Нәресте өлімі: 1 жасқа дейінгі балалар өлімі себептері, қаупі мен алдын алу жолдары. Туа біткен кемшіліктер, инфекциялар, жүктілікте темекі шегу туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1 жасқа дейінгі балалардың өлімі
Death of children under the age of 1
Сәбилер өлімі – сәбидің бірінші туған күніне дейін өлімі. Халық арасындағы сәбилер өлімінің жиілігін нәресте өлімінің көрсеткіші (IMR) арқылы сипаттауға болады, ол 1000 тірі туған балаға шаққандағы бір жасқа дейінгі нәрестелердің өлім саны болып табылады. 2013 жылы АҚШ-та сәбилер өлімінің басты себебі – туа біткен ақаулар. Сәбилер өлімінің басқа да маңызды себептері: туылған кездегі асфиксия, пневмония, жаңа туған нәрестелердің инфекциясы, диарея, безгек, қызылша, нашар тамақтану, туа біткен ақаулар, ұрықтың қалыптан тыс орналасуы, көкбездің құлдырауы және ұзаққа созылған босану сияқты қиындықтар. Сәбилер өлімінің алдын алуға болатын ең көп таралған себептерінің бірі – жүктілік кезінде темекі шегу. Жүктілік кезінде дұрыс күтімнің болмауы, алкогольді ішу және есірткі қолдану да сәбилер өліміне әкелуі мүмкін асқынуларға себеп болады. Сәбилер өліміне әсер ететін көптеген жағдайлар бар, мысалы, жүкті әйелдің білім деңгейі, қоршаған ортаның жағдайы, саяси инфрақұрылым және медициналық көмек деңгейі. Санитарияны жақсарту, таза ауыз суға қол жеткізу, жұқпалы ауруларға қарсы егу және басқа да халық денсаулығын сақтау шаралары сәбилер өлімін азайтуға көмектеседі. 1990 жылы әлемде бір жасқа толмаған 8,8 миллион бала, ал бес жасқа дейінгі 12,6 миллион бала қайтыс болды. 1950 жылы бес жасқа дейінгі балалар өлімінің әлемдік көрсеткіші 22,5% болса, 2015 жылы 4,5% төмендеді. Осы кезеңде сәбилер өлімі 1000 тірі туған балаға шаққанда 65-тен 29-ға дейін азайды. 2017 жылы әлемде 5,4 миллион бала бес жасқа толғанға дейін қайтыс болды, ал 2021 жылға қарай бұл көрсеткіш 5 миллионға дейін төмендеді. Балалар өлімі (сәбилер өлімі емес) – БҰҰ-ның Мыңжылдық даму мақсаттарының төртінші мақсатына 2015 жылға қарай қол жеткізілген прогресті бақылау үшін қолданылатын көрсеткіш. Балалар өлімін азайту – Тұрақты даму мақсаттарының 3-мақсатының бір бөлігі: барлық жастағы адамдардың денсаулығын қамтамасыз ету және олардың әл-ауқатын жақсарту. 2022 жылдың қаңтарына қарай 200 елдің талдауы бойынша 133 ел АБҰ-ның мақсатына қол жеткізсе, тағы 13 ел 2030 жылға дейін мақсатқа жетуге ұмтылуда. Әлем бойынша сәбилер өлімі (СӨӨ) күрт өзгереді, ал Биотехнология және денсаулық ғылымдары бойынша, білім және өмір сүру ұзақтығы елдегі СӨӨ-нің басты көрсеткіштері болып табылады. Бұл зерттеу 11 жыл ішінде 135 елде жүргізілді, Африка құрлығындағы сәбилер өлімі зерттелген барлық аймақтардың ішінде ең жоғары, 1000 тірі туған балаға 68 өлім-жітім тіркелді. Сәбилер өлімінің түрлері: Перинаталды өлім – ұрықтың кеш өлімі (22 апталық жүктілік – туғанға дейін) немесе жаңа туған нәрестелердің босанғаннан кейінгі бір аптаға дейінгі өлімі. Жаңа туғаннан кейінгі өлім – 29 күннен 1 жасқа дейінгі балалардың өлімі. Жаңа туғаннан кейінгі өлімге себеп болатын негізгі факторлар – нашар тамақтану, жұқпалы аурулар, жүктілік кезіндегі асқынулар, сәбилердің кенеттен өлімі синдромы және үй жағдайындағы проблемалар. Негізгі медициналық ресурстарға қол жеткізуге кедергі келтіретін экологиялық және әлеуметтік кедергілер сәбилер өлімінің жоғарылауына ықпал етеді, сәбилер өлімінің 86% инфекциялардан, ерте туылғаннан, босану кезіндегі асқынулардан, перинаталдық асфиксиядан және туған кездегі жарақаттардан туындайды. Осы кең таралған себептердің көптеген түрлерін алдын алу үшін аз шығынды шаралар қолдану қажет. АҚШ-та сәбилер өлімінің басты себебі – сәбилердің туғандағы салмағы, салмағы аз балалардың өлім қаупі жоғары; салмағы аз болуының себептері әлеуметтік-экономикалық, психологиялық, мінез-құлық және қоршаған орта факторларын қамтиды.
Infant mortality is the death of an infant before the infant's first birthday. The occurrence of infant mortality in a population can be described by the infant mortality rate (IMR), which is the number of deaths of infants under one year of age per 1,000 live births. In 2013, the leading cause of infant mortality in the United States was birth defects. Other leading causes of infant mortality include birth asphyxia, pneumonia, neonatal infection, diarrhea, malaria, measles, malnutrition, congenital malformations, term birth complications such as abnormal presentation of the fetus, umbilical cord prolapse, or prolonged labor. One of the most common preventable causes of infant mortality is smoking during pregnancy. Lack of prenatal care, alcohol consumption during pregnancy, and drug use also cause complications that may result in infant mortality. Many situational factors contribute to the infant mortality rate, such as the pregnant woman's level of education, environmental conditions, political infrastructure, and level of medical support. Improving sanitation, access to clean drinking water, immunization against infectious diseases, and other public health measures can help reduce rates of infant mortality. In 1990, 8.8 million infants younger than one year old died globally out of 12.6 million child deaths under the age of five. The global under five mortality rate in 1950 was 22.5%, which dropped to 4.5% in 2015. Over the same period, the infant mortality rate declined from 65 deaths per 1,000 live births to 29 deaths per 1,000. Globally, 5.4 million children died before their fifth birthday in 2017; by 2021 that number had dropped to 5 million children. The child mortality rate (not the infant mortality rate) was an indicator used to monitor progress towards the Fourth Goal of the Millennium Development Goals of the United Nations for the year 2015. A reduction in child mortality was established as a target in the Sustainable Development Goals—Goal Number 3: Ensure healthy lives and promote well being for all at all ages. as of January 2022, an analysis of 200 countries found 133 already meeting the SDG target, with 13 others trending towards meeting the target by 2030. Throughout the world, the infant mortality rate (IMR) fluctuates drastically, and according to Biotechnology and Health Sciences, education and life expectancy in a country are the leading indicators of IMR. This study was conducted across 135 countries over the course of 11 years, with the continent of Africa having the highest infant mortality rate of any region studied, with 68 deaths per 1,000 live births. Forms of infant mortality:
Perinatal mortality is late fetal death (22 weeks gestation to birth) or death of a newborn up to one week postpartum. Postneonatal mortality is the death of children aged 29 days to one year. The major contributors to postneonatal death are malnutrition, infectious disease, pregnancy complications, sudden infant death syndrome, and problems in the home environment. Environmental and social barriers that prevent access to basic medical resources contribute to an increased infant mortality rate, 86% of infant deaths are caused by infections, premature births, complications during delivery, perinatal asphyxia, and birth injuries. Many of these common causes are preventable with low cost measures. In the United States, a primary source of infant mortality risk is infant birth weight, with lower birth weights increasing the risk; the causes of low birth weight include socioeconomic, psychological, behavioral, and environmental factors.
Негізгі себептері
Сәбилер өлімінің үш негізгі себебі бар: мерзімінен бұрын тууға байланысты жағдайлар, туа біткен аномалиялар және кенеттен сәби өлімі синдромы (ССОС). Солтүстік Каролина штатында 1980-1984 жылдар аралығында нәрестелер өлімінің 37,5% мерзімінен бұрын тууға байланысты болды, туа біткен аномалиялар 17,4% құрады, ал ССОС 12,9% құрады. Жүктілік мерзімінің қысқаруы нәресте өлімі қаупін арттырады. 1990-2010 жылдар аралығында мерзімінен бұрын туу жаңа туған нәрестелер мен бес жасқа дейінгі балалардың дүниежүзіндегі өлімінің екінші басты себебі болды. Төмен кірісті елдерде мерзімінен бұрын туған нәрестелердің қажеттіліктерін қамтамасыз етуге ресурстар жеткіліксіз, бұл нәресте өлімі қаупін арттырады. Бұл елдерде жүктіліктің 28 аптасына дейін туған нәрестелердің өмір сүру көрсеткіші 10% құрайды, ал жоғары кірісті елдерде бұл көрсеткіш 90% жетеді. АҚШ-та 1980-2000 жылдар аралығында нәресте өлімінің жалпы саны азайды, бірақ мерзімінен бұрын туу көрсеткіші айтарлықтай өсті. Екі спонтандық жағдай да ұқсас себептерден туындайды, сондықтан екі негізгі жіктеме сақталады: спонтандық және медициналық себептер. Спонтандық мерзімінен бұрын туу қаупі "ананың жасының шектен тыс болуы (өте жас немесе егде), жүктілік арасындағы қысқа үзіліс, көп жүктілік, көмекші репродуктивтік технологиялар, бұрынғы мерзімінен бұрын туу, отбасылық анамнез, есірткіге тәуелділік, темекі шегу, ананың төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайы, кеш немесе пренатальдік күтімнің болмауы, жүктілікке дейінгі ананың салмағының төмендігі, бактериялық вагиноз, тіс жегі және жүктілік кезінде салмақ қоспау" факторларымен артады. Медициналық тұрғыдан тудыру жүктілікті жалғастыру анаға немесе ұрыққа қауіпті жағдайларда қолданылады; ең көп кездесетін себептерге преэклампсия, диабет, ананың денсаулығындағы мәселелер, ұрықтың қиналуы немесе даму проблемалары жатады. Негізгі зардап шегетін дене жүйелері – тыныс алу жүйесі, ол өкпе гипоплазиясына, тыныс алу қиындығы синдромына, бронхопульмонарлық дисплазияға (созылмалы өкпе ауруы) және апноэге әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, жүктілік мерзіміне байланысты қауіптерді түсіну жүктілік мерзіміне байланысты өлім-жітімді анықтауда маңызды рөл атқарады.
