Кіріспе

Freaked – 1993 жылы түсірілген американдық қара комедиялық фильм. Оны Том Стерн мен Алекс Винтер режиссерлік етті, ал сценарийін олар екеуі де Тим Бернспен бірге жазды. Винтер сонымен қатар басты рөлде ойнады. Екеуі де қысқа ғана өмір сүрген MTV скетч-комедиялық шоуы The Idiot Box-та қатысқан, ал Freaked шоудағы сюрреалистік юмордың сол түрін сақтайды. Freaked – 2013 жылғы Grand Piano фильміне дейін көп жылдар бойы эпизодтық рөлдер мен телефильмдерге ауысқанға дейін Алекс Винтердің соңғы көркем фильмі болды. Бастапқыда Butthole Surfers тобының қатысуымен төмен бюджетте түсірілген қорқынышты фильм ретінде жоспарланған Freaked бірнеше рет қайта жазылып, ақырында цирк алаңындағы оқиғаларға арналған қара комедияға айналды, оны 20th Century Fox көркем фильм ретінде өндіріске алды. Бірнеше сынақ көрсетілімдерінен кейін және студия басшылары фильмді тым "ерекше" деп тапқаннан кейін, фильм кең таратпаудан алынып (Австралия мен Жапониядан басқа) АҚШ-та тек екі кинотеатрда көрсетілді.

Сюжет

Бұрынғы бала жұлдыз Рикки Кугинмен сұхбаттасқанда, ол өзінің ерекше саяхаты туралы айтады. Бұл саяхат Оңтүстік Америкадағы «Зигрот 24» улы тыңайтқышын жарнамалау үшін күмәнді «Э.Э.С.» корпорациясынан ұсыныс алғанда басталды. Рикки бастапқыда тартынғанмен, директордың үлкен ақшасына көңілі қалды. Досы Эрнимен бірге олар Оңтүстік Америкадағы «Санта-Флан» қаласына қауіпті сапарға шықты. Ұшу барысында Рикки «Зигрот 24» жарнамаламауын өтінетін жанкүйер Стюи Глюкпен кездеседі, бірақ трагедиялық жағдайда ұшақтан құлап қалады. «Санта-Фланға» келген Рикки мен Эрни «Зигрот 24» мен Риккидің қатысынан наразылық білдіріп тұрған экологиялық белсенділердің ортасында табалады. Рикки белсенділердің бірі Джулиге ғашық болады, ал Эрни оларды экологиялық белсенділер екеніне сендіреді. Рикки ауыр жарақат алған адам рөлін сомдайды, ал Джули олармен бірге наразылық акциясына қатысуға келіседі. Бірақ олардың кім екені ашылып, бір-біріне байланысып қалады. «Фрик Лэндке», жергілікті фрик-шоуға барғанда, олар Джули мен Эрниді есі бұзылған иесі және ақылсыз ғалым Элиджа С. Скуггсқа тапсырады, ол Джули мен Эрниді біріккен егіздерге, ал Риккиді қорқынышты жасыл мутацияға айналдырады. Рикки өзін басқа фриктердің арасында табады, олардың ішінде Ит жігіт Ортис, алып бунақденелі құрт, адам тәрізді сиыр, сақалды әйел және басы орнына шұлық қуыршағы бар Ковбой бар. Жаңа өміріне бейімделуге тырысқан Рикки алғашқы өнер көрсетілімінде Шекспирдің монологымен көрермендерді таң қалдырады. Көрермендердің арасында «Э.Э.С.» агентін көргенде, ол құтқару үмітімен сахнадан секіріп түседі, бірақ агент оны мазақтағанда ашуланып, көрермендерді қашқызып, қорқынышты әрекетке барады. Келесі күні Рикки Стюидің тірі екенін және оқиғасын сатуға тырысып жатқанын біледі. Бірақ Стюиді «Э.Э.С.» үшін жұмыс істейтін бизнесмендер ұстап алады. Рикки қашуға тырысқанда, Скуггстың күзетшілері, «Растафар көздері» оны ұстап алады. Скуггс Риккиді толыққанды мутацияға ұшыратып, келесі шоуда басқа фриктерді жою үшін пайдалану жоспарын ашады. Бірақ Риккидің Ортиспен кездесуі оқиғалардың күтпеген бұрылысына әкеліп, оны фриктердің жаңа басшысы етеді. Рикки кейіннен «Э.Э.С.» Скуггске «Зигротты» жеткізіп жатқанын біледі, оның мақсаты әлем халқын «Э.Э.С.» жұмысшылары мен тұтынушыларына айналдыру еді. Стюи кездейсоқ түрде «Зигротқа» тап болғаннан кейін Риккиді құтқаруға дайын болған, бірақ сұмдық монстрға айналады. Драмалық шайқаста Стюидің ептілігі мен Джули мен Эрнидің көмегі Скуггстың күзетшісі Тодты жоюға көмектеседі. Илайджа Риккиге «Зигротты» енгізеді, оны толыққанды қорқынышты кейіпке айналдырады. Рикки мен Стюи сахнада шайқасады. Осы уақытта Илайджаның жоспары құлайды, «Э.Э.С.» басшылары оған сатқындық жасайды және өздерінің агенттерінің көмегімен оның жабдықтарын ұрлауға тырысады. Илайджа оларды тоқтату үшін «Зигрот» базакасын қолданады, оларды ірі денелі аяқ киімге айналған алғашқы заттарға айналдырады. Рикки Стюиді жояйын деп жатқанда, Каубой оған жан-жақты байланысын еске түсіріп, жанашырлық сезімін оятады. Рикки Стюиді құтқарады және Илайжамен күресіп, оның омыртқасын сындырады. Илайджа Риккиге макарон түрінде антидот ұсынады, бірақ оны «Зигрот 24» ыдысына лақтырып жібереді. ФБР-дің арнайы тобы Риккиді құтқару үшін Стюидің мақаласынан кейін келеді және Скай Дейлидің кейпіне енген Скуггсты атып өлтіреді. Сұхбатта Риккидің және басқа фриктердің көпшілігінің қалыпқа келгені, бірақ макаронды ұнатпайтын Құрттан басқасы анықталды. Ортис бір аңды қуалай жүріп, соңынан жетеді, ал Стюи - ғажайып супер-фрик болып қалады. Рикки, Джули, Эрни және басқалар Скуггстың қайтадан көтерілуге табандылықпен тырысқанына куә болады. Бұл ерекше оқиға соңғы кездесуде аяқталады, Скуггсты Джули мен Эрни атып өлтіреді. Рикки мен Джули бір-бірін құшақтап, көрермендермен қоштасқанда, фильм Скуггстың тағы да шабуылға шыққан тұңғиық кадрымен аяқталады.

