Теодосий әулеті: Тәуелсіздік дәуіріндегі Рим императорлары (379-457 жж.)

Кіріспе

379–457 жылдар аралығында билік құрған, соңғы Рим дәуіріндегі Рим императорлық әулеті.

Теодосий әулеті – соңғы Рим дәуірінде бес Рим императорын өндірген Рим императорлық отбасы. Бұл әулеттің патриархы – Теодосий қарт, ал оның ұлы Теодосий I 379 жылы Рим императоры атанды. Теодосийдің екі ұлы да император болды, ал оның қызы Констанций III-ке үйленді, олардың қызы императрица, ал ұлы да император атанды. Теодосий әулеті билік құру кезеңінде Валентиан әулетімен қатар өмір сүрді және Лео I билікке келген кезде Леонид әулеті оларды ауыстырды.

Тарих

Оның негізін қалаушы әкесі Флавий Феодосий (көбінесе граф Феодосий деп аталады) болды, ол Британияны Ұлы Қақтығыстан құтқарған ұлы генерал. Оның ұлы Флавий Феодосий 379 жылы Шығыс Рим империясының императоры болды және 394–395 жылдары узурпатор Евгенийді жеңіп, Рим империясын қысқа мерзімге біріктірді. Теодосий I-нің орнын батыста ұлдары Гонорий, ал шығыста Аркадий басты. Теодосий әулеті Валентиан әулетімен неке арқылы байланысты болды, себебі Теодосий I Валентиан I-нің қызы Галлаға үйленген еді. Олардың қызы Галла Плацидия болды. Әулетке жататын батыстағы соңғы император Галла Плацидияның ұлы Валентиний III болды. Әулеттің шығыстағы соңғы императоры Аркадийдің ұлы Феодосий II болды. Кейіннен, Шығыс және Батыс екеуінде де әулет қысқа уақытқа жалғасты, бірақ тек неке арқылы: Маркиан Феодосий II-нің үлкен әпкесі Пулхерияға үйленіп император болды, Феодосий II қайтыс болғаннан кейін Петроний Максим Феодосий II-нің қызы Лициния Евдоксияға үйленді, ал Олибрий Валентиний III-нің қызы Плацидияға үйленді. Антемий де кейде Маркианның күйеу баласы болғандықтан, әулетке есептеледі. Әулеттің ұрпақтары 6 ғасырдың соңына дейін Константинопольдегі Шығыс Рим аристократиясының құрамында болды. Полемий Сильвийдің сөзіне сүйенсек, Теодосий Ұлы 347 немесе 346 жылдың 11 қаңтарында дүниеге келген. "Кесарибустың эпитафиясы" оның туған жерін Испаниядағы Каука (Кока, Сеговия) деп көрсетеді. 367 жылы Рим Британиясына Ұлы Қақтығыс қауіп төндірді, ол 368–369 жылдары магистр эквитум Теодосий Ақсақал және оның ұлы Теодосийдің қатысуымен жеңілді. Оның әйелі Элия Флакилла осыған орай августа мәртебесіне көтерілді. 383 жылдың 25 тамызында, "Консулярия Константинополитана" мәліметінше, Грациан Лугдунумда (Лион) Макс Магнустың бүлікші магистр эквитумы Андрагатиймен өлтірілді. Византия Сенатында оның мүсіні орнатылды. 421 жылы Гонорий, мұрагері болмағандықтан, Констанций III-ті август етіп тағайындады, ал Галла Плацидияны августа мәртебесіне көтерді; Констанций сол жылы қайтыс болды, ал Галла Плацидия Константинопольге қашты.

Its founding father was Flavius Theodosius (often referred to as Count Theodosius), a great general who had saved Britannia from the Great Conspiracy. His son, Flavius Theodosius was made emperor of the Eastern Roman Empire in 379, and briefly reunited the Roman Empire 394–395 by defeating the usurper Eugenius. Theodosius I was succeeded by his sons Honorius in the West and Arcadius in the East. The House of Theodosius was related to the Valentinianic Dynasty by marriage, since Theodosius I had married Galla, a daughter of Valentinian I. Their daughter was Galla Placidia. The last emperor in the West belonging to the dynasty was Galla Placidia's son Valentinian III. The last emperor of the dynasty in the East was Theodosius II, the son of Arcadius. Later, both in the East and in the West, the dynasty briefly continued, but only through marriages: Marcian became emperor by marrying Pulcheria, the older sister of Theodosius II, after the death of the latter, Petronius Maximus was married to Licinia Eudoxia, the daughter of Theodosius II, and Olybrius was married to Placidia, the daughter of Valentinian III. Anthemius is also sometimes counted to the dynasty as he became a son in law of Marcian. Descendants of the dynasty continued to be part of the East Roman nobility at Constantinople until the end of the 6th century. According to Polemius Silvius, Theodosius the Great was born on 11 January 347 or 346. The epitome de Caesaribus places his birthplace at Cauca (Coca, Segovia) in Hispania. In 367 Roman Britain was threatened by the Great Conspiracy, defeated 368–369 by the magister equitum Theodosius the Elder, accompanied by his son Theodosius. His wife, Aelia Flaccilla, was accordingly raised to augusta. On the 25 August 383, according to the Consularia Constantinopolitana, Gratian was killed at Lugdunum (Lyon) by Andragathius, the magister equitum of the rebel augustus during the rebellion of Magnus Maximus
Theodosius's second son Honorius was born on 9 December 384 and titled nobilissimus puer (or nobilissimus iuvenis). A statue of her was dedicated in the Byzantine Senate. Constantius III was elevated to augustus in 421 by Honorius, who had no issue, and Galla Placidia was made augusta; Constantius died the same year and Galla Placidia fled to Constantinople.

Императорлардың үшінші буыны: Феодосий II және Валентиний III

423 жылы Гонорий қайтыс болғаннан кейін, primicerius notariorum Иоанн батыста август болды; содан кейін Теодосий II – Аркадийдің ұлы және мұрагері шығыста август ретінде – Галла Плацидияның ұлы Валентианды батыста император етіп орнатуға көшті, оны 23 қазанда цезарь етіп тағайындады. Иоаннның құлауынан кейін Валентиан III цезарь ретінде тағайындалған күнінің бір жылдығында август атанды; ол 16 наурыздағы өліміне дейін батыс провинцияларын басқарды, бірақ оның жастық шағында Галла Плацидия регент болды. Галла Плацидия 450 жылы 25 қарашада қайтыс болды.