Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Мармитон өзенінің шайқасы, сондай-ақ Шило ағыны немесе Шарлоттың шаруашылығы деп те аталады, 1864 жылдың 25 қазанында Миссури штатының Вернон округінде Америка Азаматтық Соғысы кезінде болды. Конфедерация армиясының генерал-майоры Стерлинг Прайс 1864 жылдың қыркүйегінде штат үстінен бақылауды күшпен алмастыру ниетімен Миссуриге жорық бастады. 23 қазанда Вестпорт шайқасында жеңілгеннен кейін Прайс оңтүстікке шегінуді бастады және 25 қазанның таңында Майн-Крик шайқасында ауыр жеңіліске ұшырады. 25-і күні түстен кейін Прайс атты әскерлерінің керуені Миссуридің батысындағы Марматон өзенін кешіп өту кезінде тоқтап қалды. Бригадир генерал Джозеф О. Шелби басқарған күш, бригадир генерал Джон МакНил мен подполковник Фредерик В. Бентеннің басқаруындағы одақтың атты әскерін тоқтатуға тырысты. Шелби одақ күштерін ығыстыра алмады, бірақ одақ атты әскерлерінің шаршауы жақын қарым-қатынасқа мүмкіндік бермеді. Түн құлпыра бастағанда, конфедераттар шегініп, керуендерінің көп бөлігін жойды. Прайс 28 қазанда Ньютония шайқасының екінші кезеңінде тағы жеңілді, ал конфедераттардың шегінуі желтоқсанның басында аман қалғандар Техасқа жеткенше жалғасты.

Өмірбаян

1864 жылдың қыркүйек айының басында, Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерация армиясының генерал-майоры Стерлинг Прайс Сент-Луис қаласын басып алу және Миссури штатын Конфедерацияның бақылауына қайтару ниетімен Миссуриге жорық бастады. Сентябрь айының соңында Пилот-Кноб шайқасында шегіндірілгеннен кейін, Прайс армиясы бағытын өзгертіп, Миссури өзеніне қарай итермеледі. Шекара армиясы Прайс колоннасын қуа бастады және 23 қазанда Канзас-Сити маңындағы Вестпорт шайқасында Конфедерация әскерлерін жеңді. Прайс армиясы оңтүстікке қарай шегініп, 25 қазанның таңында Мара де Синьес және Майн Крик шайқастарында жеңіліске ұшырады. Майн Крик шайқасындағы жеңіліс ерекше ауыр болды, себебі Майн Крик фордындағы үйірме салдарынан Прайс армиясының көптеген артиллериясы мен әскерлері, соның ішінде бригадир генералдар Джон С. Мармадук және Уильям Л. Кабелл тұтқынға алынды. Бригадир генерал Джозеф О. Шелби дивизиясы Майн Крик шайқасынан кейін Прайс колоннасына артқы күзет беру үшін уақтылы келді. Шелбидің әскерлері Кіші Осаж өзеніндегі өтпелде Одақ армиясын тоқтатып, олардың ілгерілеуін кешіктірді. Одақ кавалериясы ақырында Кіші Осаж өзенінде Конфедерация әскерін жеңіп шықты, бірақ бұл қорғаныс Прайс армиясына шегіну үшін уақыт берді.

