1747 ж. Кап Финнистер түбіндегі теңіз шайқасы: британдық флот француз конвоісін ұстады. 6 француз кемесі мен 4000 теңізшісі қолға түсті. Тарих, теңіз соғысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия мұрагерлік соғысындағы теңіз шайқасы
Naval battle in the War of the Austrian Succession
Финистерр түбегінің екінші шайқасы – 1747 жылғы 25 қазанда Австрия мұрагерлік соғысы кезінде болған теңіз шайқасы. Контр-адмирал Эдвард Хоук басқаратын он төрт желілік кемеден тұратын британдық флот, Батыс Франциядағы Баск жолдарынан Батыс Үндістанға бет алған 250 сауда кемесінен құралған француз конвойын тоқтатып, вице-адмирал Анри Франсуа де Гербиер басқаратын сегіз желілік кемемен қорғалған болатын. Екі күш бір-бірін көріскен соң Гербиер сауда кемелеріне тарап кетуді бұйырды, содан соң соғыс кемелерін шайқасқа дайындап, британдық соғыс кемелерін өзіне тартуға тырысты. Ол мұнда сәтті болды, британдықтар француздық соғыс кемелеріне шабуыл жасап, француз желісінің арт жағын қоршап алып, француз кемелеріне бірінен соң бірі басым күшін жұмсады. Алты француздық соғыс кемесі және олардың 4000 теңізшісі қолға түсті. 250 сауда кемесінің бар болғаны жетісі ғана тұтқынға алынды. Британдықтардың жеңісі француз колонияларын жабдықтаудан және күшін толықтырудан оқшаулады. Соғыс келесі жылы аяқталды және Экс-ла-Шапель шарты бойынша Франция, Аустриялық Нидерландыдағы (қазіргі Бельгия мен Люксембургке жуық) аумақтық иеліктерінен бас тартып, тұтқынға алынған колониялық иеліктерін қайтарып алды.
The second battle of Cape Finisterre was a naval encounter fought during the War of the Austrian Succession on 25 October 1747 (N. S.). A British fleet of fourteen ships of the line commanded by Rear Admiral Edward Hawke intercepted a French convoy of 250 merchant ships, sailing from the Basque Roads in western France to the West Indies and protected by eight ships of the line commanded by Vice Admiral Henri François des Herbiers. When the two forces sighted each other, Herbiers ordered the merchant ships to scatter, formed his warships into a line of battle and attempted to draw the British warships towards him. In this he was successful, the British advanced on the French warships, enveloped the rear of the French line and brought superior numbers to bear on the French vessels one at a time. Six French warships were captured, along with 4,000 of their seamen. Of the 250 merchant ships, only seven were captured. The British victory isolated the French colonies from supply and reinforcement. The war ended the following year and under the Treaty of Aix la Chapelle France recovered those colonial possessions which had been captured in return for withdrawing from her territorial gains in the Austrian Netherlands (approximately modern Belgium and Luxembourg).
Өмірбаян
Австрия мұрагерлігі соғысы (1740–1748) Франция, Испания және Пруссияның Ұлыбритания, Австрия және Голландия Республикасына қарсы соғысы болды. Соғыстың себебі Мария Терезияның әкесі, император Карл VI-ның Габсбург империясындағы тәжін мұраға алу құқығы еді, бірақ Франция, Пруссия және Бавария оны Габсбург билігіне күш сынап, аумақтар басып алу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Француз әскери стратегиясының назарында шығыс және солтүстік шекараларындағы қауіптер тұрды; колониялары өздерін-өздері қорғауға тасталды немесе оларға аз көлемде ресурстар берілді, себебі олардың жоғалуы мүмкін деп есептелді. Бұл стратегия географиялық жағдайлармен және британдық теңіз күшінің басымдығымен байланысты болды, бұл француз теңіз күшіне жеткілікті мөлшерде жабдықтап беруді немесе француз колонияларын әскери түрде қолдау көрсетуді қиын етіп берді. Еуропадағы әскери жеңіс кез келген колониялық шығындарды өтеуі күтілді; қажет болған жағдайда, Еуропадағы табыстар басып алынған колониялық иеліктерге айырбасталуы мүмкін еді. Британдықтар француз және испандықтарға қарағанда теңіз үстемдігін пайдаланып, колонияларды кеңейту және теңіз блокадасы стратегиясын жүзеге асыру үшін Еуропаға көптеген әскерлерді жіберуден аулақ болуға тырысты.