There are three main leading causes of infant mortality: conditions related to preterm birth, congenital anomalies, and SIDS (sudden infant death syndrome). In North Carolina between 1980 and 1984, 37.5% of infant deaths were due to prematurity, congenital anomalies accounted for 17.4% and SIDS accounted for 12.9%. A lower gestational age increases the risk of infant mortality. Between 1990 and 2010 prematurity was the second leading cause of worldwide mortality for neonates and children under the age of five. Low income countries also have limited resources to care for the needs of preterm infants, which increases the risk of infant mortality. The survival rate in these countries for infants born before 28 weeks of gestation is 10%, compared with a 90% survival rate in high income countries. In the United States, the period from 1980 to 2000 saw a decrease in the total number of infant mortality cases, despite a significant increase in premature births. Both spontaneous factors are viewed to be a result of similar causes; hence, two main classifications remain: spontaneous and medically induced causes. The risk of spontaneous PTB increases with "extremes of maternal age (both young and old), short inter pregnancy intervals, multiple gestations, assisted reproductive technology, prior PTB, family history, substance abuse, cigarette use, low maternal socioeconomic status, late or no prenatal care, low maternal prepregnancy weight, bacterial vaginosis, periodontal disease, and poor pregnancy weight gain." Medically induced preterm birth is often conducted when continuing pregnancy poses significant risks to the pregnant parent or fetus; the most common causes include preeclampsia, diabetes, maternal medical conditions, fetal distress, or developmental problems. The main body systems affected include the respiratory system, which may result in pulmonary hypoplasia, respiratory distress syndrome, bronchopulmonary dysplasia (a chronic lung disease), and apnea. Additionally, understanding the risks associated with different gestational ages is a helpful determiner of Gestational age specific mortality.
Сәбидің кенеттен өлімі синдромы (SIDS)
Сәбилердің кенеттен өлімі синдромы (SIDS) – бір жасқа толмаған сәбидің кенеттен қайтысы, мұқият зерттеуден кейін себебі анықталмайды. SIDS көбінесе Батыс елдерінде жиі кездеседі. АҚШ-тың Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарының мәліметінше, SIDS бір айдан бір жасқа дейінгі сәбилердің өлімінің басты себебі болып табылады. Зерттеушілер SIDS-тің нақты себебін білмесе де, сәбиді қарнына емес, арқасына жатқызып ұйытса, қаупі төмендейтінін анықтады. «Арқаға қайту» сияқты кампаниялар осы зерттеулерді пайдаланып, SIDS-тен болатын өлім-жітімді 50%-ға азайтты. Себебі әлі толық белгісіз болғанымен, «үш тәуекел моделі» SIDS-ке ықпал ететін үш факторды ұсынады: жүктілік кезінде темекі шегу, сәбидің жасы және ұйықтау позыциясы (қарнымен ұйықтау), бірге ұйықтау, қатты ысыну, беті мен басын жабу сияқты жағдайлардың тудырған стрессі. АҚШ-та шамамен 3500 сәби өлімі ұйқымен байланысты, бұл категорияға SIDS та кіреді. Ұйқымен байланысты сәби өлімін азайту үшін Америка педиатрия академиясы сәбилерге қауіпсіз ұйықтау ортасын жасауды, ана сүтін беруді және ұсынылған вакцинация кестесіне сәйкес вакцина салуды ұсынады. Олар сорушының (пипечка) қолдануын ұсынбайды және жүктілік кезінде және одан кейін темекі, алкоголь және есірткіге ұшыраудан аулақ болуды кеңес береді. Туа біткен ақаулар сәбилер өліміне елеулі әсер еткенімен, нашар тамақтану және жұқпалы аурулар дамып келе жатқан елдерде өлім-жітімнің басты себептері болып қалады. Мысалы, 1980 жылдары Кариб бассейні мен Латын Америкасында сәбилер өлімінің 5% ғана туа біткен ақаулардың нәтижесі болды, ал нашар тамақтану мен жұқпалы аурулар сәбилер өлімінің 7%-дан 27%-ын құрады. Дамыған елдерде, мысалы АҚШ-та, туа біткен ақаулар, әсіресе жүрек және орталық нерв жүйесінің проблемалары салдарынан сәбилер өлімі көбейді. ХХ ғасырда жүрек ауруларынан болатын сәбилер өлімі азайды, 1979 жылдан 1997 жылға дейін 39% төмендеді.
Sudden infant death syndrome (SIDS) is defined as the sudden death of an infant less than one year of age with no cause detected after a thorough investigation. SIDS is more common in Western countries. The United States Centers for Disease Control and Prevention report SIDS to be the leading cause of death in infants aged one month to one year of life. Even though researchers are not sure what causes SIDS, they have found that putting babies to sleep on their backs, instead of their stomachs, lowers the risk. Campaigns like Back to Sleep have used this research to lower the SIDS death rate by 50%. Though the exact cause is unknown, the "triple risk model" presents three factors that together may contribute to SIDS: smoking while pregnant, the age of the infant, and stress from conditions such as prone sleeping, co sleeping, overheating, and covering of the face or head. In the United States, approximately 3,500 infant deaths are sleep related, a category that includes SIDS. To reduce sleep related infant deaths, the American Academy of Pediatrics recommends providing infants with safe sleeping environments, breastfeeding, and immunizing according to the recommended immunization schedule. They recommend against the use of a pacifier and recommend avoiding exposure to smoke, alcohol, and illicit drugs during and after pregnancy. Congenital malformations have had a significant impact on infant mortality, but alnutrition and infectious diseases remain the main causes of death in less developed countries. For example, in the Caribbean and Latin America in the 1980s, congenital malformations only accounted for 5% of infant deaths, while malnutrition and infectious diseases accounted for 7% to 27% of infant deaths. In more developed countries, such as the United States, there was a rise in infant deaths due to congenital malformations, mostly heart and central nervous system problems. In the 20th century, there was a decrease in the number of infant deaths from heart conditions, from 1979 to 1997, there was a 39% decline.
Медицина және биология
Сәбилер өлімінің және медициналық жағдайларға байланысты өлімнің себептері: төмен салмақпен туу, кенеттен сәби өлімі синдромы, нашар тамақтану, туа біткен ақаулар, жұқпалы аурулар және денсаулық сақтауға қолжетімділіктің төмендігі, соның ішінде тропикалық жұқпалы ауруларға немқұрайлы қарау. Американдық педиатрия академиясы нәрестелерге дифтерия-тетанус-жасушасыз қызылқызыл вакцинасы, гемофил таяқшасы b (Hib) вакцинасы, гепатит B (HepB) вакцинасы, инактивацияланған полиомиелит вакцинасы (IPV) және пневмококк вакцинасы (PCV) сияқты бірнеше дозада вакцина қажет екенін ұсынады. Медицина институтының иммундау қауіпсіздігін қарастыру комитеті жүргізген зерттеулер нәтижесінде осы вакциналар мен сәбилердегі кенеттен сәби өлімі синдромының қаупі арасында ешқандай байланыс жоқ екені анықталды.
Causes of infant mortality and deaths that are related to medical conditions include: low birth weight, sudden infant death syndrome, malnutrition, congenital malformations, infectious diseases, and low income for health care, including neglected tropical diseases. The American Academy of Pediatrics recommends that infants need multiple doses of vaccines such as diphtheria–tetanus–acellular pertussis vaccine, Haemophilus influenzae type b (Hib) vaccine, hepatitis B (HepB) vaccine, inactivated polio vaccine (IPV), and pneumococcal vaccine (PCV). Research conducted by the Institute of Medicine's Immunization Safety Review Committee concluded that there is no relationship between these vaccines and the risk of SIDS in infants.
