Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Интеллектуалдық меншік иесінің рұқсатынсыз импорттау
Importation without permission from intellectual property owner
Параллель импорт – интеллектуалдық меншік иесінің рұқсатынсыз басқа елден әкелінген, контрафактілік емес өнім. Параллель импорт көбінесе «сұр өнім» деп аталады және халықаралық сауда мен интеллектуалдық меншік мәселелерімен байланысты. Параллель импорт интеллектуалдық меншік құқықтарының тозу концепциясына негізделген; осы концепцияға сәйкес, өнім белгілі бір юрисдикцияда алғаш рет нарыққа ұсынылған кезде, осы мемлекеттің барлық тұрғындарына параллель импортқа рұқсат беріледі. Кейбір елдер мұны рұқсат етеді, ал кейбіреулері – жоқ. Фармацевтикалық өнімдерді параллель импорттау бәсекелестікті күшейте отырып, олардың бағасын төмендетеді; ТРИПС келісімінің 6-бабында бұл практиканы ДСҰ-ның дауларды шешу жүйесінде шакуға болмайды, демек, бұл ұлттық дискрециялық құқық мәселесі болып табылады. Параллель импорт практикасы көбінесе бағдарламалық қамтамасыз ету, музыка, баспа мәтіндері және электрондық өнімдерге қатысты қолдауға ие және бірнеше себепке байланысты жүзеге асырылады:
A parallel import is a non counterfeit product imported from another country without the permission of the intellectual property owner. Parallel imports are often referred to as grey product and are implicated in issues of international trade, and intellectual property. Parallel importing is based on concept of exhaustion of intellectual property rights; according to this concept, when the product is first launched on the market in a particular jurisdiction, parallel importation is authorized to all residents in the state in question. Some countries allow it but others do not. Parallel importing of pharmaceuticals reduces price of pharmaceuticals by introducing competition; TRIPS agreement in Article 6 states that this practice cannot be challenged under the WTO dispute settlement system and so is effectively a matter of national discretion. The practice of parallel importing is often advocated in the case of software, music, printed texts and electronic products, and occurs for several reasons:
Бір өнімнің әртүрлі нұсқалары әртүрлі нарықтарда сатуға ұсынылады. Мысалы, Top Gear Magazine журналының Ұлыбританиялық басылымы ресми түрде Ұлыбританияда, ал Top Gear Australia – Австралияда сатылады. Алайда, Австралиядағы кейбір ресми емес дистрибьюторлар Ұлыбританиялық Top Gear Magazine журналын да сатады. Компаниялар, өндірушілер немесе дистрибьюторлар өз өнімдеріне әртүрлі нарықтарда әртүрлі баға белгілейді. Параллель импорттаушылар әдетте бір елде екінші елдегі бағадан (P2) арзан бағамен (P1) өнім сатып алады, осы өнімді екінші елге импорттап, арбитраждан пайдаланып, оны сол елде P1 мен P2 арасындағы бағамен сатады. Бұл жағдайда, тұтынушылар бәсекеге қабілетті бағамен өнім алуға және жергілікті салықтардан қашуға мүмкіндік алады, бұл оларды шетелдегі онлайн саудаға қолжетімділігі шектеулі тұтынушылармен теңдей жағдайға келтіреді. Кейбір қоғамдық ұйымдар ақпараттың еркін ағынын қамтамасыз ету мақсатында параллель импортты қолдайды.
Different versions of a product are produced for sale in different markets. For example, the UK edition of Top Gear Magazine is officially sold in the UK, and Top Gear Australia is officially sold in Australia. However, some unofficial distributors in Australia also sell the UK edition of Top Gear Magazine. Companies, either the manufacturer or the distributor, set different price points for their products in different markets. Parallel importers ordinarily purchase products in one country at a price (P1) which is cheaper than the price at which they are sold in a second country (P2), import the products into the second country, and benefitting from arbitrage, sell the products in that country at a price which is usually between P1 and P2. Consumers who are able to obtain more competitively priced items and may be able to avoid local sales taxes, are placed on an even footing with consumers who have less access to overseas sales online. Some advocacy groups support parallel importing on the grounds of enhancing the free flow of information.