The War of the Austrian Succession (1740–1748) involved France, Spain and Prussia fighting Britain, Austria and the Dutch Republic. The pretext for the war was Maria Theresa's right to inherit her father Emperor Charles VI's crown in the Habsburg Empire, but France, Prussia and Bavaria really saw it as an opportunity to challenge Habsburg power and gain territory. French military strategy focused on potential threats on its eastern and northern borders; its colonies were left to fend for themselves, or given minimal resources, anticipating they would probably be lost anyway. This strategy was driven by a combination of geography, and the superiority of the British navy, which made it difficult for the French navy to provide substantial quantities of supplies or to militarily support the French colonies. The expectation was that military victory in Europe would compensate for any colonial losses; if necessary, gains in Europe could be exchanged for the return of captured colonial possessions. The British tried to avoid large scale commitments of troops to Europe, taking advantage of their naval superiority over the French and Spanish to expand in the colonies and pursue a strategy of naval blockade.
Кіріспе
1747 жылдың басында француз флоты құрамында алты желілік кеме (сол кездегі ең ірі және қуатты соғыс кемелерінің бір түрі) және бес Индиан кемесі (ірі, жақсы қаруланған сауда кемелері) болды. Эскадрон командирі Жак Пьер де ла Жонкьер басқаруымен олар Кариб теңізі мен Солтүстік Америкаға бағытталған 40 сауда кемесіне сүйемелдеу жасап жатқан еді. 3 мамырда оларды вице-адмирал Джордж Ансон басқарған британдық он төрт желілік кеме тоқтатып алды. Соңынан болған бес сағаттық Финистерре шайқасының бірінші кезеңінде француздар алты желілік кемесін, сондай-ақ екі фрегат, екі Индиан кемесі және жеті сауда кемесін жоғалтты. Француздардың қарсыласуының күші сауда кемелерінің көп бөлігінің қашуына мүмкіндік берді. 20 маусымда коммодор Томас Фокс басқарған 8 британдық кеме Батыс Үндістаннан келе жатқан үлкен француз конвойін ұстады. Француз әскери кемелері қашып кетті, ал 160 сауда кемесінің 48-і қолға түсті. Жазға қарай Ансон Лондонға орналасып, оның бағыныштысы, Батыс эскадрильясының командирі адмирал Питер Уоррен скорбутпен ауырғандықтан, жаңадан тағайындалған контр-адмирал Эдвард Хоукке 9 тамызда Плимуттен шыққан он төрт желілік кемеден тұратын эскадрильяға басшылық етуі тапсырылды. Хоук кемелер арасындағы жаңа сигналдасу жүйесін енгізді, бұл адмиралға флотын тиімдірек басқаруға мүмкіндік беретін еді, және капитанға жаумен тікелей қақтығысуға дайындықпен, Адмиралтействоның теңіз саяхаты бұйрықтарына қатаң бағынудан гөрі, үлкен қызығушылық танытты. Баск жолында күшті эскортпен француздың үлкен конвойы жиналып, Батыс Үндістанға аттанбақшы болды. Хоукке оны тоқтату міндеті жүктелді. Оған салыстырмалы түрде тәжірибесіздігіне байланысты егжей-тегжейлі нұсқаулар берілді, бірақ конвойдың өтіп кетпеуін қамтамасыз ету үшін ол оларда белгіленген шекарадан тысқары жүзіп кетті. Ол француздарды тауып, жеңгеннен кейін ғана бұйрықтарының мазмұнымен танысты. 6 қазан күні вице-адмирал Анри Франсуа де Гербиер басқарған француздар жолға шықты.
