Технологиялық шоктар: экономикаға әсері мен түрлері
Technology shock
Технологиялық шоктар: экономикаға күрт әсер ететін технология өзгерістері. Өнімділікке қатысты жағымды немесе теріс болуы мүмкін. Экономикалық үлгілерде маңызды рөл.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Технологиялық шоктар – экономикалық, әлеуметтік, саяси немесе басқа да салдарларға елеулі әсер ететін технологиядағы күрт өзгерістер. Экономикада технологиялық шок термині көбінесе өндіріс функцияларын өзгертетін макроэкономикалық модельдегі оқиғаларды білдіреді. Әдетте, бұл масштабтау коэффициенті бар жиынтық өндіріс функциясы арқылы модельдеу жасалады. Көбінесе технологиялық өзгерістер (яғни, өнімділікті арттыратын) туралы айтылады, бірақ технологиялық шоктар да кері әсер ете алады. «Шок» термині технологиялық прогресс әрқашан біртіндеп бола бермейтінін көрсетеді – өндіріс әдістерін және өнімдерді өнеркәсіпте немесе жалпы экономикада айтарлықтай өзгертетін үлкен, үзіліссіз өзгерістер болуы мүмкін. Мұндай технологиялық шок әртүрлі жолдармен туындауы мүмкін. Мысалы, бұл ғылымдағы жаңа инновациялық бағыттарды ашатын жаңалықтардың нәтижесі болуы мүмкін, немесе қолданыстағы технологиялық балама басым үлгіні озатындай немесе жаңа салаға енгізілгендей жақсаруы мүмкін. Бұл басқа жүйедегі шоқтың салдарынан да туындауы мүмкін, мысалы, кіріс бағаларының өзгеруі технологияның баға/өнімділік арақатынасын күрт өзгерткенде немесе реттеу ортасының өзгеруі нарықта рұқсат етілген (немесе қажетті) технологияларды айтарлықтай өзгертетін жағдайда. Көптеген зерттеулер технологиялық шоктардың инвестицияларға, экономикалық өсуге, еңбек өнімділігіне, ынтымақтастық үлгілеріне және инновацияларға маңызды әсер ететінін көрсеткен.
Technology shocks are sudden changes in technology that significantly affect economic, social, political or other outcomes. In economics, the term technology shock usually refers to events in a macroeconomic model, that change the production function. Usually this is modeled with an aggregate production function that has a scaling factor. Normally reference is made to positive (i. e., productivity enhancing) technological changes, though technology shocks can also be contractionary. The term “shock” connotes the fact that technological progress is not always gradual – there can be large scale discontinuous changes that significantly alter production methods and outputs in an industry, or in the economy as a whole. Such a technology shock can occur in many different ways. For example, it may be the result of advances in science that enable new trajectories of innovation, or may result when an existing technological alternative improves to a point that it overtakes the dominant design, or is transplanted to a new domain. It can also occur as the result of a shock in another system, such as when a change in input prices dramatically changes the price/performance relationship for a technology, or when a change in the regulatory environment significantly alters the technologies permitted (or demanded) in the market. Numerous studies have shown that technology shocks can have a significant effect on investment, economic growth, labor productivity, collaboration patterns, and innovation.
Оң технологиялық шок
Өнеркәсіптік революция – жағымды технологиялық шоқтың мысалы. Өнеркәсіптік революция 18-шы және 19-шы ғасырлар аралығында ауыл шаруашылығы, өндіріс, кен өндіру, көлік және технология салаларында маңызды өзгерістер болған кезең. Бұл өзгерістер сол кездегі экономикаға едәуір әсер етті. Ол уақыт өте келе жалақыны тұрақты түрде арттырып, халық санын көбейтті, себебі адамдардың жалақысы қарапайым өмір сүруге жеткілікті болды. Бұл жағымды технологиялық шоқтың мысалы, ол ұлттық және қолжетімді табысты арттырып, сонымен қатар еңбек күшін ұлғайтады. Өнеркәсіптік революция тауар өндірудің әлдеқайда тиімді жолын ұсынды, бұл еңбекке қатысуды азайтты. Интернет – "жалпы мақсаттағы технология" болып табылады және ол ақпарат таратуды үлкен масштабта өзгертуге потенциалы бар. Бұл шок фирмалар үшін үлкен мүмкіндіктермен қатар, үлкен беймәлімдік туғызды, нәтижесінде альянстардың белсенділігі күрт өсті және көптеген салаларда инновациялар көбейді. Ал мұның өзі – жағымсыз технологиялық шоқтың мысалы.
