Ресей тарихының маңызды оқиғаларының мерзімдік кестесі

Кіріспе

Ресей және оның ізашар мемлекеттері тарихындағы маңызды оқиғалардың уақыт жобасы

ЖЕКЕ ТІЗІМ ЖОҚ
Бұл Ресей тарихының маңызды құқықтық және аумақтық өзгерістері мен Ресей және оның ізашар мемлекеттеріндегі саяси оқиғаларды қамтитын уақыт жобасы. Бұл оқиғалардың контекстін түсіну үшін Ресей тарихы бетіне жүгініңіз. Сондай-ақ Ресей басшыларының тізімін қараңыз. 1918 жылдың 31 қаңтарына дейінгі күндер, болшевик үкіметі Григориан күнтізбесін қабылдағанға дейін, ескі стильдегі Юлиан күнтізбесі бойынша көрсетілген. Ғасырлар: 9-шы 10-шы 11-ші 12-ші 13-шы 14-ші 15-ші 16-шы 17-ші 18-ші 19-шы 20-шы 21-ші Қосымша ақпарат Қайырма әдебиеттер

9 ғасыр

862 жылы Рурик Новгородта билікке келіп, Руриктер әулетін құрды. 882 жылы Новгород князі Олег Киевті жаулап алып, астананы сол жерге көшірді.

10 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 907 Русь-Византия соғысы (907): Олег әскерді Константинополь қабырғаларына бастап барды. Русь-Византия соғысы (907): Русь-Византия келісім-шарты арқылы Русь саудагерлері күзетпен қалаға кіруге мүмкіндік алды. 912 жылы Олег қайтыс болып, орнын Рюрик ұлы Игорь басты. 941 мамыр Русь-Византия соғысы (941): Русь әскері Битинияға түсті. Сентябрь Русь-Византия соғысы (941): Византиялықтар Русь флотын жойды. 945 Русь-Византия соғысы (941): Тағы бір Русь-Византия келісім-шартына қол қойылды. Русь кейбір Византия территорияларынан бас тартты. Игорь қайтыс болды; оның әйелі Ольга Киев Русі үшін ұлы Святослав I үшін регент болды. 963 Ольганың регенттік билігі аяқталды. 965 жылы Святослав Хазарияны жаулап алды. 968 Киевті қоршау (968): Печенегтер Киевті қоршады. Русь өте үлкен әскері бар сияқты көрініс жасап, оларды қорқытып таратып жіберді. 969 жылдың 8 шілдесінде Святослав астананы Киевтен Переяславецке көшірді. 971 жылы Византия империясы Переяславецті басып алды. Астана Киевке қайта көшірілді. 972 жылы Печенегтер Святославты олардың жеріне жасаған жорығы кезінде өлтірді. Оның ұлы Ярополк I оның орнын басты. 980 жылы Ярополк бауыры Ұлы Владимирдің сатқындығынан қаза тапты. 981 жылы Владимир поляктардан Қызыл Рутеньді жаулап алды. 988 Киев Русінің христиан қабылдауы: Владимир Киевтің пұтқа табынушы бейнелерін жойып, қала тұрғындарына Днепр өзенінде крещение рәсімінен өтуді ұсынды.

ХІ ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1015 Владимир қайтыс болды. Оның орнын, Ярополк әйеліне жасаған зорлық-зомбылықтан туған ұлы болуы мүмкін I Святополк басқарды. Святополк Владимирдің үш кіші ұлын өлтіруге бұйрық берді. 1016 жылы Ярослав I, Святополк ағасы, оған қарсы әскер бастап, жеңіске жетіп, Польшаға қашуға мәжбүр етті. 1017 жылы Ярослав алғашқы орыс заң кодексін – «Русская Правданы» шығарды. 1018 Польша экспедициясы Киевке: Святополк поляк әскерін Русь жеріне бастап кірді. Қызыл Рутения Польшаның иелігіне қайта оралды. 14 тамыз Польша экспедициясы Киевке: Польша әскері Киевті басып алды; Ярослав Новгородқа қашты. 1019 жылы Ярослав Святополк жеңіп, Киев княздығына оралды. Ал, Новгородқа бұрынғы адалдығы үшін автономия берді. Святополк қайтыс болды. 1030 жылы Ярослав поляктардан Қызыл Рутеньді қайтарып алды. 1043 30 ақпан Русь-Византия соғысы (1043): Ярослав Константинопольге сәтсіз теңіз шабуылын жасады. Бейбіт келісімге сәйкес, Ярославтың ұлы Всеволод I Византия императоры Константин Мономахтың қызына үйленді. 1054 жылы Ярослав қайтыс болды. Оның орнын үлкен ұлы Изяслав I басты. 1068 жылы Изяслав халық көтерілісі кезінде тақтан түсіріліп, Польшаға қашуға мәжбүр болды. 1069 жылы Изяслав поляк әскерін Киевке қайта алып келіп, таққа қайта отырды. 1073 жылы Изяславтың ағалары II Святослав пен I Всеволод оны биліктен құлатты. Ал, бұрынғысы Киев князі болды. 1076 27 желтоқсан Святослав қайтыс болды. Оның орнын Всеволод I басты, бірақ Киев княздығын Изяславқа Черниговке айырбастады. 1078 жылы Изяслав қайтыс болды. Киев тағына Всеволод отырды. 1093 13 сәуір Всеволод қайтыс болды. Киев пен Чернигов Изяславтың заңды емес ұлы Святополк II-ге бұйырды. 26 мамыр Стугна өзені шайқасы: Русь әскері Куманға шабуыл жасады, бірақ жеңіліске ұшырады.

12 ғасыр

Жыл Күн оқиға 1113 16 сәуір Свиатополк қайтыс болды. Оның орнын Всеволодтың ұлы, оның туысы Владимир II Мономах иеленді. 1125 19 мамыр Владимир қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Мстислав I оның орнына отырды. 1132 14 сәуір Мстислав қайтыс болды. Оның бауыры Ярополк II Киев князі болды. 1136 Новгород Киев тағайындаған князьді елден шығарып, оның билік өкілеттігін шектеді. 1139 18 ақпан Ярополк қайтыс болды. Оның інісі Вячеслав одан кейін билікке келді, бірақ наурыз айында Чернигов князі Всеволод оны тақтан түсірді. 1146 1 тамыз Всеволод қайтыс болды. Оның бауыры Игорь Киевтің билеушісі болды. Киев тұрғындары одан Всеволодтың ескі боярларын қызметтен шеттетуді талап етті. Игорь олардың тілегін орындауға ант берді, бірақ кейін ойын өзгертті. Киев тұрғындары ант бұзушының заңды билеуші емес деп есептеді және Переяславль князі Изяславты Киевтің жаңа князі болуға шақырды. 13 тамыз Изяслав Игорьды тақтан түсірді. Игорьдың ағасы, Новгород Северск князі Святослав, Ростов-Суздаль князі Юрий Долгорукийден Игорьды тұтқыннан босату үшін көмек сұрады. 1147 Юрий Долгорукий Новгород Северскінің Святославына «Маған, бауырым, Мәскеуге кел» деп шақырғанда Мәскеуге алғаш рет сілтеме жасалды. 1149 Юрий Долгорукий Киевті басып алды. Изяслав қашып кетті. 1150 Қара клобуктардың көмегімен Изяслав Юрийді Киевтен қуды. Біраз уақыттан кейін, Галичтың Володимиркосының көмегімен Юрий Киевті қайтадан басып алды. 1151 Венгрия королі Геза II Изяславқа Киевке қайта оралуға көмектесті. Юрий қашып кетті. 1154 13 қараша Изяслав II қайтыс болды. Оның бауыры, Смоленск князі Ростислав Киевтің жаңа князі болуға шақырылды. 1155 Юрий Долгорукий Чернигов князінің көмегімен Ростиславты елден қуды. 1157 Юрий I мас күйінде қайтыс болды. Черниговтың Изяславы Киев князі болды. 1159 Черниговтың Изяславы Галич және Волынь князьдерімен бірлесіп тақтан түсірілді. Одақтас князьдер Ростиславты Киев князі болуға қайта шақырды. 1167 Ростислав қайтыс болды. Оның туған інісі Волынь князі Мстислав Киевтің жаңа билеушісі болды. 1169 Юрий Долгорукийдің үлкен ұлы Андрей Боголюбский, жаңа күшті Владимир-Суздаль княздығының князі, Киевке шабуыл жасап, тонады. Көптеген орыс князьдері оны жаңа ұлы князь деп мойындады. Бұрынғы ұлы князьдерден айырмашылығы, Андрей I өзінің резиденциясын Киевке көшірмеді, оның орнына Владимирде қалды. Андрей өзінің бауыры Глебті Киев князі етіп тағайындады. Осы уақыттан бастап Киев орыс жерлерінің орталығы болмай қалды. Саяси және мәдени орталық Владимир қаласына көшірілді. Киевтің жаңа князьдері Владимир-Суздальдің ұлы князьдеріне тәуелді болды.

Year Date Event 1113 16 April Sviatopolk died. He was succeeded by Vsevolod's son, his cousin, Vladimir II Monomakh. 1125 19 May Vladimir died. His oldest son, Mstislav I, succeeded him. 1132 14 April Mstislav died. His brother Yaropolk II followed him as prince of Kiev. 1136 Novgorod expelled the prince appointed for them by Kiev and vastly circumscribed the authority of the office. 1139 18 February Yaropolk died. His younger brother Viacheslav followed him, but in March Viacheslav was overthrown by his cousin, prince of Chernigov, Vsevolod. 1146 1 August Vsevolod died. His brother Igor followed him as a ruler of Kiev. Citizens of Kiev required him to depose old boyars of Vsevolod. Igor swore to fulfill their request, but then reconsidered to do it. Citizens of Kiev considered that oath breaker is not a legitimate ruler anymore and chose to summon prince Iziaslav of Pereyaslavl to be a new prince of Kiev. 13 August Iziaslav overthrow Igor. A brother of Igor, Sviatoslav, prince of Novgorod Seversk asked prince of Rostov Suzdal Yuri Dolgorukiy for help in realising Igor from captivity. 1147 The first reference to Moscow when Yuri Dolgorukiy called upon Sviatoslav of Novgorod Seversk to "come to me, brother, to Moscow". 1149 Yuri Dolgorukiy captured Kiev. Iziaslav escaped. 1150 With assistance of Black Klobuks Iziaslav kicked away Yuri from Kiev. After some time, with help of Volodimirko of Galych, Yuri took Kiev again. 1151 Hungarian king Géza II helped Iziaslav to return Kiev. Yuri escaped 1154 13 November Iziaslav II died. His brother, prince of Smolensk Rostislav was summoned to become a new prince of Kiev. 1155 Yuri Dolgorukiy expelled Rostislav with assistance of prince of Chernigov. 1157 Yuri I was intoxicated and died. Iziaslav of Chernigov became prince of Kiev. 1159 Iziaslav of Chernigov was overthrown by princes of Galych and Volyn. Allies called Rostislav to be prince of Kiev again. 1167 Rostislav died. His nephew, Mstislav of Volyn, became new ruler of Kiev. 1169 Andrey Bogolyubsky, the elder son of Yuri Dolgorukiy, prince of new strong principality of Vladimir Suzdal attacked and plundered Kiev. A majority of Russian princes recognized him as a new grand prince. Unlike previous grand princes Andrey I did not move his residence to Kiev, instead remaining in Vladimir. Andrey appointed his brother Gleb as prince of Kiev. From this time, Kiev stopped being the center of Russian lands. The political and cultural center was moved to Vladimir. New princes of Kiev became dependent on the grand princes of Vladimir Suzdal

13 ғасыр

1223 жыл Калка өзенінің шайқасы: Рус әскерлері алғаш рет Шыңғыс ханның моңғол әскерлерімен кездесті. 1227 Боярлардың араздасуы Новгород князі Мстиславты тақты күйеу баласы Андрей II Венгрияға беруге мәжбүр етті. 1236 жылы Александр Невский новгородтықтар шақыруымен Новгородтың Ұлы князі болды және олардың әскери жетекшісі ретінде солтүстік-батыс жерлерін швед және неміс басқыншыларынан қорғауға кірісті. 1237 жылдың желтоқсаны Русқа моңғол шапқыншылығы: Бату хан Мәскеуді өртеп, бейбіт тұрғындарын өлтіріп, құлдыққа салды. 1240 жылдың 15 шілдесі Нева шайқасы: Новгород әскері Ижора және Нева өзендерінің қосылған жерінде швед басқыншыларын жеңді. 1242 жылдың 5 сәуірі Мұз шайқасы: Новгород әскері Пе́йпус көлінің мұзды бетінде шабуылдаған Тевтон орденінің рыцарларын жеңді. 1263 жылдың 14 қарашасы Невский қайтыс болды. Оның иеліктері отбасының арасында бөлісті, кіші ұлы Даниял Мәскеудің алғашқы князі болды. Оның інісі Ярослав Тверский Тверь және Владимирдің Ұлы князі болды және Даниял ересек болғанға дейін Мәскеу княздығын басқару үшін өкілдерін тағайындады.

XIV ғасыр

1303 жыл 5 наурыз Даниял қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Юрий оның орнына Мәскеу князі болды. 1317 жылы Юрий моңғол князі болған Өзбек ханның қарындасына үйленді. Өзбек Владимирдің Ұлы князін қызметтен шеттету арқылы Юрийді сол лауазымға тағайындады. 1322 жылы Владимирдің соңғы Ұлы князі, Дмитрий Қорқынышты Көздің ұлы, Юрий ханның алым-салық ақшасын ұрлап отырғанына Өзбек ханды көндірді. Ол Владимир княздығына қайта тағайындалды. 1325 жылдың 21 қарашасында Юрий Дмитрийдің қолынан қаза тапты. Оның кіші інісі Иван Калита оның орнына отырды. 1327 жылдың 15 тамызында Моңғол империясының Алтын Ордасының елшісі Тверь Ұлы Герцогтігіндегі көтеріліс кезінде тұтқындалып, тірідей өртеліп өлтірілді. 1328 жылы Иван Тверьдің Ұлы князіне қарсы әскер басқарды, ол Владимирдің Ұлы князі де болды. Иванға оның орнына отыруға рұхсат берілді. 1340 жылдың 31 наурызында Иван қайтыс болды. Оның ұлы Симеон оның орнына Мәскеу және Владимирдің Ұлы князі болды. 1353 жылы Симеон қайтыс болды. Оның кіші інісі Иван II Әділ, Мәскеудің Ұлы князі болды. 1359 жылдың 13 қарашасында Иван қайтыс болды. Оның орнына ұлы Дмитрий Донской келді. 1380 жылдың 8 қыркүйегінде Куликово шайқасы болды: Мәскеу әскері Куликово алаңында Моңғолияның Көк Ордасының әлдеқайда үлкен әскерін жеңді. 1382 жылы моңғол ханы Тоқтамыш Мәскеуді тонап, өртеп, билігін қайта орнатты. 1389 жылдың 19 мамырында Дмитрий қайтыс болды. Тақ оның ұлы Василий I-ге көшті.

15 ғасыр

Жыл Күн оқиға 1425 ақпан Василий I қайтыс болды. Оның ұлы Василий II оны Мәскеудің Ұлы князі ретінде алмастырды; оның әйелі София регент болды. Оның інісі Звенигородтың Юрий Дмитриевич те таққа талас жасады. 1430 жылы Юрий Алтын Орда ханынан өзінің таққа деген талабын қолдауды сұрады. Василий II Мәскеу княздығын сақтап қалды, бірақ Юрийге Дмитров княздығы берілді. 1432 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Василий II Дмитровты басып алу үшін әскерді басқарды. Оның әскері жеңіліске ұшырады және ол Коломнаға қашуға мәжбүр болды. Юрий Мәскеуге келді және өзін Ұлы князь деп жариялады. Василий II кешіріліп, Коломна қаласының басқарушысы болды. 1433 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Мәскеулік боярлардың Василий II-нің Коломнадағы сарайына келуі Юрийді Мәскеуді немересіне қайтарып, Галичке көшуге көндірді. 1434 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Василий II Галичті өртеп жіберді. 16 наурыз Мәскеулік азамат соғысы: Юрий Дмитриевич әскері Василий II әскерін жеңді. Соңғылары Нижний Новгородқа қашып кетті. 1 сәуір Мәскеулік азамат соғысы: Юрий Мәскеуге келді және өзін қайтадан Ұлы князь деп жариялады. 5 шілде Юрий қайтыс болды. Оның үлкен ұлы Василий Кәдімгі Василий оны Ұлы князь ретінде алмастырды. 1435 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Юрийдің екінші ұлы Дмитрий Шемяка Василий II-ге одақтасты. Василий Кәдімгі Василий Кремльден қуылды және соқырланды. Василий II Ұлы княздік тағына оралды. 1438 жылы Ресей-Қазан соғыстары: Жаңадан құрылған Қазан хандығының ханы Мәскеуге қарай әскерін бастап кетті. 1445 жылы 7 шілдеде Суздаль шайқасы: Ресей әскері Қазан татарларынан ауыр жеңіліс көрді. Василий II тұтқынға алынды; үкіметтің басқаруы Дмитрий Шемякаға жүктелді. Желтоқсан Мәскеулік азамат соғысы: Василий II Мәскеуге қайтарылды, оны құтқару үшін құн төленді. 1446 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Шемяка Василий II-ді соқыр етіп, Угличке жер аударды және өзін Ұлы князь деп жариялады. 1450 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Мәскеу боярлары Шемяканы Кремльден қуды және Василий II-ді таққа шақырды. 1452 жылы Мәскеулік азамат соғысы: Шемяка Новгород Республикасына қашуға мәжбүр болды. 1453 жылы Шемяка Мәскеу агенттерімен уландырылды. 1462 жылы 27 наурызда Василий II қайтыс болды. Оның ұлы Иван III Ұлы князь болды. 1463 жылы Мәскеу Ұлы Княздығы Ярославль княздығын өзіне қосты. 1471 жылы 14 шілдеде Шелон шайқасы: Мәскеу әскері Новгород әскерін жеңді, Новгород әскері сандар жағынан басым болғанмен. 1474 жылы Мәскеу Ұлы Княздығы Ростов княздығын өзіне қосты. 1476 жылы Иван Ұлы Ордаға төленетін салықты тоқтатты. 1478 жылы 14 қаңтарда Новгород Республикасы Мәскеу билігіне бағынды. 1480 жылы 11 қарашада Угра өзеніндегі тұру: Иванның әскерлері Ұлы Орданың Ахмат ханын Мәскеуді басып алудан тоқтатты. 1485 жылы Иван Тверь княздығын өзіне қосты. 1497 жылы Иван Судебник заң кодексін шығарды, ол Мәскеу заңдарын стандарттады, қылмыстық сот жүйесінің рөлін кеңейтті және шаруалардың қожайындарынан кету мүмкіндігін шектеді.