Early in 1747 a French fleet of six ships of the line, a category of warship that included the largest and most powerful warships of the time, and five Indiamen, which were large, well armed merchant ships, commanded by Squadron Commander Jacques Pierre de la Jonquière, were escorting a convoy of 40 merchantmen bound for the Caribbean and North America. They were intercepted on 3 May by a British force of fourteen ships of the line, commanded by Vice Admiral George Anson. In the ensuing five hour first battle of Cape Finisterre the French lost all six ships of the line captured, as well as two frigates, two Indiamen and seven merchantmen. The fierce French resistance enabled most of the merchant ships to escape. On 20 June, 8 British ships under Commodore Thomas Fox intercepted a large French convoy inbound from the West Indies. The escorting French warships fled and 48 of 160 merchantmen were captured. By summer Anson was based ashore, in London, and his subordinate, Admiral Peter Warren, commander of the Western Squadron, was ill with scurvy. As a result, recently promoted Rear Admiral Edward Hawke was given command of a squadron of fourteen ships of the line which sailed from Plymouth on 9 August. Hawke introduced a new system of signalling between ships, which had the potential to enable an admiral to handle his fleet more aggressively, and instilled into his captains something of his own desire to give getting to grips with the enemy priority over rigid adherence to Admiralty sailing orders. A large French convoy with a strong escort was assembling in Basque Roads, intending to sail for the West Indies. Hawke was tasked with intercepting it. Relatively inexperienced, he was given detailed orders, but he sailed well outside the limits laid down in them in his efforts to ensure that the convoy did not get past him. It seems that Hawke did not become aware of the contents of his orders until the day after he found and defeated the French. The French, commanded by Vice Admiral Henri François des Herbiers, set off on 6 October.
Шайқас
Француздар 6 қазан күні теңізге шықты. Сегіз күннен кейін, 14-і күні таңертең британдықтар оларды Финистерден батысқа қарай шамамен 300 миль (483 км) қашықтықта, Францияның ең батыс департаменттерінде көріп қалды. Британдық эскадрильясы 14 желілік кемеден тұрды, бірақ олардың барлығы осындай кемелер үшін кішкентайрақ болды; олардың тасымалдауға арналған қаруларының саны 50-ден 74-ке дейін ауытқып, тек біреуі 66-дан астам қаруға лайықты болды. Француз конвойы 250 сауда кемесінен тұрады, оларға сегіз желілік кеме, Индия кемесі және фрегат сүйемелдеді. Француз кемелері 56-дан 80 қаруға дейін жабдықталған, ал бесеуі 70 немесе одан да көп қаруға лайықты болды. Хокк бастапқыда өте үлкен әскери кемелер флотымен бетпе-бет келгенін ойлап, желілік құрылым құрды. Гербиер бастапқыда британдық кемелерді француз конвойының бөлігі деп жаңылыстырды; қателігін түсінгеннен кейін, ол өз әскери кемелерін британдықтарды шатырғанда, сауда кемелеріне таралуға мүмкіндік беру үшін пайдалануға шешті, бұл олардың көпшілігін тұтқынға алудан сақтауға көмектеседі деп үміттенеді. Хокк "жалпы қуғын" сигналын берді, әр кемесіне жауға ең жоғары жылдамдықпен бет бұруға бұйрық берді. Француздар осы уақытқа дейін өздерінің желілік құрылымын құрған еді; Индия кемесі "Контент", фрегат "Кастор" және француз кемелері сауда кемелерімен бірге қалды. Француз желісінен шамамен 6 шақырым қашықтықта Хокк өзінің баяу жылдамдықтағы кемелеріне жете алу үшін алға жылжуды баяулатты. Гербиер өзінің желісін тарап жатқан сауда кемелерінен алыстатты: британдықтар француз әскери кемелерін қуа алады, француз сауда кемелері қашып кетуіне мүмкіндік береді, немесе олар сауда кемелерін қуа алады және Гербиердің артынан шабуылдау қаупіне ұшырайды. Сағат 11:00-де Хокк тағы да "жалпы қуғын" бұйрығын берді және француз әскери кемелеріне жақындады. Британдықтар француздардың артқы бөлігіне өте шалақ құрамда шабуыл жасады, бірақ үш британдық кеме француз желісінің алыс жағына өте алды. Бұл үш француз кемесінің екі жағынан да британдықтар шабуылға түсуіне мүмкіндік берді. Осы үш француз кемесіне екі кемеден шабуыл жасау арқылы британдықтар өз кемелерінің жеке әлсіздігін өтеді; француздың ең артта тұрған үш кемесі де олардың ең әлсіздері болды. 13:30-ға қарай олардың екеуі берілді. Британдықтар француз желісі бойымен жоғары көтерілген кезде осы процедураны қайталады, француздардың әрқайсысына бірнеше кемесін жұмсады және француз кемелерінің желкендерін тұрақтандыру үшін олардың желкендеріне оқ-дәрі шашатын оқтарды атып, әр шабуылды бастады. Ағылшын теңізшілері француздықтарға қарағанда жақсы оқытылған және тәртіпті болған, бұл оларға оқ ату жылдамдығын арттырып, оларды озуға мүмкіндік берді. 