Төмен салмақты нәрестелердегі өлім-жүлімнің статистикалық ерекшелігі
Low birth-weight paradox
Тәуелсіздікке қарамастан, темекі шегетін аналардан туған төмен салмақты нәрестелердің өмір сүру көрсеткіші жоғары. Симпсон парадоксы, нәресте салмағы & өлім-жітім.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сәбилердің салмағының статистикалық ерекшелігі
Төмен салмақты туу парадоксы – темекі шегетін аналардан туған балалардың салмағы мен өлтімі арасындағы көрінетін парадоксалды байқау. Темекі шегетін аналардан туған төмен салмақты балалардың нәрестелер арасындағы өлім-жітім көрсеткіші, темекі шекпеген аналардан туған төмен салмақты балаларға қарағанда төмен болады. Бұл Симпсон парадоксының мысалы.
Statistical quirk of babies' birth weights
The low birth weight paradox is an apparently paradoxical observation relating to the birth weights and mortality rate of children born to tobacco smoking mothers. Low birth weight children born to smoking mothers have a lower infant mortality rate than the low birth weight children of non smokers. It is an example of Simpson's paradox.
Тарих
Дәстүр бойынша, белгілі бір салмақтан төмен салмақтағы (елдер арасында өзгеше) нәрестелер төмен салмақты деп жіктеледі. Белгілі бір халықта, төмен салмақты сәбилердің өлім-жітімі басқа балаларға қарағанда едәуір жоғары; демек, төмен салмақты сәбилердің үлесі жоғары халықтарда балалар өлімі көрсеткіші де басқа халықтарға қарағанда жоғары болады. Алдыңғы зерттеулерге сәйкес, темекі шегетін аналардың балалары темекі шекпеген аналардың балаларына қарағанда төмен салмақты болу ықтималдығы жоғары. Осыған байланысты, темекі шегетін аналардың балалары арасында балалар өлімі көрсеткіші де жоғары болуға тиіс. Алайда, тәжірибеде темекі шегетін аналардың төмен салмақты сәбилерінің өлім-жітімі, темекі шекпеген аналардың төмен салмақты сәбилеріне қарағанда төмен болуы таң қалдырады.
Traditionally, babies weighing less than a certain amount (which varies between countries) have been classified as having low birth weight. In a given population, low birth weight babies have a significantly higher mortality rate than others; thus, populations with a higher rate of low birth weights typically also have higher rates of child mortality than other populations. Based on prior research, the children of smoking mothers are more likely to be of low birth weight than children of non smoking mothers. Thus, by extension the child mortality rate should be higher among children of smoking mothers. So it is a surprising real world observation that low birth weight babies of smoking mothers have a lower child mortality than low birth weight babies of non smokers.
Түсіндірме
Бірінші қарағанда, осы нәтижелер кем дегенде кейбір нәрестелер үшін анасы темекі шегетін болса, денсаулыққа пайдалы болуы мүмкін деген ойға жетеледі. Алайда, бұл парадокс статистикалық тұрғыдан жасырын айнымалы арқылы түсіндіріледі, ол темекі шегу мен екі маңызды айнымалының арасында болады: туған кездегі салмақ және өлім-жітім қаупі. Темекі шегу және басқа да қолайсыз жағдайлар екі айнымалыға да тәуелсіз түрде әсер етеді – туған кездегі салмақ төмендейді және өлім-жітім қаупі артады. Бірақ, әр жағдай екі айнымалыға бірдей дәрежеде әсер етпейді. Темекі шегетін аналардың балаларының салмақ таралуы аналарының іс-әрекеттерінен төмен салмаққа қарай ығысады. Сондықтан, әйтпесе сау нәрестелер (анасы темекі тартпағанда салмағы артық болар еді) салмағы жетпей туады. Дегенмен, олар басқа, ауыр медициналық себептерге байланысты салмағы аз туған балаларға қарағанда төмен өлім-жітім көрсеткішіне ие. Қысқасы, темекі шегу зиянды, себебі ол төмен салмаққа әкеледі, ал төмен салмақты балалардың өлім-жітім көрсеткіші қалыпты салмақтағы балаларға қарағанда жоғары, бірақ төмен салмақтың басқа себептері көбінесе темекі шегуден гөрі зияндырақ болады.
At first sight these findings seemed to suggest that, at least for some babies, having a smoking mother might be beneficial to one's health. However the paradox can be explained statistically by uncovering a lurking variable between smoking and the two key variables: birth weight and risk of mortality. Both variables are acted on independently by smoking and other adverse conditions—birth weight is lowered and the risk of mortality increases. However, each condition does not necessarily affect both variables to the same extent. The birth weight distribution for children of smoking mothers is shifted to lower weights by their mothers' actions. Therefore, otherwise healthy babies (who would weigh more if it were not for the fact their mother smoked) are born underweight. However, they still have a lower mortality rate than children who have other, more severe, medical reasons why they are born underweight. In short, smoking is harmful in that it contributes to low birth weight which has higher mortality than normal birth weight, but other causes of low birth weight are generally more harmful than smoking.
Дәлел
Егер темекі шегуді стратификация немесе көп өзгермелі регрессиялық модельдеу арқылы статистикалық түрде бақылап, түзетулер жасалса, туылғандағы салмақ пен өлім-жітім арасындағы байланыс нөлге қарай әлсіреуі мүмкін болады. Дегенмен, туылғандағы салмақ пен өлім-жітімді зерттеудің көп бөлігі ананың темекі шегуін ескерді және түзетілген нәтижелер, темекі шегуді ескергеннен кейін әлсірегенімен, маңызды байланысты көрсетті. Туылғандағы салмақ пен өлім-жітімнің тәуелсіз түрде әрекет етуі мүмкін деген гипотезаға қосымша дәлел Колорадо штатындағы туу деректерін талдау арқылы алынды: АҚШ-тың жалпы туу салмағы таралуымен салыстырғанда, Колорадодағы таралу қисығы да төмен салмаққа қарай ығысқан. Бірақ Колорадо штатындағы балалардың жалпы өлім-жітімі АҚШ-тағы балалардың өлім-жітімімен бірдей. Егер жоғарыда айтылғандай, төмен салмаққа түзету жасалса, нақты (түзетілген) салмақтағы нәрестелер Колорадодан болсын, болмасын, өлім-жітімі бірдей болады. Бұл жағдайдың ықтимал түсіндірмесі – Колорадоның биіктігі туу салмағына әсер етеді, бірақ өлім-жітімге әсер етпейді.
If one corrects and adjusts for the confounding by smoking, via stratification or multivariable regression modelling to statistically control for smoking, one finds that the association between birth weight and mortality may be attenuated towards the null. Nevertheless, most epidemiological studies of birth weight and mortality have controlled for maternal smoking, and the adjusted results, although attenuated after adjusting for smoking, still indicated a significant association. Additional support for the hypothesis that birth weight and mortality can be acted on independently came from the analysis of birth data from Colorado: compared with the birth weight distribution in the US as a whole, the distribution curve in Colorado is also shifted to lower weights. The overall child mortality of Colorado children is the same as that for US children however, and if one corrects for the lower weights as above, one finds that babies of a given (corrected) weight are just as likely to die, whether they are from Colorado or not. The likely explanation here is that the higher altitude of Colorado affects birth weight, but not mortality.