Year Date Event 1425 February Vasili I died. His son Vasili II, succeeded him as Grand Prince of Moscow; his wife Sophia became regent. His younger brother, Yury Dmitrievich of Zvenigorod, also issued a claim to the throne. 1430 Yury appealed to the khan of the Golden Horde to support his claim to the throne. Vasili II retained the Duchy of Moscow, but Yury was given the Duchy of Dmitrov. 1432 Muscovite Civil War: Vasili II led an army to capture Dmitrov. His army was defeated and he was forced to flee to Kolomna. Yury arrived in Moscow and declared himself the Grand Prince. Vasili II was pardoned and made mayor of Kolomna. 1433 Muscovite Civil War: The exodus of Muscovite boyars to Vasili II's court in Kolomna persuaded Yury to return Moscow to his nephew and move to Galich. 1434 Muscovite Civil War: Vasily II burned Galich. 16 March Muscovite Civil War: The army of Yury Dmitrievich defeated the army of Vasily II. The latter fled to Nizhny Novgorod. 1 April Muscovite Civil War: Yury arrived in Moscow and again declared himself the Grand Prince. 5 July Yury died. His oldest son Vasily the Squint, succeeded him as Grand Prince. 1435 Muscovite Civil War: Yury's second son, Dmitry Shemyaka, allied himself with Vasily II. Vasily the Squint was expelled from the Kremlin and blinded. Vasili II returned to the throne of the Grand Prince. 1438 Russo Kazan Wars: The khan of the recently established Khanate of Kazan led an army towards Moscow. 1445 7 July Battle of Suzdal: The Russian army suffered a great defeat at the hands of the Tatars of Kazan. Vasili II was taken prisoner; operation of the government fell to Dmitry Shemyaka. December Muscovite Civil War: Vasili II was ransomed back to Muscovy. 1446 Muscovite Civil War: Shemyaka had Vasili II blinded and exiled to Uglich, and had himself declared the Grand Prince. 1450 Muscovite Civil War: The boyars of Moscow expelled Shemyaka from the Kremlin and recalled Vasili II to the throne. 1452 Muscovite Civil War: Shemyaka was forced to flee to the Novgorod Republic. 1453 Shemyaka was poisoned by Muscovite agents. 1462 27 March Vasili II died. His son Ivan III, The Great, succeeded him as Grand Prince. 1463 Grand Duchy of Moscow annexed the Duchy of Yaroslavl. 1471 14 July Battle of Shelon: A Muscovite army defeated a numerically superior Novgorodian force. 1474 Grand Duchy of Moscow annexed the Rostov Duchy. 1476 Ivan stopped paying tribute to the Great Horde. 1478 14 January The Novgorod Republic surrendered to the authority of Moscow. 1480 11 November Great stand on the Ugra river: Ivan's forces deterred Akhmat Khan of the Great Horde from invading Muscovy. 1485 Ivan annexed the Grand Duchy of Tver. 1497 Ivan issued a legal code, the Sudebnik, which standardized the Muscovite law, expanded the role of the criminal justice system, and limited the ability of the serfs to leave their masters.

XVI ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1505 29 қазан Иван қайтыс болды. Оның орнын ұлы Василий III басқарды. 1507 жылғы Ресей-Қырым соғыстары: Қырым хандығы Мәскеу қалалары Беляев пен Козельскке шабуыл жасады. 1510 жылы жергілікті ақсүйектердің көпшілігінің қолдауымен Василий Псков Республикасына келді және оны таратып жіберді. 1517 жылы Рязань княздығының соңғы ұлы князі тұтқындалып, Мәскеуде қамауға алынды. 1533 жылдың 3 желтоқсаны Василий қайтыс болды; оның ұлы Иван IV Қорқынышты оны алмастырды. Оның әйелі Елена Глинская регент болды. 1538 жылдың 4 сәуірінде Глинская қайтыс болды. Оның орнын ханзада Василий Немой бағындырды. 1547 жылдың 16 қаңтарында салтанатты рәсімде Иван Ресейдің бірінші патшасы болып таж киді. 1552 жылдың 22 тамызы Қазанды қоршау (1552): Ресей қарулы күштері Қазанға келді. 2 қазан Қазан қоршауы (1552): Ресей әскері Қазан қабырғаларын бұзды. 13 қазан Қазанды қоршау (1552): Қазанның азаматтық халқы қырғынға ұшырады, қала басып алынды. 1553–1554 жылдары Ресейде басылған алғашқы кітап – Ізгі хабар кітабы (тар типте). 1556 жылы Ресей Әстрахан хандығын жаулап алып, оған қосылды. 1558 жылы Ливон соғысы: Иван Дорпат епископтығынан зор салық талап етті. Епископ соманы қайта келісу үшін Мәскеуге дипломаттар жіберді; Иван оларды қуды және епископтыққа басып кірді. 1560 жылдың 2 тамызында Ергеме шайқасы: Иванның әскері Ливон орденінің күштерін талқандады. 1561 жылдың 28 қарашасында Ливон соғысы: Ливон ордені Вильн одағына келісті, оған сәйкес Ливон конфедерациясы Литва, Швеция және Дания арасында бөлінді. Литва мен Швеция жаңа аумақтарын Ресейден босату үшін әскер жіберді. 1565 жылдың ақпанында Иван Опричнинаны құрды, бұл аумақ тікелей патшаның басқаруында болды. 1569 жылдың 1 шілдесінде Люблин одағына қол қойылды. Польша мен Литва Ұлы княздығы Польша-Литва одақтастығына біріктірілді; Польша Литваға Ресейге қарсы соғыста көмек көрсетуге кірісті. 1572 жылы Опричнина жойылды. 1581 жылдың 16 қарашасында Иван өзінің үлкен ұлын өлтірді. 1582 жылдың 15 қаңтарында Ливон соғысы: Ям-Запольский бейбіт шарты Польша-Литваның соғысқа қатысуын аяқтады. Ресей Ливония мен Полоцк қаласына деген талаптарынан бас тартты. 23 қазан Сыуаш түбегі шайқасы: Ресей әскері Сібір хандығының қарулы күштерін оның астанасы Қашлықтан ығыстырды. 1583 жылы Ливон соғысы: Плюсса шартымен соғыс аяқталды. Нарва мен Фин шығанағы Швецияға өтті. 1584 жылдың 18 наурызында Иван қайтыс болды. Тақ оның зияны шектеулі ұлы Федор I-ге тиді; оның күйеуі Борис Годунов де-факто үкіметті басқарды. 1590 жылдың 18 қаңтарында Ресей-швед соғысы (1590–1595): Плюсса шартының мерзімі аяқталды. Ресей әскерлері Нарваны қоршауға алды. 25 ақпан Ресей-швед соғысы (1590–1595): Даулы аумақтағы швед губернаторы орыстарға бағынды. 1591 жылдың 15 мамырында Дмитрий Иванович, Иван Қорқыныштың кіші ұлы, елден қуылғаннан кейін жұмсақ тініне пышақтан жарақат алып қайтыс болды. Көптен бері Борис Годуновтың агенттері өлтірген деп саналды, бірақ соңғы кезде ғалымдар Дмитрийдің өлімі эпилепсиялық ұстама кезінде өзін-өзі өлтірген деген теорияны қорғауға кірісті. 1595 жылдың 18 мамырында Ресей-швед соғысы (1590–1595): Тявизино шартына қол қойылды. Ингрия Ресейге өтті. 1598 жылдың 7 қаңтарында Федор I баласыз қайтыс болды, бұл Ұлы қасірет заманының бастамасы болды. 21 ақпан Земский соборы Годуновты Ресейдің алғашқы Рюрик емес патшасы етіп сайлады.

Year Date Event 1505 29 October Ivan died. He was succeeded as Grand Duke of Muscovy by his son, Vasili III. 1507 Russo Crimean Wars: The Crimean Khanate raided the Muscovite towns of Belyov and Kozelsk. 1510 With the approval of most of the local nobility, Vasili arrived in the Pskov Republic and declared it dissolved. 1517 The last Grand Prince of the Ryazan Principality was captured and imprisoned in Moscow. 1533 3 December Vasili died; his son Ivan IV, The Terrible, succeeded him. His wife Elena Glinskaya became regent. 1538 4 April Glinskaya died. She was succeeded as regent by Prince Vasily Nemoy. 1547 16 January An elaborate ceremony crowned Ivan the first Tsar of Russia. 1552 22 August Siege of Kazan (1552): Russian armed forces arrived at Kazan. 2 October Siege of Kazan (1552): The Russian army breached the walls of Kazan. 13 October Siege of Kazan (1552): The civilian population of Kazan was massacred, the city occupied. 1553–1554 First book printed in Russia, the Narrow typed Gospel Book. 1556 Russia conquered and annexed the Astrakhan Khanate. 1558 Livonian War: Ivan demanded a back breaking tribute from the Bishopric of Dorpat. The Bishop sent diplomats to Moscow to renegotiate the amount; Ivan expelled them and invaded and occupied the Bishopric. 1560 2 August Battle of Ergeme: Ivan's army crushed the forces of the Livonian Order. 1561 28 November Livonian War: The Livonian Order agreed to the Union of Wilno, under which the Livonian Confederation was partitioned between Lithuania, Sweden and Denmark. Lithuania and Sweden sent troops to liberate their new territories from Russian possession. 1565 February Ivan established the Oprichnina, a territory ruled directly by the tsar. 1569 1 July The Union of Lublin was signed. Poland and the Grand Duchy of Lithuania were merged into the Polish–Lithuanian Commonwealth; Poland began aiding Lithuania in its war against Russia. 1572 The Oprichnina was abolished. 1581 16 November Ivan killed his oldest son. 1582 15 January Livonian War: The Peace of Jam Zapolski ended Polish–Lithuanian participation in the war. Russia gave up its claims to Livonia and the city of Polatsk. 23 October Battle of Chuvash Cape: Russian soldiers dispersed the armed forces of the Siberia Khanate from its capital, Qashliq. 1583 Livonian War: The war was ended with the Treaty of Plussa. Narva and the Gulf of Finland coast went to Sweden. 1584 18 March Ivan died. The throne fell to his intellectually disabled son Feodor I; his son in law Boris Godunov took de facto charge of government. 1590 18 January Russo Swedish War (1590–1595): The Treaty of Plussa expired. Russian troops laid siege to Narva. 25 February Russo Swedish War (1590–1595): A Swedish governor on the disputed territory surrendered to Russians. 1591 15 May Dimitry Ivanovich, Ivan the Terrible's youngest son, died in exile from a stab wound to the throat. Long regarded as murdered by agents of Boris Godunov, more recently scholars have begun to defend the theory that Dimitry's death was self inflicted during an epileptic seizure. 1595 18 May Russo Swedish War (1590–1595): The Treaty of Tyavzino was signed. Ingria went to Russia. 1598 7 January Feodor I died with no children giving a start to Time of Troubles 21 February A zemsky sobor elected Godunov the first non Rurikid tsar of Russia.

17 ғасыр

1601–03 Борис билігін әлсіреткен қасіретті ашаршылық. 1604 қазан Жалған Дмитрий I, Иван IV ұлы, қайтыс болған Дмитрий Иванович деп мәлімдеген адам, Польша-Литва одақтастығының көмегімен Ресейге шабуыл жасады. 1605 13 сәуір Борис қайтыс болды. Оның ұлы Федор II патша жарияланды. 1 маусым Боярлар тобы Жалған Дмитрийді қолдап, Кремльді басып алды және Федорды тұтқындады. 20 маусым Жалған Дмитрий әскерімен Мәскеуге келді. Федор мен анасы өлім жазасына кесілді. 21 шілде Жалған Дмитрий патша болды. 1606 8 мамыр Жалған Дмитрий католик Марина Мнишехке үйленді, бұл оның Ресейді католиктік дінге айналдыруды көздегендігі туралы күдіктерді оятты. 17 мамыр Василий Шуйский бастаған консервативті боярлар Кремльге шабуыл жасап, қашып бара жатқан Жалған Дмитрийді атып өлтірді. 19 мамыр Шуйскийдің одақтастары оны патша Василий IV деп жариялады. 1607 Жалған Дмитрий II, Дмитрий Ивановичтің тағы бір талапкері, поляк магнаттарының тобынан қаржылық және әскери қолдау алды. 1609 28 ақпан Василий Шуйский Жалған Дмитрий II үкіметінен әскери көмек алу үшін шекара аумағын Швецияға берді; осы уақытта Смоленск қоршауға алынды. Қыркүйек Польша-Мәскеу соғысы (1609–1618): Польша патшасы III Сигизмунд Ресейге әскер басқарды. 1610 4 шілде Клушино шайқасы: Клушинода жеті мың поляк атты әскері әлдеқайда басым орыс күшін жеңді. 19 шілде Василий биліктен құлдырады. Бір топ ақсүйектер, Жеті бояр, оны үкімет басында алмастырды. 27 шілде Польша-Ресей соғысы (1609–1618): Соғыс бітірілді. Боярлар Сигизмундтың ұлы және мұрагері Владиславты патша ретінде мойындауға уәде берді, бірақ оның билігіне қатаң шектеулер қойылып, православие дінін қабылдауы шарт болды. Тамыз Польша-Ресей соғысы (1609–1618): Сигизмунд боярилердің шарттарын қабылдамады. Желтоқсан Ресей православие шіркеуінің патриархы Гермоген москвалықтарды поляктерге қарсы көтерілуге шақырды. 11 желтоқсан Жалған Дмитрий II-ні өз адамдары атып өлтірді. 1612 1 қараша Польша-Ресей соғысы (1609–1618): Поляктерге қарсы көтерілген москвалық халық Кремльді қайтадан басып алды. 1613 Ингрия соғысы: Швеция Ресейге басып кірді. 21 ақпан Земский собор Михаил Романовты Ресей патшасы болып сайлады. 1617 27 ақпан Ингрия соғысы: Столбово келісімімен соғыс аяқталды. Кексхольм, Ингрия, Эстония және Ливония Швецияға өтті. 1618 11 желтоқсан Польша-Ресей соғысы (1609–1618): Соғыс Деулино келісімімен аяқталды. Ресей Польшаға Смоленск қаласын және Чернигов уеленін берді. 1619 13 ақпан Михаилдың әкесі Федор Романов Польша түрмесінен босатылып, Мәскеуге оралуға рұқсат алды. 1632 қазан Смоленск соғысы: Деулино келісімінің мерзімі өткеннен кейін, орыс әскері Смоленскті қоршауға алды. 1634 1 наурыз Смоленск соғысы: қоршалған орыс әскері берілуге мәжбүр болды. 14 маусым Смоленск соғысы: Поляновка келісімшартына қол қойылып, соғыс аяқталды. Польша Смоленскті сақтап қалды, бірақ Владислав Ресей тағына деген дәулетінен бас тартты. 1645 13 шілде Михаил қайтыс болды. Оның ұлы Алексис оның орнын басып отырды. 1648 25 қаңтар Хмельницкий көтерілісі: Польша шляхтасы Богдан Хмельницкий Запорожье Сичінің казактарын Польша патшалығына қарсы басқарды. 1 маусым Тұз төңкерісі: Тұз салығын енгізуге ашуланған қала тұрғындары Мәскеуде көтеріліс ұйымдастырды. 11 маусым Тұз төңкерісі: Бір топ ақсүйектер бүлік үшін земский собор талап етті. 3 шілде Тұз төңкерісі: Көтерілістің көптеген басшылары жазаға тартылды. 25 желтоқсан Хмельницкий көтерілісі: Хмельницкий Украина астанасы Киевке кірді. 1649 қаңтар Земский собор жаңа заң кодексін ратификациялады, Соборное Уложение. 1653 Раскол: Мәскеу патриархы Никон орыс литургиясын грек шіркеуінің рәсімдеріне сәйкес етіп өзгертті. 1654 қаңтар Хмельницкий көтерілісі: Переяслав келісім-шарты бойынша, Запорожье қожалығының аумағы сол жағалаудағы Украина Ресеймен одақтасады. Наурыз-сәуір Раскол: Никон шіркеу кеңесі ұйымдастырады, ол ежелгі грек және славян қолжазбаларын қолдана отырып, орыс діни қызмет кітаптарын түзетуді шешеді. Шілдедегі орыс-поляк соғысы (1654–1667): Ресей әскері Польшаға шабуыл жасады. 1655 Швед тоқысы: Швеция Польша-Литва одақтастығына басып кірді. 3 шілде орыс-поляк соғысы (1654–1667): Ресей әскері Вильнюсті басып алды. 25 шілде Швед тоқысы: Познань воеводасы швед басқыншыларына берілді. 2 қараша Ресей Польшамен атысты тоқтату туралы келіссөздер жүргізді. 1656 шілде Рус-швед соғысы (1656–1658): Ресей резервтері Ингрияға шабуыл жасады. 1658 26 ақпан Дания-Швеция соғысы (1657–1658): Роскильде келісім-шарты Швецияны Даниямен соғыстан шығарды, оған шығысқа әскерін ауыстыруға мүмкіндік берді. 10 шілде Раскол: Патриарх Никон Мәскеуді тастап кетті. 16 қыркүйек орыс-поляк соғысы (1654–1667): Гадяч келісімшарты Польша мен Запорожье қожалығы арасында әскери одақ құрды және Польша, Литва және Русь үш ұлттан тұратын ортақ мемлекет құруға уәде берді. 28 желтоқсан Рус-швед соғысы (1656–1658): Валиесар келісімшарты бейбітшілік орнатты. Басқан Ингрия аумақтары үш жылға Ресейге берілді. 1660 23 сәуір Швед тоқысы: Олива келісімшарты Польша мен Швеция арасындағы қақтығысты аяқтады. 1661 орыс-поляк соғысы (1654–1667): Польша күштері Вильнюсті қайта басып алды. 1 шілде Валиесар келісімшартының мерзімі бітті. Ресей Кардис келісімімен Ингрияны Швеция империясына қайтарды. 1662 25 шілде Мыс төңкерісі: Таңертеңгі сағаттарда москвалықтардың тобы Коломенскоеге барып, Ресейдің мыс валютасын девальвациялаған үкімет министрлеріне жаза талап етті. Келген кезде олар әскермен қарсыластырылды; мың адам дарға асылды немесе суға батырылды. Қалғаны жер аударылды. 1665 Любомирский рокошы: Польша ақсүйекі Любомирский корольға қарсы рокош (көтеріліс) ұйымдастырды. Про-түрік казак ақсүйегі Петр Дорошенко оң жағалаудағы Украинадағы про-ресейлік қарсыластарын жеңді. 1666 сәуір-май Раскол: Ұлы Мәскеу соборы Никонды патриархтықтан шеттетуге қатысты. Ескі нанымдылар анафемаға ұшырады. 1667 30 қаңтар орыс-поляк соғысы (1654–1667): Андрусово келісімшарты Польша мен Ресей арасындағы соғысты казак өкілдігісіз аяқтады. Польша Смоленск және Чернигов уелендерін беруге және сол жағалаудағы Украинадағы Ресейдің бақылауын мойындауға келісті. 1669 Дорошенко өзінің мемлекетін Осман империясының вассалдық мемлекеті деп тану туралы шартқа қол қойды. 1670 казак Степан Разин Ресей үкіметіне қарсы көтеріліс бастады. 1671 Разин қолға түсіріліп, азапталды және Қызыл алаңдағы Лобное местода төртке бөлінді. 1674 Оң жағалаудағы Украина казактары про-ресейлік Иван Самойловичті, сол жағалаудағы Украина гетманының орнына таңдады, ол біріктірілген Украинаның гетманы болды. 1676 орыс-түрік соғысы (1676–1681): Осман әскері Дорошенко күштерімен бірігіп, сол жағалаудағы Чигирин қаласына шабуыл жасады. 29 қаңтар Алексис қайтыс болды. Оның ұлы Федор III патша болды. 1 ақпан Раскол: Соловки қоршауы 8 жылдан кейін аяқталды. 1680 орыс-крым соғыстары: Қырымның Ресейге басып кіруі аяқталды. 1681 3 қаңтар орыс-түрік соғысы (1676–1681): Соғыс Бахчисарай келісімімен аяқталды. Орыс-түрік шекарасы Днепр өзенінде белгіленді. 1682 қаңтар Федор III мәслихатты жойды, саяси тағайындамалар жасаудағы ежелгі, еңбекке негіделмеген жүйені. 14 сәуір Раскол: Ескі нанымдылар қозғалысының ең көрнекті көшбасшысы Аввакум өртеуге берілді. 27 сәуір Федор баласыз қайтыс болды. Алексейдің екінші әйелі Наталья Нарышкинадан туған ұлы Петр I патша жарияланды. Оның анасы регент болды. 17 мамыр 1682 жылғы Мәскеу көтерілісі: Алексейдің бірінші әйелі Мария Милославскаяға адал стрелец полктері Кремльді басып алып, Наталья Нарышкинаның бауырларын өлім жазасына кесті және Милославскаяның мүгедек ұлы Иван V-ті "аға патша" деп жариялады, ал Петр тақтан бас тартты...