Халықаралық көзқарас
Параллельді импорт әртүрлі елдерде әртүрлі реттеледі; елдер арасында параллельді импортты реттейтін заңнамада біркелкілік жоқ. Берн конвенциясы мен Париж конвенциясы екеуі де параллельді импортты тікелей тыйым салмайды.
Parallel importing is regulated differently in different jurisdictions; there is no consistency in laws dealing with parallel imports between countries. Neither the Berne Convention nor the Paris Convention explicitly prohibit parallel importation.
Австралия
Австралия нарығы – салыстырмалы түрде шағын тұтыну нарығының мысалы, ол ірі әлемдік экономикалардағы масштабтық үнемдеулер мен бәсекелестіктен тиесілі пайда көре алмайды. Австралияда көптеген салаларда бәсекелестік деңгейі төмен, ал олигополиялар банк, супермаркеттер және ұялы байланыс сияқты салаларда кең таралған. Жеке кәсіпорындар заңды түрде пайданы барынша арттыру үшін өнімдерді сегменттеу стратегияларын қолданады. Бұл көбінесе жергілікті нарыққа «сәйкестікті» жақсарту үшін қызмет көрсету деңгейін, бағаны және өнімнің ерекшеліктерін өзгертуді қамтиды. Дегенмен, мұндай сегменттеу бірдей өнімдердің жоғары бағамен сатылуына әкелуі мүмкін. Бұл бағалық дискриминация деп аталады. Интернет пайда болғаннан бері австралиялық тұтынушылар бағаларды жаһандық деңгейде салыстыра алады және бағалық дискриминацияға ұшыраған өнімдерді анықтауға мүмкіндік алды, бұл «Австралия салығы» деп те белгілі. 1991 жылы Австралия үкіметі автомобильдерден басқа бірқатар өнімдерге қатысты параллель импорт шектеулерін алып тастау туралы шешім қабылдады. Бұған музыка және бағдарламалық қамтамасыз ету дискілерін шетелден әкелуді заңдастырған заңнама әрекеті ілесуге тиіс болды. 2009 жылдың шілдесінде Австралияның өнімділік комиссиясы кітаптарды параллель импорттауды заңдастыру үшін заңнаманы кеңейтуді ұсынды, сонымен қатар баспагерлерге үш жыл бұрын хабарлау қажеттігін атап өтті. Комиссия сондай-ақ автомобильдерді параллель импорттауға қойылған шектеулерді жоюды ұсынды. Австралия Федералды сотының шешіміне сәйкес, жарамды тауар белгілері бар параллель импортталған тауарлар Тауар белгілері заңының 123-бабына бағынады. Австралия Парламентінің әртүрлі комитеттері бағалық дискриминация туралы айыптауларды тергеп отыр.
The Australian market is an example of a relatively small consumer market which does not benefit from the economies of scale and competition available in the larger global economies. Australia tends to have lower levels of competition in many industries and oligopolies are common in industries like banking, supermarkets, and mobile telecommunications. Private enterprise will use product segmentation strategies to legally maximise profit. This often includes varying service levels, pricing and product features to improve the so called "fit" to the local marketplace. However, this segmentation may mean identical products at higher prices. This can be termed price discrimination. With the advent of the Internet, Australian consumers can readily compare prices globally and have been able to identify products exhibiting price discrimination, also known as the "Australia Tax". In 1991, the Australian Government resolved to remove parallel import restrictions from a range of products except cars. It followed this up with legislation making it legal to source music and software CDs from overseas and import them into Australia. An Australian Productivity Commission report recommended in July 2009 that legislation be extended to legalise the parallel importing of books, with three years' notice for publishers. The commission also recommended abolishing restrictions on parallel importing of cars. The Federal Court of Australia decision has ruled that parallel imported items with valid trademarks are subject to Section 123 of the Trade Mark Act. Various Australian Parliament committees have investigated allegations of price discrimination.
