Кіріспе
Әр түрлі жастағы өлім-жітім ықтималдығын көрсететін кесте. Актуариат ғылымы мен демографияда өмір кестесі (немесе өлім-жітім кестесі, актуариат кестесі деп те аталады) – әр жастағы адамның келесі туған күніне дейін өлу ықтималдығын көрсететін кесте ("өлім-жітім ықтималдығы"). Басқаша айтқанда, бұл белгілі бір популяцияның тірі қалу деңгейін көрсетеді. Оларды халықтың ұзақ өмір сүруін математикалық түрде, ұзақ мерзімді өлшеу жолы ретінде де қарастыруға болады. Мұндай кестелерді Джон Граунт, Рид және Меррелл, Кейфиц және Гревилл сияқты демографтар жасаған. Өмір сүру ұзақтығының нақты орташа көрсеткішін анықтау үшін 100 жылдай уақыт қажет, бірақ ол кездегі деректер денсаулық сақтау саласының үнемі дамуына байланысты қолданусыз болып қалуы мүмкін. Тарихи демографиядағы басқа өмір кестелері тарихи жазбаларға негізделуі мүмкін, алайда олар көбінесе нәрестелерді дұрыс санамай, нәресте өлімін төмендетіп көрсетеді. Мұндай деректер, жақсы жазбалары бар басқа аймақтармен салыстырғанда, өлім деңгейі мен туған кездегі өмір сүру ұзақтығының математикалық түзетулерін қажет етеді. Осы бастапқы деректерден көптеген қорытындылар жасауға болады. Нақты бір жастағы адамның өмір сүру ықтималдығы және әртүрлі жастағы адамдардың қалған өмір сүру ұзақтығы.
In actuarial science and demography, a life table (also called a mortality table or actuarial table) is a table which shows, for each age, the probability that a person of that age will die before their next birthday ("probability of death"). In other words, it represents the survivorship of people from a certain population. They can also be explained as a long term mathematical way to measure a population's longevity. Tables have been created by demographers including John Graunt, Reed and Merrell, Keyfitz, and Greville. In order to find the true life expectancy average, 100 years would need to pass and by then finding that data would be of no use as healthcare is continually advancing. Other life tables in historical demography may be based on historical records, although these often undercount infants and understate infant mortality, on comparison with other regions with better records, and on mathematical adjustments for varying mortality levels and life expectancies at birth. From this starting point, a number of inferences can be derived. The probability of surviving any particular year of age
The remaining life expectancy for people at different ages
Life tables are also used extensively in biology and epidemiology. An area that uses this tool is Social Security. It examines the mortality rates of all the people who have Social Security to decide which actions to take. The concept is also of importance in product life cycle management. All mortality tables are specific to environmental and life circumstances, and are used to probabilistically determine expected maximum age within those environmental conditions.
Өмір кестелері биология және эпидемиология салаларында да кеңінен қолданылады. Бұл құралды пайдаланатын бір сала – әлеуметтік қамсыздандыру. Ол әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіндегі адамдардың өлім-жітім деңгейін зерделеп, қандай шаралар қабылдау керектігін анықтайды. Бұл концепция өнімнің өмірлік циклын басқаруда да маңызды рөл атқарады. Барлық өлім-жітім кестелері нақты орта және өмірлік жағдайларға байланысты болады және сол орта жағдайларында күтілетін ең жоғары жасты ықтималдық тұрғысынан анықтау үшін қолданылады.
In actuarial science and demography, a life table (also called a mortality table or actuarial table) is a table which shows, for each age, the probability that a person of that age will die before their next birthday ("probability of death"). In other words, it represents the survivorship of people from a certain population. They can also be explained as a long term mathematical way to measure a population's longevity. Tables have been created by demographers including John Graunt, Reed and Merrell, Keyfitz, and Greville. In order to find the true life expectancy average, 100 years would need to pass and by then finding that data would be of no use as healthcare is continually advancing. Other life tables in historical demography may be based on historical records, although these often undercount infants and understate infant mortality, on comparison with other regions with better records, and on mathematical adjustments for varying mortality levels and life expectancies at birth. From this starting point, a number of inferences can be derived. The probability of surviving any particular year of age
The remaining life expectancy for people at different ages
Life tables are also used extensively in biology and epidemiology. An area that uses this tool is Social Security. It examines the mortality rates of all the people who have Social Security to decide which actions to take. The concept is also of importance in product life cycle management. All mortality tables are specific to environmental and life circumstances, and are used to probabilistically determine expected maximum age within those environmental conditions.
