Кіріспе

Герман заңдарының жиынтығы

Кодекс Еврикиан, немесе Еврик кодексі – вестготтар патшасы Евриктың бұйрығымен құрастырылған, 480 жылға дейін, шамамен Тулузада (немесе Арльде) жасалған вестготтардың заңдарының жинағы. Бұл ерте герман заңдарының ең алғашқы мысалдарының бірі. Жиынтықты римдік заңгер Лео, патшаның бас кеңесшісі жасаған. Визиготтар ұлтының әдет-ғұрыптары мойындалып, бекітілді. Кодекс көбінесе дәйіптілікке толы, және ол римдік заңмен өңделген готтардың әдет-ғұрыптарының жазбаша тізімі сияқты көрінеді. Кодекс гот және галло-рим қоғамының айқын жіктелуін бекітеді. Құлдарға немесе бос адамдарға иелік ететіндеріне қарай, домини немесе патрони деп аталатын қожайындар класы бар, сондай-ақ үстінен қожайындары бар екі бос адамдар класы бар: буцелларийлер және саиондар. Кодекс буцеллариатты заң жүзінде алғаш рет мойындады, оны рим императорлары тыйым салуға тырысқан. Буцелларийлер – рыцарьлық топ; олар қожайындарын ауыстыра алатын, бірақ бұрынғы қожайындарынан алған барлық жерлік иеліктерін қайтаруға міндетті болды. Кодекс Еврикианда шекаралық дауларды реттейтін ережелер, сондай-ақ қоныстанған готтардың жаулап алушылары мен романдық жер иелері арасындағы жер бөлісінен туындайтын мәселелер, қарыз беру, сатып алу, сыйға беру, неке және мұрагерлік туралы ережелер қамтылған. Ол германдық кодификациялар үшін жаңашыл заңнамалық жетістік ретінде танылған. Еңбек жақсы латын тілінде жазылған; оның жазылуына римдік заңгерлер үлкен үлес қосқан болуы керек. Германдық және римдік құқықтық ұғымдардың арақатынасы туралы пікірлер қарама-қайшы, бірақ римдік заңның үлесі басым екендігі даусыз. Бірінші кезекте, заңдық мәтіндер 3-4 ғасырдың басында жазылған, «Вульгарлық Паулус Сентенциялары» классикалық заңынан, сондай-ақ Гайдың «Институцияларынан» қысқартылған үзінділер мен рим императорларының конституцияларынан алынған. Осылайша, Кодекс Еврикиан вестготтардың рим мәдениетіне жеткен жоғары деңгейін де көрсетеді.

Қосымша заңнама

Кейінірек Codex Euricianus-тың бөліктері, әдетте, Lex Baiuvariorum-да, Баварияның алғашқы заңнамалық кодификациясында негіз ретінде кездеседі. Сондай-ақ, бургундтардың (lex Romana Burgundionum) немесе франктар мен аламандықтардың (lex Alamannorum) басқа германдық заңнамалық кодификациялары да Codex Euricianus-тың ықпалында болды деп есептеледі. Еврик қайтыс болғаннан кейін заңнама қолданыста болып қана қоймай, тіпті кеңейтілді де. Евриктің ұлы Аларик II, "Алариктің қысқашасы" деп белгілі заңнамалық қосымшаны енгізді (бұл заңның авторы Аняни Либер деп саналады). Бұл екі заң вестготтар Ливигильд патшаның (568-586) басшылығымен Испанияға бекігенге дейін негізінен күшінде болды. Бұл патша жаңа заңнаманы, Codex Revisius-ты қабылдады, бірақ ол жоғалып кетті. 654 жылы Lex Visigothorum деп аталатын кеңейтілген заңнама енгізілді. Бұл заңнама аумақтық заңнамаға айналды және енді Codex Euricianus сияқты, халық топтары арасындағы дауларды реттейтін заңнама емес еді.