Еуропалық одақ/Еуропалық экономикалық аймақ
Еуропалық Одақ (және Еуропалық Экономикалық Аймақ) мүше мемлекеттер арасында халықаралық тозу принципінің сақталуын талап етеді, бірақ тауар таңбалары, өнеркәсіптік үлгілер және авторлық құқықтар саласындағы ЕО заңнамасы ЕО/ЕЭА-ның сыртындағы нарыққа ұсынылған тауарларға оның қолданылуын қанағаттандырмайды.
The European Union (and European Economic Area) require the doctrine of international exhaustion to exist between member states, but EU legislation for trademarks, design rights and copyright prohibits its application to goods put on the market outside the EU/EEA.
Германия
Германияда Bundesgerichtshof халықаралық шартты тозу доктринасы қатарлы импортты реттейді, бірақ бұл ЕО ережелеріне бағынады.
In Germany, the Bundesgerichtshof has held that the doctrine of international exhaustion governs parallel importation, subject to the EU rules above.
Гонконг
Гонконгта сауда белгісі және (өзгертілген) Авторлық құқық туралы ережеге сәйкес, 6 шілдеде Авторлық құқық (өзгерістер) ережесі күшіне енгенге дейін параллельді импорттауға рұқсат берілген.
In Hong Kong, parallel importation is permitted under both the Trade Mark and (amended) Copyright Ordinance before The Copyright (Amendment) Ordinance 2007 came into force 6 July.
Жапония
Жапонияның зияткерлік меншік құқығы туралы заңы экспортталған аудиовизуалды материалдарды ішкі нарықта сатуға тыйым салады, және "қайта импортталған" CD-дискілердің сатылуы заңсыз болып табылады.
Japan's intellectual property rights law prohibits audiovisual articles marketed for export from being sold domestically, and such sale of "re imported" CDs are illegal.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та соттар параллель импорттың заңды екенін анықтады. Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc. ісінде АҚШ Жоғарғы Соты бірінші сату доктринасы авторлық құқыққа ие жұмыстың заңды түрде шетелде жасалған түпнұсқаларына да қолданылатынын мәлімдеді, осылайша көптеген тауар түрлерін импорттауға және қайта сатуға мүмкіндік берді. Бұған қоса, 2006 жылғы «Ғылым, Мемлекеттік хатшы, Әділет, Сауда және қатысты агенттіктерге бөлінетін қаражат туралы» заңы болашақ еркін сауда келісімдерінде патенттелген өнімдерді параллель импорттауға толыққанды тыйым салуға қатысты шараларды қарастырмауға міндеттейді.
In the United States, courts have established that parallel importation is legal. In the case of Kirtsaeng v. John Wiley & Sons, Inc., the US Supreme Court held that the first sale doctrine applies to copies of a copyrighted work lawfully made abroad, thus permitting importation and resale of many product categories. Moreover, the Science, State, Justice, and Commerce, and Related Agencies, Appropriations Act of 2006 prohibits future free trade agreements from categorically disallowing the parallel import of patented products.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында Ұлттық автомобиль жолдары қозғалысы қауіпсіздігі басқармасы басқаратын ерекше автомобиль дизайны заңнамасы бар. Кейбір автокөлік өндірушілер қажетті өзгерістердің өте қымбат екенін айтады. Бұрын мұндай жағдай «сұр импорт» деп аталатын көліктерге сұраныс тудырды, онда белгілі бір модельдер жеке клиенттер үшін осы талаптарға сәйкес келу үшін бастапқы өндірушіден гөрі қымбатқа түсетін өзгерістерге ұшырады. Бұл процедура өндірушінің маркетингтік стратегиясына кедергі келтіреді, олар аз қуатты автомобильді импорттап, тұтынушыларды оны қабылдауға мәжбүрлеуі мүмкін. 1988 жылғы Импортталған көлік құралдарының қауіпсіздігі заңы АҚШ-қа келетін автомобильдерді өндірушінің сертификаттауын міндетті ету арқылы «сұр нарықты» тоқтатты.