15:30-ға қарай тағы екі француз кемесі өз туларын түсірді. Қалған төрт француз кемесінің үшеуі британдық кемелердің басым күштерімен шайқасты, және олардың әрқайсысының жылдамдығы олардың арматурасына келген зақымнан кейін шектелді. Француз флагманы "Тоннант", екі эскадрильяның ең қуатты кемесі қарсыластарын ұстап тұрды, бірақ олар қоршауға алынды. Алдыңғы француз кемесі "Интрепид" әлі толыққанды қатыспағандықтан, шайқасқа қайта оралды. Оның көмегімен "Тоннант" бостандыққа шығып, екі кеме шығысқа қарай қашып кетті, британдықтар бекер қуып жете алмады. Француз кемелерінің соңғы жұбы, барлық жағынан шабуылға ұшырап, берілді. Британдық кемелердің көпшілігі Хокк тілегендей шабуыл жасады, "тапанша ату" қашықтығына жақындады, яғни өте жақын қашықтыққа. Хокк аз бейілді деп ойлаған "Кент" кемесі болды; оның капитаны кейіннен әскери сотқа беріліп, флоттан шығарылды. Британдықтар шайқаста 170 адамын жойып, 577 адамды жаралады. Хокк оқ-дәрі жарылысынан жарақат алған жарақаттанғандардың қатарында болды. Француздар шамамен 800 адамды жойып, 4000 адамды тұтқынға алды. Британдық кемелердің барлығы зақымдалды, ал тұтқынға алынған француз кемелерінің барлығы қатты зақымдалды – төртеуінің барлық мачталары атып түсірілді. Хокк күштері екі күн бойы жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін тоқтауға мәжбүр болды. Гербиер конвойды қорғау мақсатына жетті; 250 сауда кемесінің тек жеті ғана тұтқынға алынды. Конвойдың қалдығы Батыс Үндістанға қарай жалғасты, бірақ Хокк Визэл шлюпін коммодор Джордж Пококтың басқаруындағы британдық Ливард аралдары эскадрильясын олардың жақындауы туралы ескертуге жіберді. Бұл 1747 жылдың соңы мен 1748 жылдың басында көптеген сауда кемелерін ұстап алып, Кариб теңізіндегі порттарда тұтқындады.
The French sailed on 6 October. Eight days later they were sighted by the British early on the morning of the 14th, approximately 300 mile (483 km) west of Finistère, the westernmost [[Departments of France of France. The British squadron consisted of the 14 ships of the line which had sailed, but they were all on the smaller side for such ships; the number of guns they were rated to carry varied from 50 to 74, with only one being rated for more than 66 guns. The French convoy consisted of 250 merchant ships, escorted by eight ships of the line, an Indiaman and a frigate. The French ships were rated for 56 to 80 guns, five being rated for 70 guns or more. At first Hawke thought he was up against a much larger fleet of warships and formed a line of battle. Herbiers initially mistook the British ships for members of the French convoy; on realising his mistake he decided to use his warships to divert the British and allow the merchant ships to disperse, which he hoped would allow most of them to avoid capture. Hawke gave the flag signal for "general chase", ordering each of his ships to head towards the enemy at its maximum speed. The French had by now formed their own line of battle; the Indiaman Content, the frigate Castor and the smaller French ships stayed with the merchantmen. When within about 4 mile (6 km) of the French line, Hawke slowed the advance to permit his slower moving ships to catch up. Herbiers edged his line away from the scattering merchantmen: either the British had to pursue the French warships, allowing the French merchant ships to escape, or they could pursue the merchantmen and run the risk of being attacked from the rear by Herbiers. About 11:00 Hawke again ordered "general chase" and closed with the French warships. The British attacked the French rear in a very loose formation, but three British ships were able to get on to the far side of the French line. This meant that three French ships at the rear of their line were attacked on both sides by the British. By being able to attack each of these three French ships with two of their own, the British compensated for their own ships being individually weaker; the three rearmost French ships were also their weakest. By 13:30 two of them had surrendered. The British repeated the procedure as they moved up the French line, bringing several of their ships to bear on each of the French and commencing each attack by firing canister shot into the rigging of the French ships' sails to immobilise them. The English sailors were better trained and better disciplined than