Бад-Тёльц, Германия: ежелгі тарихы бар Бавария қаласы. Археологиялық жазбалар мұз дәуірінен бері осы маңда адамдар қоныстанғанын көрсетеді. Римдік мәдениет іздері де бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бад-Төлц (Бавар: Дäиз) – Германияның Бавариясындағы қала және Бад-Төлц-Вольфратхаузен ауданының әкімшілік орталығы.
Bad Tölz (; Bavarian: Däiz) is a town in Bavaria, Germany and the administrative center of the Bad Tölz Wolfratshausen district.
Тарих
Археологиялық зерттеулер Bad Tölz аймағының мұз дәуірі аяқталғаннан бері үздіксіз қоныстанған екенін көрсетті. Мысалы, Халштат мәдениетінен, сондай-ақ Римдік Раетиядан немесе кем дегенде, римдік мәдениетке сіңген кельттерден табылған жәдігерлер бар. "Төлц" атауы ("Tolnze" түрінде) 12 ғасырдың соңындағы құжаттарда салыстырмалы түрде кеш пайда болады. Алғашқы мәтіндерде "Регинрид" Тегернзее монастырына қарасты елді мекен ретінде кездеседі, бұл Мюльфельдтің батыс бөлігіндегі Ридпен бір болуы мүмкін. Хайнрих де Толнце осы жерде өзен және жол қозғалысын бақылайтын, бірақ қазір сақталмаған қамал салды. 1331 жылы Людовик IV Төлцті қалалық сауда орталығына айналдырды. 14 ғасырда Төлц Изар өзені арқылы тұз және ағаш тасымалының торабына айналды. 1453 жылы базар көшесі, шіркеу және қамал өртеніп кетті. Герцог Альбрехт III қаланы қайта құруға рұхсат берді, бірақ бұл жолы тастан. Ол сондай-ақ 1770 жылға дейін тұрған сарай салды, ол уақыт өте келе құлай бастап, ақырында Эльбах өзенімен шайылып кетті. Отыз жылдық соғыс (1618–1648) аймаққа оба және қирату әкелді. Испания мұрагерлік соғысы кезінде ахуал жақсара бастады, әсіресе әк және ағаш өнімдері саудасы дамыды. 1705 жылы осы соғыс кезінде Төлцтің шарапшысы Иоганн Йегер шаруалар тобын бастап, Мюнхеннің оңтүстігіндегі Сендлинг шайқасына қатысты. Қала паломничество орталығы ретінде де танымал болды; әр қарашаның 6-сы Ноблактың әулие Леонардосының мерекесіне арналды. 1718 жылы оның құрметіне Кальвария төбесінде шіркеу салынды. 19 ғасырдың ортасында Төлц табиғи бұлақтардың табылуымен жаңа бағыт алды. Қала бұл бұлақтардың емдік қасиеттеріне назар аудара бастады және емдеу-сауықтыру орталығына айналды. 1899 жылы ол Бад-Төлц деп аталды. 1937 жылы қала маңында СС Юнкер мектебі Бад-Төлц (СС офицерлерін даярлайтын лагерь) құрылды. Мекеме 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін жұмыс істеді. Қала аумағында Дахау концлагерінің қосалқы лагері орналасқан. Ол мектеп пен Zentralbauleitung (Орталық басқару ғимараты) үшін жұмыс күшін қамтамасыз етті. Бад-Төлц Холокост кезінде Дахаудан Австрия шекарасына дейінгі өлім науқанының соңғы тоқтаған жері болды, оны 1945 жылдың 2 мамырында Нисей американ армиясының артиллерия бөлімдері тоқтатты. Бұл келесі елді мекен – Ваакирхенге дейін барғаннан кейін, шамамен екі шақырымдай жерде болды. Бұрынғы СС Юнкер мектебі 1991 жылға дейін АҚШ армиясының 1-ші батальонының 10-шы арнайы күштер тобының базасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшадағы нацистік концлагерьдің командирі Амон Гетті тұтқындап, Польшаға соттау үшін жіберді. Бүгінде Бад-Төлц емдеу-сауықтыру орталықтарымен, тарихи ортағасырлық қаласымен және Альп тауларының әсем көрінісімен танымал. Изар өзенінің батыс жағалауында Курвервалтунг, яғни қазіргі заманғы емдеу-сауықтыру орталығы орналасқан, оның йодқа бай сулары емдік және тыныштату қасиеттерімен белгілі. 2015 жылы жабылған Alpamare, Еуропадағы ең алғашқы жабық су паркі, ұзын су серсерілері, толқынды бассейн, серфингке арналған толқын және йодты сумен жабдықталған әртүрлі ашық су бассейндерімен танымал болды. Тағы бір маңызды орын – 1466 жылы салынған Штудтпфарркирхе шіркеуі, ол неміс кеш готикасының көрнекті үлгісі.