The United States has unique automobile design legislation administered by the National Highway Traffic Safety Administration. Certain car makers find the required modifications too expensive. In the past, this created demand for grey import vehicles, where certain models are modified for individual customers to meet these requirements at a higher cost than if it had been done by the original manufacturer. This procedure interferes with the marketing scheme of the manufacturer, who might plan to import a less powerful car and force consumers to accept it. The Imported Vehicle Safety Compliance Act of 1988 basically ended the gray market by requiring manufacturer certification of U. S. bound cars.
Мәселелер
Әр түрлі зияткерлік меншік құқығын қолдайтындар мен оған сын көзбен қарайтындар арасындағы философиялық ажырымның көрінісі – параллель импорттың заңдылығына қатысты дау. Бірінің пікірінше, ол бағаларды төмендету және нарықтағы таңдау мен тұтыну мүмкіндіктерін кеңейту арқылы тұтынушыларға пайда әкеледі, ал екіншілері оның зияткерлік меншік иелерін жаңа және инновациялық өнімдерге инвестиция салудан тоқтататынын айтады. Сондай-ақ, кейбіреулер параллель импорт авторлық құқықтарды бұзуға жағдай жасайды деп санайды. Бұл шиеленіс, негізінен, қорғалған монополияның құқықтары мен міндеттеріне байланысты. Зияткерлік меншік құқығы иеленушіге бәсекелестік нарықтағы бағадан жоғары бағада сатуға мүмкіндік береді, бірақ осылайша иеленуші монополиялық және бәсекелестік баға арасындағы бағада сатып алуға дайын тұтынушылардан түсетін табыстан бас тартады. Нарықта параллель импорттың болуы иеленушіге нарықты сегменттеу арқылы, яғни әртүрлі тұтынушыларға әртүрлі бағалар белгілеу арқылы монополиядан одан әрі пайда табуға кедергі келтіреді. Тұтынушылар ұйымдары параллель импортты қолдайды, себебі ол тұтынушыларға көбірек таңдау және төмен баға ұсынады, әсіресе егер тұтынушылар жергілікті өнімдермен салыстырылатын құқықтық қорғауға ие болса (мысалы, халықаралық қолдауға ие кепілдіктер арқылы) және бәсекелестік шектелмесе. Дегенмен, мұндай ұйымдар тұтынушыларды параллель импортталған өнімдерді пайдаланумен байланысты белгілі бір тәуекелдер туралы ескертеді. Өнімдер шығарылған мемлекеттің заңдары мен стандарттарына сәйкес жасалған болуы мүмкін, бірақ олардың қолданылуы немесе өнімдердің өзі оларды пайдаланатын елдердің талаптарына сай келмеуі мүмкін, сондай-ақ кейбір функциялары қолдануға жарамсыз немесе мағынасыз болуы мүмкін (бұл қажетсіз баға өсіміне әкелуі мүмкін). Алайда, электрондық құрылғылар мұндай тәуекелге аз ұшырайды, өйткені жаңа модельдер бірнеше тілді қолдайды.
A manifestation of the philosophical divide between those who support various intellectual property and those who are critical of it, is the divide over the legitimacy of parallel importation. Some believe that it benefits consumers by lowering prices and widening the selection and consumption of products available in the market, while others believe that it discourages intellectual property owners from investing in new and innovative products. Some also believe that parallel imports tend to facilitate copyright infringement. This tension essentially concerns the rights and duties of a protected monopoly. Intellectual property rights allow the holder to sell at a price that is higher than the price one would pay in a competitive market, but by doing so the holder relinquishes sales to those who would be prepared to buy at a price between the monopoly price and the competitive price. The presence of parallel imports in the marketplace prevents the holder from exploiting the monopoly further by market segmentation, i. e. by applying different prices to different consumers. Consumer organisations tend to support parallel importation as it offers consumers more choice and lower prices, provided that consumers retain equivalent legal protection to locally sourced products (e. g. in the form of warranties with international effect), and competition is not diminished. However, such organisations also warn consumers of certain risks in using parallel imported products. Although the products may have been made to comply with the laws and customs of their place of origin, these products or their use may not comply with those in places where they are used, or some of their functions may be rendered unusable or meaningless (which may needlessly drive up prices). Electronic devices, however, suffer less from this type of risk because newer models support more than one user language.
