Кіріспе
Жапон императорлық армиясының әуе соғысы бөлімшесі – Жапон императорлық армиясының әуе қызметі (IJAAS) немесе Жапон императорлық армиясының әуе күштері (IJAAF; 大日本帝國陸軍航空部隊) – Жапон императорлық армиясының (IJA) авиациялық күштері болды. IJA негізінен неміс армиясына үлгіленгендіктен, IJAAS бастапқыда Императорлық неміс армиясының авиациясына ұқсас дамыды; оның басты міндеті – жер күштеріне тактикалық жақыннан әуе көмегі көрсету, сондай-ақ шектеулі әуеде кедергі жасау болды. IJAAS IJA-ның басқа бөлімшелеріне әуеде барлау жұмыстарын да жүргізді. IJAAS Шанхай, Нанкин, Кантон, Чунцин, Рангун және Мандалай сияқты қалаларды стратегиялық бомбалаумен айналысқанмен, бұл IJAAS-тың басты миссиясы емес еді және оның құрамында ауыр бомбалаушылар болған жоқ. Ол әдетте артиллериялық бақылаушы/байқаушы ұшақтарын басқармады; артиллериялық батальондар осы рөлдерде жұмыс істейтін жеңіл ұшақтар мен ауа шарына басшылық етті. Жапон императорлық теңіз әскери-әуе қызметі ұзақ қашықтыққа ұшатын бомбалаушылар мен шабуылдаушы ұшақтарға, сондай-ақ стратегиялық әуе қорғанысына жауапты болды. Тынық мұхит соғысының соңғы кезеңдерінде ғана екі әуе күші үй аралдарының әуе қорғанысын біріктіруге тырысты.
The Imperial Japanese Army Air Service (IJAAS) or Imperial Japanese Army Air Force (IJAAF; 大日本帝國陸軍航空部隊) was the aviation force of the Imperial Japanese Army (IJA). Just as the IJA in general was modeled mainly on the German Army, the IJAAS initially developed along similar lines to the Imperial German Army Aviation; its primary mission was to provide tactical close air support for ground forces, as well as a limited air interdiction capability. The IJAAS also provided aerial reconnaissance to other branches of the IJA. While the IJAAS engaged in strategic bombing of cities such as Shanghai, Nanjing, Canton, Chongqing, Rangoon, and Mandalay, this was not the primary mission of the IJAAS, and it lacked a heavy bomber force. It did not usually control artillery spotter/observer aircraft; artillery battalions controlled the light aircraft and balloons that operated in these roles. The Imperial Japanese Navy Air Service was responsible for long range bomber and attack aircraft, as well as strategic air defense. It was not until the later stages of the Pacific War that the two air arms attempted to integrate the air defense of the home islands.
Шығу тегі
Жапондық әскерилер 19 ғасырдың ортасында тұтқынға алынған шарларды пайдалануға қызығушылық танытты, себебі оларды еуропалық армиялар қолданып жүрген. Жапондықтардың алғашқы тәжірибелік ұшуы 1874 жылы кадеттік әскери мектепте өтті. Жапония 1877 жылы француздық шардың үлгісі негізінде өз шарын жасауға кірісті. Өнеркәсіпші Ямада Исабуро 1897 жылы сутегімен толтырылатын шарды жасауды бастады. 1900 жылы ол цилиндрлі желкенді шарды ойлап тапты және оны Жапон императорлық армиясына сатты. Армия оларды алғаш рет 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысында артиллерияны бақылау үшін пайдаланды. 1907 жылы лейтенант-командир Эйсуке Ямамото армия және теңіз күштері министрлері, генерал Масатаке Тераучи мен адмирал Минору Сайтоға жүгінді. Олар авиациялық саясатты қалыптастырып, арнайы әскери шар бөлімін құрды. 1909 жылы Жапон императорлық теңіз күштері мен Токио императорлық университетімен бірлесіп, Риндзи Гунё Кикю Кенкюкай (Уақытша әскери шарларды зерттеу қауымдастығы) құрылды. Қауымдастық төрағасы генерал-майор Масахико Обама болды және ол 1920 жылға дейін жапондық авиация саясатын дамытуды жалғастырды. Сол жылдың наурыз айында армия лейтенанты Хино және теңіз инженері Санжи Нарахара әрқайсысы бір ұшақ жобалады. Нарахара 1910 жылдың 5 мамырында ұшақты сынақтан өткізді, ол Жапонияда жасалған алғашқы ұшақ болды. Келесі жобалар сәтсіз аяқталды, сондықтан армия мен теңіз күштері өздерінің ұшақтарын жобалай және құра алатындай техникалық біліктілікті жетілдіргенге дейін шетелдік ұшақтарды пайдалануға шешім қабылдады. Соғыс кезінде бірнеше жапон ұшқышы француз әуе корпусында қызмет етті. Киётаке Шигено 1914 жылдың желтоқсан айында корпусқа қосылды. Ол француз әуе асқандарының лигасының мүшесі болды, екі расталған және алты расталмаған неміс ұшағын атып түсірді. Оған сондай-ақ Францияның ең жоғары наградасы – Ordre national de la Légion d’honneur ордені табысталды. Кобаяши Шукуносуке 1916 жылдың желтоқсанында ұшқыш куәлігін алды және 1918 жылғы көктемгі шабуыл кезінде шайқаста қаза тапты. Ол қаза болғаннан кейін Croix de Guerre орденімен марапатталды. Исобе Онокичи, Исибаши Кацунами, Масару Кайя (IJN), Тадао Яманака, Масатоши Такеиши, Исакитчи Нагао және Кавасаки ұшақ инженері Моро Гороку да француз әуе корпусында қызмет етті.