The Industrial Revolution is an example of a positive technology shock. The Industrial Revolution occurred between the 18th and the 19th centuries where major changes in agriculture, manufacturing, mining, transport, and technology occurred. What this did to the economy at the time was notable. It increased wages steadily over the period of time and it also increased population because people had the wages for standard living. This is an example of a positive technology shock, where it increases national and disposable income, and also increases the labor force. The Industrial Revolution also provided a much more efficient way to produce goods which lead to less labor intensive work. The internet was a “general purpose technology” with the potential to transform information dissemination on a massive scale. The shock created both great opportunity and great uncertainty for firms, precipitating large increases in alliance activity and an increase in innovation across a wide range of sectors. and this is an example of a negative technology shock.
Тағы да мысалдар
Технологиялық шоқтардың көптеген мысалдары бар, бірақ соңғы екі онжылдықтағы ең ірісі Web 2.0 болды. Web 2.0 электрондық коммерция бизнесінде үлкен технологиялық серпіліс жасады, ол пайдаланушылардың өзара әрекеттесуіне мүмкіндік беріп, бизнестерге түрлі жағынан пайда әкелді. Ол пайдаланушылардың пікір-қайтарымын, бағаларын, түсініктемелерін, пайдаланушылар жасаған контентті және тағы да басқаларын қамтамасыз етті. Web 2.0 онлайн бизнесті түгелдей өзгертіп, жағымды технологиялық шоқтың бір мысалы болды.
There are many examples of different types of technology shocks, but one of the biggest in the past couple of decades has been Web 2.0. Web 2.0 was a huge technological advancement in the e commerce business, it allowed for user interaction benefiting businesses in different ways. It allowed for user feedback, ratings, comments, user content, etc. Web 2.0 revolutionized the online business as a whole, an example of a positive technology shock.
Нақты экономикалық цикл теориясы
Нақты бизнес цикл теориясы (НБТТ) – кез келген шок түрінің көптеген басқа шоқтарға тікелей және жанама әсер ететін теория. Қазіргі кездегі жағдайға қатысты айтсақ, мұнай бағасының өсуі – мұнайды өндіру процесінің қымбаттауына байланысты болған теріс технологиялық шоқтың салдарынан туындаған НБТТ-ның мысалы. Мұнайды өндіруге жұмсалатын энергияның бағасының өсуі салдарынан, мұнайға қолжетімділік азайды, бұл экономикалық белсенділіктің төмендеуіне және елдің ұлттық ЖІӨ-сінің азаюына әкелді. Әдетте, НБТТ теріс шоктан басталады, сондықтан қазіргі экономикада НБТТ-ның маңызы азайып барады. Көптеген экономистер НБТТ-ге қарсы шығып отыр, себебі қазіргі технологиялық прогресс деңгейінде технологияға теріс шоктардың тиюі өте сирек кездеседі.
Real business cycle theory (RBCT) is the theory where any type of shock has a ripple effect into many other shocks. To relate this to current times the upward price on oil is a RBCT because of the negative technology shock that happened due to the raise in price for the process of extracting of the oil. Now due to this increase in price for energy to extract the oil, fewer people could afford oil which drove economic activity down and at the same time lessens a countries national GDP. Typically, a RBCT starts with a negative type of shock, which is why the RBCT is becoming less and less relevant in today's economics. More and more economists are arguing against the RBCT because very rarely can you have a negative shock on technology with the amount of advancements we are going through now.