Австралия
Азиядан компьютерлік ойындар мен компьютерлік ойын жабдықтарын импорттау, кейбір көтерме және/немесе бөлшек саудагерлер үшін жиі кездесетін жағдай. Көптеген тұтынушылар қазір Гонконг пен АҚШ-тағы онлайн дүкендер арқылы компьютерлік ойындарды Австралиядағы ұсынылған бөлшек бағасынан (RRP) жартысына немесе жақын бағаға сатып алады. Азиялық саудагерлерде сатылатын нұсқалардың көбісі бастапқыда Австралияда өндірілген. Мысалы, Crysis ойыны Гонконгтағы онлайн дүкендерде шамамен 50 AUD-ға қолжетімді болған, ал Австралиядағы бөлшек сауда бағасы 100 долларға жуық болды. Crysis Азияда ойын қорабы мен дискісінің бірдей нұсқаларын қолданып, тіпті қорапқа Австралияның цензуралық рейтингтерін де қосып сатылды.
Importation of computer games and computer game hardware from Asia is a common practice for some wholesale and/or retail stockists. Many consumers now take advantage of on line stores in Hong Kong and the United States to purchase computer games at or near half the cost of a retail purchase from the Australian RRP. Often the versions sold by the Asian retailers are manufactured in Australia to begin with. An example is Crysis, which was available from Hong Kong on line stores for approximately $50 AUD but whose retail cost in Australia was close to $100. Crysis was sold in Asia using identical versions of the game box and disc, right down to including Australian censor ratings on the box.
Гонконг
Тайландтан Гонконгке Colgate тіс пастасын импорттау. Тауарлар бағасы төмен нарықтарда сатып алынып, түрлі себептерге байланысты сол тауарлардың бағасы жоғарырақ болатын нарықтарда сатылады. Apple компаниясының iPad сияқты электрондық тауарлар Гонконгке ресми түрде шықпастан бұрын импортталып, Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жаңа технологияларды алғашқылардың ішінде қолданушыларға қымбатқа сатылады.
Importation of Colgate toothpaste from Thailand into Hong Kong. The goods are bought in markets where the price is lower, and sold in markets where the price of the same goods is, for a variety of reasons, higher. Electronic goods like Apple's iPad are frequently imported in Hong Kong before they're official and resold to South East Asian early adopters for a premium.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландиядағы сәнді автомобильдерді сатушылар Малайзиядан Mercedes Benz көліктерін төмен бағамен сатып алып, оларды Жаңа Зеландияға импорттап, Mercedes Benz-дің Жаңа Зеландиядағы тұтынушыларға ұсынатын бағасынан арзанға сатады. Электроникалық құралдарды параллель импорттаумен айналысатын көптеген делдалдар да бар. Жаңа Зеландияда параллель импортқа рұқсат беріледі және бұл көптеген тауарлардың бағасын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік берді.
The practice exists of luxury car dealers in New Zealand buying Mercedes Benz vehicles in Malaysia at a low price, and importing the cars into New Zealand to sell at a price lower than the price offered by Mercedes Benz to New Zealand consumers. There are also many parallel import dealers of electronics hardware. Parallel importing is allowed in New Zealand and has resulted in a significant lowering of margins on many products.
Польша
Польшада ғылыми тұрғыдан дәлелденбеген, бірақ адамдар арасында кең таралған пікір бар, "Батыс" жуу ұнтақтары поляк жуу ұнтақтарынан жақсы тазартады, себебі химия компаниялары Батыс Еуропа үшін жоғары сапалы өнімдер шығарады деген сенім бар. Осы себепті, Польшаға Батыс химиялық тауарын импорттаумен айналысатын компаниялар мен интернет-дүкендер бар (мысалы, Германиядан), тіпті сол өнімдердің ұқсас брендтері Польшада болса да.