Соғыстан кейінгі
Алайда, әскери авиацияға деген нақты қызығушылық Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана дамыды. Батыс Еуропадағы жапондық әскери байқаушылар жаңа технологияның артықшылықтарын тез байқады, ал соғыс аяқталғаннан кейін Жапония көптеген артық әскери ұшақтарды сатып алды, оның ішінде 20 Sopwith 1½ Strutters, 3 Nieuport 24 және 6 Spads. Ұшақтардың санының артуымен күресу үшін Тозорозавада (Токорозава Рикугун Коку Сейби Гакко) алғашқы ұшқыштар мектебі құрылды, одан кейін Акено және Шимосидзуде де мектептер ашылды.
Арнайы операциялар күштері
Тейшин Шүдан ("Шабуыл тобы") – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі IJA-ның арнайы күштері/әуе десант бөлімі. "Тейшин" сөзі тікелей "алға шабуылдау" деп аударылады, бірақ көбінесе "шабуыл" деп аударылады. Оны басқа армиялар терминологиясындағы "коммандос" атауымен салыстыруға болады. "Дивизия" деп аталған бұл бөлім бригада деңгейіндегі күш болды және Жапон императорлық армиясының әуе күштерінің (IJAAS) құрамында болды. Сондықтан Тейшин бөлімшелері Әскери-теңіз күштерінің арнайы десант бөлімдерінің парашютші бөлімдерінен ерекшеленді. Гиретсу (義烈空挺隊) – 1944 жылдың соңында армия десантшыларынан құрылған, Жапон аралдарына жасалған одақтас авиациясының бомбалау шабуылдарын азайту және кешіктіру мақсатымен құрылған Жапон императорлық армиясының әуедегі арнайы күштері. Гиретсу арнайы жасағының қолбасшысы генерал-лейтенант Кёдзи Томинага болды.
Бірінші Тачикава әскери әуе арсеналы
Жапон әскери-әуе күштерінің авиациялық зерттеулер мен әзірлемелерді жүргізетін бір техникалық бөлімі – Бірінші Тачикава әскери-әуе арсеналы болды. Арсеналға одақтас ұшақтарын сынау бөлімі, Әуе техникалық зерттеу зертханасы (Коку Гиджуцу Кенкюджо) кірді. Әскери-әуе арсеналы сонымен қатар Тачикава Хикоки К.К. және Рикугун Кокукошо К.К. компанияларымен байланысты болды, бұл компаниялар армияға тиесілі және армия басқаратын ұшақ құрастырушы мекемелер еді. IJNAS өзінің Йокосука теңіз әскери-әуе техникалық арсеналын басқаратын сияқты, осы компанияларды да басқарды.
Әскери ұшақ тасымалдағыш кемелері
Жапон императорлық армиясы мен Жапон императорлық флоты арасындағы қарым-қатынастың нашар болуына байланысты, армия әскери көліктік кемелерді сүйемелдеу және қорғау мақсатында өздерінің ұшақ тасымалдағыш кемелерін сатып алу және пайдалану қажет деп тапты. Бұл сүйемелдеу/көліктік тасымалдағыштар шағын жолаушылар лайнерлерінен немесе сауда кемелерінен қайта жабдықталды және түрі мен өлшеміне қарай сегізден 38 ұшаққа дейін пайдалануға мүмкіндік берді, сондай-ақ персонал мен танктерді тасымалдау үшін де қолданылды. Бұл кемелерге Тайё Мару, Юньё Мару, Чуё Мару, Кайё Мару, Шинё Мару, Камакура Мару, Акицу Мару, Нигицу Мару, Кумано Мару, Ямаширо Мару, Шимане Мару, Чигуса Мару (аяқталмаған) және Отакисан Мару (аяқталмаған) кірді. Олар жеңіл және орташа авиацияға қарсы қаруларды басқаратын әскери қызметкерлермен бірге азаматтық экипаждармен жұмыс істеді.
Киім-кешектер мен жабдықтар
IJA-ның ажырамас бөлігі ретінде Армия Әуе қызметі стандартты Жапон Императорлық Армиясының формасын киді. Ұшқыш персонал және жердегі техникалық құрам ғана аспан көгі түсті жиектер мен жолақтар тақты, ал офицерлер аспан көгі түсті таңбаларда шендерін таңбалады.