Кіші балалардың салмағы
Төмен салмақты туу дамушы елдердегі нәресте өлімінің 60–80% құрайды. "New England Journal of Medicine" журналында былай делінген: "Ең төмен өлім-жітім көрсеткіші салмағы ең төменгі нәрестелерде байқалады. Қалыпты салмақта туған нәрестелермен салыстырғанда, төмен салмақты нәрестелердің нәрестелік кезеңде өлім-жітімге ұшырау ықтималдығы 40 есеге дейін жоғары, ал өте төмен салмақты нәрестелердің өлім-жітімге ұшырау ықтималдығы 200 есеге дейін жоғары болады". Нәресте өлімінің төмен салмақтан туындауы көбінесе басқа медициналық асқынулардың салдарынан туындайтын тікелей себеп болып табылады, мысалы, мерзімінен бұрын туу, ананың нашар тамақтану жағдайы, жүктілік кезіндегі күтімнің жетіспеуі, жүктілік кезіндегі ананың аурулары және нашар санитарлық жағдайлар. Мерзімінен бұрын туу – дүние жүзінде жаңа туған нәрестелердің өлімінің басты себебі. АҚШ-та мерзімінен бұрын туған нәрестелердің өмір сүру көрсеткіші жоғары болғанымен, мерзімінен бұрын босанудың көрсеткіші дамушы елдердегі көрсеткіштермен салыстыруға болады. Мұның себептеріне жасөспірімдердің жүктілігі, 35 жастан асқан әйелдерде жүктіліктің көбеюі, экстракорпоралды ұрықтандырудың қолданылуының артуы (ол көп жүктілік қаупін арттырады), семіздік және диабет жатады. Сонымен қатар, денсаулық сақтауға қол жеткізе алмайтын жүкті әйелдер дәрігерге сирек барады, бұл мерзімінен бұрын босану қаупін арттырады. Бұл мәселе, әсіресе, жүктілік кезінде және Африка, Азия және Латын Америкасының кедей аймақтарында тұратын 5 жасқа дейінгі балаларда жиі кездеседі. Балалардың иммунитеті әлі толыққанды дамымағандықтан, олар қажетті тамақ пен қоректік заттарды алу үшін ата-аналарына тәуелді. Шамамен 3,5 миллион бала жыл сайын балалық шақтағы немесе аналық аштықтан көз жұмады, оның ішінде өсудің тоқтауы, дене салмағының жеткіліксіздігі және төмен салмақта туу салдарынан шамамен 2,2 миллион өлім тіркеледі. Дұрыс тамақтанудың жетіспеуіне әлеуметтік-экономикалық және экологиялық факторлар, сондай-ақ гендерлік теңсіздік, географиялық орналасу және балаларды емізуге қатысты мәдени дәстүрлер ықпал етеді. Ең маңызды факторды анықтау қиын, өйткені олар өзара байланысып, аймақтар бойынша өзгереді. Аштықтан зардап шегетін балалардың салмағы төмендеуі мүмкін, сондай-ақ өсудің тоқтауы немесе дене салмағының қанағаттанарлықсыз деңгейде болуы мүмкін. Африкада өсудің тоқтаған балалардың саны артып келеді, ал Азияда 5 жасқа дейінгі балалардың көп бөлігі дене салмағының жеткіліксіздігінен зардап шегеді. Қоректік заттардың жетіспеуі физикалық және когнитивтік дамуға кері әсер етеді, сондай-ақ ауыр денсаулық проблемаларына бейімділікті арттырады. Микроэлементтердің жетіспеушілігі анемия, шаршау, соқырлық, зоб, мидың нашар дамуы және өлімге байланысты. Аштық иммундық жүйенің инфекциямен күресу қабілетін төмендетеді, нәтижесінде безгек, тыныс алу жолдарының аурулары және диарея сияқты аурулардан өлім-жітім көрсеткіші жоғарылайды. Жүктілік кезінде фолий қышқылының қолданылуы темір тапшылығымен күресудің бір жолы болып табылады. Темір жетіспеушілігіне байланысты анемия деңгейін төмендету үшін тұзға немесе ауыз суға йод қосу, сондай-ақ диетаға А витамині мен поливитаминді қоспаларды енгізу сияқты бірнеше қоғамдық денсаулық шаралары қолданылады.
Low birth weight makes up 60–80% of the infant mortality rate in developing countries. The New England Journal of Medicine stated that "The lowest mortality rates occur among infants weighing For infants born weighing or less, the mortality rate rapidly increases with decreasing weight, and most of the infants weighing or less die. As compared with normal birth weight infants, those with low weight at birth are almost 40 times more likely to die in the neonatal period; for infants with very low weight at birth the relative risk of neonatal death is almost 200 times greater." Infant mortality due to low birth weight is usually a direct cause stemming from other medical complications such as preterm birth, poor maternal nutritional status, a lack of prenatal care, maternal sickness during pregnancy, and unhygienic home environments. Preterm birth is the leading cause of newborn deaths worldwide. Even though America has a higher survival rate for premature infants, the percentage of Americans who deliver prematurely is comparable to those in developing countries. Reasons for this include teenage pregnancy, an increase in pregnancy after the age of 35, an increase in the use of in vitro fertilisation (which increases the risk of multiple births), obesity, and diabetes. Also, pregnant people who do not have access to health care are less likely to visit a doctor, therefore increasing their risk of delivering prematurely. It is especially prevalent during pregnancy and in infants and children under 5 who live in developing countries within the poorer regions of Africa, Asia, and Latin America. Children are especially vulnerable as they have yet to fully develop a strong immune system and are dependent on their parents to provide the necessary food and nutritional intake. It is estimated that about 3.5 million children die each year as a result of childhood or maternal malnutrition, with stunted growth, low body weight, and low birth weight accounting for about 2.2 million associated deaths. Socioeconomic and environmental factors contribute to malnutrition, as do gender, location, and cultural practices surrounding breastfeeding. It is difficult to assess the most pressing factor as they can intertwine and vary among regions. Children suffering from malnutrition can become underweight, and experience stunting or wasting. In Africa, the number of stunted children has risen, while Asia has the most children under 5 suffering from wasting. Inadequate nutrients adversely affect physical and cognitive development, increasing susceptibility to severe health problems. Micronutrient deficiency has been linked to anemia, fatigue, blindness, goiter, poor brain development, and death. Malnutrition also decreases the immune system's ability to fight infections, resulting in higher rates of death from diseases such as malaria, respiratory disease, and diarrhea. Folic acid during pregnancy is one way to combat iron deficiency. A few public health measures used to lower levels of iron deficiency anemia include added iodine to salt or drinking water and including vitamin A and multivitamin supplements in the diet.
Жұқпалы аурулар
Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африка мен Оңтүстік Азиядағы төмен және орташа кірісті елдерде туған нәрестелер жаңа туған сәбилердің өліміне ең көп бейім. Дүние жүзіндегі жаңа туған сәбилердің өлімінің 25% қан, өкпе және ми қабығының бактериялық инфекцияларынан (менингиттен) туындайды. Жаңа туған сәбилер босану кезінде босану жолындағы бактерияларды жұқтыруы мүмкін, сондай-ақ ана инфекцияны білмей қалуы немесе емделмеген жамбас қабынуы немесе жұқпалы аурулары болуы мүмкін. Бұл бактериялар аналық жол арқылы шанақтың ішіндегі су қапшығына өтіп, балаға іште жатып жұқтыруға себеп болуы мүмкін. Ананың қанымен таралатын инфекция да бактериялық инфекцияның бір жолы болып табылады. Шанақтың ішіндегі су қапшығының мерзімінен бұрын жарылуы (PROM) жаңа туған сәбилерде инфекцияға шағу ықтималдығын арттырады. Балалардың өлімінің жетіден онға дейін қызылша, жедел респираторлық инфекция, диарея және безгек сияқты жұқпалы ауруларға байланысты. Пневмония, бронхит және бронхиолит сияқты жедел тыныс алу жолдарының инфекциялары балалар өлімінің 30% құрайды, ал пневмонияның 95% дамып келе жатқан елдерде кездеседі. Диарея әлемде балалар өлімінің екінші басты себебі, ал безгек балалар өлімінің 11% -ына себепкер. Қызылша балалар өлімінің бесінші басты себебі болып табылады.
Babies born in low to middle income countries in sub Saharan Africa and southern Asia are at the highest risk of neonatal death. Bacterial infections of the bloodstream, lungs, and the brain's covering (meningitis) are responsible for 25% of neonatal deaths worldwide. Newborns can acquire infections during birth from bacteria present in the birth canal, the person may not be aware of the infection, or they may have an untreated pelvic inflammatory disease or a sexually transmitted disease. These bacteria can also move up the vaginal canal into the amniotic sac surrounding the baby causing in utero transmission. Maternal blood borne infection is another route of bacterial infection. Neonatal infection is more likely with the premature rupture of the membranes (PROM) of the amniotic sac. Seven out of ten childhood deaths are due to infectious diseases like acute respiratory infection, diarrhea, measles, and malaria. Acute respiratory infections such as pneumonia, bronchitis, and bronchiolitis account for 30% of childhood deaths; 95% of pneumonia cases occur in the developing world. Diarrhea is the second largest cause of childhood mortality in the world, while malaria causes 11% of childhood deaths. Measles is the fifth largest cause of childhood mortality.
Қоршаған орта
Сәбилер өлімі – елдің денсаулық сақтау және әлеуметтік жағдайының бір көрсеткіші. Оның себептері әрқайсысының бір-бірімен және басқа да әлеуметтік факторлармен байланысы бар сандық көрсеткіштердің жиынтығынан тұрады. Сондықтан, сәбилер өлімін елдегі әлеуметтік-экономикалық теңсіздікті өлшеудің индикаторы ретінде қарастыру қалыпты жағдай. Судың органикалық ластануы, жан басына шаққан денсаулық сақтау шығындарынан гөрі, сәбилер өлімінің жақсы көрсеткіші болып табылады. Жануарлардың қалдықтарымен ластанған суда түрлі патогендер, оның ішінде паразиттік және микробтық инфекциялар болады. Төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайы бар аймақтарда сумен жабдықтау инфрақұрылымы жеткіліксіз және жабдықтар нашар күйде болады. Сәбилер өлімінің жоғары деңгейіне ауаның ластануынан зардап шегетін нәрестелер тобының осалдығы да себеп. Мұндай ортада дүниеге келген жаңа туған нәрестелер де ерекше емес, сондықтан ауаның ластануына күн сайын көп ұшырайтын жүкті әйелдерді дәрігерлер тығыз бақылауда ұстауы керек, тіпті бала дүниеге келгеннен кейін де. Ауаның ластануы аз жерлерде тұратын нәрестелердің бір жасқа дейін тірі қалу мүмкіндігі жоғары, демек, ауаның ластануы көп жерлерде тұратын нәрестелер сәбилер өліміне бейім. Ауаның ластануы жоғары аймақтарда халық тығыздығы, қылмыс деңгейі және табыс деңгейі де жоғары болады, бұл сәбилер өлімінің жоғарылауына әкелуі мүмкін. Сәбилер өлімінің маңызды себебі – көміртек моноксиді. Көміртек моноксиді – түссіз, иіссіз газ, ол адам өліміне себеп болуы мүмкін, әсіресе нәрестелердің жетілмеген тыныс алу жүйесіне қауіпті. Фетастың дамуына зиян келтіретін тағы бір маңызды ластаушы – пассивті темекі түтіні. 2006 жылы 42 000-нан астам америкалық пассивті темекі түтінінен туындаған аурулардан қайтыс болды, оның ішінде 41 000-нан астам ересек және 900-ге жуық нәресте. Анасы жүктілік кезінде темекі шегуі салдарынан төмен салмақта туған нәрестелердің 36%-ы қара нәсілді, ал 28%-ы тыныс алу қиындықтары синдромынан, 25%-ы басқа тыныс алу жолдары ауруларынан және 24%-ы сәбилердің кенеттен өлімі синдромынан қайтыс болды. source=The American Journal of Epidemiology, мәтін: Темекі тартпайтын әйелдермен салыстырғанда, күніне бір пакеттен аз темекі шегетін әйелдерде өлімге ұшырау қаупі 25%-ға, ал күніне бір немесе одан да көп пакет шегетін әйелдерде 56%-ға жоғары. Екінші немесе одан да көп бала туған әйелдер арасында темекі шегушілерде темекі тартпаған әйелдерге қарағанда өлімге ұшырау қаупі 30%-ға артық. АҚШ-та нәрестелер өліміндегі нәсілдік теңсіздіктерді зерттеу институционалды нәсілшілдік пен афроамерикалық нәрестелер өлімінің жоғары деңгейі арасындағы байланысты көрсетеді. Осы зерттеулердің қорытындысы бойынша, "Африкалық америкалықтардың нәресте өлімі топтар арасындағы әлеуметтік қарым-қатынастар мен осы қарым-қатынастардың нәтижесінде туындаған билік динамикасына жауап ретінде өмірлік тәжірибелердің салдарынан жоғары болып қала береді" делінген. АҚШ-та қара нәсілді әйелдердің басқа нәсілді әйелдерге қарағанда психологиялық стресске бейім екендігі анықталды. Стресс – босанудың басталуына ықпал ететін маңызды фактор, сондықтан жүктілік кезіндегі жоғары стресс деңгейі нәресте үшін қауіпті ерте босануға әкелуі мүмкін.