Year Date Event 1601–03 Devastating famine, that undermined Boris's authority. 1604 October False Dmitriy I, a man claiming to be the deceased Dmitriy Ivanovich, son of Ivan IV, invaded Russia with help of Polish–Lithuanian Commonwealth 1605 13 April Boris died. His son Feodor II was pronounced tsar. 1 June A group of boyars defected in support of False Dmitriy, seized control of the Kremlin, and arrested Feodor. 20 June False Dmitriy and his army arrived in Moscow. Feodor and his mother were strangled. 21 July False Dmitriy was crowned tsar. 1606 8 May False Dmitriy married a Catholic, Marina Mniszech, inflaming suspicions that he meant to convert Russia to Catholicism. 17 May Conservative boyars led by Vasili Shuisky stormed the Kremlin and shot False Dmitriy to death during his escape. 19 May Shuisky's allies declared him Tsar Vasili IV. 1607 False Dmitriy II, another claimant to the identity of Dmitriy Ivanovich, obtained financial and military support from a group of Polish magnates 1609 28 February Vasili Shuisky ceded border territory to Sweden in exchange for military aid against the government of False Dmitriy II; around this time Smolensk got besieged September Polish–Muscovite War (1609–1618): The Polish king Sigismund III led an army into Russia; 1610 4 July Battle of Klushino: Seven thousand Polish cavalrymen defeated a vastly superior Russian force at Klushino. 19 July Vasili was overthrown. A group of nobles, the Seven Boyars, replaced him at the head of the government. 27 July Polish–Russian War (1609–1618): A truce was established. The boyars promised to recognize Sigismund's son and heir Władysław as tsar, conditional on severe limits to his power and his conversion to Orthodoxy. August Polish–Russian War (1609–1618): Sigismund rejected the boyars' conditions. December Hermogenes, the patriarch of the Russian Orthodox Church, urged the Muscovite people to rise against the Poles. 11 December False Dmitriy II was shot and beheaded by one of his entourage. 1612 1 November Polish–Russian War (1609–1618): Muscovite populace rising against the Poles recaptured the Kremlin. 1613 Ingrian War: Sweden invaded Russia. 21 February A zemsky sobor elected Michael Romanov, a grandson of Ivan the Terrible's brother in law, the tsar of Russia. 1617 27 February Ingrian War: The Treaty of Stolbovo ended the war. Kexholm, Ingria, Estonia and Livonia went to Sweden. 1618 11 December Polish–Russian War (1609–1618): The Truce of Deulino ended the war. Russia ceded the city of Smolensk and the Czernihów Voivodeship to Poland. 1619 13 February Feodor Romanov, Michael's father, was released from Polish prison and allowed to return to Moscow. 1632 October Smolensk War: With the expiration of the Truce of Deulino, a Russian army was sent to lay siege to Smolensk. 1634 1 March Smolensk War: The Russian army, surrounded, was forced to surrender. 14 June Smolensk War: The Treaty of Polyanovka was signed, ending the war. Poland retained Smolensk, but Władysław renounced his claim to the Russian throne. 1645 13 July Michael died. His son, Alexis, succeeded him. 1648 25 January Khmelnytsky Uprising: A Polish szlachta, Bohdan Khmelnytsky, leads the Cossacks of the Zaporizhian Sich against the Polish Crown. 1 June Salt Riot: Upset over the introduction of a salt tax, the townspeople launched a rebellion in Moscow. 11 June Salt Riot: A group of nobles demanded a zemsky sobor on behalf of the rebellion. 3 July Salt Riot: Many of the rebellion's leaders were executed. 25 December Khmelnytsky Uprising: Khmelnytsky entered the Ukrainian capital, Kiev. 1649 January A zemsky sobor ratified a new legal code, the Sobornoye Ulozheniye. 1653 Raskol: Nikon, the Patriarch of Moscow, reformed Russian liturgy to align with the rituals of the Greek Church. 1654 January Khmelnytsky Uprising: Under the Treaty of Pereyaslav, Left bank Ukraine, the territory of the Zaporozhian Host, allies itself with Russia. March–April Raskol: Nikon arranges a church council, which decides to correct Russian divine service books using ancient Greek and Slavic manuscripts. July Russo Polish War (1654–1667): The Russian army invaded Poland. 1655 Swedish Deluge: Sweden invaded the Polish–Lithuanian Commonwealth. 3 July Russo Polish War (1654–1667): Russian army captured Vilnius. 25 July Swedish Deluge: The voivode of Poznań surrendered to the Swedish invaders. 2 November Russia negotiated a ceasefire with Poland. 1656 July Russo Swedish War (1656–1658): Russian reserves invaded Ingria. 1658 26 February Dano Swedish War (1657–1658): The Treaty of Roskilde ended Sweden's war with Denmark, allowing her to shift her troops to the eastern conflicts. 10 July Raskol: Patriarch Nikon leaves Moscow. 16 September Russo Polish War (1654–1667): The Treaty of Hadiach established a military alliance between Poland and the Zaporozhian Host, and promised the creation of a Commonwealth of three nations: Poland, Lithuania and Rus'. 28 December Russo Swedish War (1656–1658): The Treaty of Valiesar established a peace. The conquered Ingrian territories were ceded to Russia for three years. 1660 23 April Swedish Deluge: The Treaty of Oliva ended the conflict between Poland and Sweden. 1661 Russo Polish War (1654–1667): Polish forces recaptured Vilnius. 1 July The Treaty of Valiesar expired. Russia returned Ingria to the Swedish Empire by the Treaty of Cardis. 1662 25 July Copper Riot: In the early morning, a group of Muscovites marched to Kolomenskoye and demanded punishment for the government ministers who had debased Russia's copper currency. On their arrival, they were countered by the military; a thousand were hanged or drowned. The rest were exiled. 1665 Lubomirski's Rokosz: A Polish nobleman launched a rokosz (rebellion) against the king. The pro Turkish Cossack noble Petro Doroshenko defeated his pro Russian adversaries in the Right bank Ukraine. 1666 April–May Raskol: Great Moscow Synod deposed Nikon from the patriarchy. The Old Believers were anathematized. 1667 30 January Russo Polish War (1654–1667): The Treaty of Andrusovo ended the war between Poland and Russia without Cossack representation. Poland agreed to cede the Smoleńsk and Czernihów Voivodships and acknowledged Russian control over the Left bank Ukraine. 1669 Doroshenko signed a treaty that recognized his state as a vassal state of the Ottoman Empire. 1670 The Cossack Stenka Razin began a rebellion against the Russian government. 1671 Razin was captured, tortured, and quartered in Red Square on the Lobnoye Mesto. 1674 The Cossacks of the Right bank Ukraine elected the pro Russian Ivan Samoylovych, Hetman of the Left bank Ukraine, to replace Doroshenko and become the Hetman of a unified Ukraine. 1676 Russo Turkish War (1676–1681): The Ottoman army joined Doroshenko's forces in an attack on the Left bank city of Chyhyryn. 29 January Alexis died. His son Feodor III became tsar. 1 February Raskol: The 8 year long siege of Solovki ended. 1680 Russo Crimean Wars: The Crimean invasions of Russia ended. 1681 3 January Russo Turkish War (1676–1681): The war ended with the Treaty of Bakhchisarai. The Russo Turkish border was settled at the Dnieper River. 1682 January Feodor III abolished the mestnichestvo, an ancient, un meritocratic system of making political appointments. 14 April Raskol: Avvakum, the most prominent leader of the Old Believer movement, was burned at the stake. 27 April Feodor died with no children. Peter I, Alexis's son by his second wife Natalia Naryshkina, was declared tsar. His mother became regent. 17 May Moscow Uprising of 1682: Streltsy regiments belonging to the faction of Alexis's first wife, Maria Miloslavskaya, took over the Kremlin, executed Naryshkina's brothers, and declared Miloslavskaya's invalid son Ivan V the "senior tsar," with Peter remaining on the throne as the junior. Miloslavskaya's oldest daughter Sophia Alekseyevna became regent. 1687 May Crimean campaigns: Russian army launched an invasion against an Ottoman vassal, the Crimean Khanate. 17 June Crimean campaigns: Faced with a burned steppe incapable of feeding their horses, Russians turned back. 1689 June Fyodor Shaklovity, the head of the Streltsy Department, persuaded Sophia to proclaim herself tsarina and attempted to ignite a new rebellion in her support. The streltsy instead defected in support of Peter. 11 October Shaklovity was executed. 1696 29 January Ivan V died. 23 April Second Azov campaign: Russian army began its deployment to an important Ottoman fortress, Azov. 27 May Second Azov campaign: Russian navy arrived at the sea and blockaded Azov. 19 July Second Azov campaign: The Ottoman garrison surrendered. 1698 6 June Streltsy Uprising: Approximately four thousand streltsy overthrew their commanders and headed to Moscow, where they meant to demand the enthroning of the exiled Sophia Alekseyevna. 18 June Streltsy Uprising: The rebels were defeated. 1700 19 August Great Northern War: Russia declared war on Sweden. 16 October Adrian, the patriarch of the Russian Orthodox Church, died. Peter prevented the election of a successor.

18 ғасыр

Жыл Күн 1703 жыл 27 мамыр Санкт-Петербург қаласының негізі қаланды. 1707 жыл 8 қазан Булавин көтерілісі: Дон казактарының шағын тобы салықтан қашқандарды іздеп жүрген ақсүйек біреуін өлтірді. 1708 жыл 7 шілде Булавин көтерілісі: Бірқатар ауыр әскери жеңілістерден кейін Булавин бұрынғы ізбасарларының қолынан қаза болды. 18 желтоқсан Императорлық жарлықпен Ресей сегіз губернаторлыққа (губерния) бөлінді. 1709 жыл 28 маусым Полтава шайқасы: Полтава түбіндегі шведтерге қарсы шешуші ресейлік әскери жеңіс соғыстың бұрылыс нүктесі, казактардың тәуелсіздігінің аяқталуы және Ресей империясының күшеуі болды. 1710 жыл 14 қазан Ресей губернаторлықтары ақсүйектердің санына сәйкес лоттарға бөлінді. 20 қараша Ресей-Түрік соғысы (1710–1711 жж.): Швеция королі Карл XII Осман сұлтанын Ресейге соғыс жариялауға көндірді. 1711 жыл 22 ақпан Петр I-нің үкіметтік реформасы: Петр өзінің болмағанда заңдар қабылдауы үшін Басқарушы Сенатты құрды. 21 шілде Ресей-Түрік соғысы (1710–1711 жж.): Прут келісім-шарты бойынша бейбітшілік орнатылды. Ресей Азовты Осман империясына қайтарды және Таганрог қаласын қиратты. 1713 жыл 8 мамыр Ресей астанасы Мәскеуден Санкт-Петербургке көшірілді. 17 шілде Ливонияның жаулап алынған аумағында Рига губернаторлығы құрылды. Смоленск губернаторлығының аумағы Мәскеу және Рига губернаторлықтарына бөлінді. 1714 жыл 15 қаңтар Қазан губернаторлығының солтүстік-батыс бөлігі жаңадан құрылған Нижний Новгород губернаторлығына берілді. 1715 жыл 11 қазан Петр өзінің ұлы, царевич Алексей Петровичтің реформаларын қолдауын немесе тақтан бас тартуын талап етті. 1716 жыл Алексей әскери қызметтен қашу үшін Венаға қашып кетті. 1717 жыл 22 қараша Қазан губернаторлығының оңтүстік жерлерінде Астрахан губернаторлығы құрылды. Нижний Новгород губернаторлығының аумағы Қазан губернаторлығына қайта қосылды. 12 желтоқсан Петр I-нің үкіметтік реформасы: Петр коллегияларды, приказдардың орнын басатын үкіметтік министрліктерді құрды. 1718 жыл 31 қаңтар Алексей оған зиян келтірмейді деген уәдемен Мәскеуге оралды. 18 ақпан Азаптаудан кейін Алексей тақтан бас тарды және әкесін құлатуға қатысқан бірнеше реакционерлерді айыптады. 13 маусым Алексейді мемлекетке опасыздық жасағаны үшін соттады. 26 маусым Алексей Петр және Павел бекінісінде азаптаудан кейін қайтыс болды. 1719 жыл 29 мамыр Лоттар жойылды; губернаторлықтар провинцияларға бөлінді, олардың әрқайсысы бұрынғы сайланған лауазым (Воевода) бойынша басқарылып, салық салынатын болды. Провинциялар бұрынғы уездтердің орнына аудандарға бөлінді. Аудандық комиссарларды жергілікті ақсүйектер сайлайтын болды. Нижний Новгород губернаторлығы қайта құрылды. Реваль губернаторлығы Эстонияның жаулап алынған аумағында құрылды. 1721 жыл 25 қаңтар Петр Мәскеу патриархының орнына, діни қызметкердің төрағалығымен он дін қызметкерінен тұратын Киелі Синодты құрды, ол Ресей православие шіркеуінің басшысы болды. 30 тамыз Ұлы Солтүстік соғысы: Нистад келісімі соғысты аяқтады. Швеция Ресейге Эстония, Ливония және Ингрияны берді. 22 қазан Петр император деп жарияланды. 1722 жыл Петр мемлекеттік қызметке негізделген дворяндық артықшылықтарын беретін Дәрәжелер кестесін енгізді. Шілдеде Ресей-Парсы соғысы (1722–1723 жж.): Ресейлік әскери экспедиция екі христиан мемлекетінің – Картли мен Арменияның тәуелсіздігін қолдауға аттанды. 1723 жыл 12 қыркүйек Ресей-Парсы соғысы (1722–1723 жж.): Парсы шахы Дербент пен Баку қалаларын, сондай-ақ Ширван, Гилан, Мазандаран және Астрабад провинцияларын Ресей империясына берген бейбіт келісімге қол қойды. 1725 жыл 28 қаңтар Петр несеп жолдарының ауруынан қайтыс болды. Ол өзінің орнын басушыны тағайындауға үлкермеді; Петрдің ең жақын кеңесшілерінің бірі Александр Меншиков Император гвардиясын Петрдің әйелі Екатерина I-нің пайдасына жариялауға көндірді. 1726 жыл Смоленск губернаторлығы қайта құрылды. 8 ақпан Екатерина кеңесші орган – Жоғарғы құпия кеңесті құрды. 1727 жыл Екатерина Белгород және Новгород губернаторлықтарын құрып, тағы бірнешеуінің шекарасын өзгертті. Аудандық бөлімдер жойылып, уездтер қайта құрылды. 17 мамыр Екатерина қайтыс болды. 18 мамыр Екатеринаның тілегі бойынша Алексей Петровичтің ұлы және Ұлы Петрдің немересі, он бір жасар Петр II император болды. Ол кіші болған кезде билікті Жоғарғы құпия кеңес ұстайтын болды. 9 қыркүйек Жоғарғы құпия кеңесінің консервативті мүшелері оның ең ықпалды мүшесі, либералдық Меншиковты қуды. 1730 жыл 30 қаңтар Петр шешек ауруынан қайтыс болды. 1 ақпан Жоғарғы құпия кеңес Иван V-нің қызы Анна Ивановнаға тақ ұсынды, бірақ соғыс және бейбітшілік, салық салу және басқа да өкілеттіктер кеңесте қалатын болды, сондай-ақ ол тұрмысқа шықпауы және мұрагер тағайындамауы керек еді. 4 наурыз Анна өзінің таққа отыру шарттарын жыртып, Жоғарғы құпия кеңесті таратып жіберді. 1736 жыл 20 мамыр Ресей-Түрік соғысы (1735–1739 жж.): Ресей армиясы Осман империясының Перекоп бекінісін басып алды. 19 маусым Ресей-Түрік соғысы (1735–1739 жж.): Ресейліктер Азовты басып алды. 1737 жыл Шілде Ресей-Түрік соғысы (1735–1739 жж.): Австрия Ресей тарапынан соғысқа қосылды. 1739 жыл 21 тамыз Ресей-Түрік соғысы (1735–1739 жж.): Австрия Белград келісімі арқылы соғыстағы қатысуын тоқтатуға келісті. 18 қыркүйек Ресей-Түрік соғысы (1735–1739 жж.): Нисса келісімі соғысты аяқтады. Ресей Қырым мен Молдавияға қойған талаптарынан бас тарды және оның әскери кемелері Қара теңізге кіруіне тыйым салынды. 1740 жыл 17 қазан Анна бүйрек ауруынан қайтыс болды. Ол тақты өзінің асырап алған баласы, Иван VI-ға қалдырды. 18 қазан Аннаның сүйіктісі Эрнст Иоганн фон Бирон регент болып жарияланды. 8 қараша Бирон өзінің қарсыласы, граф Бурхард Христоф фон Муннихтың бұйрығымен тұтқындалды. Иванның анасы, Анна Леопольдовна Биронның орнына регент болды. 1741 жыл 8 тамыз Ресей-Швеция соғысы (1741–1743 жж.): Швеция Ресейге соғыс жариялады. 25 қараша Екатерина, Ұлы Петрдің ең кіші қызы, Анна Леопольдовнаның регенттігін құлату үшін және өзін императрица етіп тағайындау үшін Преображенский полкіне жетекшілік етті. 2 желтоқсан Иван Даугавгрива бекінісінде түрмеге қамалды. 1742 жыл 4 қыркүйек Ресей-Швеция соғысы (1741–1743 жж.): Хельсинкиде ресейлік әскерлермен қоршалып алынған швед армиясы капитуляциялады. 1743 жыл 7 тамыз Ресей-Швеция соғысы (1741–1743 жж.): Обо келісімі соғысты аяқтады. Ресей басып алған аумақтардың көп бөлігін қайтарды, тек Кюми өзенінің шығысындағы жерлерді ғана сақтап қалды. Атап айтқанда, Гольштейн-Готторптың немересі Адольф Фредрик Швеция королі болды. 1744 жыл Выборг губернаторлығы жаулап алынған швед территориясында құрылды. 1755 жыл Михаил Ломоносов пен граф Иван Шувалов Мәскеу университетін құрды. 1756 жыл 29 тамыз Жеті жылдық соғыс: Пруссия Корольдігі Австрияның Саксония протекторатына басып кірді. 1757 жыл 1 мамыр Дипломатиялық революция: Екінші Версаль келісімі бойынша Ресей Франция-Австрия әскери одағына қосылды. 17 мамыр Жеті жылдық соғыс: Ресейлік әскерлер соғысқа кірді. 1761 жыл 25 желтоқсан «Бранденбург үйінің ғажайыбы»: Екатерина қайтыс болды. Оның жүрегін қозғаған сіңілісі Петр III император болды. 1762 жыл 5 мамыр Жеті жылдық соғыс: Санкт-Петербург келісімі Ресейдің соғыстағы қатысуын аумақтық пайдасыз аяқтады. 17 шілде Петр императорлық гвардиямен құлатылып, оның орнына әйелі Екатерина II, Ұлы салып қойды. 1764 жыл 5 шілде Әскерлер тобы түрмедегі Иван VI-ны босатуға тырысты; ол өлтірілді. 1767 жыл 10 тамыз Екатеринаның заңнамалық комиссияға берілген нұсқаулары шығарылды. 13 қазан Репнин сеймі: Ресей елшісі Николай Репниннің саясатына қарсы болған төрт поляк сенаторы Ресей әскерімен тұтқындалып, Калугаға қамалды. 1768 жыл 27 ақпан Репнин сеймі: Сейм делегаттары Ресейдің Польша ішкі саясатына ықпалын қамтамасыз ететін келісімді қабылдады. 29 ақпан Польша ақсүйектері Ресейдің елдеріндегі ықпалын тоқтату үшін Бар конфедерациясын құрды. 25 қыркүйек Ресей-Түрік соғысы (1...

