Кіріспе

Либерияның Нимба округі – Либерияның солтүстік-шығысында орналасқан округ. Оның шығыс шекарасы Кот-д'Ивуар Республикасымен, ал солтүстік-батыс шекарасы Гвинея Республикасымен жалғасады. Округтың әкімшілік орталығы – Санникелли қаласы, ал халқы ең көп қаласы – Ганта. Нимба округінің ауданы Либерияның 15 округінің ішінде ең ірісі болып табылады. Округ құрамында алты әкімшілік аудан бар. 2022 жылғы халық санауы бойынша, округта 621 841 адам тұрады, бұл Либериядағы халық саны бойынша екінші орынды белгілейді. Нимба округы, Гвинея және Кот-д'Ивуар мемлекеттерінің шекарасын белгілейтін Нимба тауының (Ман (немесе Мано) тілінде – Неинба Тохн) атымен аталады. Нимба батысында Бонг және Гранд-Басса округтерімен, оңтүстік-батысында Риверцесс округімен және оңтүстік-шығысында Гранд-Геде округімен шектеседі. Нимбаның солтүстік және солтүстік-шығыс бөліктері Гвинея Республикасымен, ал солтүстік-шығысы Кот-д'Ивуармен шекаралас.

Үкімет

Нимба округі – Либерияның он бес округінің бірі. Уильям В. С. Табманның (1944–1971) шамамен үш онжылдыққа созған басқару кезеңінде, қазіргі Нимба округі деп аталатын аймақ Либерияның үш провинциясының бірі болған: Батыс провинциясы, Шығыс провинциясы және Орталық провинциясы. 1960 жылдары Табман осы провинцияларды округтерге қайта ұйымдастырды. Орталық провинция қазіргі Нимба округі болып белгіленді. 1989 жылы Бірінші Либерия азамат соғысы басталар алдында округтің халқы 310 000-нан асып түсті. Округтердегі жоғары лауазымды атқарушы – округ президенті тағайындайтын округтік суперинтенданты болып табылады. Қазіргі округтік суперинтендант, бас әкімшілік қызметкер Д. Дорр Купер 2017 жылы президент Эллен Джонсон Сырлиф тарапынан тағайындалды. 2018 жылы ол президент Джордж Веа тарапынан, билік ауысқаннан кейін қайта тағайындалды.

Ұлттық заң шығарушылар

Аудан екі сенатормен және екіпалаталы заң шығару билігінде тоғыз өкілмен өкілдік етіледі. Қазіргі уақытта Нимба округының азаматтарына қызмет ететін екі сенатор – сенатор Принс Йорми Джонсон және сенатор Еремия К. Кунг.

Темір кендері

1950 жылдардың аяғында "Темір тау" – Нимба тауында темір кені табылды. Либерия үкіметі, АҚШ-тың Bethlehem Steel және швед тау-кен компаниясы Gränges бірлескен кәсіпорны арқылы ірі жоба құрылды: LAMCO (Либериялық-Америкалық компания). Бұл жоба 30 жыл бойы Либерияның экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен үлес қосты. Жоба қажетті инфрақұрылымды салып, кен өндіруді жүргізді, кенді теміржол арқылы Букана портына тасымалдап, одан басқа елдерге экспорттады. Сыбайлас жемқорлық деңгейі төмен болды және саяси тұрақтылық жақсарды. Осы кезеңде Либерия Африкадағы ең прогрессивті елдердің қатарында болды. 1980 жылы тайпалық фракциялар арасында азаматтық соғыс басталды. Нимба округі одан кейінгі азаматтық соғыстан қирады. Осы кезеңде темір кенінің сапасы нашарлап, әлемдік бағалар күрт төмендеді. Бұл жағдай LAMCO жобасының тоқтатылуына әкелді. Азамат соғысы аяқталғаннан бері (он жылдан астам уақытқа созылған) Нимбада кен өндіруді қайта жаңғырту мүмкіндігі талқыланып келеді. Еуропалық-индийлік Arcelor Mittal компаниясы бұрынғы кент Йекепаның жанындағы Нимба тауындағы темір кенішін қайта ашуға міндеттенді. LAMCO салған және қаржылаған ауруханалар мен мектептер қазір ArcelorMittal басқаруында. LAMCO салған үйлердің бір бөлігі ArcelorMittal тарапынан жөнделді, бірақ көптеген үйлер тропикалық орманның өсуімен жабылған. BHP Billiton компаниясы Либерия үкіметімен Нимбада кен өндіру жөнінде келісімге келді. Осылайша, олар білім беруді, стипендияларды және, көбінесе, адам ресурстарын дамытуға белсенді түрде қолдау көрсетуде.

