Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Shōhō (жапонша: 祥鳳, "Жақсылық әкелетін Феникс" немесе "Бақытты Феникс") – Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің жеңіл авианосеці. Бастапқыда 1930 жылдардың соңында суасты қайықтарын қолдау кемесі ретінде салынған Цуругизаки (жапонша: 剣埼, "Қылыш мүйісі") Тынық мұхитындағы соғысқа дейін авианосецке айналдырылып, қайта аталды. 1942 жылдың басында құрылысы аяқталған кеме МО операциясында, Порт-Морсбиге (Жаңа Гвинея) жасалған шабуылда қолдау көрсетті және 7 мамырда Коралл теңізі шайқасындағы алғашқы жауынгерлік операциясында американдық авианосец ұшақтарымен батып кетті. Shōhō – Екінші дүниежүзілік соғыста батып кеткен алғашқы жапон авианосеці.
Zuihō class aircraft carrier
Shōhō (Japanese: 祥鳳, "Auspicious Phoenix" or "Happy Phoenix") was a light aircraft carrier of the Imperial Japanese Navy. Originally built as the submarine support ship Tsurugizaki (Japanese: 剣埼, "Sword Cape") in the late 1930s, she was converted before the Pacific War into an aircraft carrier and renamed. Completed in early 1942, the ship supported the invasion forces in Operation MO, the invasion of Port Moresby, New Guinea, and was sunk by American carrier aircraft on her first combat operation during the Battle of the Coral Sea on 7 May. Shōhō was the first Japanese aircraft carrier to be sunk during World War II.
Жобалау, құрылыс және қайта құру
Shōhō және оның бауырлас ұшақ тасымалдағыш кемесі Zuihō қажеттілікке қарай мұнай танкері, су асты кемесіне қызмет көрсетуші кеме немесе ұшақ тасымалдағыш кемесі ретінде оңай өзгертуге арналған. Shōhō 1934 жылғы 3 желтоқсанда Йокосука әскери-теңіз арсеналында су асты кемесіне қызмет көрсетуші кеме Цуругизаки ретінде салынды. Ол 1935 жылғы 1 маусымда суға жіберілді және 1939 жылғы 15 қаңтарда құрылысы аяқталды. Кеме алғашқыда салынып біткеннен кейін көп ұзамай, 1941 жылы ұшақ тасымалдағышқа айналдыру жұмыстары басталды. Оның үстіндегі құрылысы алынып тасталды және оның орнына ұшақтарға арналған ангары бар ұшу палубасы орнатылды. Shōhō деп қайта аталғаннан кейін, айналдыру жұмысы 1942 жылғы 26 қаңтарда аяқталды. Оның экипажы 785 офицер мен теңізшіден тұрды. Shōhō-ның ұшу палубасының ұзындығы 590 фут (180 м), ең үлкен ені 75 фут (23 м) болды. Кеме 406 фут (124 м) ұзындығы және 59 фут (18 м) ені бар бір ангармен жабдықталды. Ангарға екі сегізбұрышты орталық желідегі ұшақ көтергіші қызмет көрсетті. Алдыңғы көтергіштің мөлшері, ал кіші артқы көтергіш өлшенді. Ол алты кабельді ұстап тұру құрылғысымен жабдықталған, бірақ ұшақ катапульті болған жоқ. Shōhō тұтас палубалық дизайнмен жасалған және арал үстіндегі құрылысы болмады. Ол 30 ұшақпен жұмыс істеуге арналған.
Shōhō and her sister Japanese aircraft carrier Zuihō were designed to be easily modified as an oil tanker, submarine tender, or aircraft carrier as needed. Shōhō was laid down by the Yokosuka Naval Arsenal on 3 December 1934 as the submarine tender Tsurugizaki. She was launched on 1 June 1935 and completed on 15 January 1939. Not long after the ship was initially completed, she began reconstruction as an aircraft carrier in 1941. Her superstructure was removed and replaced by a flight deck with a hangar for her aircraft below. Renamed Shōhō, the conversion was finished on 26 January 1942. Her crew numbered 785 officers and men. Shōhōs flight deck was 590 feet (180 m) long and had a maximum width of 75 feet (23 m). The ship was designed with a single hangar 406 feet (124 m) long and 59 feet (18 m) wide. The hangar was served by two octagonal centerline aircraft elevators. The forward elevator was in size and the smaller rear elevator measured She had arresting gear with six cables, but she was not fitted with an aircraft catapult. Shōhō was a flush deck design and lacked an island superstructure. She was designed to operate 30 aircraft.