Year Date Event 1703 27 May Foundation of Saint Petersburg. 1707 8 October Bulavin Rebellion: A small band of Don Cossacks killed a noble searching their territory for tax fugitives. 1708 7 July Bulavin Rebellion: After a series of devastating military reversals, Bulavin was shot by his former followers. 18 December An imperial decree divided Russia into eight guberniyas (governorates). 1709 28 June Battle of Poltava: A decisive Russian military victory over the Swedes at Poltava marked the turning point of the war, the end of Cossack independence and the dawn of the Russian Empire. 1710 14 October The Russian guberniyas were divided into lots according to noble population. 20 November Russo Turkish War (1710–1711): Charles XII of Sweden persuaded the Ottoman sultan to declare war on Russia. 1711 22 February Government reform of Peter I: Peter established the Governing Senate to pass laws in his absence. 21 July Russo Turkish War (1710–1711): Peace was concluded with the Treaty of the Pruth. Russia returned Azov to the Ottoman Empire and demolished the town of Taganrog. 1713 8 May The Russian capital was moved from Moscow to Saint Petersburg. 17 July The Riga Governorate was established on the conquered territory of Livonia. The territory of the Smolensk Governorate was divided between the Moscow and Riga Governorates. 1714 15 January The northwestern territory of the Kazan Governorate was transferred to the newly established Nizhny Novgorod Governorate. 1715 11 October Peter demanded that his son, the tsarevich Alexei Petrovich, endorse his reforms or renounce his right to the throne. 1716 Alexei fled to Vienna to avoid military service. 1717 22 November The Astrakhan Governorate was formed on the southern lands of Kazan Governorate. The territory of the Nizhny Novgorod Governorate was reincorporated into the Kazan Governorate. 12 December Government reform of Peter I: Peter established collegia, government ministries that superseded the prikazy. 1718 31 January Alexei returned to Moscow under a promise he would not be harmed. 18 February After torture, Alexei publicly renounced the throne and implicated a number of reactionaries in a conspiracy to overthrow his father. 13 June Alexei was put on trial for treason. 26 June Alexei died after torture in the Peter and Paul Fortress. 1719 29 May Lots were abolished; the guberniyas were divided instead into provinces, each governed and taxed under a preexisting elected office (the Voyevoda). Provinces were further divided into districts, replacing the old uyezds. The district commissars were to be elected by local gentry. The Nizhny Novgorod Governorate was reestablished. The Reval Governorate was established on the conquered territory of Estonia. 1721 25 January Peter established the Holy Synod, a body of ten clergymen chaired by a secular official, that was to head the Russian Orthodox Church in lieu of the Patriarch of Moscow. 30 August Great Northern War: The Treaty of Nystad ended the war. Sweden ceded Estonia, Livonia and Ingria to Russia. 22 October Peter was declared Emperor. 1722 Peter introduced the Table of Ranks, which granted the privileges of nobility based on state service. July Russo Persian War (1722–1723): A Russian military expedition sailed in support of the independence of two Christian kingdoms, Kartli and Armenia. 1723 12 September Russo Persian War (1722–1723): The Persian shah signed a peace treaty ceding the cities of Derbent and Baku and the provinces of Shirvan, Guilan, Mazandaran and Astrabad to the Russian Empire. 1725 28 January Peter died of urinary problems. He failed to name a successor; one of Peter's closest advisers, Aleksandr Menshikov, convinced the Imperial Guard to declare in favor of Peter's wife Catherine I. 1726 The Smolensk Governorate was reestablished. 8 February Catherine established an advisory body, the Supreme Privy Council. 1727 Catherine established the Belgorod and Novgorod Governorates and adjusted the borders of several others. Districts were abolished; uyezds were reestablished. 17 May Catherine died. 18 May According to Catherine's wishes the eleven year old Peter II, the son of Alexei Petrovich and grandson of Peter the Great, became emperor. The Supreme Privy Council was to hold power during his minority. 9 September The conservative members of the Supreme Privy Council expelled its most powerful member, the liberal Menshikov. 1730 30 January Peter died of smallpox. 1 February The Supreme Privy Council offered the throne to Anna Ivanovna, the daughter of Ivan V, on the conditions that the Council retain the powers of war and peace and taxation, among others, and that she never marry or appoint an heir. 4 March Anna tore up the terms of her accession and dissolved the Supreme Privy Council. 1736 20 May Russo Turkish War (1735–1739): The Russian army captured the Ottoman fortifications at Perekop. 19 June Russo Turkish War (1735–1739): The Russians captured Azov. 1737 July Russo Turkish War (1735–1739): Austria joined the war on the Russian side. 1739 21 August Russo Turkish War (1735–1739): Austria agreed by the Treaty of Belgrade to end its participation in the war. 18 September Russo Turkish War (1735–1739): The Treaty of Nissa ended the war. Russia gave up its claims on Crimea and Moldavia and its navy was barred from the Black Sea. 1740 17 October Anna died of kidney disease. She left the throne to her adopted infant son, Ivan VI. 18 October Anna's lover, Ernst Johann von Biron, was declared regent. 8 November Biron was arrested on the orders of his rival, the Count Burkhard Christoph von Munnich. Ivan's biological mother, Anna Leopoldovna, replaced Biron as regent. 1741 8 August Russo Swedish War (1741–1743): Sweden declared war on Russia. 25 November Elizabeth, the youngest daughter of Peter the Great, led the Preobrazhensky regiment to the Winter Palace to overthrow the regency of Anna Leopoldovna and install herself as empress. 2 December Ivan was imprisoned in the Daugavgriva fortress. 1742 4 September Russo Swedish War (1741–1743): Encircled by the Russians at Helsinki, the Swedish army surrendered. 1743 7 August Russo Swedish War (1741–1743): The Treaty of Åbo was signed, ending the war. Russia relinquished most of the conquered territory, keeping only the lands east of the Kymi River. In exchange Adolf Frederick of Holstein Gottorp, the uncle of the Russian heir to the throne, was to become King of Sweden. 1744 The Vyborg Governorate was established on conquered Swedish territories. 1755 Mikhail Lomonosov and Count Ivan Shuvalov founded the University of Moscow. 1756 29 August Seven Years' War: The Kingdom of Prussia invaded the Austrian protectorate of Saxony. 1757 1 May Diplomatic Revolution: Under the Second Treaty of Versailles, Russia joined the Franco Austrian military alliance. 17 May Seven Years' War: Russian troops entered the war. 1761 25 December Miracle of the House of Brandenburg: Elizabeth died. Her nephew, Peter III, became emperor. 1762 5 May Seven Years' War: The Treaty of Saint Petersburg ended Russian participation in the war at no territorial gain. 17 July Peter was overthrown by the Imperial Guard and replaced with his wife, Catherine II, The Great, on her orders. 1764 5 July A group of soldiers attempted to release the imprisoned Ivan VI; he was murdered. 1767 10 August The Instruction of Catherine the Great is issued to the Legislative Commission. 13 October Repnin Sejm: Four Polish senators who opposed the policies of the Russian ambassador Nicholas Repnin were arrested by Russian troops and imprisoned in Kaluga. 1768 27 February Repnin Sejm: Delegates of the Sejm adopted a treaty ensuring future Russian influence in Polish internal politics. 29 February Polish nobles established the Bar Confederation in order to end Russian influence in their country. 25 September Russo Turkish War (1768–1774): The Ottoman sultan declared war on Russia. 1771 15 September Plague Riot: A crowd of rioters entered Red Square, broke into the Kremlin and destroyed the Chudov Monastery. 17 September Plague Riot: The army suppressed the riot. 1772 5 August The first partition of Poland was announced. Poland lost 30% of its territory, which was divided between Prussia, Austria, and Russia. 1773 Pugachev's Rebellion: The army of the Cossack Yemelyan Pugachev attacked and occupied Samara. 18 September A confederated sejm was forced to ratify the first partition of Poland. 1774 21 July Russo Turkish War (1768–1774): The Treaty of Küçük Kaynarca was signed. The portion of the Yedisan region east of the Southern Bug river, the Kabarda region in the Caucasus, and several Crimean ports, went to Russia. The Crimean Khanate received independence from the Ottoman Empire, which also declared Russia the protector of Christians on its territory. 14 September Pugachev's Rebellion: Upset with the rebellion's bleak outlook, Pugachev's officers delivered him to the Russians. 1783 8 April The Crimean Khanate was incorporated into the Russian Empire. 24 July Threatened by the Persian and Ottoman Empires, the kingdom of Kartl Kakheti signed the Treaty of Georgievsk under which it became a Russian protectorate. 1788 Russo Turkish War (1787–1792): The Ottoman Empire declared war on Russia and imprisoned her ambassador. 27 June Russo Swedish War (1788–1790): The Swedish army playacted a skirmish between themselves and the Russians. 6 July Battle of Hogland: The Russian navy dispersed a Swedish invasion fleet near Hogland in the Gulf of Finland. 6 October Great Sejm: A confederated sejm was called to restore the Polish–Lithuanian Commonwealth. 1790 14 August Russo Swedish War (1788–1790): The Treaty of Värälä ended the war, with no changes in territory. 1791 3 May Great Sejm: Poland's Constitution of 3 May was ratified in secret. The new constitution abolished the liberum veto, reducing the power of the nobles and limiting Russia's ability to influence Polish internal politics. 23 December Catherine established the Pale of Settlement, an area in European Russia into which Russian Jews were transported. 1792 9 January Russo Turkish War (1787–1792): The Treaty of Jassy was signed, ending the war. The Russian border in Yedisan was extended to the Dniester river. 18 May Polish–Russian War of 1792: The army of the Targowica Confederation, which opposed the liberal Polish Constitution of 3 May, invaded Poland. 1793 23 January Polish–Russian War of 1792: The second partition of Poland left the country with one third of its 1772 population. 23 November Grodno Sejm: The last sejm of the Polish–Lithuanian Commonwealth ratified the second partition. 1794 24 March Kościuszko Uprising: An announcement by Tadeusz Kościuszko sparked a nationalist uprising in Poland. 4 November Battle of Praga: Russian troops captured the Praga borough of Warsaw and massacred its civilian population. 5 November Kościuszko Uprising: The uprising ended with the Russian occupation of Warsaw. 1795 11 September Battle of Krtsanisi: The Persian army demolished the armed forces of Kartl Kakheti. 24 October The third partition of Poland divided up the remainder of its territory. 1796 April Persian Expedition of 1796: Catherine launched a military expedition to punish Persia for its incursion into the Russian protectorate of Kartl Kakheti. 5 November Catherine suffered a stroke in the bathtub. 6 November Catherine died. The throne fell to her son, Paul I.

19 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 1801 8 қаңтар Павел Картли-Кахетияны Ресей империясына қосуға рұқсат берді. 11 наурыз Павел төсегінде қайтыс болды. 23 наурыз Павелдің ұлы Александр I таққа отырды. 1802 жылы Александр Ішкі істер министрлігін (ІІМ) құрды. 1804 жылы Ресей-Парсы соғысы (1804–1813): Ресей әскерлері парсы елді мекені Үшкілісеге шабуыл жасады. 1805 жылы Осман империясы өзінің вассал мемлекеттері Валахия мен Молдавияның Ресейге жақын тұрған билеушілерін қызметтен босатты. 26 желтоқсан Үшінші коалиция соғысы: Прессбург шарты бойынша Австрияның Далмациядағы иеліктері Францияға берілді. 1806 қазан Далмациядағы француздықтарға қарсы тұру үшін Ресей Валахия мен Молдавияға басып кірді. 27 желтоқсан Ресей-Түрік соғысы (1806–1812): Осман империясы Ресейге соғыс жариялады. 1807 14 маусым Фридланд шайқасы: Ресей әскері француздарға жеңіліп, жиырма мыңдай адам қаза тапты. 7 шілде Тильзит шартына қол қойылды. Александр Валахия мен Молдавияны эвакуациялауға келісті, сондай-ақ Иония аралдары мен Каттароны француздарға берді. Шарт Ресейдің Франциямен қақтығысын аяқтады; Наполеон Ресейге Осман империясымен қақтығыстарда көмектесуге уәде берді. 16 қараша Александр Швециядан Балтық теңізін британдық соғыс кемелері үшін жабуды талап етті. 1808 21 ақпан Фин соғысы: Ресей әскерлері швед шекарасын өтіп, Хямеенлиннаны басып алды. 1809 29 наурыз Порвоо сеймі: Финляндияның төрт қаруы Ресей тәжіне адалдық серт берді. 17 қыркүйек Фин соғысы: Фредрикшамн шартына қол қойылды, соғыс аяқталды және Финляндия Ресей империясына берілді. 1810 жылы Климовичи маңында алғашқы әскери поселеніс құрылды. 1 қаңтар Александр Мемлекеттік кеңесті құрды, ол басқарушы Сенаттың атқарушы өкілеттіктерін алды. 20 ақпан Ресей үкіметі Сүлеймен II-ні Имерети тағынан шеттету туралы жариялады. 1811 27 наурыз Аймақтық әскери роталар Ішкі гвардияға біріктірілді. 1812 28 мамыр Ресей-Түрік соғысы (1806–1812): Бухарест шартымен соғыс аяқталды және Бессарабия Ресейге берілді. 24 маусым Францияның Ресейге басып кіруі (1812): Француз армиясы Неман өзенінен Ресейге өтті. 14 қыркүйек Францияның Ресейге басып кіруі (1812): Француз армиясы құмсыз Мәскеуге кірді, бұл олардың басып кіруінің шегі болды. 14 желтоқсан Францияның Ресейге басып кіруі (1812): Соңғы француз әскерлері Ресей аумағынан қуылды. 1813 24 қазан Ресей-Парсы соғысы (1804–1813): Гулистан шартына сәйкес Парсы империясы Кавказ артындағы жерлерін Ресейге берді. 1815 9 маусым Вена конгресі: Варшава герцогтігінің аумағы Пруссия, Ресей және жаңадан құрылған үш мемлекет арасында бөлінді: Позеннің Ұлы герцогтігі, Краков еркін қаласы және Польша конгресі. Соңғысы Александр патша басқаратын конституциялық монархия болды. 1825 19 қараша Александр тифтен қайтыс болды. Әскер оның үлкен ағасы, Ұлы князь Константин Павловичке адалдық серт берді. Константин Александрдың мұрагерін таңдағаннан кейін, оның кіші інісі Николай I-ге адал болуға серт берді. 12 желтоқсан Константиннің қысымымен Николай Александрдың мұрагерлік манифестін жариялады. 14 желтоқсан Декабристер көтерілісі: Санкт-Петербургтегі Сенат алаңында үш мың сарбаз жиналып, Константинге және Ресей конституциясы идеясына адалдықтарын жариялады. Келіссөздер сәтсіз аяқталып, патша әскері демонстрацияны артиллериямен таратып, кем дегенде алпыс адамды өлтірді. 1826 Императорлық жарлықпен заңдарды жүйелеумен және жариялаумен айналысатын Өзінің императорлық канцеляриясының Екінші бөлімі және Империяның құпия полициясы ретінде жұмыс істейтін Үшінші бөлімі құрылды. Шілдеде Николай Жандарм басқармасын құрды, ол Ішкі гвардияның жандарм бөлімшелеріне жауапты болды. 16 шілде Ресей-Парсы соғысы (1826–1828): Парсы әскері Ресейге тиесілі Талыш хандығына шабуыл жасады. 1828 21 ақпан Ресей-Парсы соғысы (1826–1828): Тегеранды Ресей басып алу қаупіне тап болған Парсы Түркменчай шартына қол қойды. Мамыр Ресей әскері Валахияны басып алды. Маусым Ресей-Түрік соғысы (1828–1829): Ресей қарулы күштері Осман империясының аумағы Добруджаға кірді. 1829 14 қыркүйек Ресей-Түрік соғысы (1828–1829): Адрианополь шартына қол қойылды, Қара теңіздің шығыс жағалауы мен Дунайдың сағасы ресейліктерге берілді. 1830 29 қараша қараша көтерілісі: Польша ұлтшылдары тобы генерал-губернатордың резиденциясы Белведер сарайына шабуыл жасады. 1831 25 қаңтар қараша көтерілісі: Сейм актісі Николайды Польша тағынан шеттету туралы шешім қабылдады. 29 қаңтар қараша көтерілісі: Польшада жаңа үкімет билікке келді. 4 ақпан қараша көтерілісі: Ресей әскерлері Польша шекарасын өтті. Қыркүйек Варшава шайқасы (1831): Ресей әскері Варшаваны басып алып, қараша көтерілісін аяқтады. 1836 Ішкі гвардия жандармдері Арнайы жандарм корпусы болып бөлінді. 1852 желтоқсан Осман сұлтаны қасиетті жердегі христиандарға қатысты Францияның және католик шіркеуінің басымдығын растады. 1853 3 шілде Ресей Осман империясының Валахия және Молдавия провинцияларына басып кірді. 4 қазан Қырым соғысы: Осман империясы Ресейге соғыс жариялады. 1854 28 наурыз Қырым соғысы: Ұлыбритания және Франция Ресейге соғыс жариялады. Тамыз Қырым соғысы: Австрия империясының соғысқа араласуын болдырмау үшін Ресей Валахия мен Молдавияны эвакуациялады. 1855 18 ақпан Николай қайтыс болды. Оның ұлы Александр II император болды. 1856 30 наурыз Қырым соғысы: Париж шарты соғысты ресми түрде аяқтады. Қара теңіз демилитаризацияланды. Ресей Дунай сағасындағы жерлерін жоғалтты, түрік христиандарын қорғау туралы талаптарынан бас тартты және Дунай князьдықтарындағы ықпалын жоғалтты. 1857 Соңғы әскери поселеністер таратылды. 1858 28 мамыр Айгун шартына қол қойылды, Ресей-Қытай шекарасы Амур өзеніне қарай жылжыды; Тариф заңы импорттық салықты төмендетті. 1860 18 қазан Пекин конвенциясы Уссури аймағын Қытайдан Ресейге берді. 1861 3 наурыз 1861 жылғы Емшілік реформасы: Александр шаруаларды босату туралы манифест жариялады; Царьқа қарсы студенттік наразылықтар. 1863 22 қаңтар қаңтар көтерілісі: Польшада патшалыққа қарсы көтеріліс басталды; қыздар орта білім беруге жіберілді және бірыңғай оқу бағдарламасы белгіленді. 1864 1 қаңтар Земстволар Ресей азаматтарының жергілікті басқаруы үшін құрылды. 1 мамыр Ресей әскері Коканд хандығына басып кірді. 21 мамыр Кавказ соғысы: Александр соғыс аяқталғанын жариялады. 5 тамыз қаңтар көтерілісі: көтерілістің диктаторы Ромуальд Траугутт дарға асылды. 20 қараша Александр II-нің сот реформасы: патша жарлығы Ресей сот жүйесін біріктіретін және либералдайтын жаңа заңдарды енгізді. 1865 17 маусым Ресей әскері Ташкентті басып алды. 1867 Басып алынған Орта Азия аумақтары жеке губерния, Ресей Түркістаны болды. 30 наурыз Алясканы сату: Ресей Алясканы АҚШ-қа сатуға келісті. 1868 Коканд хандығы Ресейдің вассал мемлекетіне айналды. 1870 қыздар мектебінде көбірек кәсіби пәндер оқытылды. 1873 Халықшылдық көтерілісі басталды. Бұхара әміраты Ресейдің протектораты болды. 18 мамыр Ресей әскері Хиваны басып алды. 12 тамыз бейбіт келісімге қол қойылды, Хива хандығы дербес Ресей протектораты болып құрылды. 1876 наурыз Коканд хандығы Ресей империясына қосылды. 20 сәуір сәуір көтерілісі: Болгария ұлтшылдары Обориштедегі Осман полиция бас штабына шабуыл жасады. Мамыр Александр украин тілін басып шығаруға тыйым салатын Эмс жарлығына қол қойды. 8 шілде Балқан аймағын Ресей мен Австро-Венгрия арасында бөлу туралы құпия келісімге қол қойылды, бұл жергілікті революциялық қозғалыстардың нәтижесіне байланысты болды. 6 желтоқсан Казань демонстрациясы: Санкт-Петербургтегі Казань соборы алдындағы саяси демонстрация революциялық қозғалыстың пайда болуын білдірді.

