тапсырылуы бір айдан кейін Коррегидордың құлауын жеделдетті. Жапондықтар Тынық мұхитындағы АҚШ базаларын тез басып алып, Австралияға шабуыл жасауы мүмкін еді. МакАртурдың барлау офицері Уиллоуби соғыстан кейін Батан мен Коррегидордағы ерлік операцияның соғыстың жеңісіне шешуші фактор болғанын, ол жапондық жоспарды «маңызды дәрежеде бұзғанын» және «Батанның арқасында жапондықтар Гуадалканалға жеткілікті адам, ұшақ, кеме және материал жіберуге мүкіндік алмағанын» мәлімдеді. Гавин Лонгтың айтуынша, жапондықтар Лусон операцияларының жоспарларын бұзуға жол бермей, Индонезияны жаулап алуды жеделдету үшін Лусонның қарсыласуын ұзартуға бағытталған қадамдар жасады. Олардың Соломон аралдарына шабуыл жасағаннан бастап, Коррегидор құлағаннан кейін үш ай өткен соң, тамыз айында американдықтар Гуадалканалға қарсы шабуыл жасағанға дейін Оңтүстік теңізде күшін арттыруға жеткілікті күштерге ие болды. Батан мен Коррегидордағы соңғы қарсыласулар жапондықтардың жоспарларын (жақсы орындалған және жылдам Голланд Индонезиясын басып алу кампаниясын есептемегенде) айтарлықтай кешіктірді, бұл Императорлық штабтың Батан мен Коррегидор шайқастарының баяу прогресіне наразы болғандығынан көрінеді, өйткені жапондық күштердің бастапқы мақсаты ақпан айының ортасына дейін USAFFE күштерін жеңіп, Филиппинде толық жеңіске жеткенімен еді. 1941 жылдың желтоқсан айының соңында Азия флотының Филиппинден шығуы және Перл-Харборға шабуыл салдарынан Тынық мұхиты флотының Филиппинді тастауы жапондықтарға МакАртур күштерінің бір ай ішінде күйреп, тапсырылатынына үлкен үміттер сыйлады. 1942 жылдың маусымында Филиппиндегі одақтас күштердің соңғылары тапсырылғаннан кейін Хомма қолбасшылықтан алынды және жапон әскерінің беделін түсірген бұл үлкен сәтсіздік үшін оған кінә тағылды. Ол соғыстың соңына дейін Жапониядағы күшсіз резервтік офицер ретінде қызмет етті. Нәтижесінде, 60 000-нан астам филиппин және 15 000 американдық әскери тұтқын Батан өлім маршына мәжбүр болды. Бұрын Батан күні деп аталатын бұл күн қазір Батырлық күні немесе Арау н Кагитинган деп аталады, ол Батанның және Коррегидордың құлауын еске алады. Дамбана н Кагитинган (Батырлық қасиетті орны) Самат тауының үстінде орнатылған соғыс ескерткіші. Ескерткіш алаңында алтарь, эспланада және мұражай орналасқан. Таудың шыңында 95 метр биіктіктегі еске алу айқышы орнатылған. Батан, 1997 жылдың 20 қыркүйегінде тапсырылған, АҚШ Әскери-теңіз күштері Тынық мұхитындағы бостандық үшін қызмет еткен және құрбан болған филиппиндықтарды еске алады. Батан, 1943 жылдың 17 қарашасында тапсырылған, 1954 жылдың 9 сәуірінде қызметтен босатылғанға дейін Тынық мұхитындағы бостандық үшін қызмет еткен және құрбан болғандарды еске алды. 2001 жылдың сәуір айында орнатылған Батан өлім маршы ескерткіші – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батан өлім маршының құрбандарына арналған АҚШ федералдық үкіметі қаржылаған жалғыз ескерткіш. Ескерткішті Лас-Крусес суретшісі Келли Хестер жобалап, мүсіндеп шығарды және ол Нью-Мексикодағы Roadrunner Parkway бойындағы Ветерандар паркінде орналасқан. Батан Коррегидор ескерткіш көпірі – Чикагодағы Штат көшесіндегі айналмалы көпір, ол Чикаго өзенін кесіп өтеді. Ол 1949 жылы салынған және 1998 жылдың 9 сәуірінде Батырлық күні мен 1898 жылы Испаниядан Филиппиннің тәуелсіздігі жарияланған күннің 100 жылдығын еске алу мақсатымен қайта ашылды.