Қызмет тарихы
1941 жылдың 30 қарашасында «Шохо» кемесі қолданысқа берілді. Капитан Ишиносуке Изава оның командирі болды. Кеме әлі де толықтырылып жатқан кезде 22 желтоқсанда 1-ші әуе флотының 4-ші авианосец дивизиясына бекітілді. 1942 жылдың 4 ақпанында ол «Трук» әуежайына ұшақтарды жеткізіп, 11 сәуірге дейін онда болды. 1942 жылдың сәуір айының соңында «Шохо» MO операциясына бекітіліп, 29 сәуірде «Трукқа» келді. Келесі күні ол контр-адмирал Аритомо Готоның басқаруымен 6-шы крейсерлік дивизияның жапондық крейсерлері «Аоба», «Кинугаса», «Фурутака» және «Како»мен бірге «Труктан» кетіп қалды. Ұшақтардың жетіспеуіне байланысты оның ұшақ құрамына төрт ескірген Mitsubishi A5M4 «Клод» және сегіз заманауи Mitsubishi A6M2 «Zero» истребителі, сондай-ақ алты Nakajima B5N2 «Kate» торпедалық бомбалаушы ұшағы кірді. MO операциясының басқа элементтерін жабумен айналысқан соққылаушы күшке флотының құрамына кіретін жапондық авианосецтер «Шокаку» және «Зуикаку» кірді. Келесі күні олар американдықтарды іздеу үшін бірнеше барлау ұшақтарын ұшырды, бірақ нәтиже болмады. Бір Kawanishi H6K «Mavis» ұшақ қайығы «Йорктаунды» байқады, бірақ радиохабарлама жіберуге үлкермей тұрып, «Йорктаунның» Grumman F4F Wildcat истребителінің бірі оны атып түсірді. 5 мамырда АҚШ Әскери-әуе күштері (USAAF) ұшақтары «Бугенвилл» аралының оңтүстік-батысында «Шохоны» байқады, бірақ ол американдық авианосецтер шабуылдай алмайтындай алыс болатын. Сол күні контр-адмирал Фрэнк Джек Флетчер «Бугенвиль» маңында MO операциясына қатысқан үш жапондық авианосецтің орналасқан жерін анықтаған және 10 мамырды шабуыл күні деп болжаған «Magic» ақпаратын алды. Сондай-ақ, ол 10 мамырдан бірнеше күн бұрын жапондық авианосецтердің шабуылдарын күтіп отырды. Осы ақпарат негізінде Флетчер 6 мамырда кемелеріне жанармай құюды аяқтап, 7 мамырда жапондық күштерді табу және шабуылдау үшін Жаңа Гвинеяның шығыс ұшына жақындауды жоспарлады. Тағы бір H6K 6 мамыр күні таңертең американдықтарды байқап, оларды 14:00-ге дейін сәтті көлеңкеде ұстады. Алайда, жапондықтар нашар ауа райында немесе жаңа ақпараттар болмағанда әуе шабуылын жүргізуге дайын емес немесе қабілетті емес еді. Екі тарап та қарсыластың қайда екенін білді және келесі күні шайқасамыз деп күтті. Жапондықтар американдықтарды бірінші болып 07:22-де «Sims» эсминецінің сүйемелдеуімен «Neosho» май құюшысын «Шабуылдау күшінен» оңтүстікке қарай тапқан кезде байқады. Бұл кемелер авианосец және крейсер ретінде қате анықталды, ал «Shōkaku» және «Zuikaku» авианосецтері 40 минуттан кейін әуе шабуылын бастады, ол «Sims-ті» баттырып, «Neosho-ға» жеткілікті зақым келтірді, сондықтан ол бірнеше күннен кейін батырылды. Американдық авианосецтер оңтүстікке емес, батысқа қарай соққы жасайтын күштің батысында болды және оларды жапондық ұшақтар «Neosho» және «Sims-ке» шабуыл жасағаннан кейін көп ұзамай байқады. Американдық барлау ұшақтары Жаңа Гвинеяның шығыс шетінен солтүстік-шығысқа қарай Луизиада архипелагындағы Мисима аралынан екі жапондық ауыр крейсерді 07:35-те және екі авианосецті 08:15-те хабарлады. Бір сағаттан кейін Флетчер әуе шабуылына бұйрық берді, ол екі авианосецтің «Shōkaku» және «Zuikaku» деп есептеді. «Лексингтон» мен «Йорктаун» барлығы 53 Дуглас SBD Dauntless шомылу бомбалаушы және 22 Дуглас TBD Devastator торпедалық ұшақты 18 F4F Wildcats ертіп жүрді. 