The infant mortality rate is one measure of a nation's health and social conditions. Its causes are a composite of a number rates that each have their own separate relationships with each other and with various other social factors. As such, IMR can often be seen as an indicator to measure the level of socioeconomic disparity within a country. Organic water pollution is a better indicator of infant mortality than health expenditures per capita. Water contaminated by animal waste houses various pathogens including a host of parasitic and microbial infections. Areas of low socioeconomic status are more prone to inadequate plumbing infrastructure and poorly maintained facilities. High infant mortality is exacerbated because newborns are a vulnerable subgroup that is affected by air pollution. Newborns who were born into these environments are no exception, and pregnant women exposed to greater air pollution on a daily basis should be closely watched by their doctors, including after the baby is born. Babies who live in areas with less air pollution have a greater chance of living until their first birthday, meaning babies who live in environments with more air pollution are at greater risk for infant mortality. Areas that have higher air pollution also have a greater chance of having a higher population density, higher crime rates, and lower income levels, all of which can lead to higher infant mortality rates. A key pollutant in infant mortality rates is carbon monoxide. Carbon monoxide is a colorless, odorless gas that can kill, and is especially dangerous to infants because of their immature respiratory systems. Another major pollutant that can have detrimental effects on a fetus is second hand smoke. source=American Journal of Public Health|text=[I]n 2006, more than 42,000 Americans died of secondhand smoke attributable diseases, including more than 41,000 adults and nearly 900 infants. Fully 36% of the infants who died of low birth weight caused by exposure to maternal smoking in utero were black, as were 28% of those dying of respiratory distress syndrome, 25% dying of other respiratory conditions, and 24% dying of sudden infant death syndrome. source=The American Journal of Epidemiology|text=Compared with nonsmoking women having their first birth, women who smoked less than one pack of cigarettes per day had a 25% greater risk of mortality, and those who smoked one or more packs per day had a 56% greater risk. Among women having their second or higher birth, smokers experienced 30% greater mortality than nonsmokers. Modern research in the United States into racial disparities in infant mortality suggests a link between institutionalized racism and high rates of African American infant mortality. In synthesis of this research, it has been observed that "African American infant mortality remains elevated due to the social arrangements that exist between groups and the lifelong experiences responding to the resultant power dynamics of these arrangements." has made some headway in determining the reasons behind this, claiming black women in the US are more prone to psychological stress than women of other races. Stress is a leading factor in the start of labor, and therefore, high levels of stress during pregnancy could lead to premature births that have the potential to be fatal for the infant.
Балалық шақтағы жарақат
Балалық шақтағы психикалық жарақаттар – баланың туғаннан бастап бес жасқа дейінгі кезеңде физикалық, сексуалдық және психологиялық зорлық көруін қамтиды. Балалық шақтағы жарақаттар өмір бойына терең әсер етеді және нәресте өлімінің маңызды себебі болып табылады. Дамып келе жатқан органдардың осалдығынан, нәрестеге жасалған қоршау, ұру, мойнынан қысып өлтіру немесе зорлау толыққанды дамыған денеге жасалған зорлықтан гөрі әлдеқайда ауыр зардаптарға алып келеді. Зерттеулер бойынша, АҚШ-та әр жылы 100 000 баланың арасында 1-2 бала қаза болады, және бұл көрсеткіш нақты өлім-жітімнің толық көрінісі емес деп есептеуге болады. 2018 қаржы жылындағы балалар өлімінің 70,6%-ы 3 жасқа дейінгі балалардың үлесіне тиеді, ал 1 жасқа дейінгі балалар барлық өлімнің 49,4%-ын құрайды. Отбасылық құрылым, баланың жынысы, әлеуметтік оқшаулану, қолдаудың жетіспеуі, ананың жасы, некелік жағдайы, кедейлік, ата-ананың балалық шақтағы жағымсыз тәжірибелері және тәрбиелеу әдістері – бәрі де тәуекелді арттырады. Дегенмен, зерттеулер нәресте өліміндегі нәсілдік теңсіздікті әлеуметтік-экономикалық факторлар толыққанды түсіндіре алмайтынын көрсетеді. Нәресте өлімі тек терең экономикалық дағдарыс кезінде ғана артады. Норберт Шади мен Марк Франсуа Смитцтің сөзіне сәйкес, жан басына шаққандағы ЖІӨ 15% немесе одан да көп төмендеген кезде дағдарыс нәресте өлімін күшейтеді. Әлеуметтік жағдай адамға қолжетімді медициналық қызметтерді анықтайды. Әлеуметтік-экономикалық факторларға байланысты теңсіздік медициналық технологияның дамуымен айқын көрінеді. Дамыған елдер, әсіресе АҚШ, кедейлікте өмір сүретін және медициналық жаңа технологияларға қол жеткізе алмайтын адамдар арасында нәресте өлімі көрсеткіштерінде (IMR) айырмашылықты байқады. Әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі мен жаһандық интеграция ұлттың нәресте өлімімен кері пропорционалды, яғни олардың өсуі нәресте өлімінің төмендеуіне әкеледі. Елдің ішкі жағдайына оның әлемдік экономикадағы орны зор ықпал етеді, бұл дамушы елдердегі балалардың өмір сүруіне кері әсер етеді. Бұл жаһандық еңбек бөлінісіне әсер етеді және дамушы елдердің ішкі экономикасын бұрмалайды. Дамушы елдердің тәуелділігі экономикалық өсу қарқынын төмендетуі, ел ішіндегі және елдер арасындағы табыс теңсіздігін арттыруы және халықтың әл-ауқатына кері әсер етуі мүмкін. Елдер арасындағы бірлескен ынтымақтастық әлемнің ең кедей елдеріндегі даму саясатына үлкен үлес қосады.
Early childhood trauma includes physical, sexual, and psychological abuse of a child from birth to five years old. Trauma in early childhood has an extreme impact over the course of a lifetime and is a significant contributor to infant mortality. Developing organs are fragile, when an infant is shaken, beaten, strangled, or raped, the impact is exponentially more destructive than when the same abuse occurs to a fully developed body. Studies estimate that 1–2 per 100,000 U. S. children are fatally injured annually, and it is reasonable to assume that these statistics underrepresent actual mortality. Almost three quarters (70.6%) of child fatalities in FFY 2018 involved children younger than 3 years, and children younger than 1 year accounted for half (49.4%) of all fatalities. Family configuration, child gender, social isolation, lack of support, maternal youth, marital status, poverty, parental adverse childhood experiences, and parenting practices are all thought to contribute to increased risk. however, research indicates that socio economic factors do not totally account for the racial disparities in infant mortality. It is only during deep recessions that infant mortality increases. According to Norbert Schady and Marc François Smitz, recessions when per capita GDP drops by 15% or more increase IMR. Social class dictates which medical services are available to an individual. Disparities due to socioeconomic factors have been highlighted by advances in medical technology. Developed countries, most notably the United States, have seen a divergence in IMR between those living in poverty who cannot afford medically advanced resources, and those who can. Levels of socioeconomic development and global integration are inversely related to a nation's infant mortality rate, meaning that as they increase, IMR decreases. A nation's internal impact is highly influenced by its position in the global economy, which has adverse effects on the survival of children in developing countries. which contributes to the global division of labor, and distorts the domestic economies of developing nations. The dependency of developing nations can reduce the rate of economic growth, increase income inequality inter and intra nationally, and adversely affect the wellbeing of a nation's population. Collective cooperation between countries plays a role in development policies in the poorer countries of the world.
Соғыс
Сәбилер өлімі соғыс, саяси тұрақсыздық және үкіметтің жемқорлығымен байланысты. Көптеген дамып келе жатқан елдер негізгі тамақтану үшін шетелдік көмекке тәуелді, ал соғыс кезінде көмек тасымалдау айтарлықтай қиындап кетеді. Көп жағдайда халықтың орташа салмағы күрт төмендейді. Болашақ аналар тамақ пен судың жетіспеушілігінен одан да көп зардап шегеді. Босниядағы Югославия соғысы кезінде мерзімінен бұрын туған нәрестелердің саны артты және орташа салмағы азайды. Жүктілік кезіндегі зорлық-зомбылықтан кейін нәресте өлімінің себептері бастапқы жарақаттың физиологиялық салдарынан бастап, қоғамға нашар бейімделуге әкелетін психологиялық әсерлерге дейін жетеді. Боснияда зорлау нәтижесінде жүкті болған көптеген әйелдер өздерінің туған жерлерінен оқшауланды, бұл бала туғаннан кейінгі өмірді едәуір қиындатты.
Infant mortality rates correlate with war, political unrest, and government corruption. Many developing countries rely on foreign aid for basic nutrition, and transport of aid becomes significantly more difficult in times of war. In most situations, the average weight of a population will drop substantially. Expectant mothers are affected even more by a lack of access to food and water. During the Yugoslav Wars in Bosnia, the number of premature babies born increased and the average birth weight decreased. Causes of infant mortality after abuse during pregnancy range from physical side effects of the initial trauma to psychological effects that lead to poor adjustment to society. Many people who became pregnant by rape in Bosnia were isolated from their hometowns, making life after childbirth exponentially more difficult.