Өндіріс

Фильм, бастапқы атауы «Қорқынышты Мутант Фрикц» болған, 1988 жылы Винтер мен Стерн «Бар Б Кью Фильм» атты қысқаметражды фильмді түсірген кезде пайда болды, онда эксперименталды рок-топ «Баттхоул Сёрферз» тобының әндері де ойнатылған. Винтер, Стерн және «Сёрферз» тобының вокалисі Гибби Хейнс сценарийдің бірінші нұсқасымен жұмыс істей бастады, оны «Баттхоул Сёрферз» тобының қатысуымен, әдепсіз, өте зорлық-зомбылыққа толы қорқынышты фильм ретінде көріп отырды, оның құны шамамен 100 000 долларға бағаланды. Екеуі бірнеше жыл бойы сценарийді әртүрлі студияларға ұсынды, бірақ нәтиже болмады. Стерн мен Винтердің MTV-дегі «The Idiot Box» комедиялық шоуының түсірілімі аяқталғаннан кейін, сценарист Тим Бернс оларға бірнеше рет қайта жазуға көмектесу үшін шақырылды. Фильм толығымен қайта қарастырылды, «Баттхоул Сёрферз» тобына қатысты бөліктері алынып тасталды және «The Idiot Box» шоуындағы Монти Пайтон мен MAD журналының әзіл-қалжың стиліндегі толыққанды комедияға айналды. Винтер мен Стерн бұл идеяны 20th Century Fox студиясына ұсынды. Сол кездегі студия басшысы Джо Рот идеяны ұнатып, оларға режиссерлік жұмысы үшін он екі миллион доллар ұсынды, бірақ олардың ешқайсысының Голливудтың ірі фильмдерін түсіру тәжірибесі болмады және бұрын 35 мм-лік пленкамен түсірген емес. Бір ғана талап болды: фильм PG-13 рейтингісіне сәйкес қайта жазылып, жұмсарту қажет болды, сондықтан соңғы нұсқадан MPAA стандарттарына сәйкес дөрекі сөздер алынып тасталды. Фильм ұсынылғаннан бір ай өткен соң түсірілім басталды.

Асқынулар

Суретке түсіру барысында Руперт Мердок студия басшысы Джо Ротты қызметтен босатып, оның орнына Питер Чернинды тағайындады. Чернинге фильм ұнаған жоқ, сондай-ақ оған он екі миллион доллар инвестиция жасалғаны да ақылға сыймады. "Нью-Йорк Таймс" газеті оны 90-шы жылдардың үздік комедияларының бірі деп мақтады, ал "Рен мен Стимпи шоуының" авторы Джон Крикфалуси оны "жылдар бойы көріп тұрған ең күлкілі фильм" деп атады. "Variety" журналы фильмді сынап, "фильм жасаушылар жағымсыз әсер қалдыруға тырысады" десе, "Time Out New York" журналы "нәтижесі (өте жаман) бөліктерінен де нашар" екенін айтты. "Rotten Tomatoes" сайтындағы 18 рецензия бойынша фильмке 50% рейтинг берілген. "Freaked" екі марапатқа ие болды: 1995 жылғы Жерармер кинофестивалінің Гран-при сыйлығы және 1994 жылғы Fantafestival-де "Фильмнің жаратылыстары" үшін "Үздік актер" сыйлығы. Сонымен қатар, фильм "Ең жақсы грим" номинациясы бойынша Сатурн сыйлығына ұсынылды. "Freaked" фильмге шағын жанкүйерлер қатары қалыптасты, ол 2010 жылдардың соңы мен 2020 жылдардың басында Cinemassacre, Red Letter Media және Nostalgia Critic сияқты интернет контент авторлары фильм туралы ретроспекциялар жасағаннан кейін өсті.

Үй медиасы

2005 жылдың 12 шілдесінде Anchor Bay Entertainment және 20th Century Fox екі дискілік арнайы басылым DVD шығарды, онда қосымша материалдар бар: жойылған көріністер, аудио түсіндірмелер, сахна тысындағы түсірілімдер, сондай-ақ Алекс Винтер мен Том Стерннің екі қысқаметражды фильмі – 15 минуттық «Squeal Of Death» фильм-пародиясы және «NYU Sight & Sound Project» атты қара-ақ скетч. 2013 жылдың 6 тамызында Anchor Bay және Starz Inc. фильмді Blu-ray форматында шығарды. Blu-ray нұсқасында DVD-дегі бонус материалдары жоқ. Blu-ray және DVD дискілерінің өндірісі тоқтатылған және қазір коллекциялық заттар саналады. Фильмді цифрлық платформаларда да көру мүмкін емес.