08:15-ші хабарлама қате кодталған болып шықты, өйткені ұшқыш екі ауыр крейсерді хабарлауға ниеттенген, бірақ USAAF ұшағы бұл арада «Шохоны», оның эскорттарын және шабуылдаушылар конвойын байқады. Соңғы жер-жерлер туралы есеп 08:15-тікі есептен басқаша болғандықтан, ұшақтар жаңа мақсатқа ауыстырылды. «Шохо» мен негізгі күштің қалған бөлігі 10:40-да «Лексингтоннан» ұшақтармен байқалды. Бұл кезде «Шохоның» жауынгерлік әуе патрулі екі А5М және бір А6М Zero-дан тұратын. «Қорқытсыздар» 11:10-да шабуылды бастады, үш жапон ұшағы оларға қарсы шықты. Бірде-бір бомбалаушы ұшақ «Шохоға» тимеді, ол бомбалардан аулақ болуға маневр жасады; бір «Dauntless» «Zero» истребителімен атып түсірілді, ал тағы бірнешеуі зақымдалды. Осы шабуылдан кейін авианосец өзінің жауынгерлік әуе патрулін нығайту үшін тағы үш «Zero» ұшағын ұшырды. Екінші толқын 11:18-де шабуылға кірісіп, «Шохоны» екі рет бомбалады. Олар кеме палубасына еніп, ангардың ішіне жарылып, ондағы отынмен жабдықталған және қаруланған ұшақты өртеп жіберді. Бір минуттан кейін «Devastator» ұшақтары екі жақтан да торпедаларын тастай бастады. Олар «Шохоға» бес рет соққы берді, соққыдан болған зақым оның рульдік басқаруын және қуатын бұзды, сондай-ақ қозғалтқыш және қазандық бөлмелерін су басты. «Йорктаунның» ұшақтары «Лексингтоннан» келгендерден кейін келді, және олардың «Dauntless» бомбалаушылары 11:25-те шабуылды бастады, жапондық мәліметтер бойынша «Шохоға» тағы 11 1000 фунттық бомба тиді, нәтижесінде авианосец толық тоқтады. «Йорктаунның» «Devastator» ұшақтары қалғандарынан кейін 11:29-да шабуылдады. Олар он рет соққы бергенін мәлімдеді, бірақ жапондық мәліметтерде тек екі соққы тіркелді. «Devastator» ұшақтары аймақтан шығып келе жатқанда, оларға жауынгерлік әуе патрулі шабуыл жасады, бірақ торпедалық бомбалаушыларды қорғаған «Wildcats» екі А5М және бір А6М Zero истребителін атып түсірді. Барлық себептерге байланысты американдықтардың жоғалтуы үш «Dauntless» бомбалаушы ұшағы болды. Шабуылдан кейін «Лексингтонның» шомылу бомбалаушыларының командирі лейтенант-коммандер Роберт Э. Диксон американдық авианосецтерге танымал хабарлама жіберді: «Бір жалпақ бас жойылды!» «Шохо» кемінде 13 бомба мен 7 торпедаға тигеннен кейін капитан Изава 11:31-де кемені тастап кетуге бұйрық берді. Ол төрт минуттан кейін батты. Шамамен 300 адам сәтті түрде кемені тастап кетті, бірақ Гото қалған кемелеріне одан әрі әуе шабуылынан сақтану үшін жоғары жылдамдықпен солтүстікке қарай жүруге бұйрық бергендіктен, оларды құтқаруды күтуге мәжбүр болды. Шамамен 14:00-де ол «Sazanami» эсминецін оқиға орнына қайтаруға және аман қалғандарды құтқаруға бұйрық берді. Ол тек 203 адамды тапты, оның ішінде капитан Изава да болды. Оның 834 адамнан тұратын экипажының қалғаны шабуыл кезінде немесе құтқаруды күтіп жатқанда қайтыс болды. «Шохо» соғыс кезінде жоғалған алғашқы жапондық авианосец болды.