Year Date Event 1801 8 January Paul authorized the incorporation of Kartl Kakheti into the Russian empire. 11 March Paul was killed in his bed. 23 March Paul's son, Alexander I, ascended to the throne. 1802 Alexander established the Ministry of Internal Affairs (MVD). 1804 Russo Persian War (1804–1813): Russian forces attacked the Persian settlement of Üçkilise. 1805 The Ottoman Empire dismissed the pro Russian hospodars of its vassal states, Wallachia and Moldavia. 26 December War of the Third Coalition: The Treaty of Pressburg ceded Austrian possessions in Dalmatia to France. 1806 October To counter the French presence in Dalmatia, Russia invaded Wallachia and Moldavia. 27 December Russo Turkish War (1806–1812): The Ottoman Empire declared war on Russia. 1807 14 June Battle of Friedland: The Russian army suffered a defeat against the French, suffering twenty thousand dead. 7 July The Treaty of Tilsit was signed. Alexander agreed to evacuate Wallachia and Moldavia and ceded the Ionian Islands and Cattaro to the French. The treaty ended Russia's conflict with France; Napoleon promised to aid Russia in conflicts with the Ottoman Empire. 16 November Alexander demanded that Sweden close the Baltic Sea to British warships. 1808 21 February Finnish War: Russian troops crossed the Swedish border and captured Hämeenlinna. 1809 29 March Diet of Porvoo: The four Estates of Finland swore allegiance to the Russian crown. 17 September Finnish War: The Treaty of Fredrikshamn was signed, ending the war and ceding Finland to the Russian Empire. 1810 The first military settlement was established near Klimovichi. 1 January Alexander established the State Council, which received the executive powers of the Governing Senate. 20 February The Russian government proclaimed the deposition of Solomon II from the throne of Imereti. 1811 27 March Regional military companies were merged into the Internal Guard. 1812 28 May Russo Turkish War (1806–1812): The Treaty of Bucharest ended the war and transferred Bessarabia to Russia. 24 June French invasion of Russia (1812): The French army crossed the Neman River into Russia. 14 September French invasion of Russia (1812): The French army entered a deserted Moscow, the high water mark of their invasion. 14 December French invasion of Russia (1812): The last French troops were forced off of Russian territory. 1813 24 October Russo Persian War (1804–1813): According to the Treaty of Gulistan, the Persian Empire ceded its Transcaucasian territories to Russia. 1815 9 June Congress of Vienna: The territory of the Duchy of Warsaw was divided between Prussia, Russia, and three newly established states: the Grand Duchy of Posen, the Free City of Kraków and Congress Poland. The latter was a constitutional monarchy with Alexander as its king. 1825 19 November Alexander died of typhus. The army swore allegiance to his oldest brother, the Grand Duke Constantine Pavlovich. Constantine, however, following Alexander's choice of successor, swore allegiance to his younger brother, Nicholas I. 12 December Under pressure from Constantine, Nicholas published Alexander's succession manifesto. 14 December Decembrist revolt: Three thousand soldiers gathered at the Senate Square in Saint Petersburg, and declared their loyalty to Constantine and to the idea of a Russian constitution. When talk failed, the tsarist army dispersed the demonstrators with artillery, killing at least sixty. 1826 An imperial decree established the Second Section of His Majesty's Own Chancery, concerned with codifying and publishing the law, and the Third Section, which operated as the Empire's secret police. July Nicholas established the office of Chief of Gendarmes, in charge of the Gendarmerie units of the Internal Guard. 16 July Russo Persian War (1826–1828): The Persian army invaded the Russian owned Talysh Khanate. 1828 21 February Russo Persian War (1826–1828) Facing the possibility of a Russian conquest of Tehran, Persia signed the Treaty of Turkmenchay. May The Russian army occupied Wallachia. June Russo Turkish War (1828–1829): The Russian armed forces crossed into Dobruja, an Ottoman territory. 1829 14 September Russo Turkish War (1828–1829): The Treaty of Adrianople was signed, ceding the eastern shore of the Black Sea and the mouth of the Danube to the Russians. 1830 29 November November Uprising: A group of Polish nationalists attacked Belweder Palace, the seat of the Governor General. 1831 25 January November Uprising: An act of the Sejm dethroned Nicholas from the Polish crown. 29 January November Uprising: A new government took office in Poland. 4 February November Uprising: Russian troops crossed the Polish border. September Battle of Warsaw (1831): The Russian army captured Warsaw, ending the November Uprising. 1836 The Gendarmerie of the Internal Guard was spun off as the Special Corps of Gendarmes. 1852 December The Ottoman sultan confirmed the supremacy of France and the Catholic Church over Christians in the Holy Land. 1853 3 July Russia invaded the Ottoman provinces of Wallachia and Moldavia. 4 October Crimean War: The Ottoman Empire declared war on Russia. 1854 28 March Crimean War: Britain and France declared war on Russia. August Crimean War: In order to prevent the Austrian Empire entering the war, Russia evacuated Wallachia and Moldavia. 1855 18 February Nicholas died. His son, Alexander II, became emperor. 1856 30 March Crimean War: The Treaty of Paris was signed, officially ending the war. The Black Sea was demilitarized. Russia lost territory it had been granted at the mouth of the Danube, abandoned claims to protect Turkish Christians, and lost its influence over the Danubian Principalities. 1857 The last military settlements were disbanded. 1858 28 May The Treaty of Aigun was signed, pushing the Russo Chinese border east to the Amur river; Tariff Act reduces import tax. 1860 18 October The Convention of Peking transferred the Ussuri krai from China to Russia. 1861 3 March Emancipation reform of 1861: Alexander issued a manifesto emancipating the serfs; Student Protests against the Tsar. 1863 22 January January Uprising: An anti Imperial uprising began in Poland; girls allowed into secondary schools and standard curriculum set. 1864 1 January Zemstva were established for the local self government of Russian citizens. 1 May The Russian army began an incursion into the Khanate of Kokand. 21 May Caucasian War: Alexander declared the war over. 5 August January Uprising: Romuald Traugutt, the dictator of the rebellion, was hanged. 20 November Judicial reform of Alexander II: A royal decree introduced new laws unifying and liberalizing the Russian judiciary. 1865 17 June The Russian army captured Tashkent 1867 The conquered territories of Central Asia became a separate Guberniya, the Russian Turkestan. 30 March Alaska Purchase: Russia agreed to the sale of Alaska to the United States of America. 1868 The Khanate of Kokand became a Russian vassal state. 1870 More vocational subjects taught to girls in schools 1873 The Narodnik rebellion began. The Emirate of Bukhara became a Russian protectorate. 18 May Khiva was captured by Russian troops. 12 August A peace treaty was signed that established the Khanate of Khiva as a quasi independent Russian protectorate. 1876 March The Khanate of Kokand was incorporated into the Russian Empire. 20 April April Uprising: Bulgarian nationalists attacked the Ottoman police headquarters in Oborishte. May Alexander signed the Ems Ukaz, banning the use of the Ukrainian language in print. 8 July A secret treaty prepared for the division of the Balkans between Russia and Austria Hungary, depending on the outcome of local revolutionary movements. 6 December Kazan demonstration: A political demonstration in front of the Kazan Cathedral in Saint Petersburg marked the appearance of the revolutionary group Land and Liberty. 1877 February The Trial of the 193 occurred, punishing the participants of the Narodnik rebellion. 24 April Russo Turkish War (1877–1878): Russia declared war on the Ottoman Empire. 1878 3 March Russo Turkish War (1877–1878): The Treaty of San Stefano was signed, concluding the war and transferring Northern Dobruja and some Caucasian territories into Russian hands. Several Slavic states, Montenegro, Serbia, Romania, and Bulgaria, received independence or autonomy. 13 July Congress of Berlin: The Treaty of Berlin, imposed on Russia by the West, divided Bulgaria into Eastern Rumelia and the Principality of Bulgaria. 1879 August Land and Liberty split into the moderate Black Repartition and the radical terrorist group People's Will. 1880 6 August The Special Corps of Gendarmes and the Third Section were disbanded; their functions and most capable officers were transferred to the new Department of State Police under the MVD. 1881 Constitution proposed, Alexander II agrees to it but doesn't get a chance to sign it 10 March Alexander II was assassinated by Ignacy Hryniewiecki of the People's Will. His son, Alexander III, becomes emperor. 21 September Persia officially recognized Russia's annexation of Khwarazm in the Treaty of Akhal. 1882 Alexander III introduces factory inspections and restricts working hours for women and children 3 May Alexander III introduced the May Laws, which expelled Russian Jews from rural areas and small towns and severely restricted their access to education 1883 Peasant Land Bank set up 1890 12 June An imperial decree subordinated the zemstva to the authority of the appointed regional governors. 1891 Severe famine affects almost half of Russia's provinces 1892 Witte's Great Spurt increases industrial growth; women banned from mines and children under 12 banned from working in factories 1894 1 November Alexander III dies. His son Nicholas II succeeds him as emperor. 1898 1 March The Marxist Russian Social Democratic Labour Party (RSDLP) held its first Party Congress. 1900 16 July onward In response to a local trade blockade, Russia invades and occupies the Sixty Four Villages East of the Heilongjiang River. All 30,000 Qing dynasty citizens are expelled from their homes and driven across the Amur River, where most drown. 6 February As part of the Russification of Finland, Nicholas issues the Language Manifesto of 1900, making Russian the official language of Finnish administration.

20 ғасыр

Жыл Күн оқиға 1901 Социалистік-революциялық партия құрылды. 30 маусым Финляндияның русиялықтандырылуы: Әскери қызмет туралы заң фин және орыс әскерлерін біріктірді. 1902 Финляндияның русиялықтандырылуы: Финляндияның генерал-губернаторы Николай Бобриковқа русиялықтандыруға қарсылардың Финляндия үкіметінен босатылуына өкілеттік берілді. 1903 20 наурыз Финляндияның русиялықтандырылуы: Генерал-губернатордың кеңсесіне диктаторлық өкілеттік берілді. 6 сәуір Кишинев погромы: Үш күндік погром басталды, нәтижесінде қырық жеті еврей қаза тапты. 17 қараша РСДРП-ның екінші съезінде партия екі фракцияға бөлінді: Владимир Ленин басқарған большевиктер және аз радикалды меньшевиктер. 1904 8 ақпан Орыс-жапон соғысы: Жапония Порт-Артурдағы орыс флотына күтпеген торпедалық шабуыл жасады. 1905 3 қаңтар 1905 жылғы Ресей революциясы: Санкт-Петербургтағы Путилов зауытында ереуіл басталды. 9 қаңтар Қанды жексенбі (1905): Бейбіт демонстранттар Санкт-Петербургтегі Қысқы сарайға императорға петиция тапсыру үшін келді, оларға Георгий Гапон есімді дін қызметкері жетекшілік етті. Император гвардиясы халыққа оқ атты, шамамен 200 адам қаза тауып, 800-і жараланды. 27–28 мамыр Орыс-жапон соғысы: Ресейдің Балтық флоты Цусима шайқасында дерлік жойылды, бұл орыс-жапон соғысын Жапонияның пайдасына аяқтады. 28 мамыр 1905 жылғы Ресей революциясы: Іваново-Вознесенскіде тоқымашылар ереуілінің ортасында алғашқы кеңес құрылды. 14 маусым 1905 жылғы Ресей революциясы: «Потемкин» броненосецінде бүлік шықты. 25 маусым 1905 жылғы Ресей революциясы: «Потемкин» теңізшілері Румынияға дезертирлік етті. 5 қыркүйек Орыс-жапон соғысы: Портсмут келісіміне қол қойылды, оған сәйкес кейбір ресейлік мүліктер мен аумақтар Жапонияға берілді, соғыс аяқталды. 17 қазан 1905 жылғы Ресей революциясы: Николай Октябрь манифестіне қол қойып, азаматтық бостандықтарды кеңейтті және Ресей империясының бірінші Мемлекеттік Думасын құрды және оған билік берді. 1906 Наурыз 1906 жылғы Ресей парламенттік сайлауы: Думаға алғашқы еркін сайлауда либералдық және социалистік партиялар басымдық алды. 23 сәуір Императордың билігін қайта растайтын Негізгі заңдар шығарылды. Бірінші Дума шақырылды. 21 шілде Бірінші Дума таратылды. 23 шілде Конституциялық-демократиялық партия (Кадеттер) Ресей халқын салықтан және әскери міндеттен жалтартуға шақыратын «Виборг манифестін» жариялады. Манифестке қол қойғандардың барлығы Думада лауазым атқару құқығынан айырылды. 9 қараша Премьер-министр Петр Столыпиннің жарлығы Столыпин реформасының басталуын білдірді, ол общинаны прогрессивті, капиталистік егіс жүйесімен алмастыруға бағытталған. 1907 9 ақпан МІХ Ишкі істер министрлігінің мемлекеттік полиция департаментінің құпия полиция бөлімдері жаңа Охрананың билігімен біріктірілді. 20 ақпан Екінші Дума басталды. Кадеттер орыннан айырылып, РСДРП және Социалистік-революциялық партияға пайда әкелді. 3 маусым Екінші Дума таратылды. Николай сайлау заңын өзгертіп, ақсүйектер мен жер иелерінің дауысына үлкен салмақ берді. 1 қараша Үшінші Дума басталды. 1912 4 сәуір Лена алтын кен орындарындағы қырғын: Ресей әскері ереуілдегі кеншілер тобына оқ атты, 150 адам қаза тапты. 9 маусым Үшінші Думаның жұмысы аяқталды. 15 қараша Төртінші Дума шақырылды. 1914 28 маусым Австрия-Венгрия архиегерці Франц Фердинандтың қазасы: Босниялық сепаратистік топ «Жас Боснияның» мүшесі Гаврило Принцип Австрия архиегерці Франц Фердинандты өлтірді. 23 шілде Бірінші дүниежүзілік соғыс: Австрия-Венгрия Сербияға шілделік ультиматум жіберді, онда Франц Фердинандты өлтіруге қатысқандарды тергеуге қатысу құқығын талап етті, бірақ Сербия бас тартты. 28 шілде Бірінші дүниежүзілік соғыс: Австрия-Венгрия Сербияға соғыс жариялады. 30 шілде Бірінші дүниежүзілік соғыс: Ресей Сербияны қорғау үшін әскерін жұмылдырды. 1 тамыз Бірінші дүниежүзілік соғыс: Германия Австрия-Венгрияны қорғап, Ресейге соғыс жариялады. 1915 2 мамыр Горлице-Тарнув шабуылы: Германия армиясы Шығыс майданның барлық бойында шабуылға шықты. 4 тамыз Горлице-Тарнув шабуылы: Германия Варшаваны басып алды. 19 қыркүйек Горлице-Тарнув шабуылы: Германия күштері Вильнюсті басып алды. 1916 25 маусым Басмачи көтерілісі: Николай Орталық Азиялықтарды әскери қызметке шақыру туралы жарлық шығарды. 5 қараша 5 қарашадағы акті бойынша Германия үкіметі номиналды тәуелсіз Польша Корольдігін құрды. 16 желтоқсан Патша кеңесшісі Григорий Распутин ақсүйектер тобы тарапынан князь Феликс Юсуповтың үйінде өлтірілді. 1917 22 ақпан Ақпан революциясы: Петроградтағы Путилов зауытының жұмысшылары ереуілге шықты. 23 ақпан Ақпан революциясы: Ресейдің автократиясын және Ресейдің Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын тоқтатуды талап ете отырып, бірқатар демонстрациялар өтті. 25 ақпан Ақпан революциясы: Петроградқа көтерілісті басу үшін солдат батальоны жіберілді. 26 ақпан Ақпан революциясы: Николай Төртінші Думаны таратуға бұйрық берді. Дума оның бұйрығына бағынбай, Георгий Львовты премьер-министр етіп тағайындап, Уақытша үкімет құруға шешім қабылдады. 27 ақпан Ақпан революциясы: наразылықты басуға жіберілген солдаттар дезертирлік етіп, оларға қосылды. Бұл «Халықаралық әйелдер күні» ретінде басталды, екі күннен кейін әйелдер солдаттарды өз революцияларына қосылуға көндірді, себебі олар әйелдер еді және солдаттар оларды өлтіргісі келмеді. Бұған қоса, казактар наразылықты тоқтатуға тырыспады. Меншевиктер жетекшілері Петр және Павел бекінісінен босатылып, Петроград кеңесін құрды. 2 наурыз Ақпан революциясы: Николай тақтан бас тарды. 17 наурыз Украинада заң шығару кеңесі, Орталық Рада құрылды. 30 наурыз Уақытша үкімет Эстонияның автономиялық провинциясын құрды және эстондық заң шығару органы, Маапаевқа сайлаулар тағайындады. 3 сәуір Коммунистік көшбасшы Владимир Ленин 10 жылдық эмиграциядан кейін Петроградқа оралып, большевиктердің басшысы ретінде билігін қайта құруға кірісті. 10 мамыр Румчерод, Оңтүстік-Батыс Украина мен Бессарабияның кеңестік үкіметі құрылды. 23 маусым Орталық Рада украин автономиясын бекітті. 3 шілде Шілде күндері: Петроград көшелерінде кеңестік үкіметті қолдайтын спонтанды демонстрация өтті. 6 шілде Шілде күндері: көтеріліс басылды. Уақытша үкімет большевиктер жетекшілерін қамауға бұйрық берді. 14 шілде Маапаев қызметке кірді. 21 шілде Александр Керенский Львовтың орнына премьер-министр болды. 27 тамыз Корнилов ісі: генерал Лавр Корнилов Петроградты кеңестерді жою үшін армия корпусын жіберді. 29 тамыз Корнилов ісі: Уақытша үкімет Петроградты қорғау үшін ондаған мыңдарына Қызыл гвардияны қаруландырды. 31 тамыз Корнилов ісі: Корнилов қамауға алынды. 4 қыркүйек Халықтың қысымымен большевиктер жетекшілері түрмеден босатылды. 23 қазан Эстондық большевиктер Ян Анвельт басшылығымен астана, Таллин қаласын басып алды. 25 қазан Қазан революциясы: Петроград кеңесінің әскери-революциялық комитетінің басшылығымен солдаттар Қысқы сарайды басып алып, Ресей Уақытша үкіметінің билігін аяқтады. Екінші жалқызылғыш кеңестердің съезі шақырылды. Меншевиктер мен орталық SR өкілдері Қазан революциясына наразылық білдіріп, шығып кетті. Съезд Совнаркомды құрып, оның төрағасы болып Ленин сайланды, ол сессиялар арасында елді басқаруға тағайындалды. 26 қазан Екінші жалқызылғыш кеңестердің съезі «Тынышлық туралы» жарлықты қабылдады, ол Ресейдің Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуын тоқтатуға және «Жер туралы» жарлықты қабылдады, ол ақсүйектерден жерді экспроприациялауды бекітті. 21 қараша Молдаван заң шығару органы, Сфатул Țării алғашқы отырысын өткізді. 5 желтоқсан Жергілікті ұлтшыл топ, Алаш Орда Қазақстанда автономиялық үкімет құрды. 6 желтоқсан Финляндия парламенті тәуелсіздік туралы декларация қабылдады. 7 желтоқсан Чека құрылды. 12 желтоқсан Орталық Ресейде мұсылман республикасы, Идель-Урал мемлекеті құрылды. 25 желтоқсан Украин большевиктер Советтік Украин...

