Кіріспе

Америка Азамат соғысының шайқасы

Жалғыз Джек шайқасы 1862 жылдың 15-16 тамызында Миссури штатының Джексон округінде Америка Азамат соғысы кезінде болды. Бұл шайқас 1862 жылы Миссуридегі Конфедерация партизандық және жауынгер жинау науқанының бір бөлігі еді.

Өмірбаян

1862 жылдың жазында Арканзастан Миссуриге Транс-Миссисипи Конфедерациясының сапын толықтыру үшін көптеген Конфедерация және Миссури штатының әскер сақшылары жіберілді. Батыс және Батыс-Орталық Миссуриде бұл топтың ішінде сол кездегі капитан Джо Шелби, полковник Вард Кокрелл, полковник Джон Т. Коффи, Аптон Хейс, Джон Чарльз Трейси, Джон Т. Хьюз және Девитт С. Хантер болды. Бұл жасақтардың көпшілігі дербес жұмыс істеді және әлі ешқандай басшылық тәртібі орнатылмаған еді. 11 тамызда Федералды әскердің бас қолбасшысы генерал Джон Скофилд Миссури штатының Индепенденс қаласы полковник Джон Т. Хьюз, Уильям Квантрилл, Гидеон В. Томпсон және Аптон Хейс біріккен күштерінің қолына өткенін естіп, қатты таңқалды. Скофилд генерал Джеймс Тоттенге күштерін жинақтап, осы қауіп-қатерге қарсы тұруды бұйырды.

Қақтығыс

1862 жылдың 15 тамызында Тоттеннің бұйрығымен Одақтың майоры Эмори С. Фостер 740 адамнан тұратын күшті Лексингтоннан Жалғыз Джекке бастап келді. Канзастан генерал Джеймс Г. Блант (2500 адам) және Миссуриден генерал Фитц Генри Уоррен (600 адам) басқа күштерді де жіберді, бірақ олар шайқасқа уақытында келмейді. Лоун Джек аймағына жеткенде Фостер полковник Коффи мен подполковник Трейсидің 1600 көтерілісшісі қала маңында орналасқанын және шабуылға дайын екенін білді. Көтерілісшілердің күші 800-ге дейін бағаланды және шамамен сағат 11:00-де Фостер мен оның әскері Конфедерация лагеріне шабуыл жасап, жауды шашыратты. Бұл қысқаша шайқаста оның артиллериясын қолдануы Фостердің қателігіне айналды, себебі ол полковник Вард Кокреллді және аймақтағы басқа көтерілісші командирлерді Фостердің орны мен ниеті туралы ескертті. Фостердің әскері бірнеше күн ат үстінде болғаннан кейін қалаға оралып, басты көшеде демалды. Полковник Кокрелл Аптон Хейс, подполковник Сидни Д. Джекман және Девитт С. Хантермен кеңесіп, ертеңгі таңда шайқас бастауға бел буды, Одақтың кішкентай күшіне басымдық жасауды көздеді. Хейс жоспарланғандай шабуылға түспеді, алдымен басқа күштерді барлап көрді. Таң атқанда Фостердің күзетшілері Хейстің алға жылғанын байқады. Бұл Фостердің әскеріне қысқа уақытқа дайындалуға мүмкіндік берді, соның салдарынан жауды тосыннан шабуылдау жоспары орындалмады. Күн шығысымен оларды ашық қалдырып, Хейстің кешіккен алға жылғанын күтіп тұрғанда, Джекман, Хантер және Трейси шабуыл жасады, бірақ олар тоқтатылды. Содан кейін Хейс солтүстіктен жаяу шабуыл жасады. Оның күштері мен Трейсидің күштері бірігіп, Одақтың оң жақ қанатын қиратты, 7-ші Миссури кавалериясын (капитан Милтон Х. Брауннер басқарады) артиллерияға қайтаруға мәжбүр етті. Артиллерияшылар қаһарлы шайқасқа түсті. Одақтың капитаны Лонгтың Миссури штатының милициясының 2-ші батальоны Осадж апельсин ағаштарының тікенегінің артында жасырынып, Конфедерация әскерлеріне қарсы оқ жаудырып, оларды уақытша кері шегіндірді. Даланың екінші жағында Хантердің күштерін капитан Пламбтың Миссури штатының 6-шы милиция кавалериясының үш ротасы тоқтатты. Хантердің қапталынан атты күш (мүмкін Коффидің) жақындады және олар федералдылар деп қате түсінді. Атты әскер шабуыл жасады, бірақ тосыннан шабуылға ұшырап, капитан Слокумның 7-ші Миссури штатының милиция кавалериясының ротасынан оқпен кері қайтарылды. Хантер, оқ-дәрісі азайғаннан кейін, даладан оқ-дәрі пойызына кетіп, Джекманның қапталын ашты. Джекман да оқ-дәрісі азайды және ол да шегінді. Трейси мен Хейстің күштері солтүстікке шабуылды қайтадан бастап, ақырында Индиана артиллериясын ығыстырды. Оңтүстікте Конфедерациядан ешқандай қауіп болмағандықтан, капитан Пламб солтүстікке қарсы шабуыл жасап, артиллерияны қайтарып алды. Содан кейін Джекман мен Хантердің қайта жабдықталған әскері далаға оралды. Хейс қарсы шабуыл жасауға тырысты, бірақ Пламбтың қарсы шабуылы оны шегінуге мәжбүр етті. Соғыстың көп бөлігі көшедегі батыс жағында Конфедерация, оң жағында Одақ әскері және ортасында артиллерия арасындағы қақтығысқа айналды. Артиллерияшылар көп ұзамай жеңіліп, қарулар бірнеше рет қолдан-қолға өтті. Фостер қаруды соңғы рет қайтадан басып алды, бірақ өзі ауыр жарақат алды. Бес сағаттық шайқастан кейін және Фостердің жаралануынан кейін, көтерілісші полковник Коффи мен оның 800 адамы қаладан солтүстікке қайта пайда болды, бұл Фостердің орнын басуына себеп болды. Капитан Милтон Х. Брауннер шегінуге бұйрық берді. Әскерлер тәртіппен даладан шығып, Лексингтонға қайтып оралды. Қарулар асығыс түрде бұзылып немесе жарамсыз етіліп, федералдылар кетер алдында жасырылды. Конфедерация жеңіске жетті, бірақ Блант пен Фитц Генри Уорреннің Одақ күштерінің жақындауы көтерілісшілерді 17 тамызда шегінуге мәжбүр етті. Сол күні генерал Фитц Уоррен қаланы басып алды. Фостер бірінші күні шабуыл жасағаны және күшейтуді күтпегені үшін сынға түсті. Алайда Фитц Уорреннің күштері екі күннен кейін, ал Бланттың күштері Фостер келгеннен кейін үш күннен кейін келді. Федералдылар күшпен соғысты, өйткені көптері Квантрилдің шабуылшылары бар деп сенді және тұтқындарға қатыгездік жасайды деп ойлады.