Мәдениет
Сәбилер өлімінің жоғары көрсеткіштері дамушы елдерде байқалады, онда қаржылық және материалдық ресурстар жеткіліксіз, ал сәбилер өліміне төзімділік жоғары. Көптеген дамушы елдерде қыз балаға қарағанда ұл балаға басымдық беру сияқты белгілі бір мәдени жағдайлар қалыпты саналады. Сәбилер өлімінің тағы бір мәдени себебі, мысалы, Гананың жағдайында, "көрінетін себептерден басқа, нашар жолдар сияқты, әйелдер мен жаңа туған нәрестелердің үйден шығуына қатысты көзқарастар бар". Бұл жүкті әйелдер мен жаңа туған нәрестелерге қажетті ем алуды қиындатады. АҚШ-та мәдени ықпал мен өмір салтының әдеттері кейбір сәбилер өліміне себеп болуы мүмкін. Мысалдарға жасөспірімдер жүктілігі, семіздік, қант диабеті және темекі шегу жатады. Бұлардың барлығы сәбилер өлімінің екінші басты себебі болып табылатын мерзімінен бұрын тууға әкелуі мүмкін. Американдық Медициналық Ассоциация журналында айтылғандай, "континенталды Пуэрто-Рикодағы нәрестелердің өлімі (28-364 күн аралығында) испан тілді емес нәрестелерге қарағанда жоғары болды". Этникалық айырмашылықтар әр этникалық топқа тән мінез-құлық тәуекел факторлары мен әлеуметтік-демографиялық қиындықтардың жоғары деңгейімен қатар жүреді. Жаңа туған қыздардың өмірдің бірінші жылын аман өтуге биологиялық артықшылығы бар, ал ұл балалардың нәрестелік шақта өмір сүру мүмкіндігі төмен. Әлемде сәбилер өлімі төмендеген сайын, жыныс арақатынасы биологиялық тұрғыдан кем артықшылыққа ие болған еркектерден әлеуметтік тұрғыдан кем артықшылыққа ие болған әйелдерге қарай өзгерді. Туғаннан кейін алты айдан кем уақыт өткенде жүктілік, аборт немесе түсік жасау мерзімінен бұрын туу және төмен салмақты туу қаупін арттырады, сонымен қатар созылмалы және жалпы нашар тамақтану мүмкіндігін де арттырады. 55 дамушы елдегі жүктіліктердің 57%-ы үш жылдан кем, ал 26%-ы екі жылдан кем аралықта тіркелді. Жаңадан ата-ана болғандардың 20%-ы ғана екі жыл ішінде тағы бір бала сүюді қалайтынын айтады, ал 40%-ы осы мақсатқа жету үшін отбасылық жоспарлау сияқты шаралар қолданады. Балалардың төмен салмақпен тууының және пневмонияға шалдығу қаупін ауа сапасын жақсарту арқылы азайтуға болады. Гигиенаны жақсарту сәбилер өлімінің алдын алуға көмектеседі. Үйде хлорлау, сүзгілеу және судың органикалық ластануын жою үшін күн сәулесін пайдалану технологиясы балалардағы диарея жағдайларын 48%-ға дейін азайтуға мүмкіндік береді. ЮНИСЕФ-тің мәліметінше, тамақ ішер алдында және дәретханадан кейін қолды сабынмен жуу диареядан және жедел тыныс алу инфекциясынан болатын өлім-жітімді азайту арқылы балалардың өмірін сақтап қалуға көмектеседі. Барлық топтарда мерзімінен бұрын және төмен салмақпен туудың алдын алуға баса назар аудару сәбилер өлімінің алдын алуға және қоғамдастықтар арасындағы денсаулық сақтаудағы теңсіздікті азайтуға көмектеседі. АҚШ-та бұл екі мақсат аймақтық сәбилер өлімін төмендетті, бірақ ұлттық деңгейде одан әрі прогресс жасау қажет. АҚШ-тың кейбір аймақтарында сәбилер өлімін азайтуға бағытталған арнайы бағдарламалар іске асырылуда. Мұндай бағдарламалардың бірі - Берклидегі Калифорния университетінде орналасқан "Ең жақсы сәбилер аймағы" (BBZ). BBZ өмірлік циклдық тәсілді пайдаланып, АҚШ-тың үш ауданындағы жаман туылған нәтижелердің және токсикалық стрестің құрылымдық себептерін қарастырады. Қоғамдық шешімдерді қолдану арқылы "Ең жақсы сәбилер аймағының" басты мақсаты - сәбилер өліміне ең көп ұшыраған қоғамдастықтарда денсаулық сақтаудағы теңдікті қамтамасыз ету.
High rates of infant mortality occur in developing countries where financial and material resources are scarce, and where there is a high tolerance for infant deaths. There are a number of developing countries where certain cultural situations, such as favoring male babies over female babies, are the norm. Another cultural reason for infant mortality, such as what is happening in Ghana, is that "besides the obvious, like rutted roads, there are prejudices against wives or newborns leaving the house." This makes it even more difficult for pregnant women and newborns to get the needed treatment that is available to them. In the United States cultural influences and lifestyle habits can account for some infant deaths. Examples include teenage pregnancy, obesity, diabetes, and smoking. All are possible causes of premature births, which constitute the second highest cause of infant mortality. According to the Journal of the American Medical Association, "the post neonatal mortality risk (28 to 364 days) was highest among continental Puerto Ricans" compared to non Hispanic babies. Ethnic differences are accompanied by a higher prevalence of behavioral risk factors and sociodemographic challenges that each ethnic group faces. Genetic components result in newborn females being at a biological advantage when it comes to surviving their first birthday, versus newborn males, who have lower chances of surviving infancy. As infant mortality rates decreased globally, the gender ratios changed from males being at a biological disadvantage to females facing a societal disadvantage. Conception less than six months after a birth, abortion, or miscarriage is associated with higher rates of preterm births and low birth weight, and also increases the chances of chronic and general undernutrition. In 55 developing countries 57% of reported pregnancies had birth spaces of less than three years, and 26% of less than two years. While only 20% of new parents report wanting another birth within two years, only 40% are taking steps like family planning to achieve this. Reducing the chances of babies being born at low birth weights and contracting pneumonia can be accomplished by improving air quality. Improving hygiene can prevent infant mortality. Home based technology to chlorinate, filter, and use solar disinfection for organic water pollution could reduce cases of diarrhea in children by up to 48%. According to UNICEF, hand washing with soap before eating and after using the toilet can save children's lives by reducing deaths from diarrhea and acute respiratory infections. Focusing on preventing preterm and low birth weight deliveries throughout all populations can help eliminate cases of infant mortality and decrease health care disparities within communities. In the United States, these two goals have decreased regional infant mortality rates, but there has yet to be further progress on a national level. In certain parts of the US, specific programs aim to reduce levels of infant mortality. One such program is the "Best Babies Zone" (BBZ), based at the University of California, Berkeley. The BBZ uses the life course approach to address the structural causes of poor birth outcomes and toxic stress in three US neighborhoods. By employing community generated solutions, the Best Babies Zone's ultimate goal is to achieve health equity in communities that are disproportionately impacted by infant mortality.
Аналық күтім және ана денсаулығы
Кейбір шаралар жүктілік кезіндегі асқынулар қаупін азайтуға көмектеседі. Жүктілікке қатысты тұрақты медициналық тексерулерге қатысу нәрестенің қауіпсіз жағдайда дүниеге келуіне және тірі қалу мүмкіндігін арттырады. Сонымен қатар, фолий қышқылы сияқты қосымшалар қабылдау, туа біткен кемшіліктердің алдын алуға көмектеседі, бұл нәрестелер өлімінің негізгі себебі болып табылады. Сондай-ақ, тұзды йодпен байыту, яғни йодталған тұзды қолдану, жүктілік кезінде йод жетіспеуіне байланысты туудың нашар нәтижелерін азайтуға көмектеседі. Алкогольден бас тарту ұрыққа зиян келтіру қаупін азайтады, себебі жүктілік кезінде алкогольдің кез келген мөлшерін ішу ұрықтың алкогольдік спектрлік бұзылыстарына (ҰАСБ) немесе басқа алкогольге байланысты туа біткен ақауларға әкелуі мүмкін. Жүктілік кезінде темекі шегу нәрестелер өлімінің басты себептері болып табылатын мерзімінен бұрын туу немесе төмен салмақты туу қаупін айтарлықтай арттырады. Жүкті әйелдер өздерінің және ұрықтың денсаулығына қатысты асқынуларды болдырмау үшін, бар денсаулық проблемаларын емдеу үшін дәрігерлерімен кеңесуі керек. Семіз адамдар жүктілік кезіндегі асқынулар, соның ішінде жүктілік диабеті немесе преэклампсияға ұшырау қаупі жоғары. Олар сондай-ақ мерзімінен бұрын босану немесе туа біткен кемшіліктері бар бала туу мүмкіндігіне ие. 6 айға дейінгі нәрестелер, егер олар тек ана сүтімен тамақтандырылса, жартылай немесе толықтай ана сүтін алмастырған нәрестелерге қарағанда өлімге ұшырау қаупі төмен. Осы себепті, денсаулық сақтау мамандары формуламен тамақтандыруға қарағанда ана сүтімен тамақтандыруды ұсынады.
Certain steps can help to reduce the chance of complications during pregnancy. Attending regular prenatal care check ups will help improve the baby's chances of being delivered in safer conditions and surviving. Additionally, taking supplementation, including folic acid, can help reduce the chances of birth defects, a leading cause of infant mortality. Similarly, the fortification of salt with iodine, called salt iodization, has helped reduce negative birth outcomes associated with low iodine levels during pregnancy. Abstinence from alcohol can also decrease the chances of harm to the fetus as drinking any amount of alcohol during pregnancy may lead to fetal alcohol spectrum disorders (FASD) or other alcohol related birth defects. Tobacco use during pregnancy has also been shown to significantly increase the risk of a preterm or low birth weight birth, both of which are leading causes of infant mortality. Pregnant women should consult with their doctors to best manage any pre existing health conditions to avoid complications to both their health as well as the fetus's. Obese people are at an increased risk of developing complications during pregnancy, including gestational diabetes or pre eclampsia. Additionally, they are more likely to experience a pre term birth or have a child with birth defects. Infants under 6 months of age who are exclusively breastfed have a lower risk of mortality compared to infants who are breastfed part of the time or not at all. For this reason, breast feeding is favored over formula feeding by healthcare professionals.