Shōhō was commissioned on 30 November 1941 and Captain Ishinosuke Izawa became her commanding officer. While still fitting out, the ship was assigned to the Fourth Carrier Division of the 1st Air Fleet on 22 December. On 4 February 1942, she ferried aircraft to Truk, where she remained until 11 April before returning to Yokosuka. In late April 1942, Shōhō was assigned to Operation MO and arrived in Truk on 29 April. The following day, she departed Truk with the cruisers Japanese cruiser Aoba, Japanese cruiser Kinugasa, Japanese cruiser Furutaka, and Japanese cruiser Kako of Cruiser Division 6 under the command of Rear Admiral Aritomo Gotō. Due to aircraft shortages, her aircraft complement consisted of only four obsolete Mitsubishi A5M4 "Claude" and eight modern Mitsubishi A6M2 "Zero" fighters plus six Nakajima B5N2 "Kate" torpedo bombers. Covering the other elements of Operation MO was the Striking Force that consisted of the fleet carriers Japanese aircraft carrier Shōkaku and Japanese aircraft carrier Zuikaku. They launched a number of reconnaissance aircraft the following day to search for the Americans, but without result. One Kawanishi H6K "Mavis" flying boat spotted Yorktown, but was shot down by one of Yorktowns Grumman F4F Wildcat fighters before she could radio a report. US Army Air Forces (USAAF) aircraft spotted Shōhō southwest of Bougainville Island on 5 May, but she was too far north to be attacked by the American carriers, which were refueling. That day, Rear Admiral Frank Jack Fletcher received Magic intelligence that placed the three Japanese carriers known to be involved in Operation MO near Bougainville, and predicted 10 May as the date of the invasion. It also predicted airstrikes by the Japanese carriers in support of the invasion several days before 10 May. Based on this information, Fletcher planned to complete refuelling his ships on 6 May and move closer to the eastern tip of New Guinea to be in a position to locate and attack Japanese forces on 7 May. Another H6K spotted the Americans during the morning of 6 May and successfully shadowed them until 14:00. The Japanese, however, were unwilling or unable to launch air strikes in poor weather or without updated spot reports. Both sides believed they knew where the other force was, and expected to fight the next day. The Japanese were the first to spot the Americans when one aircraft found the oiler Neosho escorted by the destroyer Sims at 0722, south of the Strike Force. These ships were misidentified as a carrier and a cruiser and the carriers Shōkaku and Zuikaku launched an airstrike 40 minutes later that sank Sims and damaged Neosho badly enough that she had to be scuttled a few days later. The American carriers were west of the Strike Force, not south, and they were spotted by other Japanese aircraft shortly after the carriers had launched their attack on Neosho and Sims. American reconnaissance aircraft reported two Japanese heavy cruisers northeast of Misima Island in the Louisiade Archipelago off the eastern tip of New Guinea at 07:35 and two carriers at 08:15. An hour later, Fletcher ordered an airstrike launched, believing that the two carriers reported were Shōkaku and Zuikaku. Lexington and Yorktown launched a total of 53 Douglas SBD Dauntless dive bombers and 22 Douglas TBD Devastator torpedo planes escorted by 18 F4F Wildcats. The 0815 report turned out to be miscoded, as the pilot had intended to report two heavy cruisers, but USAAF aircraft had spotted Shōhō, her escorts and the invasion convoy in the meantime. As the latest spot report plotted only away from the 0815 report, the aircraft en route were diverted to this new target. Shōhō and the rest of the Main Force were spotted by aircraft from Lexington at 10:40. At this time, Shōhōs combat air patrol (CAP) consisted of two A5Ms and one A6M Zero. The Dauntlesses began their attack at 11:10 as the three Japanese fighters attacked them in their dive. None of the dive bombers hit Shōhō, which was maneuvering to avoid their bombs; one Dauntless was shot down by the Zero after it had pulled out of its dive and several others were damaged. The carrier launched three more Zeros immediately after this attack to reinforce its CAP. The second wave of Dauntlesses began their attack at 11:18 and they hit Shōhō twice with bombs. These penetrated the ship's flight deck and burst inside her hangars, setting the fuelled and armed aircraft there on fire. A minute later, the Devastators began dropping their torpedoes from both sides of the ship. They hit Shōhō five times and the damage from the hits knocked out her steering and power and flooded both engine and boiler rooms. Yorktowns aircraft trailed those from Lexington, and the former's Dauntlesses began their attacks at 11:25, hitting Shōhō with another eleven 1,000 pound bombs by Japanese accounts and the carrier came to a complete stop. Yorktowns Devastators trailed the rest of her aircraft and attacked at 11:29. They claimed ten hits, although Japanese accounts acknowledge only two. As the Devastators were exiting the area, they were attacked by the CAP, but the Wildcats protecting the torpedo bombers shot down two A5Ms and an A6M Zero. Total American losses to all causes were three Dauntlesses. After his attack, Lieutenant Commander Robert E. Dixon, commander of Lexingtons dive bombers, radioed his famous message to the American carriers: "Scratch one flat top!" With Shōhō hit by no fewer than 13 bombs and 7 torpedoes, Captain Izawa ordered the ship abandoned at 11:31. She sank four minutes later. Some 300 men successfully abandoned the ship, but they had to wait to be rescued as Gotō ordered his remaining ships to head north at high speed to avoid any further airstrikes. Around 14:00, he ordered the destroyer Japanese destroyer Sazanami to return to the scene and rescue the survivors. She found only 203, including Captain Izawa. The rest of her crew of 834 died during the attack or in the water awaiting rescue. Shōhō was the first Japanese aircraft carrier lost during the war.