Сақтандыруға өтініш
Сақтандыру өнімдеріне баға белгілеу және сақтандыру компанияларының төлем қабілеттілігін жеткілікті резервтер арқылы қамтамасыз ету үшін актуарийлер болашақ сақтандыру оқиғаларының (мысалы, қайтыс болу, ауру және мүгедектік) болжамын әзірлеуі керек. Осы мақсатта актуарийлер оқиғалардың жиілігі мен уақытын математикалық модельдермен анықтайды. Олар мұны осы оқиғалардың жақын өткендегі жиілігін зерттеу арқылы, сондай-ақ осы өткен оқиғалардың уақыт өте келе қалай өзгеретініне қатысты болжамдар жасау арқылы іске асырады (мысалы, өлім-жітім көрсеткіштерінің азаюы жалғаса ма) және нәтижесінде болашақта осындай оқиғалардың күтілетін жиілігін анықтайды, әдетте халықтың жасы немесе басқа да маңызды ерекшеліктеріне сүйене отырып. Актуардың жұмысы – өлім қаупі бар адамдар мен шындығында қайтыс болған адамдарды салыстыру арқылы әр жас санатындағы адамның өлім ықтималдығын анықтау, бұл теңдеуде qx ретінде белгіленеді. Егер кестелер өлім-жітім деңгейін көрсетсе, олар өлім-жітім кестелері деп аталады, ал аурудың немесе мүгедектіктің түрлі түрлерін көрсетсе – ауру кестелері деп аталады. Компьютерлердің қолжетімділігі және жеке тұлғалар туралы деректерді жинаудың кеңеюі бұрынғыдан гөрі көлемді және күрделі есептеулерді жүргізуге мүмкіндік берді (яғни, олар көптеген сандарды өңдейді) және әртүрлі мақсаттар үшін әртүрлі кестелерді жасауға, сондай-ақ дәстүрлі емес мінез-құлық факторларын (мысалы, құмар ойындар, қарыз жүктемесі) есепке алуға мүмкіндік туды, бұл кейбір мекемелер тәуекелді бағалау үшін қолданатын мамандандырылған есептеулерде пайдаланылады. Бұл, әсіресе, өмірден басқа сақтандыруда (мысалы, автокөлік сақтандыруының бағасын белгілеуде көптеген тәуекел факторларын ескеру қажет, сондықтан күтілетін талаптар деңгейінің күрделі кестесі қажет) маңызды. Дегенмен, "өмір кестесі" термині әдетте адамның өмір сүру деңгейіне қатысты және өмірден басқа сақтандыруға қолданылмайды.
Эпидемиология
Эпидемиология және қоғамдық денсаулық сақтау саласында стандартты өмір сүру кестелері (өмір күтуді есептеу үшін қолданылады), сондай-ақ Салливан және көп күйлі өмір сүру кестелері (салауатты өмір сүруді есептеу үшін қолданылады) ең көп қолданылатын математикалық құралдар болып табылады. Соңғысы өлім-жітімнен өзге денсаулық туралы да ақпаратты қамтиды. Эпидемиологтар зерттеліп отырған жылдардың өмір күтуін қадағалау арқылы, аурулардың жалпы өлім-жітімнің өсуіне қалай әсер ететінін анықтай алады. Эпидемиологтар демографтарға өмір күтудің күрт төмендеуін, белгілі бір топтарда туындап отырған денсаулық мәселелерімен байланыстырып түсінуге көмектеседі.