Емдеу
Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтары (CDC) нәрестелерді 1 айдан 1 жасқа дейінгі балалар деп анықтайды. Осы жастағы нәрестелерге CDC мынадай вакцинацияларды ұсынады: В гепатиті (HepB), Ротавирус (RV), Гемофилус гриппі В (HIB) түрі, Пневмококк конъюгаты (PCV13), Инективацияланған полиовирус (IPV < 18 жасқа), Грипп, Жұқпалы безгек, Қызылша, Құртан, Қызылша (MMR) және Дифтерия, тетанус, клеткасыз коклюш (DTapP < 7 жасқа). Бұл вакциналардың әрқайсысы вакцинаға байланысты белгілі бір жас аралығында жасалады және вакцинаға байланысты 1-ден 3 дозаға дейін белгілі бір уақыт аралығында салынуы тиіс. 2000 жылы АҚШ-та Пневмококк конъюгаты вакцинасының (PCV13) енгізілуінен кейін, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) 2004 жылы жасалған зерттеулер, аурудың инвазивті пенициллинге төзімді штаммдарының 57%-ға және көп дәріге төзімді штаммдардың 59%-ға төмендегенін көрсетті. Осы себепті Америка педиатрия академиясы (AAP) және Ауруларды бақылау орталығы (CDC) өз ережелеріне сәйкес иммундауды ұсынады.
The Centers for Disease Control and Prevention (CDC) defines infants as those 1 month of age to 1 year of age. For these infants, the CDC recommends the following vaccinations: Hepatitis B (HepB), Rotavirus (RV), Haemophilus Influenzae type B (HIB), Pneumococcal Conjugate (PCV13), Inactivated Poliovirus (IPV < 18 yrs), Influenza, Varicella, Measles, Mumps, Rubella (MMR), and Diphtheria, tetanus, acellular pertussis (DTapP < 7yrs). Each of these vaccinations are given at particular age ranges depending on the vaccination and are required to be done in a series of 1 to 3 doses over time depending on the vaccination. Following the advent of the Pneumococcal Conjugate vaccine (PCV13) in the United States in the year 2000, the World Health Organization (WHO) reports studies done in 2004 had shown a 57% decline in invasive penicillin resistant strains of the disease and a 59% reduction in multi drug resistant strains. For this reason, the American Academy of Pediatrics (AAP) and the Center for Disease Control (CDC) both recommend immunizations in accordance to their guidelines.
Ұлыбритания
2019 жылы British Medical Journal журналында жарияланған зерттеуде Англияда нәресте өлім-жітімі жылына 100 000 тірі туған нәрестеге шаққанда 24-ке артқандығы анықталды. Ең әулетті аймақтардағы бұрынғы тенденциядан едәуір өзгеріс болған жоқ, демек, бұл өсім елдің ең кедей аймақтарын пропорционалды түрде қамтыды және балалардың кедейлігінің өсуіне байланысты болды, бұл балалы отбасыларға берілетін әлеуметтік төлемдердің үнемі азаюының салдарынан туындады.
A study published in the British Medical Journal in 2019 found that the rate of infant mortality in England had increased with an additional 24 infant deaths per 100,000 live births per year. There was no significant change from the pre existing trend in the most affluent areas, thus the rise disproportionately affected the poorest areas of the country, and was attributed largely to rising child poverty, as a result of sustained reductions in the welfare benefits available to families with children.
Америка Құрама Штаттары
27 дамыған елдің ішінде АҚШ-та нәресте өлімі ең жоғары, бірақ денсаулық сақтауға жұмсалатын қаражат басқа елдерге қарағанда артық. АҚШ-тағы нәсілдік және әлеуметтік-экономикалық айырмашылықтар нәресте өліміне (IMR) әсер етеді, бұл басқа дамыған елдердің біртекті халықтарымен салыстырғанда ерекше. Атап айтқанда, АҚШ-та нәсілге байланысты нәресте өлімі көрсеткіші әртүрлі. Сондықтан, ел бойынша орташа көрсеткіш халықтың әртүрлі топтары арасындағы үлкен айырмашылықты толыққанды көрсетпейді. Бұл нәсілдік айырмашылықтардың себептері туралы көптеген теориялар бар, көбінесе әлеуметтік-экономикалық факторлар ақылға қонымды түсіндірме ретінде қарастырылады. Дегенмен, осы мәселе бойынша көптеген зерттеулер жүргізілді, ал ең маңызды жаңалық – стресс және оның жүктілікке қалай әсер ететіні туралы идея. 1850 жылдары АҚШ-та нәресте өлімі 1000 ақ нәрестеге 216,8, ал афроамерикандық нәрестеге 340,0 болған, бірақ қазіргі уақытта бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеді. Бұл төмендеудің басты себебі – денсаулық сақтаудың негізгі салалары мен технологиясының, сондай-ақ медицинаның жетістіктерінің қазіргі заманғы жақсаруы. Өткен ғасырда нәресте өлімі 93%-ға төмендеді. "Нью-Йорк Таймс" газетінде: "Басты себеп – ерте туулардың көбеюі, 2000 жылдан 2006 жылға дейін мұндай жағдайлар 10%-ға артты", – делінген. Алайда, 2007-2011 жылдар аралығында ерте туу көрсеткіші жыл сайын төмендеді. 2011 жылы нәрестелердің 11,73%-ы жүктіліктің 37 аптасынан бұрын дүниеге келді, бұл 2006 жылғы 12,80%-дан төмен. Америка Құрама Штаттарында бала тууға және жаңа туған нәрестеге күтім көрсетуге жұмсалатын экономикалық шығындар салыстырмалы түрде жоғары. Кәдімгі босану үшін орташа есеппен 9 775 АҚШ доллары, ал кесарево тілімі үшін 15 041 АҚШ доллары жұмсалады. АҚШ-та мерзімінен бұрын туылған балаға бір балаға 51 600 доллар, ал жалпы жылдық шығын 26,2 миллиард долларға жетеді. Осы қаржы жұмсағанына қарамастан, бірнеше есептерде АҚШ-тағы нәресте өлімі басқа дамыған елдерге қарағанда әлдеқайда жоғары екені айтылған. Бағалаулар әртүрлі: ЦРУ-ның Дүниежүзілік фактілер кітабы 2014 жылы АҚШ-ты 6,17 көрсеткішпен халықаралық деңгейде 55-орында көрсеткен, ал БҰҰ-ның 2005-2010 жылдардағы мәліметтері АҚШ-ты 34-орында орналастырған. Өлшеудегі айырмашылықтар АҚШ пен басқа елдер арасындағы осы келіспеушілікте маңызды рөл атқара алады. АҚШ-та тірі тумаған бала өлі туған бала ретінде тіркелуі мүмкін, ал Жапония, Швеция, Норвегия, Ирландия, Нидерланды және Франция сияқты дамыған елдерде оны өлі туған бала ретінде тіркеуі мүмкін, осылайша олардың нәресте өлімі көрсеткіші төмендейді. [[Файл:Infant Mortality Rates in the US by Race and Hispanic Ethinicity of the Mother. png|thumb|upright=1.3|Суретте АҚШ-тағы нәресте өлімі көрсеткіші арасындағы айырмашылық көрсетілген, анасы испан тілінде сөйлейтін емес қара нәсілді әйелдер мен ақ немесе испан тілінде сөйлейтін әйелдер арасындағы айырмашылық 2000-2010 жылдар аралығында
Of the 27 most developed countries, the U. S. has the highest infant mortality rate, despite spending more on health care, per capita, than any other country. Significant racial and socio economic differences in the United States affect the IMR, in contrast with other developed countries with more homogeneous populations. In particular, IMR varies greatly by race in the US. The average IMR for the country as a whole is therefore not a fair representation of the wide variations that exist between segments of the population. Many theories have been explored as to why these racial differences exist, with socio economic factors usually coming out as a reasonable explanation. However, more studies have been conducted around this matter, and the largest advancement is around the idea of stress and how it affects pregnancy. In the 1850s, the infant mortality rate in the United States was estimated at 216.8 per 1,000 white babies and 340.0 per 1,000 African American babies, but rates have significantly declined in modern times. This declining rate has been mainly due to modern improvements in basic health care and technology, as well as medical advances. In the last century, the infant mortality rate has decreased by 93%. According to the New York Times, "the main reason for the high rate is preterm delivery, and there was a 10% increase in such births from 2000 to 2006." Between 2007 and 2011, however, the preterm birth rate has decreased every year. In 2011, 11.73% of babies were born before the 37th week of gestation, down from a high of 12.80% in 2006. Economic expenditures on labor and delivery and neonatal care are relatively high in the United States. A conventional birth averages US$9,775 with a C section costing US$15,041. Preterm births in the US have been estimated to cost $51,600 per child, with a total yearly cost of $26.2 billion. Despite this spending, several reports state that infant mortality rate in the United States is significantly higher than in other developed nations. Estimates vary; the CIA's World Factbook ranks the US 55th internationally in 2014, with a rate of 6.17, while the UN figures from 2005 to 2010 place the US 34th. Differences in measurement could play a substantial role in the disparity between the US and other nations. A non viable birth in the US could be registered as a stillbirth in similarly developed nations like Japan, Sweden, Norway, Ireland, the Netherlands, and France, thereby reducing their IMR. [[File:Infant Mortality Rates in the US by Race and Hispanic Ethinicity of the Mother. png|thumb|upright=1.3|Data indicating the IMR disparity between infants non Hispanic black postpartum parent's and infants of white or Hispanic postpartum parents in the United States from 2000 to 2010
Соңғы зерттеулер нәсілдік айырмашылықтардың нәресте өліміне байланысты ананың денсаулығымен байланысты екенін және осы айырмашылықтарды әлеуметтік-экономикалық, мінез-құлқылық немесе генетикалық факторлар толыққанды түсіндіре алмайтынын көрсетті. Мустиллоның CARDIA (Жас ересектердегі коронарлық артерияның даму қаупі) зерттеуіне сәйкес, "растық кемсітудің жеке баяндалған тәжірибелері ерте және төмен салмақтағы босанулармен байланысты болды, және мұндай тәжірибелер босану алдындағы нәтижелерде қара-ақтардың айырмашылығына ықпал етуі мүмкін". Мысалы, Солтүстік Каролинада жүргізілген зерттеуде "орта мектепті бітірмеген ақ нәрестелердің өлімі колледж бітірген қара нәрестелерге қарағанда төмен" деген қорытындыға келді. Сонымен қатар, ондаған халықтық зерттеулер "растық кемсітушілікке қатысты субъективті немесе түсінікті тәжірибе нәресте өлімінің жоғарылау қаупімен және африкалық американдықтардың болашақ ұрпақтарының нашар денсаулық перспективаларымен тығыз байланысты" екенін көрсетеді. Көпшілік пікір бойынша, қара нәсілді әйелдердің әлеуметтік-экономикалық жағдайы төмен болғандықтан, балалардың зардап шегуі ықтимал, бірақ бұл теория АҚШ-тағы латиноамерикандықтардың нәресте өлімі көрсеткіші туралы деректермен сәйкес келмейді. Латиноамерикандықтар АҚШ-тағы қара нәсілділер сияқты кедейлікпен күресуге бейім, бірақ латиноамерикандықтардың нәресте өлімі көрсеткіші қара нәсілділерге қарағанда ақ нәсілді әйелдерге жақын. Қаралар арасындағы кедейлік деңгейі 24,1%, ал латиноамерикандықтар арасындағы кедейлік деңгейі 21,4% құрайды; егер тікелей байланыс болса, онда бұл екі топтың нәресте өлімі көрсеткіші ұқсас болуы керек, бірақ қаралардың нәресте өлімі көрсеткіші латиноамерикандықтардан екі есе жоғары. Сонымен қатар, кедейліктен шыққан немесе ешқашан кедейлік көрмеген қара нәсілді әйелдердің нәресте өлімі көрсеткіші кедейлікке тап болған әйелдерге қарағанда айтарлықтай төмен емес. Оңтүстік Калифорния университетіндегі Тиан Паркер Домингес қара нәсілді әйелдердің АҚШ-тағы нәресте өлімі көрсеткішінің жоғары болуын түсіндіру үшін теория ұсынады. Оның