The continued resistance of the force on Bataan after Singapore and the Indies had fallen made heartening news among the Allied peoples. However, the extension of time gained by the defense was very largely a result of the transfer of the 48th Division from Homma's army at a critical time, and the exhaustion of the weakened force that remained. It cost a far stronger Japanese army as many days of actual combat to take Malaya and Singapore Island as it cost Homma to take Bataan and Corregidor. The surrender of Bataan hastened the fall of Corregidor a month later. There is a suggestion that without the stand, the Japanese might have quickly overrun all of the U. S. bases in the Pacific and could have quickly invaded Australia. Willoughby, MacArthur's intelligence officer, asserted after the war that the epic operation in Bataan and Corregidor became a decisive factor in the ultimate winning of the war, that it disrupted the Japanese timetable "in a way that was to prove crucial" and that "because of Bataan the Japanese never managed to detach enough men, planes, ships, and material to nail down Guadalcanal." According to Gavin Long, rather than allowing the operations on Luzon to upset their general timetable, the Japanese took steps that resulted in prolonging the resistance of Luzon in order to speed up their conquest of the Indies. Between the time of their advance into the Solomons and the American counter landing on Guadalcanal in August, three months after the fall of Corregidor, they had ample troops available to build up their strength in the South Seas. The Japanese were greatly delayed in their overall timetable (not including the well executed and rapid Dutch East Indies campaign) by the last stands at Bataan and Corregidor, which can be proven by how the Imperial General Headquarters was not satisfied with the slow pace of the Bataan and Corregidor battles because the original expectation for the Japanese forces was to defeat USAFFE forces and achieve complete victory in the Philippines by the middle of February. The withdrawal of the Asiatic Fleet in late December 1941 from the Philippines as well as the abandoning of the Philippines by the Pacific Fleet due to the Attack on Pearl Harbor gave the Japanese high expectations of a sudden collapse and surrender of MacArthur's forces within a month. Homma was relieved of command after the final Allied forces surrendered in the Philippines in June 1942 and he was humiliated and scapegoated for this major loss of face for the Japanese military. He served at a desk as a powerless reserve officer in Japan for the rest of the war. Ultimately, more than 60,000 Filipino and 15,000 American prisoners of war were forced into the Bataan Death March. Previously called Bataan Day, the day is now known as Day of Valor or Araw ng Kagitingan, commemorating both the Fall of Bataan and the Fall of Corregidor. The Dambana ng Kagitingan (Shrine of Valor) is a war memorial erected on top of Mount Samat. The memorial grounds feature a colonnade that houses an altar, esplanade, and a museum. On the peak of the mountain is the memorial cross standing about 311 feet (95 m) high. Bataan, commissioned on 20 September 1997, the United States Navy commemorates "those who served and sacrificed in the Philippines in the name of freedom in the Pacific". Bataan, commissioned on 17 November 1943, the United States Navy commemorated "those who served and sacrificed in the Philippines in the name of freedom in the Pacific" until her decommissioning on 9 April 1954. The Bataan Death March Memorial Monument, erected in April 2001, is the only monument funded by the U. S. federal government dedicated to the victims of the Bataan Death March during World War II. The memorial was designed and sculpted by Las Cruces artist Kelley Hester and is located in Veterans Park along Roadrunner Parkway in New Mexico. Bataan Corregidor Memorial Bridge is a bascule bridge on State Street in Chicago, Illinois, where it crosses the Chicago River. It was built in 1949 and rededicated on 9 April 1998, commemorating the Day of Valor as well as the centennial of the declaration of Philippine independence from Spain in 1898.
Кино, теледидар және ән өнерінде
Батаан оқиғасын баяндайтын көптеген фильмдер мен теледидар бағдарламаларының арасында Роберт Тейлордың қатысуымен түсірілген «Батаан» (1943); Джон Фордтың классикалық «Олар құрбан болатын еді» (1945) фильмі, Роберт Монтгомери, Джон Уэйн және Донна Ридтің қатысуымен; Уэйн мен Энтони Квинннің қатысуымен «Батаанға қайта оралу» (1945); сондай-ақ Батаан медбикелері туралы екі фильм: «Біз мақтан тұтамыз!» (1943) және «Дүркіретіп шақыру» (1943) бар. Батаан шайқасынан әңгімелерді қамтитын ондаған деректі фильмдер де бар, олардың ішінде «Батаан және Коррегидордың мұрасы: Батырлар туралы әңгіме» (2003), «Батаанның көлеңкелері» (2005) және The History Channel телесериалының «Батаан өлім лагеріне шабуыл» (2006) атты эпизоды бар. Соңғы бағдарлама көбінесе 1945 жылғы Кабанатуан шабуылына назар аударғанмен, 1942 жылғы шайқастың оқиғаларын да қамтыды; әсіресе 57-ші жаяу әскер полкінің (PS) Мабатангтағы тұруы ерекше атап өтілді. Батаан шайқасы американдық тарихтың маңызды шайқастарының бірі ретінде Франк Синатраның сол аттас фильмде орындаған «Мен тұратын үйім» әнінде айтылады, кейін Пол Робсон және басқа да әншілер орындады: «Конкордтағы кішкентай көпір, еркіндік күресінің басталуы, / Біздің Геттисбург және Мидуэй, және Батаанның тарихы».
Among the many films and television programs that feature the story of Bataan are Bataan (1943) starring Robert Taylor; the John Ford classic They Were Expendable (1945), starring Robert Montgomery, John Wayne, and Donna Reed; Back to Bataan (1945) starring Wayne and Anthony Quinn; and two movies about the nurses of Bataan: So Proudly We Hail! (1943) and Cry 'Havoc' (1943). Dozens of documentaries have also featured stories from the Battle of Bataan including A Legacy of Heroes: The Story of Bataan and Corregidor (2003), Ghosts of Bataan (2005) and an episode of The History Channel series Shootout, entitled "Raid on the Bataan Death Camp" (2006). Though largely focusing on the Cabanatuan Raid in 1945, this last program also featured stories from the 1942 battle; notably the stand of the 57th Infantry Regiment (PS) at Mabatang. The Battle of Bataan is referenced among important battles of American history in the song The House I Live In, sang by Frank Sinatra in the film of the same name and later taken up by Paul Robeson and various other singers: "The little bridge at Concord, where Freedom’s fight began, / Our Gettysburg and Midway, and the story of Bataan".