There is an opinion, not scientifically proven, but very popular among people in Poland that "Western" washing powders are more effective in cleaning than Polish, because chemistry companies allegedly produce items of higher quality for Western Europe. Because of that, there are companies and online stores importing Western chemistry supplies to Poland (for example from Germany), even if similar brands are available there.
Ресей
Анатолий Семеновтің айтуынша, 2002 жылы тауар таңбасы құқықтарының тозуы ұлттық деңгейге жеткен, ал 2013 жылдың сәуірінен бастап өндірушінің рұқсатысыз импортталған түпнұсқа тауарларды ресми түрде «қоңыржылдық» деп тануға мүмкіндік беретін заң әзірленуде («тауар таңбасы заңсыз орналасқан» заттарды «заңсыз пайдаланылған тауар таңбасы бар» заттармен алмастыру арқылы). Ол, Қылмыстық кодекске сәйкес, тауар таңбасын заңсыз пайдалану 6 жылға дейін бас бостандығынан айыруға соқтыратынын, ал Әкімшілік құқық бұзушылық кодексіндегі ұқсас бап тауар таңбасының заңсыз көшірмесі бар тауарларды тәркілеуге алып келеді деп атап өтті. 2022 жылы Украинаға басып кіру салдарынан көптеген батыс компаниялары Ресейден кеткеннен кейін, Ресейге белгілі бір тауарларды әкелуге рұқсат беру үшін параллель импорт схемасы заңдастырылды. Қыркүйек айында сауда министрі Денис Мантуров Apple компаниясы елдегі барлық сатуларын тоқтатқанға қарамастан, ресейлік тұтынушылар жаңадан жарияланған iPhone 14 телефонын сатып ала алатынын мәлімдеді. Apple өнімдері бұл схема арқылы Ресейге қайта экспортталып, сатылуда, бірақ қымбатқа.
According to Anatoliy Semyonov, trademark rights exhaustion turned national in 2002, and, as of April 2013, an act is being prepared that could make original goods imported without a permission of the producer officially "counterfeit" (by replacing things on which "a trademark is located illegally" with things "on which an illegally used trademark is located"). He notes that, according to the Criminal Code, illegal use of a trademark can be punished up to 6 years of imprisonment; and a similar article in the Offences Code makes goods with an illegal copy of a trademark subject to confiscation. In 2022, following the exit of various Western firms from Russia as a result of the Russian invasion of Ukraine, a parallel import scheme was legalized to allow certain goods into Russia. In September, the trade minister, Denis Manturov, stated that Russian consumers would be able to buy the newly announced iPhone 14, despite Apple halting all sales in the country. Apple products were already being re exported and sold in Russia through the scheme, although at a higher price.
Еуропалық Одақ
Кейбір Sony PSP бейне ойын консольдері Еуропалық экономикалық аймаққа Еуропалық нарыққа шығарылғанға дейін он екі айға дейін Жапониядан әкелінді. Бұл мысалдың ерекшелігі – кейбір импорттаушылар консольді ЕО-ның жоспарланған бағасынан жоғары бағаға сатқандығы, олар өздерінің пайдаланған монополиялық жағдайынан тиесілі пайданы алды. Нарыққа шығарылғаннан кейін консоль көбінесе АҚШ-тан импортталып, онда ол әлдеқайда арзан бағамен сатылды. Басқа мысал – Қытайдан импортталған смартфондар, онда орташа құрылғыны шамамен 100 долларға алуға болады, ал ұқсас құрылғы ЕО-да шамамен 200 евроға сатылады.
Some Sony PSP video game consoles were imported into the European Economic Area from Japan up to twelve months prior to the European launch. The unusual component of this example is that some importers were selling the console for a higher price than the intended EU price, taking advantage of the relative monopoly they enjoyed. After the release the console was commonly imported from the USA where it was retailed for much lower price. Other example is smart phones, which were being imported from China, where an average device could be bought for about $100 while a similar device would be retailed for about €200 in the EU.