Қаза тапқандар мен зардаптары

Федералды капитан Браунер одақтастардың 43 қаза тапқанын, 154 жараланғанын және 75 жоғалып кеткенін/тұтқынға алынғанын хабарлады, бұл шығын 34 пайызды құрады, бірақ бұл көрсеткіш шынымен де төмен болды. Көтерілісші полковник Хантер 119 одақтасты және 47 көтерілісшіні жерлегенін хабарлады, бірақ нақты шығын көлемі белгісіз. Хантердің есебінен олардың туыстары мен жақындары басқа жерде жерлеу үшін сұраған белгісіз саны конфедерациялық әскерлер алынып тасталды. Конфедерациялық әскерлердің қатысуы мен қаза табуы туралы мәліметтер толық емес, бірақ кем дегенде 55 адамның қаза болғаны тізілген, ал кем дегенде 4 адам кейіннен жараларынан көз жұмды. Полковник Кокрелл екі зеңбіректі тауып алып, оларды майданнан шығарып, Арканзасқа қайтарып әкеп жеткізді. Кейін бірінің Ақ өзеніндегі «Queen City» кемесін іс жүзінен тоқтатып тұрған оқ атқандығы белгілі болды. Олар майданды басып алғандықтан, конфедерациялық жаңа сарбаздар қажетті қару-жарақтарды көптеп алды. Жаңа сарбаздардың жартысына жуығы бастапқыда қарусыз болған. Бұл болашақ соғыс министрі және АҚШ сенаторы Стивен Б. Элкинстің Азамат соғысындағы жалғыз шайқасы болды. Элкинс шайқаста көргендерінен кейін соғыстан жиренгенін айтты:

Мен қызметте болғанда бір шайқасқа қатыстым, ол Жалғыз Джек шайқасы еді, және ол өте қорқынышты шайқас болды. Полковник Эмори С. Фостердің одақтас полкі сенатор Кокреллдің інісінің шабуылына ұшырады, бірақ Фостер конфедераттарды қара ту көтерген партизандар деп ойлады және ешқандай жеңілдік көрсетпеді. Сондықтан ол берілуден бас тартты, және оның барлық офицерлері жойылды. Партизандар жеңіске жетті. Кейін мен шайқас алаңына бардым, қан, суға зарлаған дауыстар, киімсіз денелер, қамал ретінде пайдаланылған өлген аттар маған соғысқа деген жирену сезімін тудырды, сондықтан менің осы ұлы үкіметтің соғыс министрлігінің басында тұрғанымды көру таң қалдырады.

Коул Янгнер

Конфедерация партизандарының және кейіннен заңнан тыс қылмыскерлердің басшысы Томас Коулман Янгер Лон-Джек шайқасындағы әрекеттерімен есімдері шешілді. Квантрилдің жасағының көп бөлігі Миссури штатының Индипенденс қаласында, Тәуелсіздіктің бірінші шайқасында жеңіске жеткеннен кейін ол жерді тонап жатқанда, 18 жасар Коул Янгер Лон-Жекте әскерге көмек көрсету үшін жетекші қатарда болды. Жараланған Фостерді конфедераттар қысқа мерзімге бір шатырда ұстады, ал соғыстан бұрын оның өлім жазасын талап еткен конфедерация офицері оны өлімге кесумен қорқытты. Янгер физикалық күш қолданып, Фостерді жазалауға дайындалған доктор Джозиа Хатчер Колдуэллді шатырдан шығарып жіберді, тіпті Колдуэлл Конфедерация армиясында жоғары шенді офицер болғанына қарамастан. Янгер Нортфилд, Миннесотадағы Бірінші Ұлттық банкті тонау кезінде ұсталғанда, Фостер (сол кезде Сент-Луис кешкі газетінің редакторы) Янгерге кешірім беруді сұрады.

Танымал мәдениет

1969 жылғы "Нағыз қайрат" фильмінде Ростер Когберн (Джон Уэйн сомдаған) Мэтти Россқа Жоңайлы Джек шайқасында бір көзін жоғалтқанын айтады, оны "Канзас-Сити маңындағы шайқас" деп сипаттайды.