Archaeology has shown continuous occupation of the site of Bad Tölz since the retreat of the glaciers at the end of the Ice Age. For example, there are finds from the Hallstatt culture as well as from Roman Raetia, or at least occupation by romanized Celts. The name "Tölz" (as "Tolnze") appears relatively late in documentation at the end of the 12th century. The name "Reginried" appears as that of a settlement belonging to the monastery at Tegernsee in earlier texts, which is probably the same as Reid in the western part of Mühlfeld. Hainricus de Tolnze built a castle on the site, which controlled the river and road traffic in the region but which no longer exists. In 1331, Louis IV made Tölz a market town. The 14th century saw Tölz become a crossroads for the salt and lumber traffic on the Isar. In 1453, the market street, church, and castle were destroyed by fire. Duke Albrecht III enabled the city to rebuild, but this time in stone. He also built a palace which stood until 1770, when it fell into disrepair and was eventually undermined by the Ellbach. The Thirty Years' War (1618–1648) brought plague and destruction to the region. During the War of the Spanish Succession things began to turn around again, with trade in lime and wood products, among other items. During this war, in 1705, the vintner Johann Jäger of Tölz led a band of farmers to battle at Sendling (south of Munich). The town also became known as a pilgrimage site; every November 6, there is a festival to Saint Leonard of Noblac. In 1718, a chapel was built in his honor on the Calvary hill. In the middle of the 19th century, Tölz changed direction with the discovery of natural springs. The town began to focus on the healing properties of these springs and became a cure and spa town. In 1899, it became known as Bad Tölz. In 1937, SS Junker School Bad Tölz (an SS officer candidate training camp) was established near the town. The school operated until the end of World War II in 1945. A subcamp of the Dachau concentration camp was located in the town. It provided labour for the school and the Zentralbauleitung (Central Administration Building). Bad Tölz would also be the last town to be "passed through" by the Holocaust death march from Dachau to the Austrian border, that would be halted by Nisei U. S. Army artillery soldiers on 2 May 1945, just two kilometers short of the next village to the east of it, Waakirchen. The former SS Junker school was the base of the U. S. Army's 1st Battalion, 10th Special Forces Group until 1991. It was in Bad Tölz that Amon Göth, commandant of the Nazi concentration camp in Płaszów, in German occupied Poland during World War II, was arrested and sent for trial in Poland. Today, Bad Tölz is known for its spas, historic medieval town, and its views of the Alps. On the western bank of the Isar River lies the Kurverwaltung, or modern spa, whose iodine rich waters are known for their soothing and healing powers. A major attraction was the Alpamare, Europe's first indoor water park with long water slides, wave pool, a surf wave, and a range of thermal outdoor pools with iodine water, until it closed in 2015. Another major attraction is Stadtpfarrkirche, a church built in 1466, which is an example of German late–Gothic architecture.
География
Бад-Төлц Исар өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 670 метр биіктікте орналасқан. Оның ауданы 30,8 шаршы километрді құрайды.
Bad Tölz sits on the Isar River, 670 metres above sea level. It occupies 30.8 square kilometres.
Климат
Бад-Тольцтағы орташа жылдық ең жоғары температура – , ал жылдық ең төменгі температура – . Альпі тауларына жақын орналасқандықтан, қыстары салқын немесе суық, ал жаздары қоңыржай жылы болады. Климаты ылғалды континенттік (Dfb) деп жіктеледі.
In Bad Tölz, the average annual high temperature is , and the annual low temperature is Winters are cool to cold, and summers are moderately warm, thanks to its location that close to the Alps. It classifies as humid continental (Dfb).
Көлік
Бад-Төлц қаласына Бавария Жоғарғы Орталық аймағы темір жолының (Жасыл желі) Мюнхен-Ленгрис тармағы қызмет көрсетеді.
Bad Tölz is served by the Munich to Lenggries line of the Bayerische Oberlandbahn railway (Green Line).