Кіріспе

Батыс Австралиядағы көл, АҚШ-тың Иллинойс штатындағы мемлекеттік парк.

Аргайл көлі – Батыс Австралиядағы ең үлкен және көлемі бойынша Австралиядағы екінші үлкен жасанды тұщы су қоймасы. Су қоймасы Орд өзенінің суару схемасының бір бөлігі болып табылады және Шығыс Кимберлидегі Кунунура қаласына жақын орналасқан. Көл Солтүстік территориямен шекараға жақын, Джозеф Бонапарт шығанағынан ішке қарай орналасқан Кимберли үстіртінің Уиндхэм-Шығыс Кимберли ауданының кең аумағын су басып, жабады. Басты су көзі – Орд өзені, сондай-ақ Боу өзені және көптеген кішігірім арналар да бөгетке құяды. Көл DIWA тізіміндегі ылғалды жер ретінде тіркелген. Аргайл және Кунунура көлдері 1990 жылы Рамсар конвенциясымен қорғалатын ылғалды жерлер тізіміне енгізілді.

Тарих және құрылыс

Орд өзенінің бөгетін салуды 1971 жылы Dravo Corporation компаниясы аяқтады. 1996 жылы су төгу қабырғасы көтеріліп, бөгеттің сыйымдылығы екі есеге артты. 1990 жылдардың ортасында бөгетке түсетін шөгінділер бөгеттің сыйымдылығы күрт азаяды деген алаңдаушылық тудырды. 2006 жылға қарай Ордтың жоғарғы су жиналатын алабының жаңаруы шөгінділердің келу мөлшерін азайтуға көмектесті. Бөгет Австралия инженерлерінің Инженерлік мұрасын тану бағдарламасы аясында Тарихи инженерлік белгісімен марапатталды.

География

Аргайл көлінің қалыпты жағдайдағы беттік ауданы шамамен 950 шаршы километрді құрайды. Су сақтау көлемі, төгілгіш шлюздің ең жоғарғы нүктесіне дейін 33 миллиард куб метрге жетеді. Көл 1973 жылы толып, 1984 жылға дейін төгілгіш арқылы су ағып жатты. Аргайл көлінің әдеттегі су сақтау көлемі 33 миллиард куб метрді құрайды, бұл оны Австралиядағы ең ірі су қоймасы етеді. Тасманиядағы Гордон және Педдер көлдерінің біріктірілген жүйесі үлкенірек, бірақ ол екі бөгетті каналмен байланыстырады. Ең жоғары су тасқыны деңгейінде Аргайл көлі 33.6 миллиард куб метр суды сыйымдылыққа ие болып, 2445 шаршы километр жерді жабады. Көлдің ішіндегі биік жатқан жерлер тұрақты аралдарға айналды.

Суландыру

Аргайл көлі, Кунунура көлімен бірге, Орд өзенінің суару жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Қазіргі уақытта Шығыс Кимберли аймағында суармалы жерлердің бір бөлігі бар. Алғашқы жоспар бөгет суын Қытайға экспорттауға арналған күріш егісін суару үшін пайдалану болған. Көлде қазір 26 түрі жергілікті балық және шамамен 25 000 тұщы су крокодилі бар. Аргайл көлінде баррамунди, оңтүстік саратога, садақшы балық, мысық балық, ауыз құдіреті, ұзын том, сүйекті брейм және ұйқылы балық сияқты балық түрлері кездеседі. Басқа сарапшылар осымен келіспейді. Қамыс жабайылары 2008 жылдың соңында, көбінесе Виктория тас жолы арқылы бөгетке жетті, ал 2009 жылғы жазда олардың саны айтарлықтай өсті. Көлде кездесетін ірі денелі құстардың арасында Австралиялық пеликан, қара құтан, шығыс үлкен аққу, патша қасық, оспрей және кенелі бүркіт бар. Кішкентай денелі құстардың арасында шұбар көгершін, бейбіт көгершін, қара құс, ақ қанатты терн және буджеригар, ал орташа денелі құстардың арасында қызыл қанатты попугай, көк қанатты кукабура және саңырауқұлақ жатады. IBA анықтаған қауіптердің ішінде инвазивті арамшөптер мен жануарлар түрлері, мысалы, қамыс жабайысы, сондай-ақ ауыл шаруашылығы, еркін жайылымдағы мал және көлдің жағалауындағы терең емес жерлерде жайылатын жабайы тұяқты жануарлар бар. IBA көлдің оңтүстік және шығыс жағындағы маңызды жағалауларда барлық тұяқты жануарлардың кіруін болдырмау үшін қоршау орнатуды ұсынады.