Year Date Event 1901 The Socialist Revolutionary Party was founded. 30 June Russification of Finland: The Military Service Act incorporated the Finnish and Russian armies. 1902 Russification of Finland: Nikolai Bobrikov, the Governor General of Finland, was given the power to dismiss opponents of Russification from the Finnish government. 1903 20 March Russification of Finland: The office of the Governor General was given dictatorial powers. 6 April Kishinev pogrom: A three day pogrom began, which would leave forty seven Jews dead. 17 November At the second congress of the RSDLP, the party split into two factions: the Bolsheviks, led by Vladimir Lenin, and the less radical Mensheviks. 1904 8 February Russo Japanese War: Japan launched a surprise torpedo attack on the Russian navy at Port Arthur. 1905 3 January Russian Revolution of 1905: A strike began at the Putilov Works in St. Petersburg. 9 January Bloody Sunday (1905): Peaceful demonstrators arrived at the Winter Palace in Saint Petersburg to present a petition to the emperor, leading was a priest named Georgi Gapon. The Imperial Guard fired on the crowd, killing around 200 and wounding 800. 27–28 May Russo Japanese War: The Russian Baltic Fleet was practically destroyed in the Battle of Tsushima, effectively ending the Russo Japanese War in Japan's favour. 28 May Russian Revolution of 1905: The first soviet was formed in the midst of a textile strike in Ivanovo Voznesensk. 14 June Russian Revolution of 1905: A mutiny occurred aboard the battleship Potemkin. 25 June Russian Revolution of 1905: The Potemkin sailors defected to Romania. 5 September Russo Japanese War: The Treaty of Portsmouth was signed, ceding some Russian property and territory to Japan and ending the war. 17 October Russian Revolution of 1905: Nicholas signed the October Manifesto, expanding civil liberties and establishing and empowering the first State Duma of the Russian Empire. 1906 March 1906 Russian legislative election: The first free elections to the Duma gave majorities to liberal and socialist parties. 23 April The Fundamental Laws were issued, reaffirming the autocratic supremacy of the emperor. The First Duma was called. 21 July The First Duma was dissolved. 23 July The Constitutional Democratic party (Kadets) issued the Vyborg Manifesto, calling on the Russian people to evade taxes and the draft. All signatories to the Manifesto lost their right to hold office in the Duma. 9 November A decree by Prime Minister Pyotr Stolypin signaled the start of the Stolypin reform, intended to replace the obshchina with a more progressive, capitalist form of agriculture. 1907 9 February The secret police units of the MVD Department of State Police were unified under the authority of the new Okhrana. 20 February The Second Duma began. The Kadets dropped seats, benefiting the RSDLP and the Socialist Revolutionary Party. 3 June The Second Duma was dissolved. Nicholas changed the electoral law and gave greater electoral value to the votes of nobility and landowners. 1 November The Third Duma began. 1912 4 April Lena goldfields massacre: The Russian army fired on a crowd of striking miners, killing 150. 9 June The Third Duma ended. 15 November The Fourth Duma was called. 1914 28 June Assassination of Archduke Franz Ferdinand: Archduke Franz Ferdinand of Austria was assassinated by Gavrilo Princip of the Bosnian separatist group Young Bosnia. 23 July World War I: Austria Hungary issued the July Ultimatum to Serbia, demanding, among other things, the right to participate in the investigation into the assassination of Franz Ferdinand, which Serbia refused. 28 July World War I: Austria Hungary declared war on Serbia. 30 July World War I: Russia mobilized its army to defend Serbia. 1 August World War I: Germany declared war on Russia in defense of Austria Hungary. 1915 2 May Gorlice Tarnów Offensive: The German army launched an offensive across the length of the Eastern Front. 4 August Gorlice Tarnów Offensive: Germany conquered Warsaw. 19 September Gorlice Tarnów Offensive: German forces captured Vilnius. 1916 25 June Basmachi Revolt: Nicholas issued a decree ordering the conscription of Central Asians. 5 November By the Act of 5 November, the German government established the nominally independent Kingdom of Poland. 16 December Royal adviser Grigori Rasputin was murdered by a group of nobles in the house of Prince Felix Yussupov. 1917 22 February February Revolution: The workers at the Putilov Plant in Petrograd went on strike. 23 February February Revolution: A series of demonstrations were held, demanding the end of the Russian autocracy and the end of Russian participation in World War I. 25 February February Revolution: A battalion of soldiers was sent to Petrograd to end the uprising. 26 February February Revolution: Nicholas ordered the dissolution of the Fourth Duma. The Duma ignored his order and decreed the establishment of a Provisional Government with Georgy L'vov as Prime Minister. 27 February February Revolution: The soldiers sent to suppress the protestors defected and joined them. It started off as the "National Women's day" then, after two days, the women convinced the soldiers to join their revolution due to the fact that they were women and the soldiers did not want to kill them. On top of this, the Cossacks did not try to stop the protestors. Menshevik leaders were freed from the Peter and Paul Fortress and founded the Petrograd Soviet. 2 March February Revolution: Nicholas abdicated. 17 March A legislative council, the Central Rada, was founded in Ukraine. 30 March The Provisional Government established the autonomous province of Estonia and scheduled elections to an Estonian legislative body, the Maapäev. 3 April Communist leader Vladimir Lenin returns to Petrograd after a 10 year exile from Russia and begins to rebuild his power as leader of the Bolsheviks. 10 May The Rumcherod, the Soviet government of southwestern Ukraine]and Bessarabia, was established. 23 June The Central Rada ratified Ukrainian autonomy. 3 July July Days: A spontaneous pro soviet demonstration occurred on the streets of Petrograd. 6 July July Days: The rebellion was put down. The Provisional Government ordered the arrest of Bolshevik leaders. 14 July The Maapäev took office. 21 July Alexander Kerensky succeeded Lvov as Prime Minister. 27 August Kornilov Affair: General Lavr Kornilov ordered an army corps to Petrograd to destroy the soviets. 29 August Kornilov Affair: The Provisional Government armed tens of thousands of Red Guards to defend Petrograd. 31 August Kornilov Affair: Kornilov was arrested. 4 September Under public pressure, Bolshevik leaders were released from prison. 23 October Estonian Bolsheviks under Jaan Anvelt captured the capital, Tallinn. 25 October October Revolution: Soldiers directed by the Military Revolutionary Committee of the Petrograd Soviet captured the Winter Palace, ending the power of the Russian Provisional Government. The Second All Russian Congress of Soviets convened. Menshevik and moderate SR representatives walked out to protest the October Revolution. The Congress established and elected the Sovnarkom, and Lenin its first chairman, to run the country between sessions. 26 October The Second All Russian Congress of Soviets issued the Decree on Peace, promising an end to Russian participation in World War I, and the Decree on Land, approving the expropriation of land from the nobility. 21 November The Moldavian legislature, the Sfatul Țării, held its first meeting. 5 December A local nationalist group, the Alash Orda, established an autonomous government in Kazakhstan. 6 December The Finnish parliament issued a declaration of independence. 7 December The Cheka was established. 12 December A Muslim republic, the Idel Ural State, was established in central Russia. 25 December Ukrainian Bolsheviks established the Soviet Ukrainian Republic in Kharkiv. 27 December Russian Civil War: The counterrevolutionary Volunteer Army was established. 1918 12 January The Tsentralna Rada declared the independence of the Ukrainian People's Republic. 14 January The Rumcherod declared itself the supreme power in Bessarabia. 15 January A decree of the Sovnarkom established the Red Army. 16 January The Romanian army occupied Kishinev and evicted the Rumcherod. 24 January The Moldavian Democratic Republic declared its independence from Russia. 28 January The Transcaucasian parliament held its first meeting. 18 February The Red Army conquered Kiev. 23 February Mass conscription to the Red Army began in Moscow and Petrograd. 24 February The Red Army retreated from Estonia in the face of the German armed forces. 3 March Soviet Russia signed the Treaty of Brest Litovsk, ending its participation in World War I, relinquishing Finland, Estonia, Latvia, Lithuania, Poland, Belarus, and Ukraine, and ceding to the Ottoman Empire all territory captured in the Russo Turkish War. 6 March Allied intervention in the Russian Civil War: Two hundred British marines arrived at Murmansk. 25 March The Belarusian Democratic Republic was established by the Second Constituent Charter. April The Idel Ural State was occupied and dissolved by the Red Army. 30 April The Turkestan Autonomous Soviet Socialist Republic (ASSR) was established on the territory of the defunct Russian Turkestan. 26 May Russian Civil War: The Czecho Slovak Legions began its revolt against the Bolshevik government. 28 May Armenia and Azerbaijan declared their mutual independence. 8 June Russian Civil War: An anti Bolshevik government, the Committee of Members of the Constituent Assembly, was established in Samara under the protection of the Czecho Slovak Legions 28 June A decree by the Central Executive Committee made war communism, under which all industry and food distribution was nationalized, the economic policy of the Soviet state. 29 June Russian Civil War: The Provisional Government of Autonomous Siberia was established in Vladivostok. July The Idel Ural State was restored by the Czecho Slovak Legions. July Nestor Makhno declared his opposition to the Hetmanate regime by some operations in the southeastern Ukraine. 10 July The Russian Constitution of 1918 was adopted by the Fifth All Russian Congress of Soviets. The legislative power was transferred from the Sovnarkom to the Central Executive Committee, which also received the power to pass constitutional amendments. 17 July Nicholas and the rest of the royal family were executed on direct orders from Lenin. 30 August After giving a speech at a Moscow factory, Lenin was shot twice by SR Fanny Kaplan, but survived. 3 September Red Terror: Izvestia called on the Russian people to "crush the hydra of counterrevolution with massive terror." 23 September Russian Civil War: A meeting in Ufa established a unified anti Bolshevik government, the Ufa Directory. November Makhnovists established an anarchist society run by peasants and workers in Ukraine, in the territory of Berdiansk, Donetsk, Oleksandrivsk and Katerynoslav. 11 November World War I: An armistice treaty was signed, ending the war. 17 November Two Latvian political parties founded a provisional legislature, the People's Council of Latvia. 18 November A military coup overthrew the Ufa Directorate and established its war minister, Aleksandr Kolchak, as dictator. 19 November The Maapäev returned to power in Estonia. 22 November Estonian War of Independence: The Russian Red Army invaded Estonia. 24 November Béla Kun, a friend of Lenin, founded the Hungarian Communist Party. 29 November Estonian War of Independence: The Red Army captured the Estonian town of Narva. Local Bolsheviks reestablished the Anvelt government as the Commune of the Working People of Estonia. December The Idel Ural State was again occupied and dissolved by the Red Army. 8 December The Communist Party of Lithuania established a revolutionary government in Vilnius. 1919 1 January Local Bolsheviks established the Byelorussian Soviet Socialist Republic (SSR). 3 January Latvian War of Independence: The Red Army invaded Latvia. 5 January The Red Army occupied Vilnius, the Lithuanian capital, in support of the local Communist government. The Red Army captured Minsk and pronounced it the capital of the Byelorussian SSR. 16 January The Orgburo was established to oversee the membership and organization of the Communist Party. 14 February Polish–Soviet War: The Polish army attacked Soviet forces occupying the town of Biaroza. 27 February Lithuania was absorbed into the Lithuanian Byelorussian Soviet Socialist Republic. 4 March The First Congress of the Comintern began in Moscow. The White Army launches a Spring Offensive against the Red Army. 21 March Seeking a military alliance with Russia against the French, the Hungarian Social Democrats merged with the Communist Party, released Kun from prison and appointed him Commissar for Foreign Affairs. Kun dismissed the president and proclaimed the Hungarian Soviet Republic. 25 March The Eighth Party Congress reinstituted the Politburo as the central governing body of the Communist Party. 16 April The Romanian army invaded Hungary. 21 April Polish–Soviet War: The Polish army consolidated its control of Vilnius. 28 April The Red Army counteroffensive in the Eastern front begins. 29 April The White Army Spring offensive ends. 30 May An anti communist Hungarian government headed by Gyula Károlyi was established in Szeged. 16 June Hungarian occupiers established the Slovak Soviet Republic. July The Red Army Counteroffensive ends. 7 July The Czechoslovak army reoccupied its territory and dissolved the Slovak Soviet Republic. July Red Army detachments numbering some 40,000 troops in Crimea mutinied and deposed their commanders; many set out to join the Revolutionary Insurgent Army of Ukraine. 1 August Threatened by the approach of the Romanian army, Kun fled to Austria. 14 August The Romanian army left the Hungarian capital, Budapest. Admiral Miklós Horthy stepped into the power vacuum with the army of the Károlyi government. 25 August Polish–Soviet War: After its total occupation by Polish forces, the Lithuanian Byelorussian SSR was dissolved. 14 November Great Siberian Ice March:Admiral Kolchak's Army starts retreating from Omsk to Chita 1920 2 February Estonian War of Independence: Soviet Russia signed the Treaty of Tartu, renouncing all claims on Estonian territory. An insurgency in the Khanate of Khiva forced the abdication of the Khan. 7 February Russian Civil War: Kolchak was executed by a Bolshevik military tribunal. February The Makhnovshchina was inundated with Red Army troops, including the 42nd Rifle Division and the Latvian & Estonian Red Division – in total at least 20,000 soldiers. The Makhnovists disarmed the 10,000 strong Estonian Division in Huliaipole. 26 March Russian Civil War: The Volunteer Army evacuated to the Crimea to join the army of Pyotr Nikolayevich Wrangel. 25 April The Russian Eleventh Army invaded the Azerbaijan Democratic Republic. 26 April The Khorezm People's Soviet Republic was established on the territory of the defunct Khanate of Khiva. 28 April With the Azerbaijani capital Baku under Eleventh Army occupation, the parliament agreed to transfer power to the communist government of the Azerbaijan SSR. 12 June Soviet Russia recognized Lithuanian independence. 8 July Polish–Soviet War: The Galician Soviet Socialist Republic (SSR) was established in Ternopil. 11 August Latvian War of Independence: The Treaty of Riga was signed. Soviet Russia renounced all claims on Latvian territory. 13 August Battle of Warsaw: The battle began with a Bolsheviks' attack across the Vistula. 26 August The Bolsheviks defeated the government of the Alash Orda and established the Kyrgyz ASSR (1920–1925) 31 August Battle of Warsaw: The total defeat of the Russian Fourth, Fifteenth and Sixteenth Armies marked the end of the battle. 2 September The Red Army attacked Bukhara, the capital of the Emirate of Bukhara. 21 September Polish–Soviet War: The Polish army occupied Galicia and ended the rule of the Galician SSR. 25 September The Revolutionary Insurgent Army of Ukraine suddenly turned from south to east, attacking the main forces of General Denikin's army. 26 September The Revolutionary Insurgent Army of Ukraine routed elements of the white Volunteer Army in the Battle of Peregonovka, Uman (Ukraine). 8 October The Bukharan People's Soviet Republic was established. 14 November Russian Civil War: Pyotr Wrangel fled Russia. 29 November The Eleventh Army entered Armenia. 1 December The Armenian Prime Minister ceded control of the country to the invading communists. 1921 16 February Red Army invasion of Georgia: The Eleventh Army crossed into Georgia. 22 February Gosplan, the economic planning committee of the Soviet Union, was created by a decree of the Sovnarkom. 25 February Red Army invasion of Georgia: The Eleventh Army captured Tbilisi and announced the formation of the Georgian SSR. 28 February Kronstadt rebellion: The crews of the battleships Petropavlovsk and Sevastopol, harbored at Kronstadt, published a list of demands on the government.16 MarchTreaty of Moscow is signed between Grand National Assembly of Turkey and Russian SFSR. 17 March Kronstadt rebellion: After over a week of fighting, government troops pacified Kronstadt. 21 March A decree of the Tenth Party Congress replaced war communism with the more liberal New Economic Policy. 18 March Polish–Soviet War: Poland and Soviet Russia signed the Peace of Riga, ending the war. The disputed territories were divided between Poland, Russia and the newly reestablished Ukrainian and Byelorussian SSRs. July The Red Army captured Ulan Bator, the Mongolian capital. 13 July Russian famine of 1921: The writer Maxim Gorky brought world attention to the looming famine. August Nestor Makhno's headquarters staff and several subordinate commanders were arrested and executed on the spot by a Red Army firing squad: the Makhnovist treaty delegation, still in Kharkiv, was also arrested and liquidated. Makhnovist forces were defeated and dispersed by Red Army.6 NovemberEast Karelian Uprising begins between Finnish and Karelian forces. 1922 23 February Russian famine of 1921: A decree published in Izvestia authorized the seizure of church valuables for famine relief. 12 March The Georgian, Armenian and Azerbaijani SSRs were merged into the Transcaucasian Soviet Federative Socialist Republic (SFSR).21 MarchEast Karelian Uprising ends between Finnish and Karelian forces. 3 April The Eleventh Communist Party Congress established the office of the General Secretary of the Communist Party and appointed Joseph Stalin to fill it. 16 May Tikhon, the Patriarch of Moscow, was put under house arrest. 4 August Basmachi Revolt: Enver Pasha was killed in Turkestan. 29 December The Treaty on the Creation of the USSR united its signatories, the Russian and Transcaucasian SFSRs and the Byelorussian and Ukrainian SSRs, under the power of the Union of Soviet Socialist Republics. 1923 3 May A council of the pro government Living Church declared Tikhon an apostate and abolished the Patriarchate.16 June Russian Civil War officially ends. 15 October The Declaration of 46 was written. The Declaration echoed earlier concerns expressed by Leon Trotsky, the Chairman of the Revolutionary Military Council, that the Communist Party was insufficiently democratic. 1924 21 January Lenin died. 31 January The 1924 Soviet Constitution came into effect. 18 February The Thirteenth Party Congress, led by Stalin, Comintern chairman Grigory Zinoviev and Politburo chairman Lev Kamenev, denounced Trotsky and his faction, the Left Opposition. 10 October The territory of the Khorezm SSR was incorporated into the Turkestan ASSR. 12 October The Moldavian ASSR was established in the Ukrainian SSR. 14 October The Kara Kyrgyz Autonomous Oblast was spun off of the Turkestan ASSR and incorporated into the Russian SFSR. 27 October The Uzbek SSR was spun out of the Turkestan ASSR. 25 November The Mongolian People's Republic was established. 27 November The Bukharan People's Soviet Republic was incorporated into the Uzbek SSR. 1925 6 January Trotsky was forced to resign his military offices. 19 February The lands of the Karakalpaks became the Karakalpak Autonomous Oblast, an oblast of the Kyrgyz ASSR (1920–1925). 7 April Tikhon died. The Communist government would not allow elections to the patriarchate to be held; Metropolitan Peter of Krutitsy became the Patriarchal locum tenens according to his will. 19 April The Kyrgyz ASSR (1920–1925) was renamed the Kazakh ASSR. 13 May The Uzbek SSR joined the Soviet Union. The remainder of the Turkestan ASSR became the Turkmen SSR. 10 December Peter of Krutitsy was arrested. Sergius of Nizhny Novgorod, whom he had named to succeed him, took the title of Deputy Patriarchal locum tenens. 23 December The Fourteenth Party Congress endorsed the leadership of Stalin and his rightist ally Nikolai Bukharin, soundly defeating the New Opposition faction of Kamenev and Zinoviev. 1926 11 February The Kara Kyrgyz Autonomous Oblast was reorganized into the Kyrgyz ASSR (1926–1936). 23 October Trotsky was expelled from the Politburo. 1927 25 February Article 58 of the RFSR Penal Code revised the penalties for counterrevolutionary activity. 29 July Sergius affirmed the loyalty of the Russian Orthodox Church to the Soviet government. 12 November Trotsky and Zinoviev were expelled from the Communist Party. 2 December The Fifteenth Party Congress expelled the remainder of the United Opposition from the Party. 1928 7 March Shakhty Trial: Police arrested a group of engineers in the town of Shakhty and accused them of conspiring to sabotage the Soviet economy. 1 October First five year plan: Stalin announced the beginning of state industrialisation of the Soviet economy. 1929 17 November Bukharin was expelled from the Politburo. Collectivisation in the USSR: A Central Committee resolution began the collectivisation of Soviet agriculture. 5 December The Tajik ASSR of the Uzbek SSR became the Tajik SSR. 1930 15 April The Gulag was officially established. 20 July The Karakalpak Autonomous Oblast was transferred to the Russian SFSR. 1932 20 March The Karakalpak Autonomous Oblast became the Karakalpak ASSR. 7 August Collectivisation in the USSR: The Central Executive Committee and the Sovnarkom issued the Decree about the Protection of Socialist Property, under which any theft of public property was punishable by death. 11 September Holodomor: Stalin sent a letter to a Politburo ally, Lazar Kaganovich, demanding the subjection of the Ukrainian SSR. 27 December A decree by the Central Executive Committee and the Sovnarkom established a passport system in the Soviet Union. 31 December First Five Year Plan: It was announced that the plan had been fulfilled. 1933 22 January Holodomor: Police were instructed to prevent Ukrainian peasants from leaving their homes in search of food. 1934 8 February Elections to the Central Committee at the Seventeenth Party Congress revealed Sergey Kirov, the chief of the Leningrad Party, to be the most popular member. 10 July The Main Directorate of State Security (GUGB) was established under the NKVD as a successor to the OGPU. 1 December Kirov was murdered by Leonid Nikolaev, possibly at the behest of Stalin. 1935 31 August Aleksei Grigorievich Stakhanov was reported to have mined over one hundred tons of coal in a single shift, sowing the seeds of the Stakhanovite movement. 1936 19 August Moscow Trials: The Trial of the Sixteen, in which Kamenev and Zinoviev were the primary defendants, began. 25 August Moscow Trials: The defendants in the Trial of the Sixteen were executed. 5 December The Stalin Constitution came into effect. The Central Executive Committee was renamed the Supreme Soviet of the Soviet Union. The Kyrgyz ASSR (1926–1936) became a Union level republic, the Kyrgyz SSR. The Kazakh ASSR became the Kazakh SSR. The territory of the Karakalpak ASSR was incorporated into the Uzbek SSR. 1937 23 January Moscow Trials: The Second Trial began. 