Шайқас

25-ші күні түстен кейін Батыс Миссуриге өтіп келгеннен кейін, Прайс жасағының вагондық колоннасы Марматон өзенін кешіп өту кезінде тоқтап қалды, бұл Майн Крик өткелінде болған жағдайға ұқсас еді. Прайс өз колоннасын Одақ әскерлерінен қорғау үшін желіге тұрғызды. Желінің алдыңғы қатарында Шелби дивизиясының милиция офицері М. Джефф Томпсонның бригадасы, генерал-майор Джеймс Ф. Фаган мен Мармадуктың (Мармадук тұтқындалғаннан кейін бригадир генерал Джон Б. Кларк кіші басқарған) дивизияларының қалдықтары, Майн Крикте талқандалған және полковник Чарльз Х. Тайлер бригадасының бір бөлігі болды. Тайлер бригадасының бір бөлігі қарусыз еді. Фаган мен Кларктың дивизияларының қалған бөліктері мен Тайлер бригадасы екінші қатарға орналасты. Полковник Сидни Д. Джекманның бригадасы резервте қалды. Прайс жасағының саны шамамен 8000-ге жуық болғанымен, олардың көпшілігі соғысуға әлсіз немесе шаршаған, немесе қарусыз еді. Шынайы жауынгерлік дайындыққа ие конфедераттардың саны 1000-нан 4000-қа дейін бағаланды. Бригадир генерал Джон МакНейл мен подполковник Фредерик В. Бентен басқаратын Одақ атты әскері Прайстің уақытша желісіне жетті. Одақ күштері келгеннен кейін Шелби Тайлер бригадасының алдыңғы қатарындағы бөлігіне шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ бұл шабуылды МакНейлдің әскерлері тез қайтарды. Одақ әскерлері екі батареядан артиллерия әкелді. Шелби Одақ күштерін тоқтату үшін бірнеше әрекет жасады, бірақ олар да сәтсіз аяқталды. Одақ әскері конфедераттардың желісіне шабуыл жасауға тырысса, атты әскердің шабуылы Одақ артиллериясының оттық сызығын кесіп тастайтыны анықталды, сондықтан артиллерия позициясын өзгерту қажет болды. Одақ шабуылы қайта басталғаннан кейін, Одақ атты әскерлерінің жылқылары шаршап, тез жүгіре алмайтынын байқады. Конфедераттарда әлі де үш қолданылатын зеңбірек болды, бірақ оларды ұрысқа салған жоқ, мүмкін, олардың тұтқынға түсуінен қорқып (конфедераттардың көптеген зеңбіректері Майн Крикте тұтқынға алынған). Одақ атты әскерлері жылқыларының шаршауынан конфедераттардың желісіне жете алмаса, кейбір әлсіреген конфедераттар, әсіресе Томпсон бригадасы, кері шегіне бастады. Кешкі мезгілде Джекман бригадасы резервтен босатылып, Одақ желісіне шабуыл жасады. Джекманның шабуылы 4-ші Айова атты әскерін кері шегінуге мәжбүр етті. Түнде конфедераттар шегініп, шайқас аяқталды.

Салдары

Одақтың нақты шығындары белгісіз, бірақ олар аз болғандығы хабарланды. Конфедераттар шамамен 75 адамды жоғалтты, олардың үштен бірі қаза тапты. Сол түні Прайс қажет емес шарабандарды жоюға шешім қабылдады. Осы кезде Конфедерация армиясы соншалықты қираған еді, тарихшы Альберт Кастель бұл күшті негізінен қарулы көтерілісшілер тобы деп сипаттады. 26 қазанның соңына қарай Прайс әскері Миссури штатындағы Карфагенге қайтып келді, онда рациондар таратылды. Кейбір конфедерат сарбаздары алты күн бойы рацион алмады. 28 қазанда Прайс тағы жеңілді, бұл жолы Ньютония шайқасының екінші кезеңінде. Конфедераттар Арканзасқа шегінді, олар Арканзас өзеніне дейін қуып жетеліп, Прайс қашқан жолын жалғастырып, желтоқсанның басында әскерінің қалдықтары Техасқа жетті.

Сақтау

Ұрыс алаңындағы ландшафт жақсы жағдайда деп есептеледі, бірақ жер пайдаланудың өзгеруі ландшафтқа белгілі бір қауіптер тудырады. Азамат соғысы орындары жөніндегі консультативтік комиссия (CWSAC) осы жердегі жердің қазіргі қолданылуы 1864 жылғы жағдайға ұқсас екенін байқады. Қазіргі таңдағыда сайттың еш бөлігі қорғалмаған, алайда CWSAC оның бір бөлігін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізуге болады деп шешім қабылдады. Бұл орын "Азаттық шебі" ұлттық мұра аймағының құрамына кіреді. Сайтта көпшілік назарына ұсынылатын нысандар бар, бірақ келушілер орталығы жоқ.