айтуынша, афроамерикандық әйелдер елдегі басқа топтарға қарағанда стресске көбірек ұшырайды. Стресс жүктілікке әсер ететін гормондарды бөліп шығарады және басқа да жүктілік проблемаларына себеп болуы мүмкін. Ерте босану нәресте өлімінің басты себебі болғандықтан, ерте босану алаңдатарлық мәселе. Стресс нәресте өліміне әсер ететін фактор ретінде әлеуметтік-экономикалық жағдайға қарамастан, Паркер Домингес атап көрсетеді, төмен табысқа ие әйелдерде стресс тұрақсыз отбасылық өмір мен кедейлік туралы үнемі алаңдаудан туындайды, ал орта таптағы әйелдерде расизмге қарсы күресу, нақты немесе көрінетін, үлкен стресс факторы болуы мүмкін. Мичиган университетінің Халық денсаулығы мектебінің профессоры Арлин Геронимус бұл құбылысты "тозу" деп атайды. Оның пікірінше, кемсітушілікке және нәсілдік дискриминацияға үнемі қарсы тұру қара нәсілді әйелдердің босану нәтижелерін жасқа байланысты нашарлатады. Сондықтан, жас қара нәсілді әйелдер жүктілік кезінде әлеуметтік және экономикалық факторларға байланысты стресске ұшыраса, ересек әйелдер стресске жинақы түрде ұшырайды және осылайша экономикалық факторлардан басқа жүктілікке байланысты асқынуларға тап болады. Сент-Катерин университетінің Халық денсаулығы факультетінің профессоры Мэри О. Херст афроамерикандық қауымдастығының сегрегацияның әсерін зерттеді, оның нәресте өлімі көрсеткішінің жоғары болуына қалай әсер ететіндігін аныдауға тырысты. Херст тұрғын үй сегрегациясының саяси, экономикалық және денсаулық салдарын ескере отырып, қара нәсілді аналарға олардың әлеуметтік-экономикалық жағдайына қарамастан, үлкен әсер ететінін айтады. Расизм, экономикалық теңсіздік және сегрегацияланған қауымдастықтағы сексизм жүкті қара нәсілді әйелдердің күнделікті стрес факторларының мысалдары болып табылады және олар преэклампсия және гипертензия сияқты жүктілікке әсер ететін жағдайларға қауп тудырады. Зерттеулер сонымен қатар нәресте өлімінің жоғары болуының себебі афроамерикандық жүкті әйелдерге басқа әйелдерге қарағанда жеткіліксіз күтім көрсетілуі екенін көрсетті. Тағы бір зерттеуде қара нәсілді пациенттерге операциядан кейін оксикодонның орнына ибупрофен берілуі жиі болатыны анықталды. Бұл тең емес қарау нәсілдік медициналық айырмашылықтар туралы идеяға және қара нәсілді әйелдер туралы стереотиптерге байланысты. Осы тең емес қарау салдарынан афроамерикандық әйелдер мен олардың нәрестелеріне жүктілік және перинаталдық күтім туралы зерттеулер қара нәсілді әйелдерге басқа әйелдерге қарағанда медициналық көмекке аз мән берілетінін, олардың сезіміне және денсаулықтарына қатысты шағымдарына жеңіл қаралатынын көрсетіп отыр, мысалы, теннисші Серена Уильямс босану кезінде тап болған қиындықтар. Көптеген рецензияланған мақалалар пациентке қарастырылатын күтім деңгейінің нәсілге байланысты екенін көрсетеді, пациенттің медициналық сақтандыруы бар-жоғына қарамастан. Ақ нәсілді әйелдерде 20 жастан кейін нәресте өлімі көрсеткіші төмендеп, 40 жасқа дейін өзгермейді; қара нәсілді әйелдерде нәресте өлімі көрсеткіші жоғары білім алған жағдайда да төмендемейді және жасқа байланысты өзгермейді, бұл нәсілдік фактордың бар екенін көрсетеді. Ескеру қажет тағы бір фактор – нәсіл мен гендердің қиылысының әсері. Мизогинуар жиі айтылатын және көз жазбас мәселе. Қара феминистері көптеген азаматтық құқықтардың тірегі ретінде жиі айтылады...
Contemporary research findings have demonstrated that nationwide racial disparities in infant mortality are linked to the experiences of the postpartum parent and that these disparities cannot be totally accounted for by socio economic, behavioral or genetic factors. According to Mustillo's CARDIA (Coronary Artery Risk Development in Young Adults) study, "self reported experiences of racial discrimination were associated with pre term and low birthweight deliveries, and such experiences may contribute to black white disparities in prenatal outcomes." A study in North Carolina, for example, concluded that "white women who did not complete high school have a lower infant mortality rate than black college graduates." Likewise, dozens of population based studies indicate that "the subjective, or perceived experience of racial discrimination is strongly associated with an increased risk of infant death and with poor health prospects for future generations of African Americans." While the popular argument is that due to the trend of black women being of a lower socio economic status there is in an increased likelihood of a child suffering, and while this does correlate, the theory is not congruent with the data on Latino IMR in the United States. Latino people are almost as likely to experience poverty as blacks in the U. S., however, the infant mortality rate of Latinos is much closer to white women than it is to black women. The poverty rate for blacks is 24.1% and for Latinos it is 21.4%; if there is a direct correlation, then the IMR of these two groups should be rather similar, however, blacks have an IMR double that of Latinos. Also, for black women who move out of poverty, or never experienced it in the first place, their IMR is not much lower than their counterparts experiencing higher levels of poverty. Tyan Parker Dominguez at the University of Southern California offers a theory to explain the disproportionally high IMR among black women in the United States. She says African American women experience stress at much higher rates than any other group in the country. Stress produces particular hormones that can induce labor and contribute to other pregnancy problems. Considering premature birth is one of the leading causes of death of infants under the age of one, early labor is a legitimate concern. The idea of stress as a factor in IMR spans socio economic status as Parker Dominguez says that for lower class women stress comes from an unstable family life and chronic worry over poverty, while for middle class women, battling racism, real or perceived, can be an extreme stressor. Arline Geronimus, a professor at the University of Michigan School of Public Health calls the phenomenon "weathering". She claims constantly dealing with disadvantages and racial prejudice causes black women's birth outcomes to deteriorate with age. Therefore, younger black women may experience stress with pregnancy due to social and economic factors, but older women experience stress at a compounding rate and therefore have pregnancy complications aside from economic factors. Mary O. Hearst, a professor in the Department of Public Health at Saint Catherine University, researched the effects of segregation on the African American community to see if it contributed to the high IMR in black children. Hearst claims that residential segregation contributes to the high rates because of the political, economic, and health implications it poses on black mothers regardless of their socioeconomic status. Racism, economic disparities, and sexism in segregated communities are all examples of the daily stressors that pregnant black women face, and are risk factors for conditions that can affect their pregnancies such as pre eclampsia and hypertension. Studies have also shown that high IMR is due to the inadequate care that pregnant African Americans receive compared to other women in the country. In another study, it was shown that Black patients were more likely to receive ibuprofen after surgery instead of oxycodone. This unequal treatment stems from the idea that there are racial medical differences and is also rooted in racial biases and controlled images of black women. Because of this unequal treatment, research on maternal and prenatal care received by African American women and their infants, finds that black women do not receive the same urgency in medical care; they are also not taken as seriously regarding pain they feel or complications they think they are having, as exemplified by the complications tennis star Serena Williams faced during her delivery. Several peer reviewed articles have documented a difference in the levels of care a black patient receives regardless of whether they have insurance. For white women IMR drops after age 20, and remains the same until she is in her 40s; for black women IMR does not decrease when accounting for higher education, nor change based on age, suggesting that there is a racial element. There is another element that must be considered: the effect of the intersection of race and gender. Misogynoir is a commonly cited and overlooked issue. Black feminists have often been cited as the backbone of numerous Civil Rights events, but they feel overlooked when it comes to meaningful change that positively changes the lives of Black women specifically. During the June 2020 Black Lives Matter protests, many black feminists criticized the movement for excluding them. When examined through this lens, the increased rates of IMR of African American women becomes a matter of equity and an issue of social justice. Strides have been made, however, to combat this epidemic. In Los Angeles County, health officials have partnered with non profits around the city to help black women after the delivery of their child. One non profit that has made a large impact on many lives is Great Beginnings For Black Babies in Inglewood. The non profit centers around helping women deal with stress by forming support networks, keeping an open dialogue around race and family life, and also finding these women a secure place in the workforce. Some research argues that to end the high infant mortality rate of black children, the country needs to fix the social and societal issues that plague African Americans, such as institutional racism, mass incarceration, poverty, and health care disparities that are present amongst the African American population. Following this theory, if institutional inequalities are addressed and repaired by the United States Government, this will reduce daily stressors for African Americans, and African American women in particular, and lessen the risk of complications in pregnancy and infant mortality. Others argue that increasing diversity in the health care industry can help reduce the IMR as more representation can tackle deep rooted racial biases and stereotypes that exist towards African American women. Another attempt to reduce high IMR among black children is the use of doulas throughout pregnancy. When infant mortality began being noticed as a national problem it was viewed a social problem, and middle class American women with an educational background started to create a movement to provide housing for families of a lower social class. Through this movement they were able to establish public health care and government agencies, which in turn made more sanitary and healthier environments for infants. Medical professionals helped further the cause for infant health by creating the field of pediatrics, which is devoted to the medical care of children.