30 January Moscow Trials: The Second Trial ended. Of seventeen defendants, all but four were sentenced to death. 22 May Case of Trotskyist Anti Soviet Military Organization: Mikhail Tukhachevsky, a Marshal of the Soviet Union and hero of the Russian Civil War, was arrested. 12 June Case of Trotskyist Anti Soviet Military Organization: Tukhachevsky was executed, with eight other military leaders. 30 July Great Purge: NKVD Order No. 00447 was issued. The order established a new judicial method, the NKVD troika, and set nationwide quotas for the execution and enslavement of "anti Soviet elements." 11 August Polish operation of the NKVD: The NKVD chief signed Order No. 00485, classifying all potential Polish nationalists as enemies of the state. 15 August Great Purge: NKVD Order No. 00486 made relatives of accused traitors subject to imprisonment in labor camps. 10 October Peter of Krutitsy was executed in solitary confinement. 1938 A new decree required the teaching of Russian in all non Russian schools. 2 March Trial of the Twenty One: The third Moscow Trial, at which Bukharin was the primary defendant, began. 15 March Trial of the Twenty One: The defendants were executed. 29 July Battle of Lake Khasan: The armed forces of Japanese Manchukuo attacked the Soviet military at Lake Khasan. 31 August Battle of Lake Khasan: The battle ended in a Japanese defeat. 1939 23 August The Molotov–Ribbentrop Pact was signed, promising mutual non aggression between Germany and the Soviet Union and agreeing to a division of much of Europe between those two countries. 17 September Soviet invasion of Poland: The Red Army invaded Poland. 22 October Elections were held to the Supreme Soviets of the Polish areas annexed by the Soviet Union. 26 November Shelling of Mainila: The Red Army shelled the Russian village of Mainila and blamed the Finns for invented casualties. 30 November Winter War: The Soviet army attacked Finland. 1 December Winter War: The Soviet Union established the Finnish Democratic Republic in the border town of Terijoki. 1940 29 January Winter War: The Soviet Union recognized the Finnish government as the legitimate government of Finland, thereby abandoning the Finnish Democratic Republic, and informed the Finnish government that the Soviets were willing to negotiate peace. 5 March Katyn massacre: The Politburo signed an order to execute 27,500 imprisoned Polish nationals. 12 March Winter War: The Moscow Peace Treaty was signed, ending the war. Finland ceded 9% of its territory to the Soviet Union, leading to the evacuation of Finnish Karelia. The Soviet attempt to conquer Finland failed. 31 March The Karelian ASSR merged with the Finnish Democratic Republic into the Karelo Finnish SSR. 15 June The Red Army occupied Lithuania. 17 June The Red Army occupied Estonia and Latvia. 28 June Soviet occupation of Bessarabia: Bessarabia and northern Bukovina were occupied by the Soviet Union. 21 July Lithuania became the Lithuanian SSR; Latvia became the Latvian SSR. 2 August The Moldavian ASSR became the Moldavian SSR, with much of its territory on the former Bessarabia and Bukovina. The old territory of the Moldavian ASSR remained in the Ukrainian SSR. 3 August The Lithuanian SSR was accepted into the Soviet Union. 5 August The Latvian SSR was annexed by the Soviet Union. 6 August Estonia became the Estonian SSR and was incorporated into the Soviet Union. 21 August Trotsky is assassinated by Ramón Mercader on Stalin's orders. 1941 13 April Soviet–Japanese border conflicts: A Soviet–Japanese Neutrality Pact was signed. 22 June Operation Barbarossa: Three million Axis soldiers invaded the Soviet Union. 25 June Continuation War: The Soviet Union launched a major air offensive against Finnish targets. 28 June Operation Barbarossa: The Germans captured Minsk. 27 July Operation Barbarossa: The German and Romanian armies entered Kishinev. 21 August Anglo Soviet invasion of Iran: Three Soviet armies invaded Iran from the north. 8 September Siege of Leningrad: The Germans army cut the last land tie to Leningrad. 19 September Operation Barbarossa: Kiev fell to the Germans. 2 October Battle of Moscow: Three German armies began an advance on Moscow. 20 November Siege of Leningrad: The first food was carried into Leningrad across the Road of Life on the frozen Lake Ladoga. 5 December Battle of Moscow: The Soviet army launched a counterattack from Kalinin. 1942 7 January Battle of Moscow: The Soviet counteroffensive ended between sixty and one hundred fifty miles from Moscow. 21 August Battle of Stalingrad: The German Luftwaffe began a bombing raid against Stalingrad. 19 November Operation Uranus: The Soviet army began a pincer movement against the German forces besieging Stalingrad. 22 November Operation Uranus: The German Sixth Army was surrounded. 1943 12 January Operation Spark (1943): The Soviet army launched a military offensive to break the Siege of Leningrad. 18 January Operation Spark (1943): The meeting of the Leningrad and Volkhov Front units opened a land corridor to Leningrad. 2 February Battle of Stalingrad: The German Sixth Army surrendered. 15 May The Comintern was dissolved. 8 September Stalin allowed a church council, which unanimously elected Sergius to the Patriarchate of Moscow. 6 November The Russians recaptured Kiev. 1944 6 January The Red Army crossed into Poland. 27 January Siege of Leningrad: The last German forces were expelled from the city. 15 May Patriarch Sergius died. 31 August Soviet occupation of Romania: The Red Army captured Bucharest. 12 September Romania signed an armistice with the Allies, placing itself under the command of an Allied Commission led by Marshal of the Soviet Union Rodion Malinovsky. 19 September Continuation War: The Moscow Armistice was signed, ending the war at roughly the prewar borders. 21 September Soviet and Czechoslovak partisan armed forces entered German occupied Czechoslovakia. 14 November The Committee for the Liberation of the Peoples of Russia was established in Prague. 1945 17 January The Soviet Union captured Warsaw. 18 January The Soviet Union captured Budapest. 2 February Alexius I was elected Patriarch of Moscow. 11 February The Soviet Union gained the right to Sakhalin and the Kuril Islands at the Yalta Conference 20 April Battle of Berlin: The Soviet army began shelling Berlin. 2 May Battle of Berlin: The defenders of Berlin surrendered to the Soviet Union. 9 May The Soviet army captured Prague. 18 June Trial of the Sixteen: Leaders of the Polish Secret State were tried in the Soviet Union for collaboration. 21 June Trial of the Sixteen: The defendants were sentenced. 16 August Invasion of Manchuria: Soviet armed forces landed on Sakhalin. 18 August Invasion of Manchuria: Soviet amphibious forces landed in Korea. 20 August Invasion of Manchuria: The Soviet Union captured Changchun, the capital of Manchukuo. November The Soviet Union established the Azerbaijan People's Government in Iranian Azerbaijan. 1946 22 January The Soviet backed Kurdish Republic of Mahabad declared its independence from Iran. 2 March Iran crisis: British troops withdrew from Iran. The Soviet Union violated its prior agreement and remained. 10 March The Ukrainian Greek Catholic Church was liquidated by a rump synod in Lviv and driven underground. 9 May Iran crisis: The Soviet Union withdrew from Iran. 1947 5 October The Cominform was established in order to coordinate Communist parties under Soviet control. 1948 24 June Berlin Blockade: The Soviet Union blocked rail and road access to West Berlin. 25 June Berlin Blockade: The commander of the American occupation zone ordered an airlift of supplies into West Berlin. 28 June Yugoslavia was expelled from the Cominform. 9 September The Democratic People's Republic of Korea was established. 1949 11 May Berlin Blockade: The Soviets lifted the blockade. 29 August Joe 1: The Soviet atomic bomb project culminated in a successful test detonation. 1 October Chinese Civil War: Mao Zedong proclaims the establishment of the People's Republic of China, with the Soviet Union recognized it the next day. 1950 30 January Korean War: Regarding a mass invasion of the South, Stalin wrote to his ambassador to North Korea: "Tell him [Kim] that I am ready to help him in this matter." 25 June Korean War: The North Korean army launched a 135,000 man surprise assault across the 38th parallel. 1 November Korean War: Soviet piloted MiG 15s first crossed the Yalu River and attacked American planes. 1952 20 November Prague Trials: A series of show trials purged the Communist Party of Czechoslovakia of Jews and insufficiently orthodox Stalinists. 1953 13 January An article in Pravda accused some of the nation's most prominent doctors – particularly Jews – of participating in a vast conspiracy to poison top Soviet leaders. 1 March After an all night dinner with party members Lavrenty Beria, Nikolai Bulganin, Nikita Khrushchev and Georgy Malenkov, Stalin suffered a paralyzing stroke. 5 March Stalin died. 6 March Malenkov succeeded Stalin as Premier and First Secretary of the Communist Party. 14 March Khrushchev became First Secretary. 3 April The Presidium of the Central Committee of the Communist Party officially acquitted those arrested in connection with the so called "doctors' plot". 16 June Uprising of 1953 in East Germany: In response to a 10 percent increase in work quotas, between 60 and 80 construction workers went on strike in East Berlin. Their numbers quickly swelled and a general strike and protests were called for the next day. 17 June Uprising of 1953 in East Germany: 100,000 protestors gathered at dawn, demanding the reinstatement of old work quotas and, later, the resignation of the East German government. At noon German police trapped many of the demonstrators in an open square; Soviet tanks fired on the crowd, killing hundreds and ending the protest. 26 June Beria was arrested at a special meeting of the Presidium. 27 July Korean War: An armistice was signed, ending the conflict. 7 September Khrushchev was confirmed as head of the Central Committee. 1954 16 May Kengir Uprising: Prisoners at a Gulag adjacent to the Kazakh village of Kengir occupied the camp's service yard. 25 June Kengir Uprising: The prison camp at Kengir was invaded and subdued by Soviet troops and tanks. 1955 2 June Khrushchev and Tito issued the Belgrade declaration, which declared that "different forms of Socialist development are solely the concern of the individual countries." 1956 25 February At a closed session of the 20th Party Congress, Khrushchev read the "Secret Speech," On the Personality Cult and its Consequences, denouncing the actions of his predecessor talin. The speech weakened the hand of the Stalinists in the Soviet government. 17 April The Cominform was officially dissolved. 28 June Poznań 1956 protests: Poles upset with the slow pace of destalinization turned to protests, and then to violent riots. 29 June Poznań 1956 protests: Konstantin Rokossovsky, the Polish minister of defense, ordered the military in to end the riots. At least 74 civilians were killed. 16 July The Karelo Finnish SSR became the Karelian ASSR of the Russian SFSR. 19 October The liberal Władysław Gomułka was elected leader of the Polish Communist party. 23 October 1956 Hungarian Revolution: A small pro Gomułka demonstration in Budapest expanded into a 100,000 head protest. The protestors marched on Parliament; when they were fired on by the Hungarian Security Police, they turned violent and began to arm themselves. An emergency meeting of the Central Committee appointed the reformist Imre Nagy Prime Minister. 31 October 1956 Hungarian Revolution: Hungary under Nagy withdrew from the Warsaw Pact. 4 November 1956 Hungarian Revolution: A Soviet invasion, involving infantry, artillery, airstrikes, and some 6,000 tanks entered Budapest. 2,500 Hungarians were killed in the ensuing battle. 8 November 1956 Hungarian Revolution: Pro Soviet János Kádár announced the formation of a new "Revolutionary Worker Peasant Government," with himself as Prime Minister and leader of the Communist Party. 1957 18 June Led by the Stalinist Anti Party Group, the Presidium voted to depose Khrushchev as First Secretary. The Presidium reversed its vote under pressure from Khrushchev and the defense minister and deferred the decision to a later meeting of the full Central Committee. 29 June A Central Committee vote affirmed Khrushchev as First Secretary and deposed Anti Party Group members Molotov, Kaganovich, and Malenkov from the Secretariat of the CPSU Central Committee. 4 October Sputnik was launched at 7:28 pm 1958 27 March Khrushchev replaced Bulganin as Premier of the Soviet Union. 1959 1 January Cuban Revolution: Revolutionaries led by Fidel Castro overthrow Fulgencio Batista. 1960 16 April Sino Soviet Split: A Communist Party of China newspaper accused the Soviet leadership of "revisionism." 16 July Sino Soviet Split: Moscow recalled thousands of Soviet advisers from China and ended economic and military aid. 1961 12 April Yuri Gagarin becomes the first human to travel into outer space. 13 August Construction began on the Berlin Wall. 1962 2 June Novocherkassk massacre: Soviet workers gathered in the town square of Novocherkassk to protest an increase in food prices and work quotas. Shots were fired at the rioters, killing 25 and injuring 87 people. 16 October Cuban Missile Crisis: President Kennedy is shown aerial photos from U 2 surveillance flights showing missile bases in Cuba. The thirteen days marking the most dangerous period of the Cuban Missile Crisis begin. 22 October Cuban Missile Crisis: Kennedy announced that any nuclear missile attack from Cuba would be regarded as an attack by the Soviet Union, and that the island would be placed under "quarantine" to prevent further weapons shipments. 26 October Cuban Missile Crisis: The Soviet Union offered to withdraw the missiles in return for a U. S. guarantee not to invade Cuba or support any invasion. 28 October Cuban Missile Crisis: Khrushchev announced that he had ordered the removal of the Soviet missiles in Cuba. 1964 14 October Khrushchev's rivals in the party deposed him at a Central Committee meeting. Leonid Brezhnev and Alexei Kosygin assumed power as First Secretary and Premier, respectively. 1967 7 February Sino Soviet split: The Chinese government announced that it could no longer guarantee the safety of Soviet diplomats outside the embassy building. 10 June The Soviet Union severed diplomatic relations with Israel. see Soviet Union and the Arab Israeli conflict 1968 5 January Prague Spring: The liberal Alexander Dubček was appointed to succeed Antonín Novotný as First Secretary of the Communist Party of Czechoslovakia. 5 April Prague Spring: The Communist Party of Czechoslovakia published their Action Programme. This document guaranteed a number of new freedoms including free speech, travel, debate and association. 20 August Prague Spring: Between 200,000 and 600,000 Warsaw Pact troops crossed the Czechoslovakian border. 21 August Prague Spring: Leading KSČ liberals – including Dubček – were arrested, flown to Moscow and forced to repeal the reforms of the Prague Spring. They agreed to the presence of Soviet troops in Czechoslovakia. 1969 2 March Sino Soviet border conflict: A Soviet patrol came into armed conflict with Chinese forces on Zhenbao Island. 1973 27 January Vietnam War: The Paris Peace Accords pledged the signatory parties to "respect the independence, sovereignty, unity, and territorial integrity of Vietnam as recognized by the 1954 Geneva Agreements on Vietnam," and promised a complete withdrawal of United States forces from Vietnam and Laos. 1975 30 April Vietnam War: People's Army of Vietnam overrun and capitulate the city of Saigon, capital of South Vietnam. 1977 7 October Brezhnev Constitution adopted. The Communist Party was proclaimed "the leading and guiding force of the Soviet society". 1978 28 April Saur Revolution: Military units loyal to the PDPA assaulted the Afghan Presidential palace, killing President Mohammed Daoud Khan. 1 May Saur Revolution: The PDPA installed its leader, Nur Muhammad Taraki, as President of Afghanistan. July A rebellion against the new Afghan government began with an uprising in Nuristan. 5 December A treaty was signed that permitted deployment of the Soviet military at the Afghan government's request. 1979 14 September Taraki was murdered by supporters of Prime Minister Hafizullah Amin. 24 December Soviet–Afghan War: Fearing the collapse of the Amin regime, the Soviet army invaded Afghanistan. 27 December Operation Storm 333: Soviet troops occupied major governmental, military and media buildings in Kabul, including the Tajbeg Presidential Palace, and executed Prime Minister Amin. 1980 22 January Andrei Sakharov is exiled without charges to the closed industrial city of Gorky for opposing the invasion of Afghanistan. 6 February The United States announces its planned boycott of the Moscow Olympics because of the invasion of Afghanistan. 19 July – 3 August 1980 Summer Olympic Games in Moscow. 1982 25 January Suslov died after a severe stroke. 10 November Brezhnev died of a heart attack. 12 November Yuri Andropov was elected General Secretary of the CPSU. 1983 1 September South Korean Boeing 747 was shot down by the Soviet Air Forces 1984 9 February Andropov died after a lengthy kidney disease and was succeeded as General Secretary by Konstantin Chernenko. 8 May Chernenko announces a Soviet bloc boycott of the Los Angeles held Summer Olympics, citing security concerns for its athletes. 1985 10 March Chernenko died of emphysema. 11 March The Politburo unanimously supported Mikhail Gorbachev as General Secretary of the Communist Party. 7 May Gorbachev launches an anti alcohol campaign by decree of the Council of Ministers "On measures to overcome alcoholism". 1988 14 April Soviet–Afghan War: The Soviet government signed the Geneva Accords, which included a timetable for withdrawing their armed forces. 13 April Singing Revolution: The Popular Front of Estonia was founded. 3 June Singing Revolution: The liberalization movement Sąjūdis was founded in Lithuania. 9 October Singing Revolution: The Popular Front of Latvia was founded. 15 November Soviet Union and the Arab Israeli conflict: The Soviet Union recognizes the independence of the State of Palestine declared by the Palestine Liberation Organization. 7 December An earthquake destroyed the city of Spitak in northern Armenia. 1989 15 February Soviet–Afghan War: The last Soviet troops left the country. 23 August Singing Revolution: Two million people joined hands to form the Baltic Way across Estonia, Latvia and Lithuania to demonstrate for independence. 9 November The East German government loosened restrictions on travel into the West, effecting the end of the Berlin Wall. 28 November Velvet Revolution: The Communist Party of Czechoslovakia announced the end of its monopoly on political power. 1 December Mikhail Gorbachev meets with Pope John Paul II at the Vatican. 7 December Singing Revolution: The Lithuanian parliament ended the political monopoly of the Communist Party of Lithuania. 25 December Romanian Revolution of 1989: Romanian dictator Nicolae Ceauşescu and his wife, Elena, were captured in the countryside and executed. 1990 11 March Singing Revolution: The Lithuanian government declared its independence from the Soviet Union. 18 March Singing Revolution: Elections to the Latvian Supreme Soviet gave the majority of seats to a pro independence coalition, led by the Popular Front of Latvia. 12 June The First Congress of People's Deputies of Russia issued the Declaration of State Sovereignty of the Russian Soviet Federative Socialist Republic. 21 August Gagauzia conflict: The Gagauz declared a new soviet republic on Moldavian soil. 1991 11 January January Events: Soviet troops violently seized important buildings in cities throughout Lithuania. 17 March A referendum on the future of the Soviet Union was held, with nearly 70% of voters supporting the renewed Union of Sovereign States. 12 June 1991 Russian presidential election: Boris Yeltsin was elected to the presidency of the Russian SFSR. 19 August Soviet coup attempt of 1991: A group of high ranking officials calling themselves the State Emergency Committee announced that Gennady Yanayev was to replace Gorbachev as President of the Soviet Union. 20 August The Estonian government declared its independence. 21 August The government of Latvia declared its independence. Soviet coup attempt of 1991: The military refused State Emergency Committee orders to take the capital. The leaders of the coup were arrested. 24 August The Ukrainian parliament adopted the Declaration of Independence of Ukraine. 27 August Moldova declared independence. 31 August The Republic of Kyrgyzstan declared independence. 6 September The Soviet Union recognized the independence of the Baltic states. Militants belonging to the separatist All National Congress of the Chechen People (NCChP) stormed a session of the Supreme Soviet of the Chechen Ingush ASSR. NCChP leader Dzhokhar Dudayev was appointed to the presidency. 18 October Soviet Union and the Arab Israeli conflict: The Soviet Union restores full relations with Israel. 27 October A national referendum confirmed Dudayev's presidency. Dudayev unilaterally declared the independence of the Chechen Republic of Ichkeria. 8 December The leaders of Russia, Belarus and Ukraine signed the Belavezha Accords, dissolving the Soviet Union. 26 December The Supreme Soviet confirmed the dissolution of the Soviet Union. 1992 2 January Centralized price controls have been canceled. "Liberalization of prices" started. 31 March Treaty of Federation signed by the representatives of the Russian federal government and regional authorities. 1 October Voucher privatization begins. 31 Oct–4 Nov Ossetian–Ingush Conflict over the eastern parts of the autonomous republic of North Ossetia 1993 21 September 1993 Russian constitutional crisis: Yeltsin announced the dissolution of the Russian legislature. The legislature, in turn, responded by impeaching Yeltsin and declaring Aleksandr Rutskoy the new President of the Russian Federation. 4 October Russian constitutional crisis of 1993: The army occupied the parliament building and arrested a number of its leaders. 12 December Russian constitutional crisis of 1993: A new 5th Russian constitution was approved by referendum, vastly increasing the power of the presidency. 1994 2 August First Chechen War: The leader of the Russian backed Provisional Council of the Chechen Republic announced his intention to overthrow Dudayev's government. 11 December First Chechen War: Russian troops entered Chechnya. 1996 3 July 1996 Russian presidential election: Yeltsin narrowly defeated his communist challenger, Gennady Zyuganov. 30 August First Chechen War: The Khasav Yurt Accord was signed, signaling the end of the war. 1999 7 August Dagestan War: A Chechnya based militia invaded the Russian republic of Dagestan in support of local separatists. 16 August The State Duma confirmed the appointment of Vladimir Putin as Prime Minister of Russia. 23 August Dagestan War: The militias began their retreat back into Chechnya. 26 August Second Chechen War: The militia that had invaded Dagestan was bombed inside Chechnya. September Second Chechen War: Russian apartment bombings 2 October Second Chechen War: Russian ground troops entered Chechnya. 8 December The treaty of creation of the Union of Russia and Belarus was signed. 31 December Boris Yeltsin resigned as President of the Russian Federation. Prime Minister Putin became acting president. 2000 26 March 2000 Russian presidential election: Putin was elected President of Russia with 53 percent of the vote. 12 August Russian submarine Kursk explosion: An explosion disabled the Russian submarine K 141 Kursk.