the French, which enabled them to maintain a greater rate of fire and outshoot them. By 15:30 another pair of French ships had struck their colours. Of the remaining four French ships, three were engaged in running battles with superior forces of British ships and each one's mobility was restricted after damage to their rigging. The French flagship, the Tonnant, the most powerful vessel in either squadron, was holding off her opponents, but was surrounded. The leading French ship, the Intrépide, not yet having been fully engaged, turned back into the fight. With her assistance, Tonnant was able to break free and the two ships escaped to the east, fruitlessly pursued by the British. The final pair of French ships, attacked on all sides, surrendered. Most of the British ships had attacked as aggressively as Hawke had wished, closing to "pistol shot" range that is to say, very close range. One ship which Hawke felt was less committed was the Kent; her captain was subsequently court martialled and dismissed from the navy. The British lost 170 men killed and 577 wounded in the battle. Hawke was among the wounded, having been caught in a gunpowder explosion. The French lost approximately 800 killed and wounded and had 4,000 men taken prisoner. All of the British ships were damaged; all of the captured French ships were badly damaged four had all of their masts shot away. Hawke's force was forced to lay to for two days to carry out repairs. Herbiers did succeed in his objective of protecting the convoy; of the 250 merchantmen only seven were captured. The balance of the convoy continued to the West Indies, but Hawke sent the sloop Weazel to warn the British Leeward Islands Squadron under Commodore George Pocock of their approach. This was able to intercept many of the merchant ships in late 1747 and early 1748, and trapped many others in Caribbean ports.
Салдары
Уоррен британ үкіметінің алдында "Біздің порттарымызда Франция порттарында қалғаннан гөрі француз кемелері артық" деп мақтанды. Бұл шайқас француз үкіметін теңіздегі әлсіздігіне көндірді және британдық блокаданы бұзуға арналған конвойлармен күресуге қосымша күш-жігер жұмсаудан бас тартты. Осының салдарынан Францияның көптеген колониялары, әсіресе Батыс Үндістанда, француз иеліктері азық-түлікпен толық қамтамасыз етілмегендіктен, аштыққа ұшырады. Франция, төмен елдерде және басқа да жерлерде жеңіске жеткеніне қарамастан, бейбіт келіссөздерге қатысуға келісті. Ансонның бұрынғы жеңісімен бірге, бұл шайқастың тағы бір салдары – соғыстың соңғы айларында британдықтардың Англия жолағында толық бақылау орнатуы болды. Бұл француз экономикасына және француздың несиелік сенімділігіне қиындық туғызды, британдықтарға қолайлы бейбіт келісімге қол жеткізуге көмектесті. 1748 жылы Экс-ла-Шапель шарты жасалып, соғыс аяқталды. Франция британдықтар басып алған колонияларын, Австриялық Нидерландыдағы (қазіргі Бельгия және Люксембург) аумақтық иеліктерінен бас тарту шартымен қайтарып алды. Финистерр шайқасының психологиялық әсері Жеті жылдық соғысқа (1756–1763) дейін сақталды, сол кезде француз королі Людовик XV француз Канадасына және басқа колонияларына адамдар мен жабдықтарды жіберуге тартынды.
Warren exulted to the British government "we have more French ships in our ports than remain in the ports of France". The battle convinced the French government of its helplessness at sea and it made no further efforts to fight convoys through the British blockade. This soon brought most of France's colonies close to starvation, particularly in the West Indies, where the French possessions were not self sufficient in food. France agreed to attend peace negotiations despite victories in the Low Countries and elsewhere. A further consequence of the battle, along with Anson's earlier victory, was to give the British almost total control in the English Channel during the final months of the war. It proved ruinous to the French economy and to French national creditworthiness, helping the British to secure an acceptable peace. In 1748 the Treaty of Aix la Chapelle was agreed, bringing the war to an end. France recovered those colonial possessions that had been captured by the British in return for withdrawing from her territorial gains in the Austrian Netherlands (approximately modern Belgium and Luxembourg). The psychological impact of the two battles of Cape Finisterre continued into the Seven Years' War (1756–1763), when the French King, Louis XV, was reluctant to send men and supplies to French Canada and his other colonies.