Америка Құрама Штаттары
ХХ ғасырда дүние жүзіндегі нәресте өлім-жітімі төмендеуі бірнеше жалпы үрдістермен байланысты болды, соның ішінде әлеуметтік бағдарламалар, санитарлық жағдайды жақсарту, денсаулық сақтауға қолжетімділікті жақсарту және білім беруді дамыту, сондай-ақ пенициллиннің ашылуы және қауіпсіз қан құю технологиясының жетілдірілуі сияқты ғылыми жетістіктер. АҚШ-та 20 ғасырдың алғашқы жартысында нәресте өлім-жітімін азайту үшін қоршаған ортаның әсерін бағалау қажет болды. Санитарлық жағдайды жақсарту, әсіресе қауіпсіз ауыз суға қолжетімділікті арттыру арқылы, АҚШ 1850 жылдардан бері алаңдатып келген нәресте өлім-жітімін күрт төмендетті. Осы кезеңде АҚШ нәресте өлім-жітімі туралы білімді таратуға және халықтың хабардарлығын арттыруға да күш салды. Сүтті пастеризациялау 1900 жылдардың басында АҚШ-та нәресте өлім-жітімімен күресуге көмектесті, өйткені ол нәрестелер арасындағы аурулардың таралуын шектеді. Бұл факторларға, қалалық жерлерде өмір сүру деңгейінің жалпы өсуі қосылғанда, АҚШ 20 ғасырдың басында нәресте өлім-жітімін төмендетуде үлкен табысқа қол жеткізді. Бұл кезеңде нәресте өлім-жітімі күрт төмендесе де, АҚШ-та нәресте өлім-жітімі нәсілдік және әлеуметтік-экономикалық топтар арасында айқын айырмашылықтарды көрсетті. 1915 және 1933 жылдар аралығында 1000 туылған балаға шаққанда нәресте өлім-жітімі ақ нәрестелер үшін 98,6-дан 52,8-ге дейін, ал қара нәрестелер үшін 181,2-ден 94,4-ке дейін төмендеді. Зерттеулер бұл көрсеткіштердің екі топ арасындағы экономикалық жағдайлармен тікелей байланысты екенін көрсетеді. Сонымен қатар, 1985 жылдан бастап 20 жыл бойы Оңтүстік штаттарындағы нәресте өлім-жітімі АҚШ-тың басқа аймақтарына қарағанда тұрақты түрде 2% жоғары болды. Оңтүстік штаттары нәресте өлім-жітімін болжауға қатысты көрсеткіштер бойынша да нашар нәтижелер көрсетті, мысалы, жан басына шаққандағы табыс және кедейлік деңгейі. ХХ ғасырдың соңғы жартысында әйелдерге медициналық көмекке қолжетімділікті арттыруға бағытталған іс-шаралар АҚШ-та нәресте өлім-жітімін төмендетуге ықпал етті. Medicaid жүйесін енгізу, денсаулық сақтауға қолжетімділікті кеңейту нәресте өлім-жітімін күрт төмендетті, сондай-ақ заңдастырылған аборт және отбасылық жоспарлауға қолжетімділік, мысалы, спираль және ауыздық контрацепциялар да маңызды рөл атқарды. 1984 жылға қарай АҚШ-та нәресте өлім-жітімінің төмендеу қарқыны баяулады. Федералдық қаржыландырудан қолдау алатын Medicaid және Ана мен бала күтімі бағдарламаларына бөлген қаражат азайды, соның салдарынан төмен кірісті ата-аналар үшін жүктілік кезеңіндегі күтімге қолжетімділік шектелді.
In the 20th century decreases in infant mortality around the world were linked to several common trends, including social programs, improved sanitation, improved access to healthcare, and improved education, as well as scientific advancements like the discovery of penicillin and the development of safer blood transfusions. In the United States, improving infant mortality in the early half of the 20th century meant tackling environmental factors. By improving sanitation, especially access to safe drinking water, the United States dramatically decreased infant mortality, which had been a growing concern in the United States since the 1850s. During this time the United States also endeavored to increase education and awareness regarding infant mortality. Pasteurization of milk also helped the United States combat infant mortality in the early 1900s, as it helped curb disease in infants. These factors, on top of a general increase in the standard of living in urban areas, helped the United States make dramatic improvements to their rates of infant mortality in the early 20th century. Although the overall infant mortality rate was sharply dropping during this time, within the United States infant mortality varied greatly among racial and socio economic groups. Between 1915 and 1933 the change in infant mortality per 1,000 births was, for the white population, 98.6 down to 52.8 per 1,000, and for the black population, 181.2 to 94.4 per 1,000 studies imply that this has a direct correlation with relative economic conditions between these populations. Additionally, infant mortality in southern states was consistently 2% higher than other regions in the US across a 20 year period starting in 1985. Southern states also tend to perform worse on predictors for higher infant mortality, such as per capita income and poverty rate. In the latter half of the 20th century, a focus on greater access to medical care for women spurred declines in infant mortality in the United States. The implementation of Medicaid, granting wider access to healthcare, contributed to a dramatic decrease in infant mortality, as did greater access to legal abortion and family planning care, such the IUD and the birth control pill. By 1984, the United States' decreasing infant mortality slowed. Funding for the federally subsidized Medicaid and Maternal and Infant Care programs was reduced, and availability of prenatal care decreased for low income parents.
Қытай
Қытай Халық Республикасында 20 ғасырдың соңғы жартысында медициналық ресурстардың өсуі осы кезеңде нәресте өлім-жітімінің күрт жақсаруын ішінара түсіндіреді. 1950 жылдары құрылған Ауылдық Ұжымдық Медициналық Жүйе (АҰМЖ) бұрын қамқорлықтан тыс қалған ауылдық тұрғындарға денсаулық сақтауға қол жеткізуді қамтамасыз етті және 1960 жылдары Қытайдың ауылдық халқының 90% қамтыды деп есептеледі. АҰМЖ 1000 адамға шаққанда 25,09 көрсеткішін тіркеді; кейіннен қаржыландырылуы тоқтатылды, көптеген ауылдық тұрғындар қызмет көрсету жүйесіне жоғары төлемдер жасауға мәжбүр болды, бірақ көрсеткіш төмендеуді жалғастырды. АҰМЖ алмастырылған кезде, бұл өзгеріс Қытайда медициналық көмекке қолжетімділікте әлеуметтік-экономикалық теңсіздіктерді тудырды, бірақ бұл нәресте өлім-жітімінің төмендеуіне әсер етпеді; жүктілік кезеңіндегі күтім көбірек қолданыла бастады, ал босануға көмек көрсету қолжетімді болды. Қытайдың 1980 жылдары қабылдаған бір бала саясаты нәресте өлім-жітіміне теріс әсер етті. Рұқсат етілмеген жүктілікке тап болған әйелдер мемлекеттік жазаға тартылып, қоғамдық қорлыққа ұшырады, сондықтан жүктілік кезеңіндегі күтімді пайдалануға бейімділігі төмен болды. Сонымен қатар, экономикалық жағдайлар мен ұзақ жылдар бойы қалыптасқан мәдени факторлар ер балаға басымдық берді, нәтижесінде ұлдары бар отбасылар жүктілік кезеңіндегі күтім мен кәсіби босану қызметтерінен бас тартуға бейімді болды, бұл осы кезеңде Қытайда қыз балалардың өлім-жітімі көрсеткішінің жоғары болуына әкелді.
The growth of medical resources in the People's Republic of China's during the latter half of the 20th century partly explains its dramatic improvement regarding infant mortality during this time. The Rural Cooperative Medical System, which was founded in the 1950s, granted healthcare access to previously underserved rural populations, and is estimated to have covered 90% of China's rural population throughout the 1960s. The Cooperative Medical System achieved an infant mortality rate of 25.09 per 1,000; while it was later defunded, leaving many rural populations to rely on an expensive fee for service system, the rate continued to decline. As the Cooperative Medical System was replaced, the change caused a socio economic gap in accessibility to medical care in China, however this was not reflected in its declining infant mortality rate; prenatal care was increasingly used, and delivery assistance remained accessible. China's one child policy, adopted in the 1980s, negatively impacted its infant mortality. Women carrying unapproved pregnancies faced state consequences and social stigma and were thus less likely to use prenatal care. Additionally, economic realities and long held cultural factors incentivized male offspring, leading some families who already had sons to avoid prenatal care or professional delivery services, and causing China to have unusually high female infant mortality rates during this time.