21 ғасыр

Жыл Күн Оқиға 2001 23 наурыз "Мир" соңғы ұлттық орбиталық станциясы Жер атмосферасына қайта кірді. 2002 23 қазан Мәскеу театрындағы кешіру: Чечен көтерілісшілері Дубровка театрын басып алды, шамамен 700 көрерменді кепілге алып, Ресейдің Чеченнен дереу шығуына талап қойды. 26 қазан Мәскеу театрындағы кешіру: Полиция ғимаратқа жансыздандырғыш затты құйып, содан кейін барлық кіреберістерден шабуыл жасап, барлық 42 террористі өлтірді. Террористтердің улануы, аштық және қатыгездігінен 120 кепілге алынған адам да қайтыс болды. 2003 қыркүйек-қазан Ресей-Украина Тузла аралы үшін аумақтық дау 25 қазан "ЮКОС" ісі: Ходорковский тұтқындалды. 2004 қаңтар Ресей-Беларусь энергия дауы 14 наурыз 2004 Ресей президенттік сайлауы: Путин екінші мерзімге қайта сайланды, дауыс берудің 71 пайызын алды. 24 тамыз Ресейдегі әуе шабуылдары 1 қыркүйек Беслан мектебіндегі кешіру: Чечен террористері Беслан қаласындағы №1 мектепте 1300 бала мен ересектерді кепілге алды. 3 қыркүйек Беслан мектебіндегі кешіру: Сағат бірде жарылыс дыбысы естілгеннен кейін Ресей полициясы мен әскерлері мектепке шабуыл жасады. Соңғы шайқаста 344 азамат, 32 кепілге алушының 31-і және 10 полицей қаза тапты. Қыркүйек Владимир Путин губернаторларды тағайындау тәртібін өзгерту туралы бастама көтерді, президент ұсынған үміткерлерден заң шығарушы орган шешімімен бекітуді ұсынды. Путин өз бастамасын Беслан трагедиясымен байланыстырды. Желтоқсан Губернаторларды тікелей сайлауды жою туралы заң жобасы әзірленіп, қабылданды. 2005 13 қазан 2005 жылғы Нальчик шабуылы: Террористердің үлкен тобы Нальчик қаласындағы ғимараттарға шабуыл жасап, басып алды. Түстен кейін Ресей әскерлері қаланы қоршап алып, кірді, жауындарын шегінуге мәжбүр етті. Шамамен 136 адам қаза тапты. 1 желтоқсан Пермь облысы мен Коми-Пермяк автономиялық округі Пермь крайына бірікті. 2006 15-17 шілде Санкт-Петербургте өткен G8 саммитінің 32-шы отырысы 2007 23 сәуір Борис Ельцин жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. 2008 2 наурыз 2008 жылғы Ресей президенттік сайлауы: Премьер-министрдің орынбасары Дмитрий Медведев 70,5 пайыз дауыс жинап жеңіске жетті. 7 мамыр Владимир Путин премьер-министр болды 7-12 тамыз 2008 Оңтүстік Осетия соғысы: Ресей Грузияның Оңтүстік Осетия мен Абхазияның бөлініп шыққан республикаларын қайта біріктіру әрекеттерін тоқтатты. 31 желтоқсан 2008 Конституциялық түзетулер президенттің және парламенттің өкілеттігін ұзартты. 2009 қаңтар 2009 жылғы Ресей-Украина газ дауы 12-16 мамыр "Евровидение" ән байқауы 17 тамыз Саяно-Шушенская электр стансасындағы апат 5 желтоқсан "Лайм-хорс" түнгі клубындағы өрт 2010 8 сәуір Ресей мен АҚШ-тың ядролық қаруларын үштен бір бөлігіне дейін қысқартатын "Жаңа бастама" шартына қол қойылды. Шілде-тамыз 2010 жылғы Ресейдегі орман өрттері 2011 27 наурыз Уақыт белдеулерін реформалау олардың санын 11-ден 9-ға дейін азайтты 4 желтоқсан 2011 жылғы Ресей парламенттік сайлауы, бұл дауыс берудің бұрмаланғаны туралы айыптауларға байланысты үлкен наразылықтарға әкелді 2012 4 наурыз 2012 жылғы Ресей президенттік сайлауы: Владимир Путин 63,6 пайыз дауыс жинап жеңіске жетті. 1 маусым Губернаторларды тікелей сайлауды қалпына келтіретін заң күшіне енді. 22 тамыз Ресей ДСҰ-ға мүше болды. 2013 6-17 шілде Казанда өткен 2013 жылғы жазғы Универсиада тамыз-қыркүйек Ресейдің Шығыс және Солтүстік-Шығыс Қытайы Амур өзеніндегі су тасқынынан зардап шекті 2014 7-23 ақпан 2014 жылғы қысқы Олимпиада ойындары 16 наурыз Қырымды Ресей Федерациясына қосу: Қырымның саяси мәртебесі туралы референдум 18 наурыз Қырымды Ресей Федерациясына қосу: Путин мен Қырымның лауазымды тұлғалары Қырым Республикасының Ресейге қосылуы туралы шартқа қол қойды. 26 қазан 2011 жылғы уақыт белдеулерін реформалау жойылды 2015 1 қаңтар Еуразиялық экономикалық одақ туралы шарт күшіне енді. 30 қыркүйек Сириядағы азаматтық соғысқа Ресейдің әскери араласуы басталды 31 қазан Синайдағы әуе шабуылдары 24 қараша 2015 Ресейдің Су-24 ұшағының түсірілуі 2016 8 қыркүйек 2016 жылғы Ресей парламенттік сайлауы 19 желтоқсан Андрей Карловтың қаза болуы 2017 1-3 маусым Санкт-Петербург халықаралық экономикалық форумы 17 маусым 2 шілде 2017 ФИФА Конфедерациялар кубогы 2018 18 наурыз 2018 жылғы Ресей президенттік сайлауы 25-26 наурыз 2018 Кемероводағы өрт 14 маусым-15 шілде 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионаты Ресейде өтті. Маусым-қараша 2018 жылғы Ресей зейнетақылық наразылықтары 15 қазан 2018 Мәскеу-Константинополь ағымы 17 қазан Керчь политехникалық колледжіндегі оқиға 2019 8 қыркүйек 2019 Мәскеу қалалық думасына сайлау, тіркелмеген оппозициялық үміткерлерді қолдаған үлкен халық наразылығымен алдын ала болды. 23-24 қазан Сочиде өткен бірінші (инаугурациялық) Ресей-Африка саммиті 2020 15 қаңтар 2020 Федералды жиналысқа президенттік үнқатысу. Конституциялық реформа туралы хабарландыру. Министрлер кабинетінің отставкасы. 1 шілде 2020 Ресей конституциялық референдумы 2022 24 ақпан Ресейдің Украинаға басып кіруі басталды 30 қыркүйек Ресей Украинадан Луганск, Донецк, Херсон және Запорожье облыстарын қосып алды. 2023 23-24 маусым Вагнер тобының бүлігі.

Year Date Event200123 March Mir the last national orbital station re entered Earth's atmosphere. 2002 23 October Moscow theater hostage crisis: Chechen rebels seized the Dubrovka theater in Moscow, taking approximately 700 theatergoers hostage, and demanded an immediate Russian withdrawal from Chechnya. 26 October Moscow theater hostage crisis: The police pumped anesthetic into the building, then stormed it from every entrance, executing all 42 terrorists. 120 hostages also died due to cumulative effects of intoxication, hunger and maltreatment by the terrorists.2003 September–October Russia Ukraine territorial dispute over Tuzla Island 25 October Yukos affair: Khodorkovsky arrested. 2004JanuaryRussia–Belarus energy dispute 14 March 2004 Russian presidential election: Putin won re election to a second term, earning 71 percent of the vote.24 August Russian aircraft bombings 1 September Beslan school hostage crisis: A group of Chechen terrorists took 1300 adults and children hostage at School Number One in Beslan. 3 September Beslan school hostage crisis: At one in the afternoon, following the sound of explosions, Russian police and soldiers stormed the school. The ensuing battle left 344 civilians, 31 of 32 hostage takers and 10 police dead. September Vladimir Putin came up with an initiative to change the appointment procedure for governors, proposing to confirm them in office by decision of legislature from the candidates proposed by the President. Putin logically linked his initiative to the Beslan tragedy. December A bill to abolish direct gubernatorial elections was drafted and adopted. 2005 13 October October 2005 Nalchik attack: A large group of terrorists assaulted and captured buildings throughout the city of Nalchik. By afternoon Russian soldiers surrounded and entered the city, forcing their enemies to retreat. Some 136 people were killed. 1 December Perm Oblast and Komi Permyak Autonomous Okrug merged into Perm Krai. 2006 15–17 July 32nd G8 summit in St. Petersburg 2007 23 April Boris Yeltsin died of congestive heart failure. 2008 2 March 2008 Russian presidential election: Deputy Prime minister Dmitry Medvedev won, earning 70.5 percent of the vote. 7 May Vladimir Putin becomes Prime minister 7–12 August 2008 South Ossetia War: Russia revoked Georgia's attempts to reintegrate breakaway republics of South Ossetia and Abkhazia. 31 December 2008 Constitutional amendments extended the terms of the President and Parliament2009 January 2009 Russia–Ukraine gas dispute 12–16 May Eurovision Song Contest 2009 17 August Sayano Shushenskaya power station accident 5 December "Lame Horse" nightclub fire2010 8 April The New START treaty, which would cut the nuclear arsenals of Russia and the United States by a third, was signed. July–August 2010 Russian wildfires2011 27 March Time zones reform reduced its number from 11 to 9 4 December 2011 Russian legislative election, that caused large protests against alleged vote fraud 2012 4 March 2012 Russian presidential election: Vladimir Putin won, earning 63.6 percent of the vote. 1 June an Act came into force, which returns the direct election of Governors. 22 August Russia became a WTO member.2013 6–17 July 2013 Summer Universiade in Kazan August–September Russian Far East and Northeastern China affected by heavy flooding on Amur river2014 7–23 February 2014 Winter Olympics 16 March Annexation of Crimea to the Russian Federation: Referendum on the political status of Crimea 18 March Annexation of Crimea to the Russian Federation: Putin and Crimean officials signed the Treaty on Accession of the Republic of Crimea to Russia. 26 October 2011 time zones reform was canceled2015 1 January The Treaty on the Eurasian Economic Union came into force.30 September Russian military intervention in the Syrian civil war begins31 October Aircraft bombing over Sinai24 November2015 Russian Sukhoi Su 24 shootdown2016 8 September 2016 Russian legislative election19 December Assassination of Andrei Karlov 20171–3 JuneSt. Petersburg International Economic Forum17 June 2 July 2017 FIFA Confederations Cup201818 March 2018 Russian presidential election25 26 March2018 Kemerovo fire 14 June–15 July The 2018 FIFA World Cup was held in Russia. Jun–Nov 2018 Russian pension protests15 October 2018 Moscow–Constantinople schism17 October Kerch Polytechnic College massacre2019 8 September 2019 Moscow City Duma election preceded by massive public protests in support of unregistered opposition candidates.23 24 October The first (inaugural) Russia Africa Summit is held at Sochi.2020 15 January 2020 Presidential Address to the Federal Assembly. Announcement of the constitutional reform. Resignation of the Cabinet.1 July 2020 Russian constitutional referendum2022 24 February Russian invasion of Ukraine begins30 September Russia annexes Luhansk, Donetsk, Kherson, and Zaporizhzhia from Ukraine.202323–24 June Wagner Group rebellion