Демография

Нимба округінің негізгі этникалық топтары – Дань, сондай-ақ Джио және Мано болып табылады. Дань, көбінесе Джио деп танылады, Кот-д'Ивуар шекарасына жақын жерде қоныстанған. Сол француз тілді елде оларды Якуба деп атайды. Мано тайпасы Гвинея шекарасына жақын тұрады. Бұдан өзге, Крахн, Гби және Дору сияқты жергілікті азшылық топтар да бар. Кішкентай Кпель және Басса елді мекендері тиісінше Бонг және Гранд Басса округтерінің шекараларына жақын орналасқан. Бұл – Нимба округінің тарихи жергілікті халқы, олар қалалар мен ауылдарға қоныстанған. Либерияның басқа аймақтарынан келген, мысалы, мандинголар сияқты түрлі этникалық топтар да осында қоныстанды. Олар Лофа округінің, Гвинеяның және Кот-д'Ивуардың жергілікті халқы. Басқа рулардың ішінде Лофадан келген Лорма тайпасы да бар. ХХ ғасырдың басынан бері Нимбаға Батыс Африканың түкпіл-түкпілінен адамдар қоныстанды. Дань (Джио) этносы мына аудандарға ие және онда тұрады: Гбелай Гех заңдық округі, Зое Гех заңдық округі және Тапита заңдық округі. Басты қалалар: Карнплей қаласы, Бахн қаласы, Таппитта қаласы, Бейлеглей, Бутуо, Гарплей, Товех қаласы, Грей, Гблулай және тағы да басқалар. Ман (немесе Мано) этносы Санникелли Мау, Саклепиа Мау және Яхвин Мехнсоннох заңдық округтеріне ие және онда тұрады. Басты қалалар: Санникелли қаласы, Ганта қаласы, Саклепиа қаласы, Флумпа, Зекепа, Канвин, Йекепа және басқалары. Крахн этносы Кпеабли округіндегі Пил Сүйегі жағалауының шекарасында қоныстанған. Басты қалалар: Зудру, Бехвоалоа, Юрпея ескі қаласы, Юрпея жаңа қаласы және тағы да басқалар. Басқа жергілікті этникалық топтар, Гби және Дору, Гранд-Басса және Риверсесс округтерінің шекарасында тұрады. Олардың басты қалалары: Гланн қаласы, Бірінші лагерь, Кидка қаласы және Торкпор қаласы. Джио және Мано этникалық топтары бірге Дань деп аталады және олар бір-біріне жақын туысқан тайпалар. Дань халқы Кот-д'Ивуар мен Гвинеяда да қоныстанған. Дань тілі Африка тілдерінің манде тобымен байланысты. Ганта елдің екінші ірі қаласына айналды. Оның халқы да, бизнес-класы да өсті.

Денсаулық сақтау

Нимбада көптеген тұрғындарға сапалы медициналық көмек қол жетімді емес. 2008 жылы LAMCO салған Йекепадағы аурухананы қазір Arcelor Mittal басқарып тұр. Санникеллиде округтік рефералдық аурухана Джордж Уэй Харли ауруханасы деп аталады. Оған тек Нимба округінің Денсаулық сақтау министрлігі ғана қаржылай көмек көрсетеді. Округтік денсаулық сақтау басшысы – д-р Коллинз С. Бова, ал округтік рефералдық аурухананың бас дәрігері – д-р Лавела Б. Кортимай, Ганта қаласында. Метод шіркеуі жекеменшік аурухананы басқарады. 2016 жылы Нимба округінің Ганта қаласында E және J ауруханасы ашылды. Саклепеада Либерия үкіметі мен Africare бірлесіп Саклепеа көппрофильді денсаулық орталығын басқарады. Нимба округінде 74 жұмыс істейтін денсаулық сақтау мекемесі бар, олардың ішінде бір аймақтық рефералдық орталық – Джексон Ф. До ауруханасы.